logo

иқтисод

ТАДҚИҚОТ: АЗ БЕЗАРАР ГАРДОНДАНИ ОБ ТО КОРКАРДИ ПАРТОВ

Ҷангӣ Назаров номзади илмҳои техникӣ, аз  зумраи олимонест, ки дар тӯли фаъолияти илмиаш, аз ҷумла дар Муассисаи давлатии илмӣ «Пажӯҳишгоҳи илмӣ – тадқиқотии саноат», бо ҳамкорон чандин тадқиқот  ва лоиҳаҳои барои рушди соҳаҳои саноат ва кишоварзӣ муҳимро пешниҳод намудааст.
- Аз соли 2003 чанд лоиҳаи инвеститсионӣ таҳия ва ба Ҳукумати ҷумҳурӣ пешниҳод кардем, - мегӯяд ӯ. - Аз он ҷумла соли 2005 пешниҳод ба Ҳукумати кишвар дар хусуси сохтани корхонаи коксу кимиёвӣ дар минтақаи кони ангишти Фон - Яғноби ноҳияи Айнӣ, ки 1 миллиард тонна захира дорад, яке аз ин лоиҳаҳо буд. Тибқи нишондоди лоиҳа корхона  ба маблағи 140 миллион доллар  сохта шуда, 3 ҳазор  нафар бо ҷойи кори доимӣ таъмин мегардид. Мувофиқи ҳисобҳо коргоҳ дар ҳолати як сол бо иқтидори пурра  фаъолият кардан маблағи сарфшударо бармегардонд ва фоидаовар мешуд. Аз  ангишт имкони кокс ҳосил кардан мавҷуд аст. Ҳозир арзиши як тонна кокс дар ҷаҳон тахмин 600 – 700 доллар мебошад. Дар баробари ангишт аз таркиби он чандин маҳсулоти дигар гирифтан имкон дорад, ки онҳо бе хароҷоти зиёд ба даст меоянд. Аз ҷумла газ, ки саноат ба он хеле эҳтиёҷманд аст. Агар 3 миллион тонна ангиштро ба шакли кокс коркард кунем, тахмин 1 миллиард метри мукааб газ ҳосил мешавад. Агар ин лоиҳа амалӣ мешуд,  метавонистем газро ба воситаи лӯлаҳо ба ҷануби кишвар ва шаҳри Душанбе биёрему корхонаҳои зиёди саноатӣ аз он истифода баранд.
Лоиҳаи дигар барои гирифтани доруи минералии суперфосфат, амофос омода шуда буд. Суперфосфату амофос заминро мулоим мекунанд. Дар минтақаи Қаратоғ кони фосфорит дорем. Дар таркиби маъдани ин кон 8 – 12 дарсад фосфорит  мавҷуд аст. Бояд онро коркард карда аз таркибаш фосфоритро ҷудо созем. Агар дар таркибаш кислота, масалан, аммиак ҳамроҳ кунем, суперфосфат ҳосил мешавад. Агар сулфат ҳамроҳ кунем, амофос мешавад. Як хусусияти фосфорит он  аст, ки вай дар об ҳал намешавад. Амофос се баробар аз суперфосфат қимату фоидаовартар аст.
Як лоиҳаамон аз санги базалт  сохтани лӯлаи об аст. Аз он дар шароити озмоишгоҳ барои истифода дар шаҳри Душанбе лӯлаи обгузар истеҳсол кардем, ки онро на занг мехӯрад, на кислота таъсир дорад. Ин ҷо мо бояд пече дошта бошем, ки то 2 – 3 ҳазор дараҷа гармӣ диҳад. Ин санг аз дигар сангҳо  ба мисли маъдан об шуданаш фарқ мекунад. Кӯҳсори Тоҷикистон, аз ҷумла дараи Харангон, саропо санги базалт аст. Аз ин санг арматура истеҳсол мекунанд, ки дар биноҳои то дуошёна истифода бурдан  мумкин аст. Соли 2014 дар шаҳри Хуҷанд бо ташрифи Президенти мамлакат як корхона ба истеҳсоли нах аз санг оғоз намуда буд. Ин маҳсулот дар оташ намесӯзад. Онро, ки мисли стекловат аст, дар боми биноҳо ва дохили он барои гармиро нигоҳ доштан истифода мебаранд.
Тадқиқоти дигар ин тарзи соф ва безарар гардондани оби ҷӯю дарёҳо дар ҷумҳурист. Асосан таркиби обҳои шаҳри Душанбе, дарёи Варзобу обҳои зеризаминиро меомӯзам. Мақсад ин обҳоро  софу безарар гардондан аст. Таҷрибаҳо дар як дастгоҳи хурд сурат гирифта, натиҷаҳо умедбахшанд. Оби софи нӯшиданӣ дар таркибаш моддаҳои зараровар ҳам дорад. Оби зеризаминӣ ҳам чандон тоза нест. Усули тоза кардани об истифода аз неруи барқ аст. Ба об бо ҷараёни электрикӣ таъсир мерасонем ва об тозаю  безарар  мешавад. Масалан, 100 литр обро  бо ин усул дар як соат  тоза ва безарар мегардонем. Ҳоло ин корро дар шароити хонагӣ  анҷом дода истодаем.
Як кори дигар, ки ба он муваффақ шудем, ин коркарди партов дар  партовгоҳи километри 9 – уми шаҳри Душанбе аст. Се элак сохтам, ки поруро ба хока, нимхока ва калонтар ҷудо мекунанд. Барои  фаъолияти як ширкат патент гирифта, ба истеҳсоли пору оғоз намудем. Поруи беҳтарин аст. Метавонем тамоми гулу гулгаштҳои пойтахтро бо пору таъмин намоем. Имкони дар як рӯз то 40 – 50 тонна пору баровардан ҳаст.
У. МУРОД, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 20.09.2016    №: 188    Мутолиа карданд: 1995

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад

ЭКСПО дар Шанхай: шартномаҳо ба маблағи қариб $60 миллиард ба тасвиб расиданд

Сӯхтори ҷангал дар Калифорния боиси ҳалокати 25 нафар гашт

Ҷаҳон дар як сатр

ВАХШ. Суратҳисоби бонкӣ барои ятимон

ОЛИМПИАДАИ “GENIUSKIDS – 2018” 35 медали хонандагони тоҷик

САМБО. Хушқадам Хусравов – қаҳрамони ҷаҳон

09.11.2018


Ҳамоишҳои ҷавонон бахшида ба Рӯзи Президент

Баррасии масоили рушди ҳамкориҳо

Мулоқоти Юсуф Раҳмон бо Кристофер Рэй

Таъсиси гурӯҳи корӣ баҳри иҷрои «Барномаи рушди иҷтимоию иқтисодии шаҳри Душанбе барои давраи то соли 2025»

Давлаталӣ Саид дар Корея

20-умин конфронси расонаҳои Осиёи Марказӣ дар Остона баргузор шуд

«Толибон» рӯйхати иштирокдорони мушовараи Москваро интишор дод

Таърихшиноси фаронсавӣ ба Макрон нақши Россияро дар наҷоти Аврупо хотиррасон кард

Ҷаҳон дар як сатр

"TASHKENT GRAND PRIX" ИШТИРОКИ ПАҲЛАВОНОНИ ТОҶИК ДАР ОН

"Истиқлол" бори ҳафтум чемпиони Тоҷикистон шуд!

08.11.2018


ШАҲРИСТОН. Бунёди 68 иншооти нав

ГУЛИСТОН. Бунёди майдони Парчами давлатӣ ва навсозии кӯдакистони “Дилноз”

Вусъати созандагӣ дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров

ХУҶАНД. Ифтитоҳи маҷмааи фитнеси занона

НОҲИЯИ АБДУРАҲМОНИ ҶОМӢ. Муассисаҳои таълимӣ ба фасли сармо омодаанд

“АРБОБОНИ ИЛМИ ТОҶИК”

Бо хоҳиши Макрон вохӯрии муфассали Путин ва Трамп баргузор намешавад

Толибон нияти иштирок дар музокироти сулҳи Москваро доранд

Дар 40 соли ислоҳот савдои берунаи Чин 670 маротиба афзуд

Деҳлӣ ҳавои ифлосро бо борони сунъӣ тоза карданист

Ҷаҳон дар як сатр

МАРҲИЛАИ ИНТИХОБИИ ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ – 2020. Ҳарифони мунтахаби Тоҷикистон (U-23) муайян шуданд

07.11.2018


Маҷлиси тантанавӣ бахшида ба Рӯзи Конститутсия

Мулоқоти Рамазон Раҳимзода бо Абдулазиз ибни Сауд

Пулҳои миллӣ бо такмили унсурҳои ҳимоя


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед