logo

маориф

ЗАБОНИ ИМОВУ ИШОРА ЭЪТИРОФИ ОН БА НАФЪИ ҶОМЕА НИЗ ҲАСТ

Дар асри 18 аввалин мактаб барои ношунавоён дар шаҳри Париж аз тарафи сурдопедагоги машҳур Ш. Эпе ( 1712-1789) ифтитоҳ гардид. Ӯ тахминан дар 50 - солагиаш ба таълими ду духтарчаи кар машғул мешавад.

Ш. Эпе вақте бо ин духтарҳо машғулиятҳои худро оғоз менамояд, ҳатто усулҳои хоси таълими карҳоро намедонист. Ӯ дар оғози фаъолияти худ танҳо ба назарияи ҷуброн намудани як узви ҳисси фаъолияткунанда, ки дар ин бора дар вақташ Д. Дидро дар бораи карҳо ва кӯрҳо пешниҳод намуда буд ва ҳамчунин, ба принсипҳои мутаносиби табиии Я. Каменский такя менамуд. Дар амалияи таълими карҳо бошад, вай аз имову ишораҳое истифода мекард, ки ин духтарҳо байни худ аз онҳо истифода мебурданд. Ӯ баъдтар гуфта буд, ки нафарони кари ба таълим оғознамуда аллакай соҳиби забони худ мешаванд, ки он барояшон монанди нутқи муқаррарӣ осону фаҳмо мегардад. Кӯдаки кар ба воситаи забони имову ишора талабот, хоҳишҳо, майлу, рағбат, ғаму бемории худ ва ғайраҳоро изҳор карда метавонад ва дар фаҳмиш ягон вақт хато нахоҳад кард. Ба воситаи ин кӯдаки кар супоришҳоро қабул менамояд ва дар бораи корҳои иҷронамудааш ҳисобот дода метавонад.
Муваффақиятҳо дар кори таълими духтарҳои ношунаво Ш. Эперро ба он водор сохтанд, ки ӯ барои гурӯҳҳои начандон калони кӯдакони кар омӯзишгоҳ ташкил намояд. Ӯ кӯдакони карро дар як ҳафта ду маротиба дар хонаи худ бепул таълим медод. Шогирдони камбағалашро бошад, бо маводи зарурӣ таъмин менамуд.
Шумораи хонандагон дар муассисаи Ш. Эпе ба 75 нафар расид. Фаъолияташ таваҷҷуҳи ҷомеаро ба худ ҷалб намуд. Ӯ оид ба ин масъалҳои таълимии онҳо ду рисола навишт.
Соли 1789 мактаби Ш. Эпе ҳамчун муассисаи миллӣ эътироф гардид. Баъдтар дар назди ин муассиса муҷассамаи ӯ гузошта шуд.
Ҳамин тавр, забони имову ишора асос гузошта мешавад ва ривоҷ меёбад. Кӯдакони ношунавову гунг ба таълимоти махсус фаро гирифта мешаванд. Дар Тоҷикистон низ онҳо ба таълиму тарбия фаро гирифта шудаанд. Аз ҷумла, мактаб – интернати ҷумҳуриявии кӯдакони ношунавои ноҳияи Рӯдакӣ чандин сол боз дар ин самт фаъолияти чашмрас дорад. Солҳои 1994 ва 2012 Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ба ин ҷо ташриф оварда, бо шароити зист ва таълими хонандагон аз наздик шиносоӣ пайдо кард. Ҳамчунин барои боз ҳам беҳтар намудани таълиму тарбия, таҳияи китобҳои дарсӣ, маводи таълимӣ ва мутобиқ кардани барномаҳои таълимӣ ба хусусиятҳои хоси кӯдакони ношунаво дастур дод. Бояд ёдовар шуд, ки шурӯъ аз соли 2009 ба ин хонандагон баъди хатми синфи 10 шаҳодатнома оид ба гирифтани маълумоти асосӣ дода мешавад. Ба исбот расидааст, ки гарчанде ин кӯдакон ношунавоанд, дар азхуд кардани барномаҳои таълимӣ фаъоланд. Он, албатта, ба маҳорати касбии омӯзгор низ иртибот мегирад. Омӯзгоре, ки забони имову ишораро дар сатҳи зарурӣ медонад, дар баланд бурдани сатҳи дониши хонандагон нақши бузург гузошта метавонад.
Таълими забони имову ишора аз соли 2010 ба нақшаи таълимӣ ворид гардид. Ба андешаи ин ҷониб барои омӯзиши имову ишора дар оянда агар худи ношунавоён ҷалб шаванд, беҳтар аст. Азбаски ин забонро хубтар медонанд, кӯдакони ношунаво дар омӯзиш бештар ба онҳо такя мекунанд. Ин ношунавоён метавонанд, ки аз фанҳои таърих, расмкашӣ, нақша низ дарс бидиҳанд ва ҳам мураббӣ бошанд.
Соли равон дар назди Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ факултаи психологияи таҳсилоти томактабӣ ва фарогир таъсис дода шуд, ки дар омода кардани мутахассисони соҳаи сурдопедагогика ва рушди забони имову ишора мусоидат менамояд. Солҳои охир қариб дар тамоми кишварҳои пешрафта ба забони имову ишора таваҷҷуҳи махсус зоҳир мегардад ва дар қатори дигар забонҳо онро эътироф мекунанд. Дар кишвари мо низ масъулони соҳа саъю кӯшиш ба харҷ дода истодаанд, ки ин забон рушди бештар биёбад ва расман онро эътироф намоянд. Эътирофи он ба нафъи ҳам ношунавоён ва ҳам ҷомеа мебошад.
Саттор ҚУВВАТОВ,
омӯзгори калони Донишгоҳи
давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 27.09.2016    №: 192    Мутолиа карданд: 6005

19.04.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Жан - Батист Лемуан

Пойтахт ба таҷлили Рӯзи Ғалаба омодагӣ мебинад

Масоили рушди соҳаи маориф матраҳ гардид

Дар Донишгоҳи давлатии Данғара конфронси ҷумҳуриявӣ доир мешавад

Душанбе варзишгарони 15 кишварро ба ҳам меорад

Ҷаҳон дар як сатр

18.04.2019


ҶОМИ АФК. Пирӯзии "Хуҷанд" ва мусовии "Истиқлол"

МУЪМИНОБОД. 221 иншоот дар се сол

РАШТ. Боғистон доман паҳн мекунад

17.04.2019


БУҶЕТИ ДАВЛАТӢ . Ба қонун иловаҳо ворид шуданд

ДМТ. Як нишасти муҳим

Хонандагони Душанбе пешсафи олимпиадаҳои ҷумҳуриявӣ

Армуғон барои дӯстдорони ҷуғрофия

ҶОМИ ОСИЁ. Паҳлавонони тоҷик соҳиби 5 медал

Ҷаҳон дар як сатр

16.04.2019


Вохӯрии Саидзода Зоҳир Озод бо Аскар Таҷибаев

Баррасии масоили мубрам

Ҳамоиш бахшида ба оғози расмии Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ

Калонтарин тайёра дар дунё ба ҳаво хест

Дар Қазоқистон онлайн-қаллобон фаъол мешаванд

Дар СММ аз манфиати лоиҳаи «Камарбандҳо ва роҳҳо» сухан рафт

Аз таркиш дар Афғонистон ҳафт кӯдак ҳалок гашт

Филмҳои ду коргардони тоҷик барои Фестивали кинои мусалмонӣ интихоб шуданд

Ҷаҳон дар як сатр

БОКС. Иштироки варзишгарони тоҷик дар Чемпионати Осиё

12.04.2019


Бо иштироки Сарвазири мамлакат дар шаҳри Кӯлоб як қатор иншоот ба истифода дода шуд

Ҷаласаи Шӯрои ҳамоҳангсозони миллии давлатҳои аъзои СҲШ

Форуми байналмилалии рушди сармояи инсонӣ доир мегардад

ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ – 2019 ОИД БА ФУТЗАЛ. Рақибони Тоҷикистон муайян гаштанд

"Кашшофи падидаҳои наврас"

НОҲИЯИ РӮДАКӢ . Сафи соҳибкорони ватандӯст меафзояд

НУРОБОД . Эҳтиром ба шахсиятҳои таърихӣ

Ҷаҳон дар як сатр

11.04.2019


"Тоҷикон" ба забони ӯзбекӣ нашр шуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед