logo

фарҳанг

КОМЁБИҲО ПУРРА ИНЪИКОСИ БАДЕӢ НАЁФТААНД

Бешак, тавре мегӯянд, адабиёт оинаи тамомнамои зиндагӣ ва ҳаёт аст. Албатта, ин дар суратест, ки оина поку муҷалло ва дур аз зангу ғубор бошаду рӯзгор муҳтоҷи хокистараш нагардонад.
Истиқлоли давлатӣ зоҳирану комилан ба адабиёти мо озодиро ато кард, то ин оина софии бештар дошта бошаду ҳақиқатро бозгӯ намояд, нишон бидиҳад.

Тағйири сохт, озодӣ бори дигар собит сохт, ки истиқлоли рӯҳӣ низ, хоса бар адиб бисёр муҳим мебошад. Яъне бе истиқлоли рӯҳӣ эҷодкор ба асли ворастагиҳо дуруст сарфаҳм намеравад ва онро аҷр намегузораду дар пойдорию ҳифзи ҳеҷ гуна истиқлол саъю кӯшиш ба харҷ намедиҳад.
Ҷойи масаррат аст, ки адибони асили мо бо дарёфти истиқлоли рӯҳӣ, аз ҷумла барои озодӣ, ворастагиҳо, покизагии забони модарӣ, ҳувияти миллӣ, ҳифзи Ватану сарзамини аҷдодӣ то расидан ба Истиқлоли давлатӣ талош варзиданд. Дар ин кор то ҷое муваффақ гардиданд. Ҳукумати вақт на ҳамеша бар ин гурӯҳ сари вақт гузашт мекард ва ё беҳтарин пешниҳодҳои онро ба хушӣ мепазируфт. Сензура вуҷуд дошт ва асарҳои эҷодкорон бояд ҷавобгӯи талаботҳои муқарраргардидаи сиёсати давр таълиф мегардиданд.
Дар даврони Истиқлоли давлатӣ акси ин ҳама ба мушоҳида мерасад. Адиб дигар бо мушкилот ормонҳои миллӣ ва мардумиро ба Ҳукумат пешниҳод намесозад. Наздик ба бист сол аст, ки ҳамасола Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар Рӯзи зиёиён, яъне пеш аз таҷлили бошукӯҳи Иди миллӣ – Наврӯз, аз ҷумла бо намояндагони ин соҳа во мехӯрад ва дастурҳои муфид медиҳаду онҳоро илҳом мебахшаду вазифадор месозад, то ба муҳимтарин, мубрамтарин мавзӯъҳо рӯ биёранду асарҳои мондагор биёфаранд. Албатта, ин ҳама самараи зиёд овард ва дар рушди адабиёт, боло рафтани ҳисси ватандӯстӣ, ифтихори миллӣ таъсири мусбати худро гузоштанд.
Ягона маҷаллаи адабии тоҷикии «Садои Шарқ» мақоми нашрияи миллиро гирифт. Нашрияҳои адабии Иттифоқи нависандагон барои фаъолияти доимӣ ва боло бурдани маърифати мардум ҳамасола маблағгузорӣ гардиданд. Нашри  мероси адибони классики мо дар силсилаи «Ахтарони адаб» дар 50 ҷилд низ аз дастовардҳои истиқлол ва ғамхории бевоситаи Сарвари давлат мебошад. Чандин сол боз аз ҳисоби Хазинаи эҳтиётии Президенти мамлакат асарҳои адибони муосир ба табъ мерасанд. Ҳаҷм ва миқдори Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуабдулло Рӯдакӣ  ва ҷоизаҳои адабии Иттифоқи нависандагони кишвар ба номи С. Айнӣ ва М. Турсунзода зиёд карда шуд.
Бо иқдоми бевоситаи Сарвари давлат расман Маркази тарҷумаи бадеӣ дар назди Иттифоқи нависандагон ба кор оғоз кард.
Дар ин муддат маҳз бо пешниҳодҳои Пешвои миллат  ҷашнҳои зодрӯзи адибони маъруфи гузашта ва муосир дар сатҳи баланди давлатӣ баргузор гардиданд. Ноҳияҳо, қасрҳо, театрҳо, донишгоҳҳо, донишкадаҳо, мактабҳо, хиёбонҳо, кӯчаҳо ва дигар муассисаҳои фарҳангӣ ба номи адибони маъруф гузошта шуданд. Ба устоди барҷастаи сухан, шоири муборизу дӯстдори ин Ватану сарзамин унвони олии Қаҳрамони Тоҷикистон дода шуд. Сурат ва намунаи эҷоди баъзе аз адибон ба пули миллӣ роҳ ёфт.
Мусаллам аст, ки мақсад аз ин ҳама ташаббусҳои нек ва гиромидошти адибон, тавре зикр гардид, рушду нумӯи адабиёти навин, таваҷҷуҳи бештари хонандагон ба китоб ва боло бурдани сатҳи маърифати онҳо мебошад. Албатта, ба ин васила бояд ҳисси ифтихори миллӣ, муҳаббати Ватани аҷдодӣ низ боло бурда шавад.
Ҷавобан ба ин ғамхориҳо адибони кишвар шеърҳову достонҳо, повесту роман, ҳикояҳо, намоишномаҳо, филмномаҳои таърихӣ таълиф карданд ва ба нашр расонданд. Ба ин восита қаҳрамонҳои миллии мо, ки пештар барои пойдории сарзамини аҷдодӣ, фарҳанги миллӣ, забони модарӣ ҷони худро низ дареғ надоштанд, беҳтару бештар шинохта шуданд.
Махсусан, ҳамовозии гарму самимии адибон дар оғози бунёди Неругоҳи барқи обии «Роғун» чашмрас буд. Баъдҳо низ дар ин мавзӯъ адибон асарҳо эҷод карданд ва нашр намуда, ба дасти хонандагон расонданд. Бунёди дигар иншоотҳои муҳими давр низ онҳоро ба илҳом меоварданд.
Бо вуҷуди ин ҳанӯз на ҳамаи бузургтарин дастовардҳои замони истиқлолро адибон инъикос намудаанд. Ба муҳимтарин ҳодисаҳову рухдодҳои таърихӣ, фарҳангӣ таваҷҷуҳи зарурӣ ва баҳои воқеӣ дода нашудааст. Мавзӯъҳои асосӣ ва ҷавобгӯ ба талаботи давр ба ҳангоми эҷод дар маркази диққати аксар эҷодкорон қарор надорад. Пайравӣ ва тақлидҳои ноҷо ба чашм мерасад. Инсони асил ва мақоми барҷастаи онро бо он шаҳомату бузургияш махсусан дар асарҳои назмии бештари адибон пайдо карда наметавонем. Асарҳое, ки ба пойдории ахлоқи ҳамида ҳидоят бикунанд, камтар таълиф мешаванд. Аз ин рӯст, ки Пешвои  миллат бо изҳори нигаронӣ таъкид менамоянд: «Ҳамаи комёбиҳои даврони истиқлолият ҳанӯз пурра ва дар паҳнои манфиатҳои имрӯзу фардои миллат ва  давлат инъикоси бадеӣ наёфтаанд».
Фикр мекунам, ки ин таъкид барои рафъи камбудиҳои ҷойдошта мусоидат мекунад ва ҳам таҷлили бошукӯҳи 25-солагии Истиқлолияти давлатии Тоҷикистон илҳомбахши бузургтарин асарҳои адабии мондагор мегардад.

Абдулқодири РАҲИМ,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 29.08.2016    №: 173    Мутолиа карданд: 2640

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед