logo

фарҳанг

ФИЛМҲОИ МУСТАНАД. АЗ ШИНОХТ ТО ИНЪИКОСИ ВОҚЕИИ МУШКИЛОТИ ЗАМОНИ МО

Солҳои охир дар ҷумҳурӣ дар як сол аз ҳисоби Буҷети давлатӣ ва сармоягузорони дохиливу хориҷӣ тақрибан на камтар аз 20 филми достонӣ (ҳунарӣ, бадеӣ) ва зиёдтар аз ин филмҳои кӯтоҳу мустанад (ҳуҷҷатӣ) тавлид мешаванд. Истеҳсолкунандаи асосии филмҳо фақат киностудияи давлатии “Тоҷикфилм” нест. Яъне монополияи истеҳсоли филмҳо, тавре ки дар замони шӯравӣ буд, вуҷуд надорад.
Метавонем чанд филми мустанад ва достониеро, ки аз назари ман ба мақсаду мароми замон мувофиқанд, мавриди муҳокима қарор бидиҳем. Сухан аз филмҳои мустанаде меравад, ки бо самимияту пухтакории хеш дар шинохту инъикоси мушкилиҳои ҷомеаи кунунӣ баҳс мекунанд.
Бояд иқрор шуд, ки солҳои охир филмҳои ҳуҷҷатӣ хеле кам таҳия мешаванд. Бозори намоиши ин гуна филмҳо вуҷуд надорад.  Солҳои шӯравӣ пеш аз намоиши филми ҳунарӣ як филми ҳуҷҷатӣ низ намоиш медоданд. Арзиши онҳо муайян буда, ба нархи филми бадеӣ зам карда мешуд. Филмҳои мустанадро шабакаҳои телевизионӣ низ харидорӣ мекарданд ва ба намоиш мегузоштанд. Ҳоло на мехаранд ва на намоиш медиҳанд. Филмҳои мустанаде, ки дар дохили шабакаҳои телевизионӣ (ба мисли бахши “Тоҷиктелефилм” -  и шабакаи аввали Телевизиони Тоҷикистон) бо сабки телевизионӣ сохта мешаванд, мавзӯи баҳси дигаранд.
Аз синамогарони ҳирфаӣ ва маъруфи мо Георгий Дзалаев, Орзу Шарифов, Сафарбек Солиев  ва Озод Маликов  ғолибан дар сабки филми мустанад асар меофаранд. Дар собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ созандагони филмҳои мустанади тоҷик хеле маъруф буданд. Ҳар сол дар жанрҳои гуногун то 25 – 30 филм сохта мешуд.
 Солҳои охир чанд филми мустанади фармоишиву тарғибӣ низ таҳия шуданд. Одатан ҳар чизе, ки фармоишӣ аст, дар он ҳар чизеро, ки фармоишгар мехоҳад, нишон медиҳанд. Вале, дар баробари ин, ҳуҷҷатнигорони асилу ҳирфаии мо ҳатто дар филмҳои фармоишӣ низ тавонистаанд роҷеъ ба масоили мубрами инсон ва ҷомеа сухани наву ҷолиб ва, аз ҳама муҳим, воқеӣ бигӯянд. Дар асл тарзе бояд бошад, ки таҳиягар ё  коргардони  мустанадсоз озодона филм биофарад, вазъи аслии ҷомеаро воқеъбинона инъикос намояд.
Яке аз дастовардҳои назарраси  кинои мустанад филми “Комил” бо коргардонии Сафарбек Солиев ба ҳисоб меравад.  Филм дар бораи ҳаёт ва фаъолияти яке аз асосгузорони синамои Осиёи Марказӣ – Комил Ёрматов нақл менамояд. Филм бо ташаббуси худи Сафарбек дар чанд кишвар, аз ҷумла дар Русия ба маърази тамошо гузошта шуд. Тамошобинон бо тақдири мураккаби устод Комил Ёрматов ошно шуданд.
Дар маҷмӯъ филм хеле ҷолиб ва комил ба назар мерасад ва боиси қадрдонии ин ташаббуси ибратбахш низ ҳаст. Филм чеҳраи нотакрори Комил Ёрматовро дар сурати хеле бамаврид овардани суҳбатҳо ва пайдо кардани маводи таърихӣ (аксҳо, мактубҳо) баррасӣ намудааст. Аз ҳама муҳим ин аст, ки Сафарбек қаҳрамонашро танҳо бо обуранги мусбӣ нишон надодааст. Ёрматов бо тамоми хислатҳои мураккаби инсониаш, ки ҳам хубӣ дошту ҳам костагӣ, ҳам ғамхор буду ҳам бераҳм, инъикос ёфтааст ва боиси эътимоди тамошобини нуктасанҷ низ шудааст. Ҳамаи ин аз соҳибкасбии Сафарбек аст, ки филмро муваффақ гардондааст. 
Филми дигари ҷолиби мустанад “Маҳмадулло – аз кишвари хуршед” аст, ки бо коргардонии Аловуддин Абдуллоев  рӯи навор омадааст. Филми мазкур соли 2015 дар Кинофестивали дувуми миллӣ таҳти унвони «Нигоҳи баробар», ки ба ҳаёти одамони “маълул” - дорои маъюбият бахшида шуда буд, ба ҷоизаи аввал қадр карда шуд. Ин филм низ бо ташаббус ва маблағи худи офарандагони он тавлид шудааст ва аз зиндагии Маҳмадулло – як нафаре, ки ба иллати “дауна” гирифтор аст, нақл мекунад.
Филм аз нигоҳи усули пешниҳод анъанавӣ аст. Аммо чеҳраи қаҳрамонаш хеле ҷолиб инъикос ёфтааст. Маҳмадуллоро бисёриҳо на ба хотири иллаташ таърифу тавсиф мекунанд. Номбурда ходими Театри Қӯрғонтеппа буда, дар намоишҳои мухталиф ва ҳам дар филми машҳури Муҳсини Махмалбоф “Марде, ки бо барф омад” нақши намоёнро бозидааст. Яъне мароми филм дар он аст, ки дигар шахсони дорои маъюбият аз зиндагӣ рӯҳафтода нашаванд, мисли Маҳмадулло фаъол бошанд. 
Набудани толорҳои муосири филмнамоишдиҳӣ ва умуман мавҷуд набудани системаи дистрибутсияи (пахши) филмҳо мушкили умдаи синамои миллии мо аст, ки на танҳо ҷавонони ташаббускор, балки студияи давлатии “Тоҷикфилм” - ро низ мувоҷеҳ кардааст. Ин ҳолат замони ба сарзамини мо омадани ҳунари “ҳафтуми инсоният” – синаморо дар солҳои 20 - уми асри ХХ ба ёд меорад.
Сафар ҲАҚДОДОВ,
раиси Иттифоқи синамогарони Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 29.09.2016    №: 194    Мутолиа карданд: 3384

19.02.2019


МАКТАБИ ДАВЛАТДОРИИ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН. ЯК ҲАМОИШИ МУҲИМ

Баррасии масъалаҳои рушди сайёҳӣ

Вохӯрии Низомиддин Зоҳидӣ бо Мазен Шамия

Дурнамои рушди муносибатҳо матраҳ гардид

ҶОМИ КУШОДАИ АВРУПО. Муҳаммадризо Қувватов медали биринҷӣ ба даст овард

Авҷи ниҳолшинонӣ

Саҳми соҳибкорон дар ободии деҳот

Ҳамкории тиҷоратию иқтисодии Чин ва Россия густурдатар мегардад

Сарвар Дониш: «Музокироти сулҳ бидуни ҳукумат қурбе надорад»

«Туҳфаи шоҳона» - и Арабистони Саудӣ ба шаҳрвандони Покистон

Дар Қазоқистон маркази амнияти иттилоотӣ ифтитоҳ меёбад

Сокини навраси Шимкент ду нафарро аз сӯхтор наҷот дод

Ҷаҳон дар як сатр

18.02.2019


Боздиди Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонӣ

ВКД Ҷиноятҳо 83,6 дарсад ошкор шуданд

Вазорати молия. Барои дастгирии буҷет маблағи бештар ҷалб хоҳад гашт

«BISHKEK OPEN – 2019». Дурахши каратэ-дочиёни навраси тоҷик

«МОҲИЯТ ВА ТАЪЙИНОТИ МАТБУОТИ МАҲАЛЛӢ»

РОҒУН. Ободонӣ вусъат меёбад

АНДОЗ. Нақша 100, 6 дарсад иҷро гардид

ТОҶИКИСТОНУ ӮЗБЕКИСТОН. Гардиши савдо ду баробар афзуд

Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ ба афзоиши баландтарини ММД муваффақ гашт

Дар Тошканд конфронси байналмилалӣ оид ба Осиёи Марказӣ баргузор мегардад

Қасри сафед: "Музокироти тиҷоратӣ дар Пекин ба пешравӣ мусоидат кард"

Трамп мехоҳад ҷангиёни «Давлати исломӣ» - ро ба Аврупо барои суд кардан баргардонад

Кумитаи амнияти иттилоотии Қазоқистон беш аз 90 сомонаи хавфнокро ошкор сохт

Ҷаҳон дар як сатр

15.02.2019


ШАМШЕРБОЗӢ. ИШТИРОКИ ВАРЗИШГАРОНИ МО ДАР ЧЕМПИОНАТИ КУШОДИ ОСИЁИ МАРКАЗӢ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Дар Душанбе ташкили низоми муттаҳидаи мудофиаи зиддиҳавоӣ баррасӣ шуд

Дар чор сол муомилоти мол байни Тоҷикистону Ӯзбекистон 19 маротиба афзуд

Медведев: «Таҳримоти ИМА ба иқтисоди Россия таъсири чандон бузург расонда наметавонад»

Пентагон. ИМА аз Афғонистон ҳамроҳи иттифоқчиёнаш меравад

13.02.2019


2018. Сиёсати хориҷии Тоҷикистон пурбарор буд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед