logo

фарҳанг

ҲУЛБУК. АЗ МУАРРИФИИ ОН ИФТИХОР ДОРЕМ

Мамнӯъгоҳи таърихию фарҳангии «Ҳулбук» - қасри шоҳони хатлонзамин дар арафаи 25 – солагии Истиқлолияти давлатӣ 70 дарсад барқарор гардид. Корҳои барқарорсозӣ 10 сол идома ёфтанд. Мамнӯъгоҳ, осорхона, шаҳристон, қабристони шаҳр, сағонаи шоҳони Хатлонро дар бар мегирад.

- Мо ифтихор дорем, ки имрӯз дурдонаҳои тамаддуни ниёконро, ки дар асрҳои 9 -11 дар аҳди Сомониён пойтахти худмухтор бо номи Хатлон буд, ба мардуми дохил ва хориҷ муаррифӣ карда метавонем, - мегӯяд Абдулло Хоҷаев, директори мамнӯъгоҳ.
Қасри Хулбук дар деҳаи Қурбоншаҳиди ноҳияи Восеи вилояти Хатлон воқеъ аст. Он яке аз мавзеъҳои таърихию фарҳангии мардуми куҳанбунёди тоҷик маҳсуб меёбад. Ёдгорӣ бо иморатҳои барҳавои аз хишти росткунҷаи тунук сохташуда, арки даромадгоҳи асосӣ, дарвозаҳои бузурги аз чӯб кандакоришуда, ҳуҷраҳои махсус, қубурҳои обгузару шабакаи мутамаркази гармидиҳӣ аз вуҷуд доштани тамаддуни волои асримиёнагии халқи тоҷик шаҳодат медиҳад.
А. Хоҷаев иброз медорад, ки қасри шоҳони Хатлон ба андозаи 2 гектар аст. Аз рӯйи маълумотҳои Бобоҷон Ғафуров масоҳати қаср дар аввали қарни IX то 90 гектар ва дар давраи шаҳоматаш дар қарни XI тибқи пажӯҳиши Юсуфшоҳ Ёқубов дар масоҳати то 280 гектар замин доман паҳн мекард. Аз манор (Ҳулбук) то лаби рӯди Панҷ (Омӯ) 18 километр роҳ аст. Он замон аз Тирмиз то дараи Вахун қаламрави давлати Хатлон буд. Қад-қади шоҳроҳи дарёи Панҷ Шоҳроҳи абрешим мегузашт. Тавассути он давлати Хатлон ба Шарқ, Ғарб, Аврупо ва Чин намак, тилло ва асп содирот мекард.
Ҳуҷраҳои қаср ба воситаи гаҷ андова шуда, бо шабакаи мутамаркази зерифаршӣ муҷаҳҳаз буд ва дар фасли сармо тавассути боди гарм гармкорӣ мешуд. Дар қисмати шимолии қаср шабакаи обсофкорӣ мавҷуд буд, ки ҳамаи обҳои масрафшуда дар он ҷо нигоҳ дошта шуда, бо усули такшинсозӣ аз қаср берун мегардид. Аз дохил ва гирду атрофи ёдгорӣ асбобҳои рӯзгори аз сафол (керамика), оҳан ва шиша сохташуда дарёфт гардидаанд. Ин ва дигар нигораҳо гувоҳи дар он замон рушд ёфтани санъати меъморӣ, кандакорӣ, оҳанбурӣ ва ҳунари заргарӣ мебошанд.
Ҳулбук се маротиба ба коми оташ дода шудааст: аввал аз тарафи арабҳо, баъд туркҳои қарахонӣ, сипас туркҳои салҷуқӣ. Соли 1064 вақте аз ҷониби туркҳои салҷуқӣ бо сардории Алф Арслон давоми се моҳ муҳосира мешавад, деворҳо рахна, қабати обрасонӣ вайрон мегарданд ва мардум то 900 сол ин мавзеъро тарк мекунанд. Соли 1929 аввалин муҳоҷират шурӯъ шуда, солҳои 1951 – 1953 ҳафриётҳои бостоншиносӣ оғоз мегарданд.
Бино ба иттилои А.Хоҷаев, алҳол дар ҳудуди ноҳия боз 20 гектар захира барои ҳафриёти минбаъдаи бостоншиносӣ боқӣ мондааст.
Дар шафати ёдгорӣ осорхонаи Мамнӯъгоҳи таърихӣ – фарҳангии «Ҳулбук» бунёд ёфтааст. Он бори аввал 10 сентябри соли 2006 дарҳои худро ба меҳмонони Ҷашни 2700 - солагии Кӯлоб боз намуд. Баъдан солҳои 2011 - 2012 бинои осорхона бозсозӣ шуд.
- Соли 2003 вақте ки бо Қарори Ҳукумати мамлакат Мамнӯъгоҳи таърихӣ – фарҳангии «Ҳулбук» таъсис ёфт, дар фонди он ягон бозёфт ё нигора мавҷуд набуд. Аз нисф зиёди нигораҳои осорхонаи мамнӯъгоҳ аз ҷониби кормандони муассиса дар асоси ҳамкорӣ бо аҳолӣ ҷамъоварӣ шудаанд. Баъди кушишу ободкориҳо қаср ва осорхона макони диданиеро мемонанд, ки дар худ асосҳои зиндагии асримиёнагии халқи тоҷикро таҷассум намудаанд, - иброз медорад Абдулло Хоҷаев.
Соли 2009 дар шаҳри Сеани Ҷумҳурии Мардумии Чин Ҳулбук ба рӯйхати пешакии ЮНЕСКО пешниҳод гардид. Шералӣ Хоҷаев, сардори шуъбаи ҳифз ва истифодаи мероси таърихию фарҳангии Вазорати фарҳанги ҷумҳурӣ гуфт, ки ҳуҷҷату маълумоти он дар баррасии коршиносони ин ниҳоди байналмилалӣ қарор дорад. Дар баробари ин, Ҳулбук аз ҷониби яке аз институтҳои бонуфузи ЮНЕСКО ҳамчун ёдгории бартариятдошта эътироф шуда, бо сипоснома сарфароз гаштааст.
Шералӣ Хоҷаев иброз медорад, ки коршиносони байналмилалӣ ҳангоми баҳодиҳӣ ҳолати ҳифзу нигаҳдошт ва нодирияти иншоотро ба инобат гирифтанд. Ҳулбук аз ҷиҳати миқдори бозёфтҳои бостоншиносии асримиёнагӣ ба худ ҳамто надорад. Зеро монанди зарфҳои аз ёдгорӣ ёфтшуда дар дигар ёдгориҳо дида нашудаанд. Ҷиҳати дигари ҷолибияти мамнӯъгоҳ дар он аст, ки 90 дарсади бозёфтҳои дар осорхонаи он маҳфузбуда ба шаҳри Ҳулбук тааллуқ доранд ва ҳар нафар ҳангоми дидани онҳо метавонад оид ба фарҳангу тамаддуни ин шаҳри қадима ва бошандагони он маълумоти кофӣ дарёфт намояд.
Тибқи иттилои А. Хоҷаев, соли гузашта ҷиҳати боздид аз ёдгорӣ 7,5 ҳазор сайёҳи дохилӣ ва 363 сайёҳи хориҷӣ ташриф оварданд. Ба гуфтаи ӯ, сайёҳони хориҷие, ки ба самти Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон равонанд, ҳатман аз мамнӯъгоҳ дидан мекунанд.  
Ш. ҚУРБОН, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 3.08.2016    №: 155    Мутолиа карданд: 1533

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед