logo

иқтисод

ИСТИҚЛОЛИЯТ ВА РУШДИ ЭНЕРГЕТИКАИ БАДАХШОН

Усмоналӣ Усмонзода,
вазири энергетика ва захираҳои оби
Ҷумҳурии Тоҷикистон

Энергетика соҳаи афзалиятноку муҳими сиёсати давлат, локомотиви пешбарандаи иқтисодиёт ба шумор меравад. Ҳамин аст, ки ба хотири пойдории истиқлолияти воқеӣ дар Тоҷикистон иншооти бузурги тақдирсоз ва дорои аҳамияти умумидавлативу байналмилалӣ бунёд меёбанд. Маҳз дар даврони соҳибистиқлолӣ ҷумҳурӣ дар соҳаҳои мухталиф, қабл аз ҳама энергетика, ба муваффақиятҳои чашмрас ноил гардид. Дар ин давра барои рушди энергетика тадбирҳои муассири азнавсозиву барқароркунии иқтидорҳои истеҳсолӣ ва шабакаҳои интиқоли неруи барқ амалӣ карда шуданд.
То истиқлолият дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон ҳамагӣ чанд неругоҳи хурд дар шаҳри Хоруғ ва маркази ноҳияҳои Мурғоб, Ванҷ ва Рӯшон фаъолият дошт, ки фақат талаботи аҳолии маркази ноҳияҳои номбурдаро бо равшанӣ таъмин мекарду халос. Аввали солҳои 90 - ум таъмини ҳамин неругоҳҳои камшумор низ бо маводи сӯзишворию равғанҳои молиданӣ ғайриимкон гардида, тамоми истгоҳҳои дизелӣ пурра аз кор бозмонданд. Дар аввалин солҳои соҳибистиқлолӣ Ҳукумати мамлакат масъалаи сохтмони Неругоҳи барқи обии «Помир – 1»-ро ба миён гузошт. Бо талошҳои пайгирона ва иштироки бевоситаи Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, сарфи назар аз мушкилоти гарони молиявии ҷумҳурӣ, 18 марти соли 1994 ду генератори нахустини ин неругоҳ бо тавоноии умумии 14 ҳазор кВт ба кор дароварда шуд.
Давоми солҳои навадум дар ноҳияи Ванҷи вилоят ҳамчунин боз ду неругоҳи хурди барқи обӣ - «Техарв» (соли 1995) бо тавоноии 360 кВт ва «Андарбак» (соли 1997) бо иқтидори 300 кВт мавриди истифода қарор дода шуданд.
Ҳарчанд ба истифода додани навбати аввали НБО «Помир-1» мушкилоти барқро то андозае беҳтар карда бошад ҳам, вале ҳанӯз 60 фоизи аҳолӣ дар фасли сармо тамоман аз  неруи барқ маҳрум буд. Маркази вилоят – шаҳри Хоруғ дар як шабонарӯз ҳамагӣ 8 соат қувваи барқ мегирифт. Муассисаҳои таълимӣ дар фасли сармо фаъолиятро қатъ менамуданд. Мутахассисон ягона роҳи раҳоӣ аз буҳрони шадиди энергетикиро дар тағйир додани сохтори идоракунии системаи мавҷудаи энергетикӣ медиданд. Аз ҳамин нуқтаи назар, бо мусоидати Ҳукумати кишвар моҳи майи соли 2002 ширкати «Помир Энерҷӣ» таъсис дода шуд.
Барои азнавсозии иқтидорҳои мавҷуда ва баланд бардоштани эътимоднокии таъминоти аҳолии вилоят бо барқ зиёда аз 26,5 миллион доллар маблағ ҷалб гардид. Ин имкон дод, ки корҳои зарурӣ дар нақби обгузар ва ҳавзи танзими шабонарӯзии НБО «Помир - 1» дар деҳаи Танг, сохтмони иншооти обтанзимкунанда дар кӯли Яшилкӯл ва хати баландшиддати интиқоли барқи «Танг - Хоруғ» бо сифати баланд ба анҷом расонда, дар зеристгоҳи калонтарини «Бизмич»-и шаҳри Хоруғ ду трансформатори камиқтидор ба трансформаторҳои тавоно иваз карда шаванд.
1 ноябри соли 2005 навбати дуюми неругоҳи мазкур бо иштироки бевоситаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт. Ҳамзамон, хати интиқоли барқи баландшиддати 35 кВт «Бунӣ-маркази Рӯшон» бо масофаи 39 километр бо бунёдсозӣ ва насби зеристгоҳҳои пурқувват ба анҷом расонда, ба деҳаҳои Пастхуф ва Пастбаҷуви ноҳия хатҳои интиқоли барқ гузаронда шуданд.  Бо таъмиру азнавсозии НБО “Хоруғ” маркази вилоят ва ноҳияҳои гирду атрофи он тамоми фаслҳои сол бо неруи барқ таъмин гардида, интиқоли он дар мавсими гармо ба Афғонистон ба роҳ монда шуд.
Бо мақсади беҳтар намудани сатҳи хизматрасонӣ дар ноҳияҳои вилоят НБО-ҳои хурди мавҷуда бо навбат таъмиру азнавсозӣ ва ба шабакаҳои марказӣ пайваст мешаванд. Аз ҷумла, тайи солҳои 2013-2014 неругоҳҳои “Ширг-1” ва “Ширг-2”- и ноҳияи Дарвоз ба шабакаи умумиҷумҳуриявӣ, соли 2014 НБО “Намангут”- и ноҳияи Ишкошим ва соли 2015 НБО “Шуҷанд”- и ноҳияи Рӯшон ба шабакаи марказии “Помир Энерҷӣ” пайвастанд.
Маҳз дар даврони соҳибистиқлолӣ имконпазир гардид, ки нахустин маротиба дар таърихи энергетикаи Бадахшон бо дастгирии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон сохтмони хатҳои баландшиддати интиқоли барқи 110 кВ байни шаҳри Хоруғ, ноҳияҳои Ишкошим, Рӯшон, Ванҷ ва НБО-ҳои “Помир -1” ва “Хоруғ” ба масофаи умумии зиёда аз 55 км ба роҳ монда шавад. Бунёди иншооти мазкур имкон медиҳад, ки на фақат дар ноҳияҳои номбурда таъминот бо неруи барқ ба куллӣ беҳтар гардад, балки интиқоли он ба минтақаҳои наздимарзии  Афғонистон низ ба роҳ монда шавад.
Вақте дар натиҷаи офатҳои табиӣ дар ноҳияҳои Ванҷ, Шуғнон, Мурғоб ва водии Бартанги ноҳияи Рӯшон неругоҳҳо ва хатҳои интиқоли барқ дар мавзеъҳои алоҳида вайрону валангор гардиданд, Сарвари давлат таъмиру навсозии иншооти зарардидаро зери назорати қатъии худ гирифт. Бо супориш ва дастгирии бевоситаи Пешвои миллат иншооти харобгардида дар муҳлати кӯтоҳ навсозӣ ва барқарор карда шуданд. Азнавсозии неругоҳи дар натиҷаи зилзила зарардидаи “Савноб” дар водии Бартанг  моҳи июни соли ҷорӣ зимни ташрифи Сардори давлат ба ВМКБ ба анҷом расид.
Тайи солҳои охир ба сохтмону азнавсозии неругоҳҳои нави барқи обӣ ва хатҳои баландшиддати интиқоли барқ низ таваҷҷуҳи хос зоҳир мегардад. Айни замон сохтмони неругоҳи нави барқи обии “Мотравн”, азнавсозии НБО “Андарбак” дар водии Язгулом ва НБО “Оқ-сӯ” дар ноҳияи Мурғоб идома доранд. Дар НБО «Себзор» - и ноҳияи Роштқалъа, ки санги асоси онро 29 июли соли 2015 Пешвои миллат гузошта буд, марҳилаи асосноккунии техникию иқтисодӣ ба охир расида, корҳои омодагии сохтмонӣ оғоз гардидаанд. Ҷиҳати ҷалби маблағ барои бунёди неругоҳи “Санобод” дар дарёи Панҷ бо иқтидори лоиҳавии 125 мВт бо шарикони рушд гуфтугузори пешакӣ ҷараён дорад.
Бо дастгирии бевоситаи Пешвои миллат муяссар гардид, ки ҳатто сокинони деҳаҳои дурдасти кӯҳистон, аз ҷумла Ратм ва Дирчи ноҳияи Ишкошим, Пасор, Бопасор ва Ғудараи ноҳияи Рӯшон ва хоҷагиҳои деҳоти ноҳияи баландкӯҳи Мурғоб ба неруи барқ дастрасӣ пайдо намоянд.
Дар доираи ҳамкориҳои наздисарҳадӣ сокинони минтақаҳои Шуғнон, Султон Ишкошим, Нусай ва Моҳи Майи Афғонистон низ ба шабакаҳои барқии “Помир Энерҷӣ” пайваста, фаслҳои баҳору тобистон бо барқ таъминанд. 
Комёбиҳо дар таъмини комили Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон - қисмати кӯҳистони дурдасти кишвар бо неруи барқ натиҷаи талошу заҳматҳои пайгирона ва бешубҳа, шаҳодати гӯёи сиёсати дурбинонаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти  Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҷиҳати ноил гардидан ба истиқлолияти комили энергетикии Тоҷикистон мебошад.
 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 29.08.2016    №: 173    Мутолиа карданд: 1511

25.09.2018


Тавсеаи равобити байнипарлумонии Тоҷикистону Корея

Баргузории ҷамъомад оид ба пешгирии ҷинояткорӣ

Анҷоми марҳилаи якуми амалиёти «Кӯкнор-2018»

Гутерриш ба муборизаи фаъолтар алайҳи маводи мухаддир даъват сохт

Теъдоди қурбониёни садамаи киштӣ дар Танзания ба 225 нафар расид

Сеул барои дучандсозии теъдоди сайёҳон $640 миллион харҷ карданист

Фаронса қатораи дуошёнаи тезгард месозад

Ҷаҳон дар як сатр

Ҷом насиби кӣ мешавад?

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед