logo

фарҳанг

ДАР ШИНОХТИ КАМОЛУ ХУДШУКУФОӢ

«Унсуралмаолии Кайковус дар бораи хирад» унвони пажӯҳишест аз донишманди тоҷик С. Ятимов, ки «Ганҷнашриёт» ба табъ расондааст. Бо вуҷуди он ки исми Кайковус ва «Қобуснома» - аш барои хонандаи тоҷик ошност, аммо ҳеҷ як бархӯрди муҳаққиқонаи шоиставу ҳамаҷониба аз зовияҳои гуногуни илмӣ перомуни он сурат нагирифтааст.

Қасди донишманд аз руҷӯъ ба «Қобуснома» - и Кайковус бозгуфти ин нукта аст, ки асари ёдшуда имрӯз низ короядтар беш аз ҳар замони дигар мебошад.
Муаллиф бар ин ақида аст, ки Унсуралмаолӣ аз ҷумлаи ангуштшумор фозилонест, ки пойи зеҳнаш фаротар аз замонаш буд. Бар хилофи донишҳои марсуми замон дар бахши инсоншиносӣ ба ин нукта даст ёфта буд, ки худи инсон аст, ки барои хеш зиндагиофарину таҳаввулгари масири ҳастист. Гузашта аз ин, вай мисли «як равшанфикри воқеӣ, мутафаккири даврони хеш, ошкоро, бо далелҳои мушаххас, ба ҳамватанон, ба насли хешу пешиниён нишон дод, ки ҷаҳон ба бозофаринӣ, бозсозии башардӯстона, пешрафт дар асоси илму дониш, ба таври умда шинохтану азхудкунии табиат  аз тарафи инсон муҳтоҷу ниёзманд аст».
Нахуст бояд арз дошт, ки Кайковус бархоста аз муҳити фарҳангӣ ошно бо офаридаҳои зеҳни инсонӣ, донишҳои роиҷи замон буд. Ӯ ба умқи ин воқеият расида буд, ки ягона пояи рушду идомаи ҳастӣ дастёбӣ ба домони илму дониш аст. Омиле, ки қодир аст сурату симои дунёро тағйир диҳад. Шинохти неруву зарфиятҳои нуҳуфта дар вуҷуди инсон ба дасти дониш яке аз мавзӯъҳои калидиест, ки ба қавли муҳаққиқ дар  «Қобуснома» ба таври густурда матраҳ гардидааст. Ба навиштаи муаллиф «саъю талоши ҳамаҷонибаи муаллифи «Қобуснома» гувоҳ бар он аст, ки қобилиятҳои инсонӣ имкон дорад, рози ҷаҳонро дарёбанд, муҳити атрофро дарк намоянд, вижагиҳо ва равобиту пайванди онро равшан созанд ва ҳамаи инро ба манфиати инсон таҳаввул ва мутобиқат бахшанд».
Масъалае, ки дар арзёбии «Қобуснома» муаллифи таҳқиқ ба он таъкид меварзад, мавзӯи давлатдорӣ  ва давлатсозист.  Дар пайванд бо ин ба нақши адабиёт, дар фароҳамсозии аркони давлатдорӣ, ки аз роҳи бозтоби бадеии донишу фазилат сурат мегирад, ишора шудааст. Воқеан, адабиёт ва бахусус адабиёти бадеӣ ҳамеша бистаре будааст, ки қавму миллатҳо дар лаҳзаҳои ҳассосу буҳронии таърихи хеш дар домани он на танҳо фарҳангу тамаддун, балки муҳимтарин дастовардҳои илмии хешро ҳифз намудаву ба ояндагон интиқол додаанд.
Баррасии густурдаву амиқи ин масъала муҳаққиқро ба ин натиҷа мерасонад, ки «ин мавзӯъҳои мантиқӣ дар таърихи миллатҳо ҳазорҳо маротиб озмуда шудаанд. Аз ин рӯ, табиӣ буда, дар ҳамаи давру замонҳо мубраму муҳиманд. Махсусан, имрӯз, ҳамин лаҳза, худи ҳозир».
 
Абдусалом МИРАЛИЕВ,
муовини ректори ДМТ, профессор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 11.07.2016    №: 134    Мутолиа карданд: 978

24.06.2019


Президенти Филиппин моҳи октябр ба Россия меояд

Трамп бо Эрон омодаи гуфтушунид буданашро тасдиқ намуд

Дар Ҳиндустон афтидани хайма боиси марги 14 нафар шуд

СУҒД. Оғози мусобиқаи байналмилалӣ

"ФИЛОСОФИЯ ОТДЫХА" имкониятҳои сайёҳии Тоҷикистонро таҳлил намуд

Ҷаҳон дар як сатр

21.06.2019


Мулоқоти Хайринисо Юсуфӣ бо Валериу Кивер

Ҳамоиш бахшида ба таъмини устувории макроиқтисодӣ

Муаррифии натиҷаҳои фаъолият дар самти безараргардонии башардӯстонаи минаҳо

20.06.2019


Гумерова: «Омӯзгорони рус дар Тоҷикистон мондан мехоҳанд»

СММ: «Ҳиндустон дар нуфуси аҳолӣ баъди 8 сол аз Чин мегузарад»

Пекин тавсеаи ёрии иқтисодӣ ва башарӣ ба Сурияро зарур мешуморад

Дар Ҷопон ҷазои ҷисмонии кӯдаконро манъ карданд

Ҷаҳон дар як сатр

19.06.2019


Дар Кӯлоб Фестивали ҷумҳуриявии дӯстии ҷавонон баргузор шуд

Баррасии вазъ ва дурнамои ҳамкориҳо

Боздид аз Муассисаи давлатии «Боғи миллии Ваҳдат”

ПАНҶАКЕНТ. Омодагиҳо ба ҷашни фархунда

Писарбачаи тоҷик дар Хабаровск дӯсташро аз чоҳи оби ҷӯш наҷот дод

Тоҷикистону Беларус: «Муҳокимаи тақвияти ҳамкориҳои низомӣ»

Си Ҷинпин азми сафари Ҷумҳурии Халқии Демократии Корея дорад

Ҷаҳон дар як сатр

12.06.2019


ХУҶАНД. "Зирвеко" ба фаъолият мепардозад

Муаррифии асари Си Ҷинпин «Дар бораи идоракунии давлатӣ»

Баргузории конфронси сайёҳӣ дар Рашт

Масоили низоми бонкӣ матраҳ гардид

Дар Чин аз обхезии тобистона 6,75 миллион нафар зарар дид

Дар Ӯзбекистон рӯйхати идҳои касбиро Рӯзи китобдор афзуд

Дар Ҷопон ба солхӯрдаҳо шаҳодатномаи вижаи ронандагӣ медиҳанд

Сокини Британия дар лотерея Ј123 миллион бурд намуд

Ҷаҳон дар як сатр

11.06.2019


Песков: «Путин ба Тоҷикистон ва Қирғизистон сафар мекунад»

Иштироки роҳбарони 11 кишвар дар ҳамоиши Бишкек

Президенти Қазоқистон аз хусуси роҳҳои ҳалли мушкилоти иҷтимоӣ ҳарф зад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед