logo

иҷтимоиёт

ФАРМАКОЛОГИЯ. БОЗЁФТҲО ЗИЁДАНД, НАТИҶААШ ЧӢ?

Бино ба иттилои Маркази миллии патенту иттилоот солҳои 2014 - 2015 дар соҳаи дорусозӣ чор нафар соҳиби нахустпатент гардид .
Солҳои охир кимиёшиносони тоҷик дар ин самт натиҷаҳои хуби илмие ба даст овардаанд, ки барои таҳияи доруҳои нави табобатӣ мусоидат менамоянд. Аммо, ба гуфтаи мутахассисони соҳа, на ҳамаи ин дастовардҳо дар истеҳсолот ҷорӣ ва дар тибби амалӣ истифода мешаванд.
Масалан, соли ҷорӣ Биҳамида Маҳкамова барои ихтирои доруи «Фитосуман” (маводи зиддимикробӣ) дар Форуми занҳои ихтироъкори ҷаҳон, ки дар шаҳри Сеули Куриёи Ҷанубӣ баргузор шуд, соҳиби медали тилло гардид. Олими дигари тоҷик Абдураҳмон Қодиров, доктори илмҳои кимиё, барои доруи «Нақеи Ромит» ва малҳами «Сино» соли 2015 Ҷоизаи байналмилалии тиллоии моликияти зеҳниро дар шаҳри Женева соҳиб  шуд. 
Инчунин, боиси тазаккур аст, ки соли 2014 Маҳина Султонмамадова, ходими илмии озмоишгоҳи фармакологии Пажӯҳишгоҳи кимиёи ба номи В. И. Никитини Академияи илмҳо, маводи доруие ихтироъ намуд, ки қобилияти ҳал намудани сангҳои  талхадонро дорад. Аз рӯи озмоиши мутахассисон таъсирнокии он аз доруҳое, ки айни замон дар тиб истифода мешаванд, ба маротиб бештар мебошад.
Вале, мутаассифона, бештари ин дастовардҳо ҳанӯз рӯи коғаз боқӣ мондаанд.
Ба гуфтаи Маҳмадалӣ Давлатов, муовини  директори Хадамоти давлатии фаъолияти фармасевтӣ, тайи 70 соли замони шӯравӣ дар Тоҷикистон ҳатто як дору  истеҳсол  нашуда буд. Ҳоло дар кишвар 16 ширкат  зиёда аз 150  навъи дору ва молҳои тиббиро истеҳсол мекунад. Аммо доруҳое, ки ин ширкатҳо истеҳсол мекунанд,  бозёфти олимони мо нестанд.
Айни замон аз шумораи умумии доруворие, ки дар кишвар истеҳсол мешавад, танҳо се навъи он  - «Темотин», «Темагор», «Темафер» аз ҷониби олими тоҷик  Ғуломқодир Бобизода  ихтироъ гардидаанд. Онҳо дар тибби амалии кишвар ва ҳам берун аз он васеъ истифода бурда  мешаванд.
- Барои дар истеҳсолот ҷорӣ намудани  маводи доруӣ вақт ва ҳам маблағи зиёд лозим аст, - мегӯяд Ғуломқодир Бобизода, раиси Кумитаи фармакологии кишвар. - Аз ҷониби дигар, масъалаи дар амал татбиқ шудан ё дар истеҳсолот ҷорӣ гаштани дастовард ин камбудии олим нест. Олим танҳо таҳия, кашф ва пешниҳод  менамояд. Ғайр аз он, ки олим маводро  синтез мекунад, ба вуҷуд меорад, нафари дигар ё ширкате лозим аст, ки онро истеҳсол намояд. Масалан, дастоварди моро ширкати дорусозии «Тиб барои шумо» истеҳсол мекунад. Айни замон, дар кишварҳои Қирғизистон, Туркманистон низ аз он истифода мебаранд.
Як сабаби дар истеҳсолот ҷорӣ нашудани дастовардҳояшонро мутахассисони соҳа дар мавҷуд набудани саноати хуби дорусозӣ медонанд. Ҳарчанд  солҳои охир дар кишвар ширкатҳои гуногуни дорусозӣ фаъолият намоянд ҳам, онҳо ба дастовардҳои олимон таваҷҷуҳ надоранд.  
Мубаширахон Раҳимова, доктори илми кимиё, андеша дорад, ки дар амал татбиқ намудани бозёфтҳои илмӣ кори душвор аст. Барои ин на танҳо заҳмати шабонарӯзӣ, балки маблағи зиёд низ зарур мебошад.
- Дар ин самт бояд аз ҷониби Ҳукумати кишвар сохтори вижае  таъсис  ёбад, ки  татбиқи дастовардҳои илмиро ба зимма гирад, - меафзояд  ӯ.
Таҷрибаи давлатҳои дигар нишон медиҳад, ки  натиҷаи кори олимонро дар соҳаи дорусозӣ шахсони алоҳида тоҷирон - роҳбарони ширкатҳо низ дар итсеҳсолот ҷорӣ мекунанд ва аз ин ҳисоб даромади хуб ба даст меоранд. Бозёфти олимони соҳаи фармакология ба хотири рушди соҳа ва беҳдошти сиҳатии мардуми кишвар аст. Пас, чаро мо аз ин таҷриба истифода набарем? 

Фарзона ФАЙЗАЛӢ, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 10.08.2016    №: 161    Мутолиа карданд: 442

19.04.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Жан - Батист Лемуан

Пойтахт ба таҷлили Рӯзи Ғалаба омодагӣ мебинад

Масоили рушди соҳаи маориф матраҳ гардид

Дар Донишгоҳи давлатии Данғара конфронси ҷумҳуриявӣ доир мешавад

Душанбе варзишгарони 15 кишварро ба ҳам меорад

Ҷаҳон дар як сатр

18.04.2019


ҶОМИ АФК. Пирӯзии "Хуҷанд" ва мусовии "Истиқлол"

МУЪМИНОБОД. 221 иншоот дар се сол

РАШТ. Боғистон доман паҳн мекунад

17.04.2019


БУҶЕТИ ДАВЛАТӢ . Ба қонун иловаҳо ворид шуданд

ДМТ. Як нишасти муҳим

Хонандагони Душанбе пешсафи олимпиадаҳои ҷумҳуриявӣ

Армуғон барои дӯстдорони ҷуғрофия

ҶОМИ ОСИЁ. Паҳлавонони тоҷик соҳиби 5 медал

Ҷаҳон дар як сатр

16.04.2019


Вохӯрии Саидзода Зоҳир Озод бо Аскар Таҷибаев

Баррасии масоили мубрам

Ҳамоиш бахшида ба оғози расмии Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ

Калонтарин тайёра дар дунё ба ҳаво хест

Дар Қазоқистон онлайн-қаллобон фаъол мешаванд

Дар СММ аз манфиати лоиҳаи «Камарбандҳо ва роҳҳо» сухан рафт

Аз таркиш дар Афғонистон ҳафт кӯдак ҳалок гашт

Филмҳои ду коргардони тоҷик барои Фестивали кинои мусалмонӣ интихоб шуданд

Ҷаҳон дар як сатр

БОКС. Иштироки варзишгарони тоҷик дар Чемпионати Осиё

12.04.2019


Бо иштироки Сарвазири мамлакат дар шаҳри Кӯлоб як қатор иншоот ба истифода дода шуд

Ҷаласаи Шӯрои ҳамоҳангсозони миллии давлатҳои аъзои СҲШ

Форуми байналмилалии рушди сармояи инсонӣ доир мегардад

ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ – 2019 ОИД БА ФУТЗАЛ. Рақибони Тоҷикистон муайян гаштанд

"Кашшофи падидаҳои наврас"

НОҲИЯИ РӮДАКӢ . Сафи соҳибкорони ватандӯст меафзояд

НУРОБОД . Эҳтиром ба шахсиятҳои таърихӣ

Ҷаҳон дар як сатр

11.04.2019


"Тоҷикон" ба забони ӯзбекӣ нашр шуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед