logo

иҷтимоиёт

ФАРМАКОЛОГИЯ. БОЗЁФТҲО ЗИЁДАНД, НАТИҶААШ ЧӢ?

Бино ба иттилои Маркази миллии патенту иттилоот солҳои 2014 - 2015 дар соҳаи дорусозӣ чор нафар соҳиби нахустпатент гардид .
Солҳои охир кимиёшиносони тоҷик дар ин самт натиҷаҳои хуби илмие ба даст овардаанд, ки барои таҳияи доруҳои нави табобатӣ мусоидат менамоянд. Аммо, ба гуфтаи мутахассисони соҳа, на ҳамаи ин дастовардҳо дар истеҳсолот ҷорӣ ва дар тибби амалӣ истифода мешаванд.
Масалан, соли ҷорӣ Биҳамида Маҳкамова барои ихтирои доруи «Фитосуман” (маводи зиддимикробӣ) дар Форуми занҳои ихтироъкори ҷаҳон, ки дар шаҳри Сеули Куриёи Ҷанубӣ баргузор шуд, соҳиби медали тилло гардид. Олими дигари тоҷик Абдураҳмон Қодиров, доктори илмҳои кимиё, барои доруи «Нақеи Ромит» ва малҳами «Сино» соли 2015 Ҷоизаи байналмилалии тиллоии моликияти зеҳниро дар шаҳри Женева соҳиб  шуд. 
Инчунин, боиси тазаккур аст, ки соли 2014 Маҳина Султонмамадова, ходими илмии озмоишгоҳи фармакологии Пажӯҳишгоҳи кимиёи ба номи В. И. Никитини Академияи илмҳо, маводи доруие ихтироъ намуд, ки қобилияти ҳал намудани сангҳои  талхадонро дорад. Аз рӯи озмоиши мутахассисон таъсирнокии он аз доруҳое, ки айни замон дар тиб истифода мешаванд, ба маротиб бештар мебошад.
Вале, мутаассифона, бештари ин дастовардҳо ҳанӯз рӯи коғаз боқӣ мондаанд.
Ба гуфтаи Маҳмадалӣ Давлатов, муовини  директори Хадамоти давлатии фаъолияти фармасевтӣ, тайи 70 соли замони шӯравӣ дар Тоҷикистон ҳатто як дору  истеҳсол  нашуда буд. Ҳоло дар кишвар 16 ширкат  зиёда аз 150  навъи дору ва молҳои тиббиро истеҳсол мекунад. Аммо доруҳое, ки ин ширкатҳо истеҳсол мекунанд,  бозёфти олимони мо нестанд.
Айни замон аз шумораи умумии доруворие, ки дар кишвар истеҳсол мешавад, танҳо се навъи он  - «Темотин», «Темагор», «Темафер» аз ҷониби олими тоҷик  Ғуломқодир Бобизода  ихтироъ гардидаанд. Онҳо дар тибби амалии кишвар ва ҳам берун аз он васеъ истифода бурда  мешаванд.
- Барои дар истеҳсолот ҷорӣ намудани  маводи доруӣ вақт ва ҳам маблағи зиёд лозим аст, - мегӯяд Ғуломқодир Бобизода, раиси Кумитаи фармакологии кишвар. - Аз ҷониби дигар, масъалаи дар амал татбиқ шудан ё дар истеҳсолот ҷорӣ гаштани дастовард ин камбудии олим нест. Олим танҳо таҳия, кашф ва пешниҳод  менамояд. Ғайр аз он, ки олим маводро  синтез мекунад, ба вуҷуд меорад, нафари дигар ё ширкате лозим аст, ки онро истеҳсол намояд. Масалан, дастоварди моро ширкати дорусозии «Тиб барои шумо» истеҳсол мекунад. Айни замон, дар кишварҳои Қирғизистон, Туркманистон низ аз он истифода мебаранд.
Як сабаби дар истеҳсолот ҷорӣ нашудани дастовардҳояшонро мутахассисони соҳа дар мавҷуд набудани саноати хуби дорусозӣ медонанд. Ҳарчанд  солҳои охир дар кишвар ширкатҳои гуногуни дорусозӣ фаъолият намоянд ҳам, онҳо ба дастовардҳои олимон таваҷҷуҳ надоранд.  
Мубаширахон Раҳимова, доктори илми кимиё, андеша дорад, ки дар амал татбиқ намудани бозёфтҳои илмӣ кори душвор аст. Барои ин на танҳо заҳмати шабонарӯзӣ, балки маблағи зиёд низ зарур мебошад.
- Дар ин самт бояд аз ҷониби Ҳукумати кишвар сохтори вижае  таъсис  ёбад, ки  татбиқи дастовардҳои илмиро ба зимма гирад, - меафзояд  ӯ.
Таҷрибаи давлатҳои дигар нишон медиҳад, ки  натиҷаи кори олимонро дар соҳаи дорусозӣ шахсони алоҳида тоҷирон - роҳбарони ширкатҳо низ дар итсеҳсолот ҷорӣ мекунанд ва аз ин ҳисоб даромади хуб ба даст меоранд. Бозёфти олимони соҳаи фармакология ба хотири рушди соҳа ва беҳдошти сиҳатии мардуми кишвар аст. Пас, чаро мо аз ин таҷриба истифода набарем? 

Фарзона ФАЙЗАЛӢ, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 10.08.2016    №: 161    Мутолиа карданд: 372

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед