logo

иқтисод

ТАДҚИҚОТ: АЗ БЕЗАРАР ГАРДОНДАНИ ОБ ТО КОРКАРДИ ПАРТОВ

Ҷангӣ Назаров номзади илмҳои техникӣ, аз  зумраи олимонест, ки дар тӯли фаъолияти илмиаш, аз ҷумла дар Муассисаи давлатии илмӣ «Пажӯҳишгоҳи илмӣ – тадқиқотии саноат», бо ҳамкорон чандин тадқиқот  ва лоиҳаҳои барои рушди соҳаҳои саноат ва кишоварзӣ муҳимро пешниҳод намудааст.
- Аз соли 2003 чанд лоиҳаи инвеститсионӣ таҳия ва ба Ҳукумати ҷумҳурӣ пешниҳод кардем, - мегӯяд ӯ. - Аз он ҷумла соли 2005 пешниҳод ба Ҳукумати кишвар дар хусуси сохтани корхонаи коксу кимиёвӣ дар минтақаи кони ангишти Фон - Яғноби ноҳияи Айнӣ, ки 1 миллиард тонна захира дорад, яке аз ин лоиҳаҳо буд. Тибқи нишондоди лоиҳа корхона  ба маблағи 140 миллион доллар  сохта шуда, 3 ҳазор  нафар бо ҷойи кори доимӣ таъмин мегардид. Мувофиқи ҳисобҳо коргоҳ дар ҳолати як сол бо иқтидори пурра  фаъолият кардан маблағи сарфшударо бармегардонд ва фоидаовар мешуд. Аз  ангишт имкони кокс ҳосил кардан мавҷуд аст. Ҳозир арзиши як тонна кокс дар ҷаҳон тахмин 600 – 700 доллар мебошад. Дар баробари ангишт аз таркиби он чандин маҳсулоти дигар гирифтан имкон дорад, ки онҳо бе хароҷоти зиёд ба даст меоянд. Аз ҷумла газ, ки саноат ба он хеле эҳтиёҷманд аст. Агар 3 миллион тонна ангиштро ба шакли кокс коркард кунем, тахмин 1 миллиард метри мукааб газ ҳосил мешавад. Агар ин лоиҳа амалӣ мешуд,  метавонистем газро ба воситаи лӯлаҳо ба ҷануби кишвар ва шаҳри Душанбе биёрему корхонаҳои зиёди саноатӣ аз он истифода баранд.
Лоиҳаи дигар барои гирифтани доруи минералии суперфосфат, амофос омода шуда буд. Суперфосфату амофос заминро мулоим мекунанд. Дар минтақаи Қаратоғ кони фосфорит дорем. Дар таркиби маъдани ин кон 8 – 12 дарсад фосфорит  мавҷуд аст. Бояд онро коркард карда аз таркибаш фосфоритро ҷудо созем. Агар дар таркибаш кислота, масалан, аммиак ҳамроҳ кунем, суперфосфат ҳосил мешавад. Агар сулфат ҳамроҳ кунем, амофос мешавад. Як хусусияти фосфорит он  аст, ки вай дар об ҳал намешавад. Амофос се баробар аз суперфосфат қимату фоидаовартар аст.
Як лоиҳаамон аз санги базалт  сохтани лӯлаи об аст. Аз он дар шароити озмоишгоҳ барои истифода дар шаҳри Душанбе лӯлаи обгузар истеҳсол кардем, ки онро на занг мехӯрад, на кислота таъсир дорад. Ин ҷо мо бояд пече дошта бошем, ки то 2 – 3 ҳазор дараҷа гармӣ диҳад. Ин санг аз дигар сангҳо  ба мисли маъдан об шуданаш фарқ мекунад. Кӯҳсори Тоҷикистон, аз ҷумла дараи Харангон, саропо санги базалт аст. Аз ин санг арматура истеҳсол мекунанд, ки дар биноҳои то дуошёна истифода бурдан  мумкин аст. Соли 2014 дар шаҳри Хуҷанд бо ташрифи Президенти мамлакат як корхона ба истеҳсоли нах аз санг оғоз намуда буд. Ин маҳсулот дар оташ намесӯзад. Онро, ки мисли стекловат аст, дар боми биноҳо ва дохили он барои гармиро нигоҳ доштан истифода мебаранд.
Тадқиқоти дигар ин тарзи соф ва безарар гардондани оби ҷӯю дарёҳо дар ҷумҳурист. Асосан таркиби обҳои шаҳри Душанбе, дарёи Варзобу обҳои зеризаминиро меомӯзам. Мақсад ин обҳоро  софу безарар гардондан аст. Таҷрибаҳо дар як дастгоҳи хурд сурат гирифта, натиҷаҳо умедбахшанд. Оби софи нӯшиданӣ дар таркибаш моддаҳои зараровар ҳам дорад. Оби зеризаминӣ ҳам чандон тоза нест. Усули тоза кардани об истифода аз неруи барқ аст. Ба об бо ҷараёни электрикӣ таъсир мерасонем ва об тозаю  безарар  мешавад. Масалан, 100 литр обро  бо ин усул дар як соат  тоза ва безарар мегардонем. Ҳоло ин корро дар шароити хонагӣ  анҷом дода истодаем.
Як кори дигар, ки ба он муваффақ шудем, ин коркарди партов дар  партовгоҳи километри 9 – уми шаҳри Душанбе аст. Се элак сохтам, ки поруро ба хока, нимхока ва калонтар ҷудо мекунанд. Барои  фаъолияти як ширкат патент гирифта, ба истеҳсоли пору оғоз намудем. Поруи беҳтарин аст. Метавонем тамоми гулу гулгаштҳои пойтахтро бо пору таъмин намоем. Имкони дар як рӯз то 40 – 50 тонна пору баровардан ҳаст.
У. МУРОД, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 20.09.2016    №: 188    Мутолиа карданд: 2031

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар

РӮШОН. Ифтитоҳи маркази дуошёнаи савдо

Муҳаммад Салоҳ – беҳтарин футболбози Африқо

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Самарқанд мизбони нахустмулоқоти «Ҳиндустон – Осиёи Марказӣ»

Баргардондани 47 шаҳрванди Қазоқистон аз Сурия

Остона ба гузарондани Ҳамоиши ҷаҳонии туризми шаҳрӣ омодагӣ мегирад

Дар Беларус бори нахуст ҳукми қатл содир шуд

09.01.2019


Таҷлили 110 - солагии аллома Бобоҷон Ғафуров


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед