logo

иқтисод

КОРТҲОИ ПАРДОХТ. БОЗ ЯК ОМИЛИ ИНКИШОФ ДАР НИЗОМИ МОЛИЯВӢ

Дар робита бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон «Оид ба тадбирҳои вусъат додани  ҳисоббаробаркунии ғайринақдӣ тавассути кортҳои пардохтии бонкӣ» ва вориди тағйиру иловаҳо ба моддаи 615-и Кодекси ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ, тамоми муассисаҳои савдо ва хизматрасонӣ, ки толори фурӯшашон зиёда аз 40 метри мураббаъро ташкил медиҳад, уҳдадоранд, ки аз 1-уми январи соли 2017 барои ҳисоббаробаркуниҳо POSтерминалҳои электронӣ насб намоянд. Вобаста ба ин мавзӯъ ва дигар паҳлуҳои низоми пардохт, хабарнигори рӯзномаи “Ҷумҳурият” бо муовини сардори Идораи низоми пардохти Бонки миллии Тоҷикистон Ҷаҳонгир Аминҷонов ҳамсуҳбат шуд.

- Рушди бозори кортҳои пардохт ва ё ҷорӣ намудани низоми ҳисоббаробаркунии ғайринақдӣ ба кадом хотир пеш гирифта шудааст?
- Муомилоти пулӣ аз пули нақд (пулҳои коғазӣ ва тангаҳо) ва пули ғайринақдӣ (гардиши маблағҳои пулӣ дар суратҳисобҳои бонкӣ) иборат буда, дар маҷмӯъ гардиши молу маҳсулот ва кору хизматрасониҳоро таъмин менамояд. Дар давлатҳои пешрафтаи дунё ба муомилоти ғайринақдӣ афзалият дода мешавад ва  гардиши пули нақд ҳиссаи ночизро ташкил медиҳад (масалан, ин таносуб дар Иттиҳоди Аврупо тақрибан 95,0 ба 5,0 дарсад аст). Дар давлатҳои рӯ ба тараққӣ, аз ҷумла мамолики собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ, баръакси ин ҳолат мушоҳида гашта, муомилоти пули нақд ҳиссаи бештар дорад.
Таҷрибаи давлатҳои пешрафта бозгӯи он аст, ки рушди низоми кортҳои пардохт яке аз омилҳои инкишофи низоми молиявӣ ба ҳисоб рафта, дар ғанӣ гардондани буҷети кишвар нақши бориз мебозад. Инчунин, таҳлилу тадқиқоти институтҳои бонуфузи байналмилалӣ ва бонкҳои марказӣ нишон дод, ки ҳангоми зиёд гардидани ҳисоббаробаркунӣ тавассути кортҳои пардохт шаффофият дар нуқтаҳои савдо ва хизматрасонӣ таъмин гашта, имконияти пинҳон намудани фоида кам мешавад ва воридоти андоз ба буҷет аз ҳисоби соҳаҳои савдо ва хизматрасонӣ афзоиш меёбад.
Фаъолияти низоми кортҳои пардохт дар Тоҷикистон аз соли 1998 оғоз ёфта, то ба имрӯз ташкилотҳои қарзӣ зина ба зина воситаҳои нави ҳисоббаробаркуниҳои ғайринақдиро татбиқ ва доираи истифодаи онҳоро васеъ намуда истодаанд.
Ба хотири боз ҳам таҳким бахшидани ин низом, Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2014 қарор “Оид ба тадбирҳои вусъат додани ҳисоббаробаркунии ғайринақдӣ тавассути кортҳои пардохтии бонкӣ”-ро қабул намуд. Тибқи банди якуми он муассисаҳои савдою хизматрасонӣ аз ҷумла, нуқтаҳои фурӯши чиптаҳо, нуқтаҳои қабули маблағҳо аз аҳолӣ, марказҳои хизматрасонии бонкии пардохти андоз ва дигар пардохтҳои ҳатмӣ, терминалҳои гумрукӣ ва дидбонгоҳҳои гумрукӣ, марказҳои савдои чакана ва яклухт, нуқтаҳои фурӯши сӯзишворӣ, тарабхонаҳо, беморхонаҳои хусусӣ, дорухонаҳо, муассисаҳои фарҳангию фароғатӣ, истироҳатгоҳҳо, осоишгоҳҳо, меҳмонхонаҳо, нуқтаҳои хизматрасонии ташхиси техникии воситаҳои нақлиёт, автодромҳо ва ташкилотҳои суғурта уҳдадоранд, ки ба шаҳрвандон барои тариқи кортҳои бонкӣ пардохт намудани арзиши молу хизматрасониҳо шароит муҳайё намоянд.

- Оё шаҳрвандон дар баробари ҳисоббаробаркунии ғайринақдӣ метавонанд аз пули нақд истифода баранд?
- Бояд қайд намуд, ки дар Тоҷикистон пули миллӣ-сомонӣ воситаи қонунии пардохт ба шумор меравад ва тамоми ҳисоббаробаркуниҳо тавассути он, ҳам ба таври нақдӣ ва ҳам ғайринақдӣ, бе маҳдудият амалӣ мегарданд. Дар баробари ин, рушди бозори кортҳои пардохт ҳамчун яке аз омилҳои муҳими ҳалли масъалаи кам кардани саҳми ҳисоббаробаркуниҳо бо пули нақд дар бахши пардохтҳои чакана ва такмилу таҳкими ин низоми пардохт дар кишвар идома дорад.
Рушди инфрасохтори ин низом пеш аз ҳама аз таъмини талаботи дорандагони кортҳо вобаста аст. Мутаассифона, дар Тоҷикистон бештари дорандагони кортҳо, ки дар доираи лоиҳаи “музди кор” хизматрасонӣ мешаванд, то ҳол кортҳои худро ҳамчун воситаи гирифтани пули нақд истифода мебаранд. Вале кортҳои пардохтро ҳамчун василаи ҳисоббаробаркунӣ низ метавон васеъ истифода бурд.
Шоистаи зикр аст, ки терминалҳои электронӣ дар марказҳои савдо ва хизматрасонӣ дар асоси шартнома аз ҷониби ташкилотҳои қарзӣ насб хоҳанд гашт. Аз ин рӯ, барои насб намудани он шахсони ҳуқуқӣ ва соҳибкорони инфиродӣ бояд ба ташкилотҳои қарзие, ки барориш ва хизматрасонии кортҳои пардохти бонкиро анҷом медиҳанд, муроҷиат намоянд.

- То ин дам аз ҷониби бонкҳои ватанӣ чӣ қадар кортҳои пардохтӣ ба муомилот бароварда шудаанд?
- Айни замон, дар кишвар 16 ташкилоти қарзӣ барориш ва хизматрасонии кортҳои пардохтии бонкиро ба роҳ монда, бо Низоми пардохти миллии “Корти миллӣ”, низомҳои пардохтии байналмилалии VISA, MasterCard, UnionPay ва амсоли инҳо ҳамкорӣ намуда истодааст. То 1 июли соли ҷорӣ ташкилотҳои қарзӣ 1 миллиону 559 ҳазор корти пардохтии бонкиро ба муомилот баровардаанд.
Феълан, дар ҷумҳурӣ барои 1000 нафар аҳолӣ тақрибан 180 корти пардохт рост меояд, ки ин нишондиҳанда дар Русия 1660, Қазоқистон 870, Ӯзбекистон 540 ва Қирғизистон 210-торо ташкил медиҳад. Дар давлатҳои тараққикардаи ҷаҳон бошад, ба 1000 нафар аз 2500 то 3000 корт рост меояд.
Алҳол дар кишвар 2 295 терминали электронӣ ба қайд гирифта шудааст, ки   аз ин миқдор 618-тоаш дар нуқтаҳои савдою хизматрасонӣ ва 1 677-тои дигараш дар нуқтаҳои пешниҳоди пули нақд насб гардидаанд.

- Ҳисоббаробаркунии ғайринақдӣ чӣ афзалиятҳо дорад?
- Корти пардохт ҳамчун василаи самараноки ҳисоббаробаркуниҳои ғайринақдӣ дорои як қатор афзалияту бартариҳо мебошад.
Масалан, барои муштарӣ: осон намудани ҳисоббарорбаркунӣ дар муомилот, хавфи ночизи аз даст додани маблағҳои пулӣ, мубодилаи автоматии маблағҳо ва ғайра;
- барои марказҳои савдо ва хизматрасонӣ: рушди савдо ва ҷалби харидорони нав, камшавии хароҷот аз инкассатсияи маблағҳои савдо;
- барои бонкҳо: васеъ намудани маҷмӯи хизматрасониҳо, ҷалби муштариёни нав, афзоиши иқтидори рақобатпазирии бонк, ҷамъоварии ҳаққи хизмати иловагӣ ва ғайра.
Хуллас, татбиқу таҳкими низоми ҳисоббаробаркунии ғайринақдӣ барои ҳимоя ва беҳдошти қишрҳои гуногуни ҷомеа равона гашта, ба ғанигардии буҷети давлатӣ, шаффофияти амалиёти молиявӣ ва афзоиши ҳаҷми амонатҳо мусоидат хоҳад кард.
Шаҳнозаи ҚУРБОН,
“Ҷумҳурият”


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 29.08.2016    №: 173    Мутолиа карданд: 2044

19.11.2019


Тасдиқи Тартиби кори шабакаи иттилоотӣ-телекоммуникатсионии интернет аз рӯи технологияи Wi-Fi

Мулоқоти Ҷамолиддин Нуралиев бо Ҷон Гинкел

Тақвияти ҳамкориҳои иқтисодӣ матраҳ гардид

Туҳфаи Рустами Эмомалӣ барои сокинони шаҳри Хоруғ

Панкратион. Паҳлавони тоҷик чемпиони ҷаҳон шуд

18.11.2019


Таҷлили Рӯзи Президент дар шаҳри Хоруғ

Ҷаласаи вазирони корҳои хориҷии Осиёи Марказӣ дар Тошканд

Масъалаи сармоягузории хориҷӣ ба низоми бонкии Тоҷикистон матраҳ гардид

Путин БРИКС - ро кафили суботи ҷаҳон номид

Чаро ИМА ва Корея машқҳои муштаракро мавқуф гузоштанд?

ХДУ ва СРУ дар вилояти Киев "яке аз сарони ДИ" - ро боздоштанд

Туркия 23 террористро ба Қирғизистон истирдод мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

Ҷоми ҷаҳон дар Бразилия монд

15.11.2019


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Вохӯрии Ҷамшед Нурмаҳмадзода бо ҳайати Фонди қарзии кафолатии Тоҷикистон

Хонандагони тоҷик дар озмуни «Роботтехника» сазовори ҷойи дуюм шуданд

Талаби Си Ҷинпин аз ҳукуматдорони Ҳонконг

Фоҷиа. 90 дарсади Венетсия зери об монд

Дар Франсия таҷдиди Нотр - Дам боиси ҷанҷол шуд

Дар Ӯзбекистон лоиҳаи маърифатии «Як миллион барномасоз» роҳандозӣ мешавад

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2019


Мулоқоти Ҷамолиддин Нуралиев бо намояндагони «Moody’s Investors Service»

Оид ба имконоти рушди кӯдакон форуми байналмилалӣ доир мешавад

Тақвияти робитаҳои иқтисодию тиҷоратӣ бо музофоти Ҳубэй

Таэквондо. 22 медали варзишгарони тоҷик аз Бухоро

"Тулӯи ҳақиқат" дар Рӯзи Президент

Шумораи сайёҳон дар Россия беш аз 20 дарсад афзудааст

Ашқобод мизбони нишасти зиддитеррористии ниҳодҳои дипломатии кишварҳои ҳамсуд

Сарвазири Ҳиндустон вохӯрияш бо Путинро олиҷаноб номид

Сесад ҷангии «Давлати исломӣ» дар Афғонистон таслим шуд

Коломойский ба Украина рӯ ҷониби Россия оварданро пешниҳод намуд

Ҷаҳон дар як сатр

13.11.2019


Дар Осетия пайкараи Абулқосим Фирдавсӣ гузошта шуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед