logo

сиёсат

АСЛИҲАИ МУҲИМИ ҲАЛЛИ МУШКИЛОТ

Дар марҳилаи аввали истиқлолият, замоне ки дар минтақаҳои ҷудогонаи ҷумҳурӣ даргириҳо идома доштанд ва мардум ҳанӯз пурра ба ҳаёти осоишта нагузашта буд, мушкилоти иҷтимоӣ ва набудани амнияти комил фаъолияти пурра ва самараноки сохторҳои давлатӣ, аз ҷумла мактабҳои таҳсилоти олии касбӣ ва муассисаҳои илмӣ - тадқиқотиро низ халалдор месохт. Соҳаи фаъолияти илмӣ дар ин давра ба дастгирии давлат ва ба роҳ мондани ҳамкориҳои байналмилалӣ дар ин самт эҳтиёҷи зиёд дошт.

Бо вуҷуди мураккабии вазъият, дар ин давра аз ҷониби Ҳукумати ҷумҳурӣ баъзе тадбирҳои муҳим ва муфид амалӣ гардиданд, ки онҳо барои рушди минбаъдаи ҳамкориҳо дар соҳаи илм мусоидат намуданд. Аз ҷумла, 13 марти соли 1992 дар шаҳри Москва миёни 12 ҷумҳурии собиқ Шӯравӣ (ба истиснои ҷумҳуриҳои соҳили Балтик) “Созишнома дар бораи ҳамкориҳои илмӣ - техникӣ дар ҳудуди давлатҳои аъзои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил” ба имзо расонда шуд ва ин аввалин ҳуҷҷати расмӣ дар бораи ҳамкориҳои илмӣ миёни ҷумҳуриҳои номбурда дар шароити истиқлолият ба шумор меравад. Дар заминаи ҳуҷҷати мазкур 15 майи ҳамон сол дар шаҳри Тошканд “Протокол дар бораи тасдиқи Низомнома оид ба Шӯрои байнидавлатии илмӣ - техникӣ” аз ҷониби 12 ҷумҳурии собиқ Давлати шӯравӣ ба имзо расид, ки ин ду ҳуҷҷат барои ҳамкориҳои минбаъдаи кишварҳои узви ИДМ дар самти тадқиқотҳои бунёдӣ, тарбияи кадрҳои илмӣ ва илмӣ-педагогӣ, тарбияи мутахасассони дорои таҳсилоти олӣ, ҳимояи моликияти зеҳнии миллат ва мубодилаи иттилооти илмӣ-техникӣ нақши муҳим гузоштанд.
Аз соли 1995 ҳамкориҳои илмии миёни Тоҷикистону кишварҳои хориҷӣ, алалхусус кишварҳои узви ИДМ вусъати тоза пайдо намуд. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳангоми сафарҳои хориҷӣ ва вохӯриҳо бо назардошти вазъи мавҷуда ба ин масъала таваҷҷуҳи бештар зоҳир мекарданд. Чунончи, 7 сентябри соли 1995 дар вохӯрии Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон бо Раиси Ҳукумати Федератсияи Русия В. С.Черномирдин мавзӯи ҳамкориҳои миёни ду кишвар дар соҳаи илму тарбияи кадрҳои илмӣ мавриди баррасии махсус қарор дода шуд ва тибқи натиҷаҳои ин вохӯрӣ, тарафҳо барои омода намудани созишномаи байнидавлатӣ оид ба ҳамкориҳо дар соҳаи номбурда уҳдадор гардиданд. Тибқи натиҷаҳои ҳамин вохӯрӣ Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи тасдиқи Созишнома миёни Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҳукумати Федератсияи Русия оид ба ҳамкориҳо дар соҳаи аттестатсияи кадрҳои илмӣ ва илмӣ-педагогии тахассуси олӣ» аз 30 марти соли 1996 № 126 қабул гардид, ки он дар ҳамкориҳои минбаъдаи ин ду кишвар дар самти илм ва тарбияи кадрҳои илмӣ нақши калидӣ дошт. Ҷиҳати иҷрои қарори мазкури Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Созишнома бо Ҳукумати Федератсияи Русия оид ба ҳамкориҳо дар самти илм аз 12 феврали соли 1997, ки дар шаҳри Душанбе ба имзо расида буд, 1 сентябри соли 1997 № 395 Қарори навбатии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи тасъсиси Комиссияи аттестатсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба аттестатсияи кадрҳои илмӣ ва илмӣ-педагогии тахассуси олӣ» қабул карда шуданд.
Дар ин давра (1996-2000) созишномаҳо «Дар бораи барномаи ҳамкорӣ миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Федератсияи Русия дар соҳаи ташкил ва истифодаи техника ва технологияи нав, мубодилаи кадрҳои илмӣ ва илмӣ-техникӣ дар давраи то соли 2000-ум», «Дар бораи Созишномаи байни Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҳукумати Федератсияи Русия дар бораи таъсис ва фаъолияти ташкилоти илмии байналмилалии «Помир-Чақалтой» ба имзо расонда шуданд. Инчунин, бо мақсади нигоҳдорӣ ва рушди неруи илмӣ-техникии ҷумҳурӣ ва таҳким бахшидани ҳамкориҳои илмӣ, Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ворид гардидани Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Пажӯҳишгоҳи муттаҳидаи таҳқиқоти ядроӣ» аз 2 июни соли 1997 № 257 қабул гардид, ки ин, бешубҳа, барои анҷом додани таҳқиқотҳои муштараки олимони тоҷик бо ҳамкасбони хориҷии худ, ҳамзамон фаъолияти олимони тоҷик дар ин маркази байналмилалии илмӣ воқеъ дар шаҳри Дубнаи вилояти Москва, барои илми тоҷик ва тарбияи кадрҳо дар ин самт аз аҳамият холӣ нест. Мавриди ёдоварист, ки айни ҳол чанд нафар муҳаққиқони тоҷик дар ин маркази бонуфузи илмӣ ба омӯзиш ва таҳқиқот машғуланд.
Ҳукумати ҷумҳурӣ ҳамкориҳои байналмилалиро дар соҳаи илм вусъат бахшида, бо қарорҳои худ «Созишномаи миёни Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҳукумати Ҷумҳурии Қазоқистон оид ба ҳамкориҳо дар соҳаи тарбия ва аттестатсияи кадрҳои илмӣ ва илмӣ-педагогии тахассуси олӣ» (1996), «Дар бораи тасдиқи Созишномаи байни Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҳукумати Штатҳои Муттаҳидаи Америка оид ба ҳамкориҳо дар соҳаи илм ва технология» (1996), «Дар бораи тасдиқи Созишномаи байни Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҳукумати Ҷумҳурии Арабии Миср оид ба ҳамкориҳо дар соҳаи илм ва фарҳанг» (1997) ва «Дар бораи тасдиқи Созишнома миёни Ҳукумати Ҷумҳурии Қазоқистон, Ҳукумати Ҷумҳурии Қирғизистон, Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҳукумати Ҷумҳурии Ӯзбекистон оид ба тартиб ва шароитҳои ҷалби ташкилотҳои илмӣ, олимон ва мутахассисони давлатҳои ширкаткунанда ҷиҳати иҷрои барномаҳои миллии илмӣ-технологӣ» (1998) -ро тасдиқ намуд.
Яке аз қадамҳои устувор ва ҷасуронаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ин самт, қабули қарор аз 15 марти соли 1999 № 86 «Дар бораи ворид намудани иловаҳо ба Қарори Девони Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 24 январи соли 1992 № 23 «Дар бораи ба ихтиёрдории Ҷумҳурии Тоҷикистон гузарондани муассисаҳо ва ташкилотҳои тобеи собиқ Шӯравӣ, ки дар ҳудуди ҷумҳурӣ қарор доранд» маҳсуб мешавад. Ҳукумати Тоҷикистон бо ин қарори худ «Стансияи илмии таҳқиқоти кайҳонии «Помир-Чақалтой» (воқеъ дар ноҳияи Мурғоб) -ро, ки то ин вақт ҳамчун мероси замони шӯравӣ аз ихтиёрдории Ҷумҳурии Тоҷикистон берун буд, ба моликияти Ҷумҳурии Тоҷикистон ворид намуд ва баъдтар он бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ташкилоти илмии байналмилалии «Помир-Чақалтой» табдил дода шуд.
Дар маҷмӯъ, дар замони истиқлолият аз ҷониби Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон зиёда аз 70 санади муҳими давлатӣ оид ба ҳамкориҳои байналмилалӣ дар соҳаи илму техника ва тарбияи кадрҳои илмӣ қабул гардида, айни ҳол дар ин самт бо зиёда аз 30 кишвари дунё ҳамкориҳои судманд ба роҳ монда шудаанд.
Муҳим будани қабули санадҳои мазкур, пеш аз ҳама, аз он бармеояд, ки илми асри ХХI дар ҳалли масоили рушди устувори иқисоди ҷаҳон, кашфи кайҳон, ҳалли мушкилоти глобалӣ ва хусусан, масоили рушди инсон нақши муҳимтаринро мегузорад.

Абдураҳмон ҚУРБОНОВ,
доктори илми фалсафа,
сардори раёсати таҳлили масъалаҳои иҷтимоии МТС назди Президенти
Ҷумҳурии Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 30.06.2016    №: 129    Мутолиа карданд: 618

21.08.2019


Путин 4 сентябр бо Сарвазири Ҳиндустон музокирот мегузаронад

Амири Қатар даъвати Путинро ба ФИБП пазируфт

Даҳ ҳазор нафар бинобар сӯхтор дар пойтахти Бангладеш бе сарпаноҳ монд

Токио имкони ба мадор баровардани радифҳои ҳарбиро баррасӣ дорад

Ҷаҳон дар як сатр

ШИНОВАРӢ. Варзишгарони тоҷик ба Чемпионати ҷаҳон рафтанд

19.08.2019


Баррасии асосноккунии техникиву иқтисодии роҳи Қалъаи Хумб – Ванҷ

Баргузории ҳамоиши "Ҷавонони эҷодкор – парчамбардорони миллат ва пайравони Пешвои миллат"

15.08.2019


Муносибатҳои Ҳиндустон ва ҶМЧ бояд суботи ҷаҳонро таъмин созанд

Дар Япония бар асари гармии ҳаво наздики 13 ҳазор кас бистарӣ шуд

Мулоқоти сарони Россия, Эрон ва Туркия моҳи сентябр доир мешавад

Ҷаҳон дар як сатр

05.08.2019


Ҷаҳон дар як сатр

01.08.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Кан Ҷе - квон

Масоили муҳоҷират матраҳ гардид

Фестивали яхмос ва обҳои ташнагишикан дар Душанбе

АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО. Аз таъсиси маркази тарҷума то ҷашни Саразм

64 дарсади зарари молиявӣ барқарор шуд

ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА. Корҳои ободонӣ вусъат мегиранд

ҲИСОР. Саноатикунонӣ дар мадди аввал

ФАЙЗОБОД. Афзоиши истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ

НОҲИЯИ РӮДАКӢ. Саноат рӯ ба беҳбудӣ дорад

ДДТТ. Нуфузи байналмилалӣ меафзояд

Ҷаҳон дар як сатр

30.07.2019


Фестивали тобистонаи Душанбе доир мешавад

Мулоқоти Шодихон Ҷамшед бо Хуанг Деҳаи

Соҳибкорони ватанию хориҷӣ дар Бадахшон ҷамъ меоянд

БЕҲСОЗИИ ТАЪМИНОТ БО ОБ. Барои он зиёда аз 27 миллион ҷудо гардид

ШАҲРИНАВ. 160 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

Трамп то интихоботи соли 2020 артишашро аз Афғонистон бароварданист

Душанбе 80 шаҳрванди Афғонистонро, ки дар Тоҷикистон ҳукм гирифтааст, ба Кобул истирдод намуд

Ҷаҳон дар як сатр

29.07.2019


ҲИФЗИ ИҶТИМОӢ. Як нишасти муҳим

ДУШАНБЕ. Рушди саноат дар мадди аввал


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед