logo

фарҳанг

КОМЁБИҲО ПУРРА ИНЪИКОСИ БАДЕӢ НАЁФТААНД

Бешак, тавре мегӯянд, адабиёт оинаи тамомнамои зиндагӣ ва ҳаёт аст. Албатта, ин дар суратест, ки оина поку муҷалло ва дур аз зангу ғубор бошаду рӯзгор муҳтоҷи хокистараш нагардонад.
Истиқлоли давлатӣ зоҳирану комилан ба адабиёти мо озодиро ато кард, то ин оина софии бештар дошта бошаду ҳақиқатро бозгӯ намояд, нишон бидиҳад.

Тағйири сохт, озодӣ бори дигар собит сохт, ки истиқлоли рӯҳӣ низ, хоса бар адиб бисёр муҳим мебошад. Яъне бе истиқлоли рӯҳӣ эҷодкор ба асли ворастагиҳо дуруст сарфаҳм намеравад ва онро аҷр намегузораду дар пойдорию ҳифзи ҳеҷ гуна истиқлол саъю кӯшиш ба харҷ намедиҳад.
Ҷойи масаррат аст, ки адибони асили мо бо дарёфти истиқлоли рӯҳӣ, аз ҷумла барои озодӣ, ворастагиҳо, покизагии забони модарӣ, ҳувияти миллӣ, ҳифзи Ватану сарзамини аҷдодӣ то расидан ба Истиқлоли давлатӣ талош варзиданд. Дар ин кор то ҷое муваффақ гардиданд. Ҳукумати вақт на ҳамеша бар ин гурӯҳ сари вақт гузашт мекард ва ё беҳтарин пешниҳодҳои онро ба хушӣ мепазируфт. Сензура вуҷуд дошт ва асарҳои эҷодкорон бояд ҷавобгӯи талаботҳои муқарраргардидаи сиёсати давр таълиф мегардиданд.
Дар даврони Истиқлоли давлатӣ акси ин ҳама ба мушоҳида мерасад. Адиб дигар бо мушкилот ормонҳои миллӣ ва мардумиро ба Ҳукумат пешниҳод намесозад. Наздик ба бист сол аст, ки ҳамасола Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар Рӯзи зиёиён, яъне пеш аз таҷлили бошукӯҳи Иди миллӣ – Наврӯз, аз ҷумла бо намояндагони ин соҳа во мехӯрад ва дастурҳои муфид медиҳаду онҳоро илҳом мебахшаду вазифадор месозад, то ба муҳимтарин, мубрамтарин мавзӯъҳо рӯ биёранду асарҳои мондагор биёфаранд. Албатта, ин ҳама самараи зиёд овард ва дар рушди адабиёт, боло рафтани ҳисси ватандӯстӣ, ифтихори миллӣ таъсири мусбати худро гузоштанд.
Ягона маҷаллаи адабии тоҷикии «Садои Шарқ» мақоми нашрияи миллиро гирифт. Нашрияҳои адабии Иттифоқи нависандагон барои фаъолияти доимӣ ва боло бурдани маърифати мардум ҳамасола маблағгузорӣ гардиданд. Нашри  мероси адибони классики мо дар силсилаи «Ахтарони адаб» дар 50 ҷилд низ аз дастовардҳои истиқлол ва ғамхории бевоситаи Сарвари давлат мебошад. Чандин сол боз аз ҳисоби Хазинаи эҳтиётии Президенти мамлакат асарҳои адибони муосир ба табъ мерасанд. Ҳаҷм ва миқдори Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуабдулло Рӯдакӣ  ва ҷоизаҳои адабии Иттифоқи нависандагони кишвар ба номи С. Айнӣ ва М. Турсунзода зиёд карда шуд.
Бо иқдоми бевоситаи Сарвари давлат расман Маркази тарҷумаи бадеӣ дар назди Иттифоқи нависандагон ба кор оғоз кард.
Дар ин муддат маҳз бо пешниҳодҳои Пешвои миллат  ҷашнҳои зодрӯзи адибони маъруфи гузашта ва муосир дар сатҳи баланди давлатӣ баргузор гардиданд. Ноҳияҳо, қасрҳо, театрҳо, донишгоҳҳо, донишкадаҳо, мактабҳо, хиёбонҳо, кӯчаҳо ва дигар муассисаҳои фарҳангӣ ба номи адибони маъруф гузошта шуданд. Ба устоди барҷастаи сухан, шоири муборизу дӯстдори ин Ватану сарзамин унвони олии Қаҳрамони Тоҷикистон дода шуд. Сурат ва намунаи эҷоди баъзе аз адибон ба пули миллӣ роҳ ёфт.
Мусаллам аст, ки мақсад аз ин ҳама ташаббусҳои нек ва гиромидошти адибон, тавре зикр гардид, рушду нумӯи адабиёти навин, таваҷҷуҳи бештари хонандагон ба китоб ва боло бурдани сатҳи маърифати онҳо мебошад. Албатта, ба ин васила бояд ҳисси ифтихори миллӣ, муҳаббати Ватани аҷдодӣ низ боло бурда шавад.
Ҷавобан ба ин ғамхориҳо адибони кишвар шеърҳову достонҳо, повесту роман, ҳикояҳо, намоишномаҳо, филмномаҳои таърихӣ таълиф карданд ва ба нашр расонданд. Ба ин восита қаҳрамонҳои миллии мо, ки пештар барои пойдории сарзамини аҷдодӣ, фарҳанги миллӣ, забони модарӣ ҷони худро низ дареғ надоштанд, беҳтару бештар шинохта шуданд.
Махсусан, ҳамовозии гарму самимии адибон дар оғози бунёди Неругоҳи барқи обии «Роғун» чашмрас буд. Баъдҳо низ дар ин мавзӯъ адибон асарҳо эҷод карданд ва нашр намуда, ба дасти хонандагон расонданд. Бунёди дигар иншоотҳои муҳими давр низ онҳоро ба илҳом меоварданд.
Бо вуҷуди ин ҳанӯз на ҳамаи бузургтарин дастовардҳои замони истиқлолро адибон инъикос намудаанд. Ба муҳимтарин ҳодисаҳову рухдодҳои таърихӣ, фарҳангӣ таваҷҷуҳи зарурӣ ва баҳои воқеӣ дода нашудааст. Мавзӯъҳои асосӣ ва ҷавобгӯ ба талаботи давр ба ҳангоми эҷод дар маркази диққати аксар эҷодкорон қарор надорад. Пайравӣ ва тақлидҳои ноҷо ба чашм мерасад. Инсони асил ва мақоми барҷастаи онро бо он шаҳомату бузургияш махсусан дар асарҳои назмии бештари адибон пайдо карда наметавонем. Асарҳое, ки ба пойдории ахлоқи ҳамида ҳидоят бикунанд, камтар таълиф мешаванд. Аз ин рӯст, ки Пешвои  миллат бо изҳори нигаронӣ таъкид менамоянд: «Ҳамаи комёбиҳои даврони истиқлолият ҳанӯз пурра ва дар паҳнои манфиатҳои имрӯзу фардои миллат ва  давлат инъикоси бадеӣ наёфтаанд».
Фикр мекунам, ки ин таъкид барои рафъи камбудиҳои ҷойдошта мусоидат мекунад ва ҳам таҷлили бошукӯҳи 25-солагии Истиқлолияти давлатии Тоҷикистон илҳомбахши бузургтарин асарҳои адабии мондагор мегардад.

Абдулқодири РАҲИМ,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 29.08.2016    №: 173    Мутолиа карданд: 2747

21.08.2019


Путин 4 сентябр бо Сарвазири Ҳиндустон музокирот мегузаронад

Амири Қатар даъвати Путинро ба ФИБП пазируфт

Даҳ ҳазор нафар бинобар сӯхтор дар пойтахти Бангладеш бе сарпаноҳ монд

Токио имкони ба мадор баровардани радифҳои ҳарбиро баррасӣ дорад

Ҷаҳон дар як сатр

ШИНОВАРӢ. Варзишгарони тоҷик ба Чемпионати ҷаҳон рафтанд

19.08.2019


Баррасии асосноккунии техникиву иқтисодии роҳи Қалъаи Хумб – Ванҷ

Баргузории ҳамоиши "Ҷавонони эҷодкор – парчамбардорони миллат ва пайравони Пешвои миллат"

15.08.2019


Муносибатҳои Ҳиндустон ва ҶМЧ бояд суботи ҷаҳонро таъмин созанд

Дар Япония бар асари гармии ҳаво наздики 13 ҳазор кас бистарӣ шуд

Мулоқоти сарони Россия, Эрон ва Туркия моҳи сентябр доир мешавад

Ҷаҳон дар як сатр

05.08.2019


Ҷаҳон дар як сатр

01.08.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Кан Ҷе - квон

Масоили муҳоҷират матраҳ гардид

Фестивали яхмос ва обҳои ташнагишикан дар Душанбе

АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО. Аз таъсиси маркази тарҷума то ҷашни Саразм

64 дарсади зарари молиявӣ барқарор шуд

ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА. Корҳои ободонӣ вусъат мегиранд

ҲИСОР. Саноатикунонӣ дар мадди аввал

ФАЙЗОБОД. Афзоиши истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ

НОҲИЯИ РӮДАКӢ. Саноат рӯ ба беҳбудӣ дорад

ДДТТ. Нуфузи байналмилалӣ меафзояд

Ҷаҳон дар як сатр

30.07.2019


Фестивали тобистонаи Душанбе доир мешавад

Мулоқоти Шодихон Ҷамшед бо Хуанг Деҳаи

Соҳибкорони ватанию хориҷӣ дар Бадахшон ҷамъ меоянд

БЕҲСОЗИИ ТАЪМИНОТ БО ОБ. Барои он зиёда аз 27 миллион ҷудо гардид

ШАҲРИНАВ. 160 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

Трамп то интихоботи соли 2020 артишашро аз Афғонистон бароварданист

Душанбе 80 шаҳрванди Афғонистонро, ки дар Тоҷикистон ҳукм гирифтааст, ба Кобул истирдод намуд

Ҷаҳон дар як сатр

29.07.2019


ҲИФЗИ ИҶТИМОӢ. Як нишасти муҳим

ДУШАНБЕ. Рушди саноат дар мадди аввал


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед