logo

фарҳанг

ФИЛМҲОИ МУСТАНАД. АЗ ШИНОХТ ТО ИНЪИКОСИ ВОҚЕИИ МУШКИЛОТИ ЗАМОНИ МО

Солҳои охир дар ҷумҳурӣ дар як сол аз ҳисоби Буҷети давлатӣ ва сармоягузорони дохиливу хориҷӣ тақрибан на камтар аз 20 филми достонӣ (ҳунарӣ, бадеӣ) ва зиёдтар аз ин филмҳои кӯтоҳу мустанад (ҳуҷҷатӣ) тавлид мешаванд. Истеҳсолкунандаи асосии филмҳо фақат киностудияи давлатии “Тоҷикфилм” нест. Яъне монополияи истеҳсоли филмҳо, тавре ки дар замони шӯравӣ буд, вуҷуд надорад.
Метавонем чанд филми мустанад ва достониеро, ки аз назари ман ба мақсаду мароми замон мувофиқанд, мавриди муҳокима қарор бидиҳем. Сухан аз филмҳои мустанаде меравад, ки бо самимияту пухтакории хеш дар шинохту инъикоси мушкилиҳои ҷомеаи кунунӣ баҳс мекунанд.
Бояд иқрор шуд, ки солҳои охир филмҳои ҳуҷҷатӣ хеле кам таҳия мешаванд. Бозори намоиши ин гуна филмҳо вуҷуд надорад.  Солҳои шӯравӣ пеш аз намоиши филми ҳунарӣ як филми ҳуҷҷатӣ низ намоиш медоданд. Арзиши онҳо муайян буда, ба нархи филми бадеӣ зам карда мешуд. Филмҳои мустанадро шабакаҳои телевизионӣ низ харидорӣ мекарданд ва ба намоиш мегузоштанд. Ҳоло на мехаранд ва на намоиш медиҳанд. Филмҳои мустанаде, ки дар дохили шабакаҳои телевизионӣ (ба мисли бахши “Тоҷиктелефилм” -  и шабакаи аввали Телевизиони Тоҷикистон) бо сабки телевизионӣ сохта мешаванд, мавзӯи баҳси дигаранд.
Аз синамогарони ҳирфаӣ ва маъруфи мо Георгий Дзалаев, Орзу Шарифов, Сафарбек Солиев  ва Озод Маликов  ғолибан дар сабки филми мустанад асар меофаранд. Дар собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ созандагони филмҳои мустанади тоҷик хеле маъруф буданд. Ҳар сол дар жанрҳои гуногун то 25 – 30 филм сохта мешуд.
 Солҳои охир чанд филми мустанади фармоишиву тарғибӣ низ таҳия шуданд. Одатан ҳар чизе, ки фармоишӣ аст, дар он ҳар чизеро, ки фармоишгар мехоҳад, нишон медиҳанд. Вале, дар баробари ин, ҳуҷҷатнигорони асилу ҳирфаии мо ҳатто дар филмҳои фармоишӣ низ тавонистаанд роҷеъ ба масоили мубрами инсон ва ҷомеа сухани наву ҷолиб ва, аз ҳама муҳим, воқеӣ бигӯянд. Дар асл тарзе бояд бошад, ки таҳиягар ё  коргардони  мустанадсоз озодона филм биофарад, вазъи аслии ҷомеаро воқеъбинона инъикос намояд.
Яке аз дастовардҳои назарраси  кинои мустанад филми “Комил” бо коргардонии Сафарбек Солиев ба ҳисоб меравад.  Филм дар бораи ҳаёт ва фаъолияти яке аз асосгузорони синамои Осиёи Марказӣ – Комил Ёрматов нақл менамояд. Филм бо ташаббуси худи Сафарбек дар чанд кишвар, аз ҷумла дар Русия ба маърази тамошо гузошта шуд. Тамошобинон бо тақдири мураккаби устод Комил Ёрматов ошно шуданд.
Дар маҷмӯъ филм хеле ҷолиб ва комил ба назар мерасад ва боиси қадрдонии ин ташаббуси ибратбахш низ ҳаст. Филм чеҳраи нотакрори Комил Ёрматовро дар сурати хеле бамаврид овардани суҳбатҳо ва пайдо кардани маводи таърихӣ (аксҳо, мактубҳо) баррасӣ намудааст. Аз ҳама муҳим ин аст, ки Сафарбек қаҳрамонашро танҳо бо обуранги мусбӣ нишон надодааст. Ёрматов бо тамоми хислатҳои мураккаби инсониаш, ки ҳам хубӣ дошту ҳам костагӣ, ҳам ғамхор буду ҳам бераҳм, инъикос ёфтааст ва боиси эътимоди тамошобини нуктасанҷ низ шудааст. Ҳамаи ин аз соҳибкасбии Сафарбек аст, ки филмро муваффақ гардондааст. 
Филми дигари ҷолиби мустанад “Маҳмадулло – аз кишвари хуршед” аст, ки бо коргардонии Аловуддин Абдуллоев  рӯи навор омадааст. Филми мазкур соли 2015 дар Кинофестивали дувуми миллӣ таҳти унвони «Нигоҳи баробар», ки ба ҳаёти одамони “маълул” - дорои маъюбият бахшида шуда буд, ба ҷоизаи аввал қадр карда шуд. Ин филм низ бо ташаббус ва маблағи худи офарандагони он тавлид шудааст ва аз зиндагии Маҳмадулло – як нафаре, ки ба иллати “дауна” гирифтор аст, нақл мекунад.
Филм аз нигоҳи усули пешниҳод анъанавӣ аст. Аммо чеҳраи қаҳрамонаш хеле ҷолиб инъикос ёфтааст. Маҳмадуллоро бисёриҳо на ба хотири иллаташ таърифу тавсиф мекунанд. Номбурда ходими Театри Қӯрғонтеппа буда, дар намоишҳои мухталиф ва ҳам дар филми машҳури Муҳсини Махмалбоф “Марде, ки бо барф омад” нақши намоёнро бозидааст. Яъне мароми филм дар он аст, ки дигар шахсони дорои маъюбият аз зиндагӣ рӯҳафтода нашаванд, мисли Маҳмадулло фаъол бошанд. 
Набудани толорҳои муосири филмнамоишдиҳӣ ва умуман мавҷуд набудани системаи дистрибутсияи (пахши) филмҳо мушкили умдаи синамои миллии мо аст, ки на танҳо ҷавонони ташаббускор, балки студияи давлатии “Тоҷикфилм” - ро низ мувоҷеҳ кардааст. Ин ҳолат замони ба сарзамини мо омадани ҳунари “ҳафтуми инсоният” – синаморо дар солҳои 20 - уми асри ХХ ба ёд меорад.
Сафар ҲАҚДОДОВ,
раиси Иттифоқи синамогарони Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 29.09.2016    №: 194    Мутолиа карданд: 3322

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед