logo

фарҳанг

ФИЛМҲОИ МУСТАНАД. АЗ ШИНОХТ ТО ИНЪИКОСИ ВОҚЕИИ МУШКИЛОТИ ЗАМОНИ МО

Солҳои охир дар ҷумҳурӣ дар як сол аз ҳисоби Буҷети давлатӣ ва сармоягузорони дохиливу хориҷӣ тақрибан на камтар аз 20 филми достонӣ (ҳунарӣ, бадеӣ) ва зиёдтар аз ин филмҳои кӯтоҳу мустанад (ҳуҷҷатӣ) тавлид мешаванд. Истеҳсолкунандаи асосии филмҳо фақат киностудияи давлатии “Тоҷикфилм” нест. Яъне монополияи истеҳсоли филмҳо, тавре ки дар замони шӯравӣ буд, вуҷуд надорад.
Метавонем чанд филми мустанад ва достониеро, ки аз назари ман ба мақсаду мароми замон мувофиқанд, мавриди муҳокима қарор бидиҳем. Сухан аз филмҳои мустанаде меравад, ки бо самимияту пухтакории хеш дар шинохту инъикоси мушкилиҳои ҷомеаи кунунӣ баҳс мекунанд.
Бояд иқрор шуд, ки солҳои охир филмҳои ҳуҷҷатӣ хеле кам таҳия мешаванд. Бозори намоиши ин гуна филмҳо вуҷуд надорад.  Солҳои шӯравӣ пеш аз намоиши филми ҳунарӣ як филми ҳуҷҷатӣ низ намоиш медоданд. Арзиши онҳо муайян буда, ба нархи филми бадеӣ зам карда мешуд. Филмҳои мустанадро шабакаҳои телевизионӣ низ харидорӣ мекарданд ва ба намоиш мегузоштанд. Ҳоло на мехаранд ва на намоиш медиҳанд. Филмҳои мустанаде, ки дар дохили шабакаҳои телевизионӣ (ба мисли бахши “Тоҷиктелефилм” -  и шабакаи аввали Телевизиони Тоҷикистон) бо сабки телевизионӣ сохта мешаванд, мавзӯи баҳси дигаранд.
Аз синамогарони ҳирфаӣ ва маъруфи мо Георгий Дзалаев, Орзу Шарифов, Сафарбек Солиев  ва Озод Маликов  ғолибан дар сабки филми мустанад асар меофаранд. Дар собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ созандагони филмҳои мустанади тоҷик хеле маъруф буданд. Ҳар сол дар жанрҳои гуногун то 25 – 30 филм сохта мешуд.
 Солҳои охир чанд филми мустанади фармоишиву тарғибӣ низ таҳия шуданд. Одатан ҳар чизе, ки фармоишӣ аст, дар он ҳар чизеро, ки фармоишгар мехоҳад, нишон медиҳанд. Вале, дар баробари ин, ҳуҷҷатнигорони асилу ҳирфаии мо ҳатто дар филмҳои фармоишӣ низ тавонистаанд роҷеъ ба масоили мубрами инсон ва ҷомеа сухани наву ҷолиб ва, аз ҳама муҳим, воқеӣ бигӯянд. Дар асл тарзе бояд бошад, ки таҳиягар ё  коргардони  мустанадсоз озодона филм биофарад, вазъи аслии ҷомеаро воқеъбинона инъикос намояд.
Яке аз дастовардҳои назарраси  кинои мустанад филми “Комил” бо коргардонии Сафарбек Солиев ба ҳисоб меравад.  Филм дар бораи ҳаёт ва фаъолияти яке аз асосгузорони синамои Осиёи Марказӣ – Комил Ёрматов нақл менамояд. Филм бо ташаббуси худи Сафарбек дар чанд кишвар, аз ҷумла дар Русия ба маърази тамошо гузошта шуд. Тамошобинон бо тақдири мураккаби устод Комил Ёрматов ошно шуданд.
Дар маҷмӯъ филм хеле ҷолиб ва комил ба назар мерасад ва боиси қадрдонии ин ташаббуси ибратбахш низ ҳаст. Филм чеҳраи нотакрори Комил Ёрматовро дар сурати хеле бамаврид овардани суҳбатҳо ва пайдо кардани маводи таърихӣ (аксҳо, мактубҳо) баррасӣ намудааст. Аз ҳама муҳим ин аст, ки Сафарбек қаҳрамонашро танҳо бо обуранги мусбӣ нишон надодааст. Ёрматов бо тамоми хислатҳои мураккаби инсониаш, ки ҳам хубӣ дошту ҳам костагӣ, ҳам ғамхор буду ҳам бераҳм, инъикос ёфтааст ва боиси эътимоди тамошобини нуктасанҷ низ шудааст. Ҳамаи ин аз соҳибкасбии Сафарбек аст, ки филмро муваффақ гардондааст. 
Филми дигари ҷолиби мустанад “Маҳмадулло – аз кишвари хуршед” аст, ки бо коргардонии Аловуддин Абдуллоев  рӯи навор омадааст. Филми мазкур соли 2015 дар Кинофестивали дувуми миллӣ таҳти унвони «Нигоҳи баробар», ки ба ҳаёти одамони “маълул” - дорои маъюбият бахшида шуда буд, ба ҷоизаи аввал қадр карда шуд. Ин филм низ бо ташаббус ва маблағи худи офарандагони он тавлид шудааст ва аз зиндагии Маҳмадулло – як нафаре, ки ба иллати “дауна” гирифтор аст, нақл мекунад.
Филм аз нигоҳи усули пешниҳод анъанавӣ аст. Аммо чеҳраи қаҳрамонаш хеле ҷолиб инъикос ёфтааст. Маҳмадуллоро бисёриҳо на ба хотири иллаташ таърифу тавсиф мекунанд. Номбурда ходими Театри Қӯрғонтеппа буда, дар намоишҳои мухталиф ва ҳам дар филми машҳури Муҳсини Махмалбоф “Марде, ки бо барф омад” нақши намоёнро бозидааст. Яъне мароми филм дар он аст, ки дигар шахсони дорои маъюбият аз зиндагӣ рӯҳафтода нашаванд, мисли Маҳмадулло фаъол бошанд. 
Набудани толорҳои муосири филмнамоишдиҳӣ ва умуман мавҷуд набудани системаи дистрибутсияи (пахши) филмҳо мушкили умдаи синамои миллии мо аст, ки на танҳо ҷавонони ташаббускор, балки студияи давлатии “Тоҷикфилм” - ро низ мувоҷеҳ кардааст. Ин ҳолат замони ба сарзамини мо омадани ҳунари “ҳафтуми инсоният” – синаморо дар солҳои 20 - уми асри ХХ ба ёд меорад.
Сафар ҲАҚДОДОВ,
раиси Иттифоқи синамогарони Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 29.09.2016    №: 194    Мутолиа карданд: 3431

18.07.2019


ХАДАМОТИ ЗИДДИИНҲИСОРӢ. Болоравии нархи барқ ба қарзи он марбут аст

Азим Иброҳим Ким Тэ Сонгро ба ҳузур пазируфт

Ба ташкили корхонаҳои муштарак ҳавасмандӣ зоҳир гардид

Ҳамоиши «Ваҳдат – омили ягонагӣ ва суботи ҷомеа» доир шуд

Ҳамкорӣ бо Қатар густариш меёбад

Саридораи геология. 2810 харитаи геологӣ рақамӣ шуд

121 шахси масъул ба ҷавобгарии маъмурӣ кашида шуд

Роҳи нави сесатҳаи Душанбе ба истифода дода мешавад

Президенти Қазоқистон Шӯрои миллии эътимоди ҷомеаро созмон дод

Дар Ӯзбекистон аввалин IT-технопарк бунёд мегардад

Ҷаҳон дар як сатр

17.07.2019


Музокироти ҳайатҳои расмии Тоҷикистон ва Корея

КУМИТАИ МУҲИТИ ЗИСТ. Нигаронӣ аз набудани партовгоҳҳо дар деҳот

ПРОКУРАТУРАИ ГЕНЕРАЛӢ. 5774 гектар қитъаи замин ба ҳолати аввала баргардонда шуд

ИЗЗАТУЛЛО САТТОРӢ: "Истеҳсоли гӯшти мурғ 9 маротиба зиёд мегардад"

ВАЗОРАТИ АДЛИЯ. Хулосаи ҳуқуқӣ ба 1936 лоиҳаи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ

ТАЭКВОН – ДО. Муниса медали тилло ба даст овард

Суръати рушди ММД Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ баландтарин шуд

Тоҷикистон ба сохтмони лӯлаи гази «Осиёи Марказӣ — Чин» шурӯъ мекунад

Дар ҷанубу ғарби Чин аз хушксолӣ 7,4 миллион нафар зарар дид

Ҷаҳон дар як сатр

Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон – рӯзномаи «Ҷумҳурият» якҷо бо мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Хатлон бахшида ба Ҷашни 30 - солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти унвони «ТОҶИКИСТОН – ХОНАИ УМЕДИ МО» озмун эълон менамояд.

16.07.2019


ХАДАМОТИ АЛОҚА. Корти ID симкорти муштариро ба расмият медарорад

ЭНЕРГЕТИКА. 2,5 миллиард сомонӣ қарзи дебитории "Барқи тоҷик" муаммои ҳалталаб боқӣ мемонад

15.07.2019


Сарвазири Корея ба Тоҷикистон меояд

Баррасии масъалаҳои ҳамгироии САҲА, СҲШ ва ИА дар минтақаи Осиёи Марказӣ

Нахустин шумораи маҷаллаи «Осиё ва Аврупо» аз чоп баромад

ДТТ. Изҳори нигаронӣ аз вазъи бо кор таъмин шудани хатмкардаҳо

ТИБ. 288 номгӯи доруи ғайристандартӣ ошкор шуд

11.07.2019


Шиносоии Қоҳир Расулзода бо сохтмон ва навсозии шоҳроҳи Душанбе – Бохтар

10.07.2019


Нодиртарин "Девон" - и Навоӣ дар Хуҷанд

Бунёди нахустин пойгоҳи ҷаҳонии шабакаи атмосферии Тоҷикистон дар Осиёи Марказӣ

Иттиҳоди Аврупо барои кишварҳои Осиёи Марказӣ 72 миллион евро ҷудо мекунад

Матвиенко: "Дар бозори Россия қариб тамоми об қалбакӣ будааст"


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед