logo

иқтисод

ХОҶАГИҲОИ ЗОТПАРВАРӢ МАҲВ МЕШАВАНД, ЧАРО?

Иқлими Тоҷикистон ба моҳипарварӣ мувофиқ буда, давраи мусоиди  парвариши моҳиҳо дар як сол аз 230 то 240 рӯзро ташкил медиҳад. Барои истеҳсоли моҳии молӣ ва таъмини дастурхони аҳолӣ бо ғизои серсафеда, намудҳои растанихӯр (пешонағафсҳо ва амурҳо), ки нисбатан васеътар паҳн мешаванд, мувофиқанд. Бо хоҳиши хабарнигори «Ҷумҳурият» Мирзои Фирӯз  профессори факултаи зооинженерии Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур Абдувалӣ Ҳайитов масъалаҳои доғи соҳаи моҳипарварии ҷумҳуриро шарҳ дод. 
 
- Таҷрибаи бисёрсола нишон медиҳад, ки яке аз роҳҳои асосии афзудани ҳаҷми истеҳсоли моҳӣ, парвариши он дар кӯлҳо мебошад. Моҳиҳо дар шароити Тоҷикистон дар 3 - 4 - солагӣ ба балоғат мерасанд. Барои ин парвариши моҳиҳои то 1 сола дар кӯлҳои одӣ, ки 5 - 10 гектар масоҳат дошта бошанд, кифоя аст. Аз ин рӯ, барои қонеъ гардондани талаботи моҳиҳо ташкили хӯрок дар кӯлҳо ба мақсад мувофиқ мебошад. Дар кӯлҳо базаи  бо таври доимӣ истифодабарии моддаҳои органикӣ ва минералиро ташкил намуда,  инкишофи доимии обсабзҳои микроскопӣ (фитопланктон) ва ҷонварони бемуҳра (зооплантон) - ро таъмин кардан зарур аст.  Хоҷагиҳое, ки ба парвариши  моҳиҳои амур машғуланд, бояд заминҳои кишти юнучқа ва себарга дошта бошанд.
Бояд зикр намуд, ки такрористеҳсолкунӣ - наслгирӣ аз ин моҳиҳо, фақат бо роҳи сунъӣ  бо усули  дастӣ ба амал оварда мешавад, бо  вуҷуди он, ки фардҳои модинаашон дар кӯлҳои капурпарварӣ хуб инкишоф ёфта, то марҳилаи тухмдиҳӣ мерасанд.
Дар як қатор хоҷагиҳо ба сабаби риоя накардани технологияи парвариш ва такрористеҳсолкунӣ фавти моҳиҳои зотӣ зиёд буда, дараҷаи бордоршавию  тухммонӣ  паст аст.
Моҳиҳои рустанихӯр дар соҳа объекти асосии поликултура ба ҳисоб рафта, онҳоро барои парвариш ба кӯлҳо, обанборҳо ва дарёҳо сар медиҳанд.
КВД «Моҳии Тоҷикистон» ду хоҷагии зотпарварӣ дорад. Яке хоҷагии моҳипарварии ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ ва  дигаре «НВХ» - и  минтақаи зотпарварии  ноҳияи Бобоҷон Ғафуров. Хоҷагиҳо дорои сехи инкубатсионӣ буда, мебояд ҳама корхонаҳои моҳипарварии шаклҳои гуногуни ҷумҳуриро бо моҳичаҳо таъмин  намоянд.   
Вазъи парвариши моҳиҳо дар ин хоҷагиҳо ташвишовар аст. Аз ҷамъбасти натиҷаҳои соли 2015 маълум мешавад, ки дар хоҷагиҳо моҳиҳои зотӣ вуҷуд надоранд, зеро баҳисобгирии онҳо зикр наёфтааст.
Агар дар хоҷагиҳои зотпарварӣ чунин муносибат 1 - 2 соли  оянда идома ёбад, соҳаи моҳипарварии кишвар ба инқироз омада мерасад.Барои ивази як лона моҳии зотӣ 34 сар, такмили 1 сола, 16 сар моҳии 2 сола, 8 сар моҳии 3 сола ва 4 сар моҳии 4 сола зарур мебошад. Аз ин рақамҳо бармеояд, ки технологияи парвариш ва нигоҳубини моҳиҳо такмил ва моҳиҳои зотӣ, алалхусус рустанихӯрҳо ба муносибати ҷиддӣ ниёз доранд.
Зичии  сершумори такмили  рустанихӯрҳо, дар поликултура бо  капур дар марҳилаи кирминагӣ чунин аст: амури сафед 3000 дона, пешонағафси ало 9500 дона, пешонағафси сафед 25500 дона/га.
Дар ҷумҳурӣ наслгирӣ аз моҳиҳои рустанихӯр солҳои 1970 дар хоҷагии моҳипарварии ноҳияи Куйбишев (ҳоло Абдураҳмони Ҷомӣ) оғоз ёфта буд. Дар масоҳати 20 гектар моҳиҳои такмил ва зотии  капур, амури сафед, амури сиёҳ, пешонағафси ало, буффалои амрикоӣ, лаққаи наҳрӣ, тосмоҳии Бестер ба миқдори умумии 26 ҳазор дона парвариш карда мешуд. Солҳои 1982-1983 зиёда аз 150 миллион    дона кирминаи капур, буффало, амури сафед, пешонағафсҳо ба даст оварда мешуд. Танҳо хоҷагии ноҳияи Куйбишев талаботи дохилӣ ва корхонаҳои моҳипарварии ноҳияи Ҷиликӯл (ҳоло Дӯстӣ), «Чӯбек» - и ноҳияи Мир Сайид Алии Ҳамадониро бо кирмина ва моҳичаҳои то яксола таъмин менамуд. Ба замми ин,  як қисми моҳичаҳо ба хоҷагиҳои ҷумҳуриҳои Қазоқистон, Қирғизистон, Ӯзбекистон, Озарбойҷон, Белорус ба фурӯш бароварда мешуд.
Ҳоло бошад бо сабаби набудани моҳиҳои зотӣ сехҳои инкубатсионӣ қариб амал намекунанд. Мутахассисони алоҳидаи маҳаллҳо ба истеҳсоли кирминаҳо машғуланд. Онҳо ба хоҷагиҳои моҳипарварӣ дар як  сол то 10 миллион кирмина  мефурӯшанд.
Аз ин лиҳоз, агар дар КВД «Моҳии Тоҷикистон» ва хадамоти дахлдори Вазорати кишоварзии ҷумҳурӣ ба ин масъала диққати зарурӣ надиҳанд, парвариши моҳии зотӣ аз байн меравад.


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 11.10.2016    №: 202    Мутолиа карданд: 1928

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар

РӮШОН. Ифтитоҳи маркази дуошёнаи савдо

Муҳаммад Салоҳ – беҳтарин футболбози Африқо

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Самарқанд мизбони нахустмулоқоти «Ҳиндустон – Осиёи Марказӣ»

Баргардондани 47 шаҳрванди Қазоқистон аз Сурия

Остона ба гузарондани Ҳамоиши ҷаҳонии туризми шаҳрӣ омодагӣ мегирад

Дар Беларус бори нахуст ҳукми қатл содир шуд

09.01.2019


Таҷлили 110 - солагии аллома Бобоҷон Ғафуров


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед