logo

иҷтимоиёт

АГАР МО НАХОНЕМ…

(Ба озмуни «Ҷумҳурият»)

Тайи чанд соли охир масъалаи аз мутолиа ва омӯзиши амиқу ҳадафмандонаи осори бадеӣ дур мондани насли наврас ҷомеаро ба ташвиши ҷиддӣ мувоҷеҳ сохтааст. Олимону муҳаққиқон, аҳли адабу фарҳанг, масъулони китобхонаву нашриёти гуногуни кишвар дар баҳсҳову ҳамоишҳо ва суҳбатҳои мизҳои мудаввар бо дарки мавзӯи матраҳ ва огоҳмандона сабабу омилҳои каммутолиагии шогирдони макотибу таълимгоҳҳоро баррасӣ намуда, роҳи ҳалли онро аз дидгоҳи хеш баён медоранд.
Дар ин замина чанд мушоҳидаю бардоштҳои хешро манзури хонандагон карданиям, то ки дар кушоиши гиреҳи мушкилоти мазкур нақше дошта бошанд.
Омили нахустин ва асосӣ дар ин раванд ҳамоно устодон маҳсуб меёбанд. Маҳз муаллимонанд, ки дар бедор намудани шавқу рағбати хонандагон ба хондан ҳиссаи мондагор мегузоранд. Бавижа, омӯзгорони фанҳои ҷамъиятӣ-гуманитарӣ муваззафанд, ки тарзҳои гуногуни мутолиаро, аввалан худ дарёбанду пасон он роҳҳои завқфизою ҷолибро ба маърази диққати шогирдон гузоранд.
Дар муассисаҳои таълимии ҷумҳурӣ чунин омӯзгорони сарсупурдаву фидоӣ, ки барои маърифатманд гардидани насли ояндаи миллат кӯшиш мекунанд, кам нестанд. Бо вуҷуди ин,  воқеияти солҳои охир бозгӯйи он аст, ки ҳанӯз ковишу ҷустуҷӯҳо ва ранҷу риёзаткашиданҳои устодон дар ин самт муассиру таконбахш нест. Ба назар чунин мерасад, ки як ваҷҳи асливу муқаддами каммутолиагии хонандагон дар бепарвоӣ ва таваҷҷуҳи андаки муаллимон нуҳуфтааст. Аввалан, дар ин боб бояд худи муаллимон намунаи шогирдон бошанд. Яъне, эшон дар мутолиаи осори бадеӣ пештоз ва саҳим бошанд. Дар дарсу машғулиятҳои иловагӣ аз асарҳои беҳтарини адибони ҷаҳониву ватанӣ  сухан дар миён оранду бо шавқу шӯри беандоза моҳияти тарбиявию ахлоқӣ ва ғояи башарии он осорро тафсир ва маънидод намоянд.
Талқини мутолиаи осори бадеӣ набояд танҳо вазифаю рисолати омӯзгорони забону адабиёт бошад. Боястӣ ба гунаи ҷиддиву муассир кулли муаллимони мактаб дар бедорӣ ва ангезаи зеҳнии шогирдон хидмат ва саъю азм намоянд. Имрӯз, ба гумони мо ана ҳамин ҷӯшу хурӯши омӯзгорон баҳри такон бахшидан ба қобилият ва завқи хуфтаи шогирдон ба гунаи зарурӣ ба мушоҳида намерасад.
Ҳамбаста ба ин, пайваставу муттасил созмон додану гузарондани маҳфилҳои адабӣ, ҷамъомаду конфронсҳои шавқовар, баргузории озмуни «Кӣ бештар китоб хондааст?» ва ғайра ҳаддалимкон барои ба мутолиаи асарҳои бадеӣ ҷалб гардидани шогирдон мусоидат хоҳад кард.
Маъмулан, дар ҷалби хонандагон ба мутолиа китобхонаҳои мактабию ҷамъиятии шаҳраку деҳот нақши умда ва асосиро мебозанд. Ба ақидаи коршиноси масоили маориф С. Набиева дар ин роҳ кумаку дастгирии соҳибкорон баҳри пурра намудани фонди китобхонаҳо ва ташкили вохӯрию мулоқоти адибон бо мактаббачагон аҳамияти бузурге дорад.
Имрӯз аҳли илму адаби кишвар дар поин рафтани сатҳи мутолиаи осори бадеӣ технологияву дастгоҳҳои электронии ҷадид, телефонҳои мобилӣ ва интернетро сабабгор медонанд. Шояд то ҷое ин афкор ба ҳақиқат наздик бошад, аммо…
 Чаро, дар Ҷопон бо истифода аз технологияи навтарину муосир мутолиаи китоб ба дараҷаи баланд расидааст? Солҳое, ки дар Русия қарор доштам, бо ду чашми сар медидам, ки мардуми он кишвар (хоса, аҳли шаҳри Санкт-Петербург) дар роҳу хиёбонҳо, дохили автобусу маршрутка ва метрову қатораву тезгард дар мутолиаи китоб ғарқ гардидаанд. Хеле хуб аст, ки солҳои  охир мактабҳои шаҳру навоҳии мамлакат захираи китобҳои бадеии китобхонаҳояшонро зиёд карда истодаанд.
Ҳамакнун, мушкил сари он аст, ки фаъолияти ҳирфаии китобдорон дар кадом зина қарор дорад? Бешак, китобдорон бояд соҳибихтисос ва донову закӣ бошанд. Вақти он ҳам расидааст, ки маоши ин гурӯҳи заҳматкаш, афзун карда шавад. Дигар, вақти ба сафи китобдори  муассисаҳои таълимӣ баргузидани ҳар гуна ашхоси тасодуфию бемаълумот кайҳо гузаштааст. Умуман, масъалаи китобдорӣ дар таълимгоҳҳо бо тамоми паҳлуҳову ҷузъиёташ бояд  мавриди бознигарӣ ва таваҷҷуҳ қарор дода шавад.
Як самти зуҳури майлу хоҳиши китобхонӣ ин ташкили вохӯрию мулоқотҳои мактабиён бо шоиру нависандагон, бахусус адибони бачагон ба шумор меравад. Солҳои шӯравӣ адибони маъруфу намоёни мо ва аҳли илму фарҳанг тез-тез ба назди мардуми заҳматкаш, бахусус мактабиён мерафтанд. Аз осори худ пораҳо қироат мекарданд. Мактабиён низ ин гуна адибонро дӯст медоштанд. Ва интизор мешуданд асарҳои тоза ба тозаашонро. Акнун ин амал қариб, ки аз байн рафтааст. Аз ин хотир, ба маъмурияту сарварони макотиби кишвар зарур аст, ки иқдому ташаббус нишон дода, шоиру нависандагонро ба вохӯрию мулоқот бо хонандагони таълимгоҳашон даъват намоянд.
Дар мутолиа ва омӯзиши доимии фарзандон саҳми волидон бағоят калон аст. Ба касе пӯшида нест, ки имрӯзҳо ҳар як хонадони тоҷик бештари вақти пурқимати худро ба тамошои филмҳои силсилавии туркию ҳиндӣ сарф мекунад. Ҳароина, ин машғулиятро касе ҳуқуқи манъ кардан надорад, вале тамоми вақти шомгоҳии фарзандонро ба ин кор масраф кардан ва ин равандро ба ҳадди ифрот расондан аз рӯи инсофу масъулият нест. Бояд ба китоб - сарчашмаи маърифат, ахлоқи баланд ва воситаи донишафзункунии фарзандон рӯ биёварем.

Шодӣ РАҶАБЗОД,
рӯзноманигор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 18.07.2016    №: 138    Мутолиа карданд: 549

21.02.2019


ХУҶАНД. Оғози сохтмони бинои нави «Тоҷикстандарт»

ФУТБОЛ. Тақвими бозиҳои тими мунтахаби олимпии кишвар муайян гардид

Табибон аз Тотористон бо ҳампешаҳои тоҷики худ мубодилаи таҷриба мекунанд

Роҳандозии лоиҳаҳои инноватсионӣ дар Қазоқистон

Дар Ҳиндустон 13 иштирокдори тӯй зери чархи мошини боркаш монд

Сӯхтор сабабгори марги ҳафт кӯдак дар Канада

Ҷаҳон дар як сатр

19.02.2019


МАКТАБИ ДАВЛАТДОРИИ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН. ЯК ҲАМОИШИ МУҲИМ

Баррасии масъалаҳои рушди сайёҳӣ

Вохӯрии Низомиддин Зоҳидӣ бо Мазен Шамия

Дурнамои рушди муносибатҳо матраҳ гардид

ҶОМИ КУШОДАИ АВРУПО. Муҳаммадризо Қувватов медали биринҷӣ ба даст овард

Авҷи ниҳолшинонӣ

Саҳми соҳибкорон дар ободии деҳот

Ҳамкории тиҷоратию иқтисодии Чин ва Россия густурдатар мегардад

Сарвар Дониш: «Музокироти сулҳ бидуни ҳукумат қурбе надорад»

«Туҳфаи шоҳона» - и Арабистони Саудӣ ба шаҳрвандони Покистон

Дар Қазоқистон маркази амнияти иттилоотӣ ифтитоҳ меёбад

Сокини навраси Шимкент ду нафарро аз сӯхтор наҷот дод

Ҷаҳон дар як сатр

18.02.2019


Боздиди Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонӣ

ВКД Ҷиноятҳо 83,6 дарсад ошкор шуданд

Вазорати молия. Барои дастгирии буҷет маблағи бештар ҷалб хоҳад гашт

«BISHKEK OPEN – 2019». Дурахши каратэ-дочиёни навраси тоҷик

«МОҲИЯТ ВА ТАЪЙИНОТИ МАТБУОТИ МАҲАЛЛӢ»

РОҒУН. Ободонӣ вусъат меёбад

АНДОЗ. Нақша 100, 6 дарсад иҷро гардид

ТОҶИКИСТОНУ ӮЗБЕКИСТОН. Гардиши савдо ду баробар афзуд

Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ ба афзоиши баландтарини ММД муваффақ гашт

Дар Тошканд конфронси байналмилалӣ оид ба Осиёи Марказӣ баргузор мегардад

Қасри сафед: "Музокироти тиҷоратӣ дар Пекин ба пешравӣ мусоидат кард"

Трамп мехоҳад ҷангиёни «Давлати исломӣ» - ро ба Аврупо барои суд кардан баргардонад

Кумитаи амнияти иттилоотии Қазоқистон беш аз 90 сомонаи хавфнокро ошкор сохт

Ҷаҳон дар як сатр


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед