logo

иҷтимоиёт

ФАРМАКОЛОГИЯ. БОЗЁФТҲО ЗИЁДАНД, НАТИҶААШ ЧӢ?

Бино ба иттилои Маркази миллии патенту иттилоот солҳои 2014 - 2015 дар соҳаи дорусозӣ чор нафар соҳиби нахустпатент гардид .
Солҳои охир кимиёшиносони тоҷик дар ин самт натиҷаҳои хуби илмие ба даст овардаанд, ки барои таҳияи доруҳои нави табобатӣ мусоидат менамоянд. Аммо, ба гуфтаи мутахассисони соҳа, на ҳамаи ин дастовардҳо дар истеҳсолот ҷорӣ ва дар тибби амалӣ истифода мешаванд.
Масалан, соли ҷорӣ Биҳамида Маҳкамова барои ихтирои доруи «Фитосуман” (маводи зиддимикробӣ) дар Форуми занҳои ихтироъкори ҷаҳон, ки дар шаҳри Сеули Куриёи Ҷанубӣ баргузор шуд, соҳиби медали тилло гардид. Олими дигари тоҷик Абдураҳмон Қодиров, доктори илмҳои кимиё, барои доруи «Нақеи Ромит» ва малҳами «Сино» соли 2015 Ҷоизаи байналмилалии тиллоии моликияти зеҳниро дар шаҳри Женева соҳиб  шуд. 
Инчунин, боиси тазаккур аст, ки соли 2014 Маҳина Султонмамадова, ходими илмии озмоишгоҳи фармакологии Пажӯҳишгоҳи кимиёи ба номи В. И. Никитини Академияи илмҳо, маводи доруие ихтироъ намуд, ки қобилияти ҳал намудани сангҳои  талхадонро дорад. Аз рӯи озмоиши мутахассисон таъсирнокии он аз доруҳое, ки айни замон дар тиб истифода мешаванд, ба маротиб бештар мебошад.
Вале, мутаассифона, бештари ин дастовардҳо ҳанӯз рӯи коғаз боқӣ мондаанд.
Ба гуфтаи Маҳмадалӣ Давлатов, муовини  директори Хадамоти давлатии фаъолияти фармасевтӣ, тайи 70 соли замони шӯравӣ дар Тоҷикистон ҳатто як дору  истеҳсол  нашуда буд. Ҳоло дар кишвар 16 ширкат  зиёда аз 150  навъи дору ва молҳои тиббиро истеҳсол мекунад. Аммо доруҳое, ки ин ширкатҳо истеҳсол мекунанд,  бозёфти олимони мо нестанд.
Айни замон аз шумораи умумии доруворие, ки дар кишвар истеҳсол мешавад, танҳо се навъи он  - «Темотин», «Темагор», «Темафер» аз ҷониби олими тоҷик  Ғуломқодир Бобизода  ихтироъ гардидаанд. Онҳо дар тибби амалии кишвар ва ҳам берун аз он васеъ истифода бурда  мешаванд.
- Барои дар истеҳсолот ҷорӣ намудани  маводи доруӣ вақт ва ҳам маблағи зиёд лозим аст, - мегӯяд Ғуломқодир Бобизода, раиси Кумитаи фармакологии кишвар. - Аз ҷониби дигар, масъалаи дар амал татбиқ шудан ё дар истеҳсолот ҷорӣ гаштани дастовард ин камбудии олим нест. Олим танҳо таҳия, кашф ва пешниҳод  менамояд. Ғайр аз он, ки олим маводро  синтез мекунад, ба вуҷуд меорад, нафари дигар ё ширкате лозим аст, ки онро истеҳсол намояд. Масалан, дастоварди моро ширкати дорусозии «Тиб барои шумо» истеҳсол мекунад. Айни замон, дар кишварҳои Қирғизистон, Туркманистон низ аз он истифода мебаранд.
Як сабаби дар истеҳсолот ҷорӣ нашудани дастовардҳояшонро мутахассисони соҳа дар мавҷуд набудани саноати хуби дорусозӣ медонанд. Ҳарчанд  солҳои охир дар кишвар ширкатҳои гуногуни дорусозӣ фаъолият намоянд ҳам, онҳо ба дастовардҳои олимон таваҷҷуҳ надоранд.  
Мубаширахон Раҳимова, доктори илми кимиё, андеша дорад, ки дар амал татбиқ намудани бозёфтҳои илмӣ кори душвор аст. Барои ин на танҳо заҳмати шабонарӯзӣ, балки маблағи зиёд низ зарур мебошад.
- Дар ин самт бояд аз ҷониби Ҳукумати кишвар сохтори вижае  таъсис  ёбад, ки  татбиқи дастовардҳои илмиро ба зимма гирад, - меафзояд  ӯ.
Таҷрибаи давлатҳои дигар нишон медиҳад, ки  натиҷаи кори олимонро дар соҳаи дорусозӣ шахсони алоҳида тоҷирон - роҳбарони ширкатҳо низ дар итсеҳсолот ҷорӣ мекунанд ва аз ин ҳисоб даромади хуб ба даст меоранд. Бозёфти олимони соҳаи фармакология ба хотири рушди соҳа ва беҳдошти сиҳатии мардуми кишвар аст. Пас, чаро мо аз ин таҷриба истифода набарем? 

Фарзона ФАЙЗАЛӢ, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 10.08.2016    №: 161    Мутолиа карданд: 390

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад

ЭКСПО дар Шанхай: шартномаҳо ба маблағи қариб $60 миллиард ба тасвиб расиданд

Сӯхтори ҷангал дар Калифорния боиси ҳалокати 25 нафар гашт

Ҷаҳон дар як сатр

ВАХШ. Суратҳисоби бонкӣ барои ятимон

ОЛИМПИАДАИ “GENIUSKIDS – 2018” 35 медали хонандагони тоҷик

САМБО. Хушқадам Хусравов – қаҳрамони ҷаҳон

09.11.2018


Ҳамоишҳои ҷавонон бахшида ба Рӯзи Президент

Баррасии масоили рушди ҳамкориҳо

Мулоқоти Юсуф Раҳмон бо Кристофер Рэй

Таъсиси гурӯҳи корӣ баҳри иҷрои «Барномаи рушди иҷтимоию иқтисодии шаҳри Душанбе барои давраи то соли 2025»

Давлаталӣ Саид дар Корея

20-умин конфронси расонаҳои Осиёи Марказӣ дар Остона баргузор шуд

«Толибон» рӯйхати иштирокдорони мушовараи Москваро интишор дод

Таърихшиноси фаронсавӣ ба Макрон нақши Россияро дар наҷоти Аврупо хотиррасон кард

Ҷаҳон дар як сатр

"TASHKENT GRAND PRIX" ИШТИРОКИ ПАҲЛАВОНОНИ ТОҶИК ДАР ОН

"Истиқлол" бори ҳафтум чемпиони Тоҷикистон шуд!


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед