logo

иқтисод

ХОҶАГИҲОИ ЗОТПАРВАРӢ МАҲВ МЕШАВАНД, ЧАРО?

Иқлими Тоҷикистон ба моҳипарварӣ мувофиқ буда, давраи мусоиди  парвариши моҳиҳо дар як сол аз 230 то 240 рӯзро ташкил медиҳад. Барои истеҳсоли моҳии молӣ ва таъмини дастурхони аҳолӣ бо ғизои серсафеда, намудҳои растанихӯр (пешонағафсҳо ва амурҳо), ки нисбатан васеътар паҳн мешаванд, мувофиқанд. Бо хоҳиши хабарнигори «Ҷумҳурият» Мирзои Фирӯз  профессори факултаи зооинженерии Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур Абдувалӣ Ҳайитов масъалаҳои доғи соҳаи моҳипарварии ҷумҳуриро шарҳ дод. 
 
- Таҷрибаи бисёрсола нишон медиҳад, ки яке аз роҳҳои асосии афзудани ҳаҷми истеҳсоли моҳӣ, парвариши он дар кӯлҳо мебошад. Моҳиҳо дар шароити Тоҷикистон дар 3 - 4 - солагӣ ба балоғат мерасанд. Барои ин парвариши моҳиҳои то 1 сола дар кӯлҳои одӣ, ки 5 - 10 гектар масоҳат дошта бошанд, кифоя аст. Аз ин рӯ, барои қонеъ гардондани талаботи моҳиҳо ташкили хӯрок дар кӯлҳо ба мақсад мувофиқ мебошад. Дар кӯлҳо базаи  бо таври доимӣ истифодабарии моддаҳои органикӣ ва минералиро ташкил намуда,  инкишофи доимии обсабзҳои микроскопӣ (фитопланктон) ва ҷонварони бемуҳра (зооплантон) - ро таъмин кардан зарур аст.  Хоҷагиҳое, ки ба парвариши  моҳиҳои амур машғуланд, бояд заминҳои кишти юнучқа ва себарга дошта бошанд.
Бояд зикр намуд, ки такрористеҳсолкунӣ - наслгирӣ аз ин моҳиҳо, фақат бо роҳи сунъӣ  бо усули  дастӣ ба амал оварда мешавад, бо  вуҷуди он, ки фардҳои модинаашон дар кӯлҳои капурпарварӣ хуб инкишоф ёфта, то марҳилаи тухмдиҳӣ мерасанд.
Дар як қатор хоҷагиҳо ба сабаби риоя накардани технологияи парвариш ва такрористеҳсолкунӣ фавти моҳиҳои зотӣ зиёд буда, дараҷаи бордоршавию  тухммонӣ  паст аст.
Моҳиҳои рустанихӯр дар соҳа объекти асосии поликултура ба ҳисоб рафта, онҳоро барои парвариш ба кӯлҳо, обанборҳо ва дарёҳо сар медиҳанд.
КВД «Моҳии Тоҷикистон» ду хоҷагии зотпарварӣ дорад. Яке хоҷагии моҳипарварии ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ ва  дигаре «НВХ» - и  минтақаи зотпарварии  ноҳияи Бобоҷон Ғафуров. Хоҷагиҳо дорои сехи инкубатсионӣ буда, мебояд ҳама корхонаҳои моҳипарварии шаклҳои гуногуни ҷумҳуриро бо моҳичаҳо таъмин  намоянд.   
Вазъи парвариши моҳиҳо дар ин хоҷагиҳо ташвишовар аст. Аз ҷамъбасти натиҷаҳои соли 2015 маълум мешавад, ки дар хоҷагиҳо моҳиҳои зотӣ вуҷуд надоранд, зеро баҳисобгирии онҳо зикр наёфтааст.
Агар дар хоҷагиҳои зотпарварӣ чунин муносибат 1 - 2 соли  оянда идома ёбад, соҳаи моҳипарварии кишвар ба инқироз омада мерасад.Барои ивази як лона моҳии зотӣ 34 сар, такмили 1 сола, 16 сар моҳии 2 сола, 8 сар моҳии 3 сола ва 4 сар моҳии 4 сола зарур мебошад. Аз ин рақамҳо бармеояд, ки технологияи парвариш ва нигоҳубини моҳиҳо такмил ва моҳиҳои зотӣ, алалхусус рустанихӯрҳо ба муносибати ҷиддӣ ниёз доранд.
Зичии  сершумори такмили  рустанихӯрҳо, дар поликултура бо  капур дар марҳилаи кирминагӣ чунин аст: амури сафед 3000 дона, пешонағафси ало 9500 дона, пешонағафси сафед 25500 дона/га.
Дар ҷумҳурӣ наслгирӣ аз моҳиҳои рустанихӯр солҳои 1970 дар хоҷагии моҳипарварии ноҳияи Куйбишев (ҳоло Абдураҳмони Ҷомӣ) оғоз ёфта буд. Дар масоҳати 20 гектар моҳиҳои такмил ва зотии  капур, амури сафед, амури сиёҳ, пешонағафси ало, буффалои амрикоӣ, лаққаи наҳрӣ, тосмоҳии Бестер ба миқдори умумии 26 ҳазор дона парвариш карда мешуд. Солҳои 1982-1983 зиёда аз 150 миллион    дона кирминаи капур, буффало, амури сафед, пешонағафсҳо ба даст оварда мешуд. Танҳо хоҷагии ноҳияи Куйбишев талаботи дохилӣ ва корхонаҳои моҳипарварии ноҳияи Ҷиликӯл (ҳоло Дӯстӣ), «Чӯбек» - и ноҳияи Мир Сайид Алии Ҳамадониро бо кирмина ва моҳичаҳои то яксола таъмин менамуд. Ба замми ин,  як қисми моҳичаҳо ба хоҷагиҳои ҷумҳуриҳои Қазоқистон, Қирғизистон, Ӯзбекистон, Озарбойҷон, Белорус ба фурӯш бароварда мешуд.
Ҳоло бошад бо сабаби набудани моҳиҳои зотӣ сехҳои инкубатсионӣ қариб амал намекунанд. Мутахассисони алоҳидаи маҳаллҳо ба истеҳсоли кирминаҳо машғуланд. Онҳо ба хоҷагиҳои моҳипарварӣ дар як  сол то 10 миллион кирмина  мефурӯшанд.
Аз ин лиҳоз, агар дар КВД «Моҳии Тоҷикистон» ва хадамоти дахлдори Вазорати кишоварзии ҷумҳурӣ ба ин масъала диққати зарурӣ надиҳанд, парвариши моҳии зотӣ аз байн меравад.


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 11.10.2016    №: 202    Мутолиа карданд: 1877

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед