logo

фарҳанг

ДАР ШИНОХТИ КАМОЛУ ХУДШУКУФОӢ

«Унсуралмаолии Кайковус дар бораи хирад» унвони пажӯҳишест аз донишманди тоҷик С. Ятимов, ки «Ганҷнашриёт» ба табъ расондааст. Бо вуҷуди он ки исми Кайковус ва «Қобуснома» - аш барои хонандаи тоҷик ошност, аммо ҳеҷ як бархӯрди муҳаққиқонаи шоиставу ҳамаҷониба аз зовияҳои гуногуни илмӣ перомуни он сурат нагирифтааст.

Қасди донишманд аз руҷӯъ ба «Қобуснома» - и Кайковус бозгуфти ин нукта аст, ки асари ёдшуда имрӯз низ короядтар беш аз ҳар замони дигар мебошад.
Муаллиф бар ин ақида аст, ки Унсуралмаолӣ аз ҷумлаи ангуштшумор фозилонест, ки пойи зеҳнаш фаротар аз замонаш буд. Бар хилофи донишҳои марсуми замон дар бахши инсоншиносӣ ба ин нукта даст ёфта буд, ки худи инсон аст, ки барои хеш зиндагиофарину таҳаввулгари масири ҳастист. Гузашта аз ин, вай мисли «як равшанфикри воқеӣ, мутафаккири даврони хеш, ошкоро, бо далелҳои мушаххас, ба ҳамватанон, ба насли хешу пешиниён нишон дод, ки ҷаҳон ба бозофаринӣ, бозсозии башардӯстона, пешрафт дар асоси илму дониш, ба таври умда шинохтану азхудкунии табиат  аз тарафи инсон муҳтоҷу ниёзманд аст».
Нахуст бояд арз дошт, ки Кайковус бархоста аз муҳити фарҳангӣ ошно бо офаридаҳои зеҳни инсонӣ, донишҳои роиҷи замон буд. Ӯ ба умқи ин воқеият расида буд, ки ягона пояи рушду идомаи ҳастӣ дастёбӣ ба домони илму дониш аст. Омиле, ки қодир аст сурату симои дунёро тағйир диҳад. Шинохти неруву зарфиятҳои нуҳуфта дар вуҷуди инсон ба дасти дониш яке аз мавзӯъҳои калидиест, ки ба қавли муҳаққиқ дар  «Қобуснома» ба таври густурда матраҳ гардидааст. Ба навиштаи муаллиф «саъю талоши ҳамаҷонибаи муаллифи «Қобуснома» гувоҳ бар он аст, ки қобилиятҳои инсонӣ имкон дорад, рози ҷаҳонро дарёбанд, муҳити атрофро дарк намоянд, вижагиҳо ва равобиту пайванди онро равшан созанд ва ҳамаи инро ба манфиати инсон таҳаввул ва мутобиқат бахшанд».
Масъалае, ки дар арзёбии «Қобуснома» муаллифи таҳқиқ ба он таъкид меварзад, мавзӯи давлатдорӣ  ва давлатсозист.  Дар пайванд бо ин ба нақши адабиёт, дар фароҳамсозии аркони давлатдорӣ, ки аз роҳи бозтоби бадеии донишу фазилат сурат мегирад, ишора шудааст. Воқеан, адабиёт ва бахусус адабиёти бадеӣ ҳамеша бистаре будааст, ки қавму миллатҳо дар лаҳзаҳои ҳассосу буҳронии таърихи хеш дар домани он на танҳо фарҳангу тамаддун, балки муҳимтарин дастовардҳои илмии хешро ҳифз намудаву ба ояндагон интиқол додаанд.
Баррасии густурдаву амиқи ин масъала муҳаққиқро ба ин натиҷа мерасонад, ки «ин мавзӯъҳои мантиқӣ дар таърихи миллатҳо ҳазорҳо маротиб озмуда шудаанд. Аз ин рӯ, табиӣ буда, дар ҳамаи давру замонҳо мубраму муҳиманд. Махсусан, имрӯз, ҳамин лаҳза, худи ҳозир».
 
Абдусалом МИРАЛИЕВ,
муовини ректори ДМТ, профессор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 11.07.2016    №: 134    Мутолиа карданд: 952

15.02.2019


ШАМШЕРБОЗӢ. ИШТИРОКИ ВАРЗИШГАРОНИ МО ДАР ЧЕМПИОНАТИ КУШОДИ ОСИЁИ МАРКАЗӢ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Дар Душанбе ташкили низоми муттаҳидаи мудофиаи зиддиҳавоӣ баррасӣ шуд

Дар чор сол муомилоти мол байни Тоҷикистону Ӯзбекистон 19 маротиба афзуд

Медведев: «Таҳримоти ИМА ба иқтисоди Россия таъсири чандон бузург расонда наметавонад»

Пентагон. ИМА аз Афғонистон ҳамроҳи иттифоқчиёнаш меравад

13.02.2019


2018. Сиёсати хориҷии Тоҷикистон пурбарор буд

КОРРУПСИЯ. 2047 ҷиноят ошкор гардид

САНОАТ. Беш аз 10 миллиард сомонӣ маҳсулот содирот шуд

САРМОЯИ МУСТАҚИМ. Воридот дар ҳоли афзоиш аст

ОБ. Таъминоти аҳолӣ рӯ ба беҳбудӣ дорад

АВҶИ ОБОДКОРИҲО ДАР ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА

12.02.2019


АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО АЗ КАШФИЁТИ НАВ ТО САНОАТИ ДОРУСОЗӢ

КӮЛОБ. Содироти 825 тонна маҳсулоти кишоварзӣ

ДАНҒАРА. Саноатикунонӣ вусъат мегирад

ФУРУДГОҲҲОИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ. Сатҳи хизматрасонӣ рӯ ба беҳбудӣ дорад

ДДК. Авлавият ба сатҳи касбият ва таълим

САДА. Тантанаи ҷашни миллӣ дар ноҳияи Шамсиддини Шоҳин

11.02.2019


ВАЗОРАТИ ФАРҲАНГ. 2018 - соли муваффақиятҳо буд

КУМИТАИ РУШДИ САЙЁҲӢ. Беш аз 1 миллион сайёҳ ба Тоҷикистон омад

МТС. Ҳамкориҳо бо Ӯзбекистон густариш меёбанд

ВМКБ. Гумрукчиён ба буҷет 16,9 миллион сомонӣ ворид карданд

ҲИСОР. Саҳми назарраси соҳибкорон дар ободонии шаҳр

НОҲИЯИ РӮДАКӢ. Ҳаҷми истеҳсоли маҳсулот ба 1 миллиард сомонӣ расид

ВАРЗОБ. Таваҷҷуҳи сайёҳон ба нуқтаҳои истироҳатӣ афзудааст

08.02.2019


Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолӣ. Музди миёнаи меҳнат - 1220 сомонӣ

КУМИТАИ ТЕЛЕВИЗИОН ВА РАДИО. Сифати кори шабакаҳо беҳтар мешавад

КҲФМГ. Офатҳои табиат 34 миллион самонӣ хисорот овард

Саноатикунонӣ дар Шаҳринав

Меъёри бозтамвил ба 14 дарсад поён фаромад

ШАҲРИ ВАҲДАТ. Иҷрои барзиёди андози иҷтимоӣ

ТАНЗИМ. Қонуншиканӣ коҳиш ёфтааст

СОҲИЛ. Корҳои мустаҳкамсозӣ вусъат меёбанд

ДДСТДТ. Авлавият ба рушди ҳунарҳои мардумӣ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед