logo

иқтисод

САНГҲОИ ҚИМАТБАҲО. КАДОМ ОМИЛҲО САДДИ РУШДИ ИСТИХРОҶУ КОРКАРДИ ОНҲОАНД?

Тоҷикистон, ки 93 дарсади ҳудудашро кӯҳҳо ташкил медиҳанд, дорои захираи ғании сангҳои қиматбаҳо мебошад. Лаъли Бадахшон бо зебоиву таровати нотакрор аз замонҳои қадим машҳур буд. Вале соҳаи истихроҷу коркарди сангҳои қиматбаҳову рангаи Тоҷикистон ба таври бояду шояд рушд намеёбад. Чаро?
Тибқи маълумоти Вазорати саноат ва технологияҳои нав, дар ҷумҳурӣ танҳо як корхона ба истихроҷи сангҳо машғул аст: ҶСК «Ҷамаст». 
Бино ба иттилои Убайдулло Изаттуллоев, сардори ҷамъият, «Ҷамаст», ки соли 1937 таъсис ёфта, ба ҳайати экспедитсияи «Варзоб» дохил мешуд, яке аз корхонаҳои кӯҳансолтарини мамлакат мебошад. Баътар ба ҳайати экспедитсияи «Союзкварссамотсвети» дохил гашт. Солҳои 70 - уми қарни гузашта номи «Помиркварссамотсвети» - ро гирифт. Вазифаи асосии он ҷустуҷӯ, иктишофи конҳо, коркарди ашёи хоми пезооптикӣ, сангҳои худҷило ва ороишӣ ба ҳисоб мерафт. Баъди пошхӯрии Иттиҳоди Шӯравӣ корхона иттиҳодияи истеҳсолии «Аметист» номгузорӣ шуд. Чанде пас, аввал ҳамчун КВД «Ҷамаст» ба фаъолият пардохт ва соли 2015 ба ҷамъияти саҳомӣ табдил ёфт.
Тӯли фаъолият, аз ҷумла аз соли 1937 то 2008 корхона конҳо ва зуҳуроти зиёди лаъл, лоҷвард, оникс (санги сулаймонӣ), ёқут, турмалин, офиакалсит, аквамарин, ақиқ, рухом ва ғайраро кашф кардааст.
Тавре сардори ҷамъияти «Ҷамаст» гуфт, корхона алҳол дар конҳои «Лаъл» - и ноҳияи Ишкошим, «Лоҷувард» - и ноҳияи Роштқалъа, «Патру» ва «Селбур» - и ноҳияи Шаҳринав корҳои истихроҷӣ мебарад.
Барои пешбурди корҳо бо Хазинаи сарватҳои давлатии назди Вазорати молия, ки фаъолияти онро маблағгузорӣ менамояд, шартномаи ҳамкорӣ дорад.
Ҷиҳати рушди соҳа бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 29 апрели соли 2009, таҳти рақами 235 «Барномаи  рушди соҳаи заргарӣ, сангҳои қиматбаҳо ва ороишӣ барои солҳои 2009 - 2015» қабул шуд, вале метавон гуфт, ки татбиқи он муваффақ анҷом наёфт.
Мувофиқи маълумоте, ки аз сомонаи Вазорати саноат ва технологияҳои нав дарёфтем, дар корхонаҳои кӯҳкорӣ то соли 2022, бо назардошти васеъ кардани иқтидори истеҳсолӣ дар самти коркарди сангҳои қиматбаҳо ва ҷилодор, 17,5 баробар афзоиш ёфтани ҳаҷми истеҳсоли маҳсулот дар назар аст. Афзоиши ҳаҷми истеҳсолот асосан аз ҳисоби барқарорсозии иқтидорҳои мавҷудаи корхонаҳои муштараки «Зарафшон», «Апрелевка», «Ширкати кӯҳӣ - саноатии Тоҷикистону Хитой», «Анзоб», ҶСП «Адрасмон», «Комбинати маъдантозакунии Такоб», артелҳои заршӯйӣ ва коргоҳҳои нав сурат хоҳад гирифт.
Коршиносон иброз медоранд, ки сабаби рушд наёфтани соҳаи истихроҷи сангҳои қиматбаҳову нимқиматбаҳои Тоҷикистон дар он аст, ки дар конҳо бештар «истихроҷкунандагони ихтиёрӣ» кор мебаранд. Онҳо маҳсулоти бадаст- овардаро ба гурӯҳҳои ҷиноятпеша мефурӯшанд. Ҳамин тариқ, сангҳои қиматбаҳо қочоқ мешаванд.
- Ҳоло дар кони ёқути «Барфӣ» экспедитсияи иктишофию геологии сангҳои қиматбаҳо ва ороишӣ ба омӯзиш машғул аст, - мегӯяд Миралӣ Ташрифов, сардори шуъбаи назорати геологии Саридораи геологияи назди Ҳукумати ҷумҳурӣ. – Ба ғайр аз ин, дар қитъаи «Умед» - и кони «Барфӣ» - и ноҳияи Мурғоб экспедитсияи муштараки «Сомон – Каенен» корҳои омӯзишӣ мебарад.
Ба гуфтаи Миралӣ Ташрифов, бинобар баландкӯҳ будан ва боду ҳавои сард доштани ин ноҳияҳо корҳои омӯзишиву истихроҷӣ дар як сол танҳо се моҳ гузаронда мешаванд. Дар кони «Лаъл» корҳои истихроҷӣ то 6 моҳ идома меёбанд. Дар конҳои «Селбур» ва «Патру» - и Шаҳринав то ҳашт моҳ дар як сол истихроҷ намудани  сангҳо имконпазир аст.
Дар самти коркарди сангҳои қиматҳову ранга ҳам дар ҷумҳурӣ танҳо як корхона фаъол аст: ҶДММ «Рухом». Он корхонаи илмӣ - истеҳсолӣ буда, ба омӯзиш ва  коркарди сангҳои ранга  машғул аст. Тибқи маълумоти дастрас, «Рухом» аз 20 навъи санг 60 намуд маҳсулот омода месозад ва чандин нуқтаи фурӯш дорад.
Коршиносон иброз медоранд, ки барои Тоҷикистон рушди минбаъдаи корҳои геологӣ - иктишофӣ ва истифодаи захираи маҳсулоти маъданӣ яке аз омилҳои муҳими рушди босуботи иқтисодӣ мебошад.
Ш. ҚУРБОН,  «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 04.10.2016    №: 197    Мутолиа карданд: 2246

22.11.2018


Баррасии таҳкими мубориза бар зидди терроризм ва экстремизм

Вохӯрии Ҷамолиддин Убайдулло бо Патрис Вершер

Бахшида ба 25 - солагии баимзорасии аҳдномаи дӯстӣ намоишгоҳ доир мегардад

Баргузории машварати Шӯрои Конфедератсияи байналмилалии иттифоқҳои касабаи роҳиоҳанчиён

МАСТЧОҲ. Рӯ ба рушд

Ҳукми абад ба гунаҳгоршавандаи асосии парвандаи куштори сайёҳони хориҷӣ дар Тоҷикистон

Кишварҳои ИДМ мубодилаи маълумот оид ба террористон мекунанд

Назарбоев: «Мактабҳоро аз тафтишҳои бешумор ҳимоя бояд кард»

Дар Чин миқёси ислоҳоти моликияти давлатӣ густурдатар мегардад

Москва ва Пекин барои парвоз ба Миррих якҷоя мушак месозанд

Ҷаҳон дар як сатр

21.11.2018


Аз таркиш дар Кобул беш аз 50 нафар ҳалок шуд

Ӯзбекистон нахустин намоишгоҳ-ярмаркаи байналмилалии содиротӣ мегузаронад

Могерини: «Иттиҳоди Аврупо «артиши аврупоӣ» ташкил карданӣ нест»

Табобати гепатити С дар Беларус аз арзонтарин дар Аврупост

Ҷаҳон дар як сатр

ДУШАНБЕ. Таҷлили нахустин ҷашни занони соҳибкор

ДЕВАШТИЧ. Тантанаи Рӯзи Президент

Иштироки мунтахаби футболи бонувон дар CAFA

20.11.2018


СУҒД. Оғози сохтмони раёсати маориф

ЛЕВАКАНТ. Конфронси илмӣ - назариявӣ ба ифтихори Иҷлосияи XVI

"Парасту" дар Тоҷикобод

Сарони кишварҳои Осиёи Марказӣ барои машварат дар Тошканд ҷамъ меоянд

Финляндия ҷонибдори ҳузури Россия дар Шӯрои Аврупо

Вазорати маорифи Афғонистон 30 ҳазор занро ба кор мегирад

Баррасии рушди инклюзивии иқтисоди қитъа дар Гвинея Папуаи Нав

Ҷаҳон дар як сатр

АНВАР ЮНУСОВ СОҲИБИ КАМАРБАНДИ WBF

"СОРО КОМПАНИЯ" ҒОЛИБИ ЛИГАИ КАСБИИ ФУТЗАЛИ ТОҶИКИСТОН

19.11.2018


ДЕВАШТИЧ. Авҷи созандагиҳо дар Ҷамоати деҳоти Яхтан

Артиши Сурия охирин истеҳкоми «ДИ» дар ҷануби кишварро зери назорат гирифт

Дар ҳама минтақаҳои Ӯзбекистон «мактаби президентӣ» месозанд

Роҳандозии барномаи махсуси давлатии ипотекӣ барои дӯзандагони Қирғизистон

Киштии зериобии «Сан Хуан» - ро дар уқёнуси Атлантика ёфтанд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед