logo

иқтисод

ДЕҲОТ. ПРОБЛЕМАҲО ВА МУТОБИҚШАВӢ БА ТАҒЙИРИ ИҚЛИМ

Дар доираи лоиҳаи «Усули экосистемавӣ барои мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим дар минтақаҳои баландкӯҳи Осиёи Марказӣ» мо, гурӯҳи журналистон аз радио, телевизион ва матбуот, ба деҳаҳои Сипонҷ ва Даржомҷи водии Бартанги Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, ки минтақаи пилотии лоиҳа ба ҳисоб мераванд, сафар кардем. 
Деҳаи Сипонҷ дар дурии 550 километр аз шаҳри Душанбе ва 105 километр  аз маркази вилоят ҷойгир аст,  Даржомҷ аз он 12 километр болотар. Даромади асосии сокинони ҳар ду деҳа аз ҳисоби соҳаи кишоварзӣ, хусусан парвариши чорво ва меваю сабзавот мебошад. Аммо дар давоми чанд соли охир тағйири боду ҳаво ба ҳосилнокии заминҳо, ки манбаи асосии даромади зиндагии мардуми деҳотанд, таъсири манфӣ расонда истодааст.
Хушқадам Муборакқадамов, сокини деҳаи Даржомҷ, омӯзгори мактаби таҳсилоти миёнаи умумии рақами 25 - и ҳамин деҳа, дар ду гектар боғ намудҳои гуногуни дарахтони себу зардолу бунёд кардааст. Соли гузашта ва имсол аз сабаби тағйири иқлим ҳосили ками зардолу ба даст овард. Боду ҳавои тағйирёбанда ба 20 садяки замини корами сабзавоташ низ бетаъсир намонд. Ҳоло амаки Хушқадам беш аз 20 сар чорвои майда ва 5 сар чорвои калони шохдор дорад, саршумори онҳо сол аз сол меафзояд. Вале, ба гуфтаи ӯ, барои бо ғизо таъмин кардани чорво аз се чарогоҳи хурд истифода мебарад, ки онҳо ҳам камӣ мекунанд. Дар деҳа ва атрофи он чарогоҳи дигар мавҷуд нест. Мушкил он аст, ки  чарогоҳҳо аз сабаби тағйири иқлим ва дар як ҷо пайваста чарондани чорво ба нестӣ расида истодаанд. Дар ин минтақа дар баробари камшавии чарогоҳҳо, ҳамчунин, обшавии пиряхҳо, норасоии об барои обёрии заминҳо, фарсоиши замину кам шудани дарахтони ҷангалзор ва амсоли инҳо ба назар мерасанд.
Ҳадаф аз ташкили пресс-тур (сафари журналистон) ҳам шиносоӣ бо минтақаҳои аз ҷиҳати тағйири иқлим осебпазир ва бо истифода аз усули экосистемавӣ мутобиқ гардондани аҳолӣ ба тағйири иқлим мебошад. Ба андешаи коршиносон, экосистемавӣ усулест, ки дар он метавон тавассути рушди устувори минтақаҳои кӯҳистон ва истифода аз хизматрасониҳои экологӣ бидуни таъсир ба захираҳои табиӣ ба тағйири иқлим мутобиқат пайдо кард. Барои омӯзиш ва дарёфти роҳҳои ҳалли проблемаи асосии минтақаҳои кӯҳӣ Ҳукумати мамлакат дар ҳамкорӣ бо созмонҳои ҷамъиятӣ, хусусан  созмони ҷамъиятии «CAMP Табиат» ва дастгирии   Созмони ҳамкориҳои байналмилалии Олмон (GIZ)  корҳои зиёдеро анҷом додааст. Дар доираи татбиқи марҳилаи аввали лоиҳаи зикргардида, қабл аз ҳама барои саҳми бештари ҷомеаҳои маҳаллӣ ва сокинони кӯҳистон тренингҳои омӯзишӣ ҷиҳати пешниҳоди фикру мулоҳизаҳо оид ба  роҳу усулҳои мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим доир гардиданд.  Пешниҳод шуд, ки қабл аз ҳама барои ҳифз ва нигоҳдории захираҳои табиӣ баланд бардоштани сатҳи зиндагии мардуми деҳот зарур мебошад. Аз ин рӯ, дар деҳаҳои Сипонҷ ва Даржомҷ ба рушди сайёҳӣ таваҷҷуҳи махсус зоҳир гардида истодааст. Сокинон бо истифода аз манзилҳои зист, ҳамчун «Home stay» (меҳмонхона) ба сайёҳон хидмат мерасонанд. Сокинони деҳаи Даржомҷ бошанд, дар давоми як моҳ бо таҷрибаи мутахассисони пуртаҷрибаи шаҳри Конибодоми вилояти Суғд оид ба тарзи дуруст хушк кардани мева ва ба фурӯш баровардани он дар бозори дохилӣ ва хориҷи кишвар шинос шуданд. Ҳоло омодаанд, ки соли оянда баъд аз гирифтани ҳосили дастранҷашон донишҳои худро дар амал татбиқ намоянд. Барои тарбияи насли наврас ва баланд бардоштани ҳисси табиатдӯстӣ дар деҳаи Сипонҷ рассоми ботаҷриба Галина Григориевна аз давлати Русия ба наврасон ва толибилмони деҳа тамоми нозукиҳои ҳунарҳои рассомиро омӯзонда истодааст. Ба гуфтаи ӯ, ҷавонон ва наврасони деҳот бо дарки баланди масъулият ва хушнудӣ аз нозукиҳои ин касб бархӯрдор мешаванд, маҳорат ва завқи баланди тасвири зебоиҳои табиати диёрро доранд. Хуб мебуд, агар дар деҳот мактаб ва курсҳои махсуси рассомӣ барои идома додани ин касб боз шаванд. 
Дар ин ва дигар деҳаҳои водии Бартанги Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон масоили дигари ҳалталаб низ ҳастанд, ки пайгирӣ хоҳанд шуд.
Оҳистамоҳи ВАФОБЕК,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 07.10.2016    №: 200    Мутолиа карданд: 1823

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар

РӮШОН. Ифтитоҳи маркази дуошёнаи савдо

Муҳаммад Салоҳ – беҳтарин футболбози Африқо

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Самарқанд мизбони нахустмулоқоти «Ҳиндустон – Осиёи Марказӣ»

Баргардондани 47 шаҳрванди Қазоқистон аз Сурия

Остона ба гузарондани Ҳамоиши ҷаҳонии туризми шаҳрӣ омодагӣ мегирад

Дар Беларус бори нахуст ҳукми қатл содир шуд

09.01.2019


Таҷлили 110 - солагии аллома Бобоҷон Ғафуров


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед