logo

иқтисод

КОРТҲОИ ПАРДОХТ. БОЗ ЯК ОМИЛИ ИНКИШОФ ДАР НИЗОМИ МОЛИЯВӢ

Дар робита бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон «Оид ба тадбирҳои вусъат додани  ҳисоббаробаркунии ғайринақдӣ тавассути кортҳои пардохтии бонкӣ» ва вориди тағйиру иловаҳо ба моддаи 615-и Кодекси ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ, тамоми муассисаҳои савдо ва хизматрасонӣ, ки толори фурӯшашон зиёда аз 40 метри мураббаъро ташкил медиҳад, уҳдадоранд, ки аз 1-уми январи соли 2017 барои ҳисоббаробаркуниҳо POSтерминалҳои электронӣ насб намоянд. Вобаста ба ин мавзӯъ ва дигар паҳлуҳои низоми пардохт, хабарнигори рӯзномаи “Ҷумҳурият” бо муовини сардори Идораи низоми пардохти Бонки миллии Тоҷикистон Ҷаҳонгир Аминҷонов ҳамсуҳбат шуд.

- Рушди бозори кортҳои пардохт ва ё ҷорӣ намудани низоми ҳисоббаробаркунии ғайринақдӣ ба кадом хотир пеш гирифта шудааст?
- Муомилоти пулӣ аз пули нақд (пулҳои коғазӣ ва тангаҳо) ва пули ғайринақдӣ (гардиши маблағҳои пулӣ дар суратҳисобҳои бонкӣ) иборат буда, дар маҷмӯъ гардиши молу маҳсулот ва кору хизматрасониҳоро таъмин менамояд. Дар давлатҳои пешрафтаи дунё ба муомилоти ғайринақдӣ афзалият дода мешавад ва  гардиши пули нақд ҳиссаи ночизро ташкил медиҳад (масалан, ин таносуб дар Иттиҳоди Аврупо тақрибан 95,0 ба 5,0 дарсад аст). Дар давлатҳои рӯ ба тараққӣ, аз ҷумла мамолики собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ, баръакси ин ҳолат мушоҳида гашта, муомилоти пули нақд ҳиссаи бештар дорад.
Таҷрибаи давлатҳои пешрафта бозгӯи он аст, ки рушди низоми кортҳои пардохт яке аз омилҳои инкишофи низоми молиявӣ ба ҳисоб рафта, дар ғанӣ гардондани буҷети кишвар нақши бориз мебозад. Инчунин, таҳлилу тадқиқоти институтҳои бонуфузи байналмилалӣ ва бонкҳои марказӣ нишон дод, ки ҳангоми зиёд гардидани ҳисоббаробаркунӣ тавассути кортҳои пардохт шаффофият дар нуқтаҳои савдо ва хизматрасонӣ таъмин гашта, имконияти пинҳон намудани фоида кам мешавад ва воридоти андоз ба буҷет аз ҳисоби соҳаҳои савдо ва хизматрасонӣ афзоиш меёбад.
Фаъолияти низоми кортҳои пардохт дар Тоҷикистон аз соли 1998 оғоз ёфта, то ба имрӯз ташкилотҳои қарзӣ зина ба зина воситаҳои нави ҳисоббаробаркуниҳои ғайринақдиро татбиқ ва доираи истифодаи онҳоро васеъ намуда истодаанд.
Ба хотири боз ҳам таҳким бахшидани ин низом, Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2014 қарор “Оид ба тадбирҳои вусъат додани ҳисоббаробаркунии ғайринақдӣ тавассути кортҳои пардохтии бонкӣ”-ро қабул намуд. Тибқи банди якуми он муассисаҳои савдою хизматрасонӣ аз ҷумла, нуқтаҳои фурӯши чиптаҳо, нуқтаҳои қабули маблағҳо аз аҳолӣ, марказҳои хизматрасонии бонкии пардохти андоз ва дигар пардохтҳои ҳатмӣ, терминалҳои гумрукӣ ва дидбонгоҳҳои гумрукӣ, марказҳои савдои чакана ва яклухт, нуқтаҳои фурӯши сӯзишворӣ, тарабхонаҳо, беморхонаҳои хусусӣ, дорухонаҳо, муассисаҳои фарҳангию фароғатӣ, истироҳатгоҳҳо, осоишгоҳҳо, меҳмонхонаҳо, нуқтаҳои хизматрасонии ташхиси техникии воситаҳои нақлиёт, автодромҳо ва ташкилотҳои суғурта уҳдадоранд, ки ба шаҳрвандон барои тариқи кортҳои бонкӣ пардохт намудани арзиши молу хизматрасониҳо шароит муҳайё намоянд.

- Оё шаҳрвандон дар баробари ҳисоббаробаркунии ғайринақдӣ метавонанд аз пули нақд истифода баранд?
- Бояд қайд намуд, ки дар Тоҷикистон пули миллӣ-сомонӣ воситаи қонунии пардохт ба шумор меравад ва тамоми ҳисоббаробаркуниҳо тавассути он, ҳам ба таври нақдӣ ва ҳам ғайринақдӣ, бе маҳдудият амалӣ мегарданд. Дар баробари ин, рушди бозори кортҳои пардохт ҳамчун яке аз омилҳои муҳими ҳалли масъалаи кам кардани саҳми ҳисоббаробаркуниҳо бо пули нақд дар бахши пардохтҳои чакана ва такмилу таҳкими ин низоми пардохт дар кишвар идома дорад.
Рушди инфрасохтори ин низом пеш аз ҳама аз таъмини талаботи дорандагони кортҳо вобаста аст. Мутаассифона, дар Тоҷикистон бештари дорандагони кортҳо, ки дар доираи лоиҳаи “музди кор” хизматрасонӣ мешаванд, то ҳол кортҳои худро ҳамчун воситаи гирифтани пули нақд истифода мебаранд. Вале кортҳои пардохтро ҳамчун василаи ҳисоббаробаркунӣ низ метавон васеъ истифода бурд.
Шоистаи зикр аст, ки терминалҳои электронӣ дар марказҳои савдо ва хизматрасонӣ дар асоси шартнома аз ҷониби ташкилотҳои қарзӣ насб хоҳанд гашт. Аз ин рӯ, барои насб намудани он шахсони ҳуқуқӣ ва соҳибкорони инфиродӣ бояд ба ташкилотҳои қарзие, ки барориш ва хизматрасонии кортҳои пардохти бонкиро анҷом медиҳанд, муроҷиат намоянд.

- То ин дам аз ҷониби бонкҳои ватанӣ чӣ қадар кортҳои пардохтӣ ба муомилот бароварда шудаанд?
- Айни замон, дар кишвар 16 ташкилоти қарзӣ барориш ва хизматрасонии кортҳои пардохтии бонкиро ба роҳ монда, бо Низоми пардохти миллии “Корти миллӣ”, низомҳои пардохтии байналмилалии VISA, MasterCard, UnionPay ва амсоли инҳо ҳамкорӣ намуда истодааст. То 1 июли соли ҷорӣ ташкилотҳои қарзӣ 1 миллиону 559 ҳазор корти пардохтии бонкиро ба муомилот баровардаанд.
Феълан, дар ҷумҳурӣ барои 1000 нафар аҳолӣ тақрибан 180 корти пардохт рост меояд, ки ин нишондиҳанда дар Русия 1660, Қазоқистон 870, Ӯзбекистон 540 ва Қирғизистон 210-торо ташкил медиҳад. Дар давлатҳои тараққикардаи ҷаҳон бошад, ба 1000 нафар аз 2500 то 3000 корт рост меояд.
Алҳол дар кишвар 2 295 терминали электронӣ ба қайд гирифта шудааст, ки   аз ин миқдор 618-тоаш дар нуқтаҳои савдою хизматрасонӣ ва 1 677-тои дигараш дар нуқтаҳои пешниҳоди пули нақд насб гардидаанд.

- Ҳисоббаробаркунии ғайринақдӣ чӣ афзалиятҳо дорад?
- Корти пардохт ҳамчун василаи самараноки ҳисоббаробаркуниҳои ғайринақдӣ дорои як қатор афзалияту бартариҳо мебошад.
Масалан, барои муштарӣ: осон намудани ҳисоббарорбаркунӣ дар муомилот, хавфи ночизи аз даст додани маблағҳои пулӣ, мубодилаи автоматии маблағҳо ва ғайра;
- барои марказҳои савдо ва хизматрасонӣ: рушди савдо ва ҷалби харидорони нав, камшавии хароҷот аз инкассатсияи маблағҳои савдо;
- барои бонкҳо: васеъ намудани маҷмӯи хизматрасониҳо, ҷалби муштариёни нав, афзоиши иқтидори рақобатпазирии бонк, ҷамъоварии ҳаққи хизмати иловагӣ ва ғайра.
Хуллас, татбиқу таҳкими низоми ҳисоббаробаркунии ғайринақдӣ барои ҳимоя ва беҳдошти қишрҳои гуногуни ҷомеа равона гашта, ба ғанигардии буҷети давлатӣ, шаффофияти амалиёти молиявӣ ва афзоиши ҳаҷми амонатҳо мусоидат хоҳад кард.
Шаҳнозаи ҚУРБОН,
“Ҷумҳурият”


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 29.08.2016    №: 173    Мутолиа карданд: 2052

11.12.2019


Баррасии масоили тақвияти ҳамкориҳо

Бахтиёр Худоёрзода бо ҳайати Дафтари ниҳодҳои демократӣ ва ҳуқуқи инсони САҲА мулоқот намуд

Намоиши филмҳои тоҷикӣ дар Бангладеш

“МАҲБУБИ ВАТАН”

Трамп: «Бо Лавров вохӯрии хубе гузарондем»

Зеленский гуфт, ки бо Путин гуфтушунид кардан мураккаб аст

Сарвазири Эфиопия соҳиби Ҷоизаи сулҳи Нобел шуд

«Толибон» дар шимоли Афғонистон 40 куҳансолро рабуданд

МУСОБИҚАИ СИТОРАҲОИ ДЗЮДО. Бори нахуст кишварро 4 гӯштигир намояндагӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

10.12.2019


Мулоқоти Қоҳир Расулзода бо Хуан Тсзян Жун

Шиносоии Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонии роҳҳои Душанбе

Дар доираи Озмуни ҷумҳуриявии «Сайри гули лола» машварати корӣ баргузор гардид

Дар Париж, Москва ва Киев оид ба муовизаи асирон ба мувофиқа омаданд

Туркия ба рафъи хатари «Давлати исломӣ» дар Афғонистон мусоидат мекунад

Сарвазири нави Финляндия - ҷавонтарин дар ҷаҳон сарвари ҳукумат

Disney дар остонаи рекорди нави ҷаҳонӣ

Ҷаҳон дар як сатр

09.12.2019


Боз як майдончаи нави варзишу бозии кӯдакон кушода шуд

Сохтмони гузаргоҳи зеризаминӣ бо дарозии 260 метр

Чемпионати осиё. Тоҷикистон дар гурӯҳи "А"

Сӯхтор дар фабрикаи Деҳлӣ боиси марги беш аз 40 нафар шуд

Медведев шартҳои бастани шартномаи газ бо Киевро гуфт

Ёрии ҷаҳонӣ ба Афғонистон 46 дарсад коҳиш ёфт

Аморати Муттаҳидаи Араб кайҳоннавард интихоб мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

06.12.2019


Боздиди Рустами Эмомалӣ аз варзишгоҳи «Миллий»

Хуҷанд. Бунёди корхонаи истеҳсоли телевизор, яхдон ва кондитсионер

Масъалаи моҳияти сармояи инсонӣ дар рушди инноватсионӣ мавриди баррасӣ қарор гирифт

Пекин аз Вашингтон кам кардани боҷи молҳои чиниро дархост намуд

ОПЕК истихроҷи нафтро метавонад кам созад

Дар мактабҳои Қазоқистон гузариш ба алифбои лотиниро мавқуф гузоштанд

Коррупсияро дар Қирғизистон тавассути рақамисозӣ бартараф карданианд

Ҷаҳон дар як сатр


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед