logo

фарҳанг

ҲИФЗИ БОЙГОНӢ ҲИФЗИ ТАЪРИХИ МИЛЛАТ АСТ

Бойгонӣ қисми таркибӣ ва ҷудонашавандаи сохтори давлатӣ буда, ҳамчун манбаи асосии нигоҳдории маводҳои ҳуҷҷатӣ ва иттилоотии фаъолияти давлатӣ паҳлуҳои гуногуни ҳаёти ҷомеа дар давраҳои муайяни таърихӣ мебошад. Омӯзиши таърихи гузашта дар заминаи маводи бойгониҳо ба даст оварда мешавад, зеро онҳо инъикоскунандаи воқеии тамоми паҳлуҳои ҳаёти ҷомеа мебошанд.
Мусаллам аст, ки ҳар як коғаз, ҳуҷҷат, расм, нақша, ҳатто пора ё ҷузъи хурди онҳо далели тасдиқсозанда ва раднашавандаи ҳақиқати таърихӣ мебошад. Вобаста ба ин, доир ба дастовард ва мушкилоти пешорӯи Саридораи давлатии бойгонии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон истода бо сардори идораи мазкур, номзади илмҳои таърих Дилором Мирсаидова суҳбате оростем, ки фишурдаи онро бароятон пешкаш менамоем.

- Дилором Амоновна, мусаллам аст, ки соҳаи бойгонидорӣ ба таври мутамарказу системанок танҳо дар нимаи аввали асри гузашта шакл гирифта, минбаъд ба қолаби муайян даромада рушд намуд. Дар ин ҷода таҷрибаи таърихии халқи мо аз кишварҳои ҳамсоя чӣ фарқиятҳо дорад?
- Таҷрибаи аз худ намудани дастовардҳои кишварҳои аврупоӣ дар соҳаи бойгонидории мо ва кишварҳои ҳамҷаворамон, манзур кишварҳои пасошӯравӣ аст, тақрибан як хел сурат гирифтааст.
Дар ҳудуди Тоҷикистони имрӯза бойгонии Кумитаи иҷроияи уезди Хуҷанд, ки 9 апрели соли 1924 бо қарори комиҷроияи мазкур таъсис дода шудааст, нахустин муассисаи соҳа ба шумор меравад. 20 марти соли 1931 Кумитаи иҷроияи марказии Шӯрои комиссарони халқии Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон дар бораи тасдиқ ва дар амал ҷорӣ намудани Низомнома дар бораи ташкили кори бойгонӣ дар ҷумҳурӣ қарори махсус қабул намуд. Дар асоси ин санад Хазинаи ягонаи давлатии бойгонии ҶШС Тоҷикистон таъсис дода шуд. То солҳои 90 – уми асри гузашта соҳаи бойгонидорӣ таркиби муайянро доро гардид. Он аз Сарраёсати бойгонии назди Шӯрои вазирони Тоҷикистон, 4 бойгонии вилоятӣ, 2 бойгонии марказии давлатӣ ва 10 бойгонии ноҳиявӣ иборат буд.

- Пас аз пош хӯрдани Иттиҳоди Шӯравӣ инфрасохтори ягонаи бойгонидории он низ аз байн рафт. Ҷумҳуриҳои мустақил ба коркарди санадҳои қонунгузории миллии худ дар ин соҳа пардохтанд. Имрӯз заминаи меъёриву ҳуқуқии соҳаро кадом санадҳо ташкил медиҳанд?
- 6 июли соли 1992 аз ҷониби сарони кишварҳои узви ИДМ қарордод дар бораи ворисони собиқ бойгониҳои давлатии ИҶШС ба имзо расонида шуд. Тибқи он ҷонибҳо дар асоси принсипи тақсимнопазирии хазинаҳои дар натиҷаи фаъолияти сохторҳои мақомоти олии давлати шӯравӣ ташаккулёфта ва ҳуҷҷатҳои дар бойгониҳои давлатии берун аз марз ҳифзшаванда, барои ба даст овардани ҳуқуқи соҳибӣ талош намеварзанд.
Ин нукта қобили зикр аст, ки дар хазинаи бойгонии миллии мо маҷмӯи маводҳое мавҷуданд, ки давраи аз нимаи дувуми асри ХIХ то имрӯзро дар бар мегиранд.

- Оё барои миллате, ки таърихи чандинасра дорад, ин миқдори ночиз нест?
- Сабаби асосие, ки боиси як марҳилаи нисбатан хурди таърихиро дар бар гирифтани бойгонии миллии мо гардидааст, дар тақсимоти миллӣ – ҳудудии соли 1924 нуҳуфтааст. Дар натиҷаи он, марказҳои асосии тамаддуни халқи тоҷик (Самарқанд, Бухоро, Хоразм) ба ҳудуди Ҷумҳурии Ӯзбекистон гузаштанд. Вобаста ба ин, тамоми маводҳои асосии бойгонӣ, ки таърихи халқи тоҷикро то солҳои 60 – уми асри ХIХ дар бар мегирифтанд, дар ҳудуди ин ҷумҳурӣ монданду ҳамчун боигарии асосии фарҳангии ин кишвар мансуб гардид.
Акнун бармегардем ба суоли пешинаатон. Бо мақсади назорати риояи қонунгузорӣ дар соҳаи бойгонидорӣ Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон  «Дар бораи Сарраёсати бойгонии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон» ба тасвиб расид, ки бо он низомномаи сарраёсат низ тасдиқ карда шудааст. Ин қарор ба рушди минбаъдаи соҳа ва такмили фаъолияти бойгонидорӣ заминаи мусоид гузошт. 28 декабри соли 2006 бо қарори дигари ҳукумат сарраёсат ба саридора табдил дода шуд.

- Ҳамчунин, қарорҳои Ҳукумати ҷумҳурӣ дар бораи муҳлати нигаҳдории ҳуҷҷатҳо ва андешидани чораҳои таъхирнопазир ҷиҳати беҳтар намудани нигаҳдории онҳо ба тасвиб расиданд. Саридора бо мақсади иҷрои талаботи қарорҳои мазкур ва такмили фонди эҳтиётии нусхаи ҳуҷҷатҳо чӣ корҳоро ба анҷом расонда истодааст?
- Бо истифода аз усулҳои ҷадид, восита ва технологияҳои навини коркард, барқарорсозӣ ва консерватсияи ҳуҷҷатҳо соли гузашта 2884 парванда ва 600 воҳиди нигаҳдории овозии магнитӣ ба шакли рақамӣ гузаронда шуд.

- Имрӯз дар ҷумҳурӣ чанд идораи бойгонӣ фаъолият мекунад?
- Ҷиҳати ба роҳ мондани хизматрасонии давлатӣ дар самти бойгонидорӣ саридора дорои 2 бойгонии марказии давлатӣ, 3 филиали Бойгонии давлатии марказии Ҷумҳурии Тоҷикистон (шаҳрҳои Ҳисор, Ваҳдат ва ноҳияи Рашт), озмоишгоҳи марказии барқарорсозӣ ва нусхабардории ҳуҷҷатҳо, 4 бойгонии давлатии вилоятӣ (шаҳрҳои Хуҷанд, Кӯлоб, Қӯрғонтеппа ва Хоруғ) фаъолият доранд.
Зимнан, қайд кардан ба маврид аст, ки дар ҷумҳурӣ 73 бойгонии байниидоравии ҳуҷҷатҳои ҳайати шахсии назди мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатии шаҳру ноҳияҳо фаъолият менамоянд. Ин бойгониҳо қисми таркибии системаи муассисаҳои бойгонии Ҷумҳурии Тоҷикистон маҳсуб ёфта, баробари муассисаҳои давлатии бойгонӣ салоҳият доранд.

М. ТАБАРОВ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 3.08.2016    №: 155    Мутолиа карданд: 1532

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед