logo

фарҳанг

ҲИФЗИ БОЙГОНӢ ҲИФЗИ ТАЪРИХИ МИЛЛАТ АСТ

Бойгонӣ қисми таркибӣ ва ҷудонашавандаи сохтори давлатӣ буда, ҳамчун манбаи асосии нигоҳдории маводҳои ҳуҷҷатӣ ва иттилоотии фаъолияти давлатӣ паҳлуҳои гуногуни ҳаёти ҷомеа дар давраҳои муайяни таърихӣ мебошад. Омӯзиши таърихи гузашта дар заминаи маводи бойгониҳо ба даст оварда мешавад, зеро онҳо инъикоскунандаи воқеии тамоми паҳлуҳои ҳаёти ҷомеа мебошанд.
Мусаллам аст, ки ҳар як коғаз, ҳуҷҷат, расм, нақша, ҳатто пора ё ҷузъи хурди онҳо далели тасдиқсозанда ва раднашавандаи ҳақиқати таърихӣ мебошад. Вобаста ба ин, доир ба дастовард ва мушкилоти пешорӯи Саридораи давлатии бойгонии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон истода бо сардори идораи мазкур, номзади илмҳои таърих Дилором Мирсаидова суҳбате оростем, ки фишурдаи онро бароятон пешкаш менамоем.

- Дилором Амоновна, мусаллам аст, ки соҳаи бойгонидорӣ ба таври мутамарказу системанок танҳо дар нимаи аввали асри гузашта шакл гирифта, минбаъд ба қолаби муайян даромада рушд намуд. Дар ин ҷода таҷрибаи таърихии халқи мо аз кишварҳои ҳамсоя чӣ фарқиятҳо дорад?
- Таҷрибаи аз худ намудани дастовардҳои кишварҳои аврупоӣ дар соҳаи бойгонидории мо ва кишварҳои ҳамҷаворамон, манзур кишварҳои пасошӯравӣ аст, тақрибан як хел сурат гирифтааст.
Дар ҳудуди Тоҷикистони имрӯза бойгонии Кумитаи иҷроияи уезди Хуҷанд, ки 9 апрели соли 1924 бо қарори комиҷроияи мазкур таъсис дода шудааст, нахустин муассисаи соҳа ба шумор меравад. 20 марти соли 1931 Кумитаи иҷроияи марказии Шӯрои комиссарони халқии Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон дар бораи тасдиқ ва дар амал ҷорӣ намудани Низомнома дар бораи ташкили кори бойгонӣ дар ҷумҳурӣ қарори махсус қабул намуд. Дар асоси ин санад Хазинаи ягонаи давлатии бойгонии ҶШС Тоҷикистон таъсис дода шуд. То солҳои 90 – уми асри гузашта соҳаи бойгонидорӣ таркиби муайянро доро гардид. Он аз Сарраёсати бойгонии назди Шӯрои вазирони Тоҷикистон, 4 бойгонии вилоятӣ, 2 бойгонии марказии давлатӣ ва 10 бойгонии ноҳиявӣ иборат буд.

- Пас аз пош хӯрдани Иттиҳоди Шӯравӣ инфрасохтори ягонаи бойгонидории он низ аз байн рафт. Ҷумҳуриҳои мустақил ба коркарди санадҳои қонунгузории миллии худ дар ин соҳа пардохтанд. Имрӯз заминаи меъёриву ҳуқуқии соҳаро кадом санадҳо ташкил медиҳанд?
- 6 июли соли 1992 аз ҷониби сарони кишварҳои узви ИДМ қарордод дар бораи ворисони собиқ бойгониҳои давлатии ИҶШС ба имзо расонида шуд. Тибқи он ҷонибҳо дар асоси принсипи тақсимнопазирии хазинаҳои дар натиҷаи фаъолияти сохторҳои мақомоти олии давлати шӯравӣ ташаккулёфта ва ҳуҷҷатҳои дар бойгониҳои давлатии берун аз марз ҳифзшаванда, барои ба даст овардани ҳуқуқи соҳибӣ талош намеварзанд.
Ин нукта қобили зикр аст, ки дар хазинаи бойгонии миллии мо маҷмӯи маводҳое мавҷуданд, ки давраи аз нимаи дувуми асри ХIХ то имрӯзро дар бар мегиранд.

- Оё барои миллате, ки таърихи чандинасра дорад, ин миқдори ночиз нест?
- Сабаби асосие, ки боиси як марҳилаи нисбатан хурди таърихиро дар бар гирифтани бойгонии миллии мо гардидааст, дар тақсимоти миллӣ – ҳудудии соли 1924 нуҳуфтааст. Дар натиҷаи он, марказҳои асосии тамаддуни халқи тоҷик (Самарқанд, Бухоро, Хоразм) ба ҳудуди Ҷумҳурии Ӯзбекистон гузаштанд. Вобаста ба ин, тамоми маводҳои асосии бойгонӣ, ки таърихи халқи тоҷикро то солҳои 60 – уми асри ХIХ дар бар мегирифтанд, дар ҳудуди ин ҷумҳурӣ монданду ҳамчун боигарии асосии фарҳангии ин кишвар мансуб гардид.
Акнун бармегардем ба суоли пешинаатон. Бо мақсади назорати риояи қонунгузорӣ дар соҳаи бойгонидорӣ Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон  «Дар бораи Сарраёсати бойгонии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон» ба тасвиб расид, ки бо он низомномаи сарраёсат низ тасдиқ карда шудааст. Ин қарор ба рушди минбаъдаи соҳа ва такмили фаъолияти бойгонидорӣ заминаи мусоид гузошт. 28 декабри соли 2006 бо қарори дигари ҳукумат сарраёсат ба саридора табдил дода шуд.

- Ҳамчунин, қарорҳои Ҳукумати ҷумҳурӣ дар бораи муҳлати нигаҳдории ҳуҷҷатҳо ва андешидани чораҳои таъхирнопазир ҷиҳати беҳтар намудани нигаҳдории онҳо ба тасвиб расиданд. Саридора бо мақсади иҷрои талаботи қарорҳои мазкур ва такмили фонди эҳтиётии нусхаи ҳуҷҷатҳо чӣ корҳоро ба анҷом расонда истодааст?
- Бо истифода аз усулҳои ҷадид, восита ва технологияҳои навини коркард, барқарорсозӣ ва консерватсияи ҳуҷҷатҳо соли гузашта 2884 парванда ва 600 воҳиди нигаҳдории овозии магнитӣ ба шакли рақамӣ гузаронда шуд.

- Имрӯз дар ҷумҳурӣ чанд идораи бойгонӣ фаъолият мекунад?
- Ҷиҳати ба роҳ мондани хизматрасонии давлатӣ дар самти бойгонидорӣ саридора дорои 2 бойгонии марказии давлатӣ, 3 филиали Бойгонии давлатии марказии Ҷумҳурии Тоҷикистон (шаҳрҳои Ҳисор, Ваҳдат ва ноҳияи Рашт), озмоишгоҳи марказии барқарорсозӣ ва нусхабардории ҳуҷҷатҳо, 4 бойгонии давлатии вилоятӣ (шаҳрҳои Хуҷанд, Кӯлоб, Қӯрғонтеппа ва Хоруғ) фаъолият доранд.
Зимнан, қайд кардан ба маврид аст, ки дар ҷумҳурӣ 73 бойгонии байниидоравии ҳуҷҷатҳои ҳайати шахсии назди мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатии шаҳру ноҳияҳо фаъолият менамоянд. Ин бойгониҳо қисми таркибии системаи муассисаҳои бойгонии Ҷумҳурии Тоҷикистон маҳсуб ёфта, баробари муассисаҳои давлатии бойгонӣ салоҳият доранд.

М. ТАБАРОВ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 3.08.2016    №: 155    Мутолиа карданд: 1592

18.03.2019


ГРАНД СЛЕМИ ЕКАТЕРИНБУРГ. Беҳрӯз мақоми сеюмро гирифт

Tesla дар Қазоқистон нуқтаҳои нерудиҳӣ месозад

Аз фурӯравии биноҳо дар Чин 10 нафар ҷон бохт

Иттиҳоди иқтисодии АвруОсиё дар фикри бунёди биржаи меҳнат шуд

Сиёсатмадори олмонӣ лағви таҳримоти зиддирусиро зарур мешуморад

Ҷаҳон дар як сатр

13.03.2019


Парвиз Давлатзода бо Чэн Гуопин вохӯрд

Имконияти таҳсил дар ДДУК тавсеа меёбад

Маҷмааи меъмории рамзи «Истиқлолият ва Озодӣ» интихоб гардид

06.03.2019


Назорати фаъолияти ширкатҳои букмекирӣ пурзӯр мешавад

Бунёди маҷмааи корхонаҳои нассоҷӣ дар назар аст

Форуми якуми иттилоотонии ҷомеаи шаҳрвандӣ баргузор мегардад

ҶОМИ "ФФТ" "Истиқлол" бори панҷум онро соҳиб шуд

Варзишгарони тоҷик 5 медал ба даст оварданд

Ҷаҳон дар як сатр

Нилуфар Рофиева дар озмуни нозанинҳои Россия ғолиб омад

Лондон муносибаташро бо Москва ба эътидол овардан мехоҳад

Покистон ба гуфтушунид бо Ҳиндустон шурӯъ мекунад

Андешаи Лукашенко оид ба яхи обнашудаи муносибот бо Иттиҳоди Аврупо

Соли 2019 ду ҷоизаи Нобел дар соҳаи адабиёт супурда мешавад

05.03.2019


СУҒД. Авлавият ба кишти картошка

04.03.2019


Хуҷанд ба даҳгонаи шаҳрҳои беҳтарини сайёҳӣ ворид гардид

Сертификати армуғони сайёҳӣ таъсис ёфт

ҶОМИ "ФФТ". "Истиқлол" ва "Кӯктош" дар финал

Осиёи Марказӣ. Камтарин теъдоди маҳбусон дар Тоҷикистон аст

Москва ва Вашингтон нархи раводидро арзон карданд

Қазоқистон ба воридоти меваю сабзавоти Қирғизистон роҳ мекушояд

Лавров: «Вазъият дар Сурия ба эътидол омад»

Ҳалокати 29 нафар аз обхезӣ дар ҷануби Афғонистон

Ҷаҳон дар як сатр

01.03.2019


ФУТБОЛ. «Хуҷанд» бо «Аҳал» мубориза мебарад

Бори нахуст дар таърих якбора ду зан ба кайҳони кушод мебароянд

Пекин дар фикри эъмори Девори бузурги чинӣ шуд

Испания солимтарин кишвари дунё эътироф гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед