logo

иқтисод

ХОҶАГИҲОИ ЗОТПАРВАРӢ МАҲВ МЕШАВАНД, ЧАРО?

Иқлими Тоҷикистон ба моҳипарварӣ мувофиқ буда, давраи мусоиди  парвариши моҳиҳо дар як сол аз 230 то 240 рӯзро ташкил медиҳад. Барои истеҳсоли моҳии молӣ ва таъмини дастурхони аҳолӣ бо ғизои серсафеда, намудҳои растанихӯр (пешонағафсҳо ва амурҳо), ки нисбатан васеътар паҳн мешаванд, мувофиқанд. Бо хоҳиши хабарнигори «Ҷумҳурият» Мирзои Фирӯз  профессори факултаи зооинженерии Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур Абдувалӣ Ҳайитов масъалаҳои доғи соҳаи моҳипарварии ҷумҳуриро шарҳ дод. 
 
- Таҷрибаи бисёрсола нишон медиҳад, ки яке аз роҳҳои асосии афзудани ҳаҷми истеҳсоли моҳӣ, парвариши он дар кӯлҳо мебошад. Моҳиҳо дар шароити Тоҷикистон дар 3 - 4 - солагӣ ба балоғат мерасанд. Барои ин парвариши моҳиҳои то 1 сола дар кӯлҳои одӣ, ки 5 - 10 гектар масоҳат дошта бошанд, кифоя аст. Аз ин рӯ, барои қонеъ гардондани талаботи моҳиҳо ташкили хӯрок дар кӯлҳо ба мақсад мувофиқ мебошад. Дар кӯлҳо базаи  бо таври доимӣ истифодабарии моддаҳои органикӣ ва минералиро ташкил намуда,  инкишофи доимии обсабзҳои микроскопӣ (фитопланктон) ва ҷонварони бемуҳра (зооплантон) - ро таъмин кардан зарур аст.  Хоҷагиҳое, ки ба парвариши  моҳиҳои амур машғуланд, бояд заминҳои кишти юнучқа ва себарга дошта бошанд.
Бояд зикр намуд, ки такрористеҳсолкунӣ - наслгирӣ аз ин моҳиҳо, фақат бо роҳи сунъӣ  бо усули  дастӣ ба амал оварда мешавад, бо  вуҷуди он, ки фардҳои модинаашон дар кӯлҳои капурпарварӣ хуб инкишоф ёфта, то марҳилаи тухмдиҳӣ мерасанд.
Дар як қатор хоҷагиҳо ба сабаби риоя накардани технологияи парвариш ва такрористеҳсолкунӣ фавти моҳиҳои зотӣ зиёд буда, дараҷаи бордоршавию  тухммонӣ  паст аст.
Моҳиҳои рустанихӯр дар соҳа объекти асосии поликултура ба ҳисоб рафта, онҳоро барои парвариш ба кӯлҳо, обанборҳо ва дарёҳо сар медиҳанд.
КВД «Моҳии Тоҷикистон» ду хоҷагии зотпарварӣ дорад. Яке хоҷагии моҳипарварии ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ ва  дигаре «НВХ» - и  минтақаи зотпарварии  ноҳияи Бобоҷон Ғафуров. Хоҷагиҳо дорои сехи инкубатсионӣ буда, мебояд ҳама корхонаҳои моҳипарварии шаклҳои гуногуни ҷумҳуриро бо моҳичаҳо таъмин  намоянд.   
Вазъи парвариши моҳиҳо дар ин хоҷагиҳо ташвишовар аст. Аз ҷамъбасти натиҷаҳои соли 2015 маълум мешавад, ки дар хоҷагиҳо моҳиҳои зотӣ вуҷуд надоранд, зеро баҳисобгирии онҳо зикр наёфтааст.
Агар дар хоҷагиҳои зотпарварӣ чунин муносибат 1 - 2 соли  оянда идома ёбад, соҳаи моҳипарварии кишвар ба инқироз омада мерасад.Барои ивази як лона моҳии зотӣ 34 сар, такмили 1 сола, 16 сар моҳии 2 сола, 8 сар моҳии 3 сола ва 4 сар моҳии 4 сола зарур мебошад. Аз ин рақамҳо бармеояд, ки технологияи парвариш ва нигоҳубини моҳиҳо такмил ва моҳиҳои зотӣ, алалхусус рустанихӯрҳо ба муносибати ҷиддӣ ниёз доранд.
Зичии  сершумори такмили  рустанихӯрҳо, дар поликултура бо  капур дар марҳилаи кирминагӣ чунин аст: амури сафед 3000 дона, пешонағафси ало 9500 дона, пешонағафси сафед 25500 дона/га.
Дар ҷумҳурӣ наслгирӣ аз моҳиҳои рустанихӯр солҳои 1970 дар хоҷагии моҳипарварии ноҳияи Куйбишев (ҳоло Абдураҳмони Ҷомӣ) оғоз ёфта буд. Дар масоҳати 20 гектар моҳиҳои такмил ва зотии  капур, амури сафед, амури сиёҳ, пешонағафси ало, буффалои амрикоӣ, лаққаи наҳрӣ, тосмоҳии Бестер ба миқдори умумии 26 ҳазор дона парвариш карда мешуд. Солҳои 1982-1983 зиёда аз 150 миллион    дона кирминаи капур, буффало, амури сафед, пешонағафсҳо ба даст оварда мешуд. Танҳо хоҷагии ноҳияи Куйбишев талаботи дохилӣ ва корхонаҳои моҳипарварии ноҳияи Ҷиликӯл (ҳоло Дӯстӣ), «Чӯбек» - и ноҳияи Мир Сайид Алии Ҳамадониро бо кирмина ва моҳичаҳои то яксола таъмин менамуд. Ба замми ин,  як қисми моҳичаҳо ба хоҷагиҳои ҷумҳуриҳои Қазоқистон, Қирғизистон, Ӯзбекистон, Озарбойҷон, Белорус ба фурӯш бароварда мешуд.
Ҳоло бошад бо сабаби набудани моҳиҳои зотӣ сехҳои инкубатсионӣ қариб амал намекунанд. Мутахассисони алоҳидаи маҳаллҳо ба истеҳсоли кирминаҳо машғуланд. Онҳо ба хоҷагиҳои моҳипарварӣ дар як  сол то 10 миллион кирмина  мефурӯшанд.
Аз ин лиҳоз, агар дар КВД «Моҳии Тоҷикистон» ва хадамоти дахлдори Вазорати кишоварзии ҷумҳурӣ ба ин масъала диққати зарурӣ надиҳанд, парвариши моҳии зотӣ аз байн меравад.


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 11.10.2016    №: 202    Мутолиа карданд: 1948

18.03.2019


ГРАНД СЛЕМИ ЕКАТЕРИНБУРГ. Беҳрӯз мақоми сеюмро гирифт

Tesla дар Қазоқистон нуқтаҳои нерудиҳӣ месозад

Аз фурӯравии биноҳо дар Чин 10 нафар ҷон бохт

Иттиҳоди иқтисодии АвруОсиё дар фикри бунёди биржаи меҳнат шуд

Сиёсатмадори олмонӣ лағви таҳримоти зиддирусиро зарур мешуморад

Ҷаҳон дар як сатр

13.03.2019


Парвиз Давлатзода бо Чэн Гуопин вохӯрд

Имконияти таҳсил дар ДДУК тавсеа меёбад

Маҷмааи меъмории рамзи «Истиқлолият ва Озодӣ» интихоб гардид

06.03.2019


Назорати фаъолияти ширкатҳои букмекирӣ пурзӯр мешавад

Бунёди маҷмааи корхонаҳои нассоҷӣ дар назар аст

Форуми якуми иттилоотонии ҷомеаи шаҳрвандӣ баргузор мегардад

ҶОМИ "ФФТ" "Истиқлол" бори панҷум онро соҳиб шуд

Варзишгарони тоҷик 5 медал ба даст оварданд

Ҷаҳон дар як сатр

Нилуфар Рофиева дар озмуни нозанинҳои Россия ғолиб омад

Лондон муносибаташро бо Москва ба эътидол овардан мехоҳад

Покистон ба гуфтушунид бо Ҳиндустон шурӯъ мекунад

Андешаи Лукашенко оид ба яхи обнашудаи муносибот бо Иттиҳоди Аврупо

Соли 2019 ду ҷоизаи Нобел дар соҳаи адабиёт супурда мешавад

05.03.2019


СУҒД. Авлавият ба кишти картошка

04.03.2019


Хуҷанд ба даҳгонаи шаҳрҳои беҳтарини сайёҳӣ ворид гардид

Сертификати армуғони сайёҳӣ таъсис ёфт

ҶОМИ "ФФТ". "Истиқлол" ва "Кӯктош" дар финал

Осиёи Марказӣ. Камтарин теъдоди маҳбусон дар Тоҷикистон аст

Москва ва Вашингтон нархи раводидро арзон карданд

Қазоқистон ба воридоти меваю сабзавоти Қирғизистон роҳ мекушояд

Лавров: «Вазъият дар Сурия ба эътидол омад»

Ҳалокати 29 нафар аз обхезӣ дар ҷануби Афғонистон

Ҷаҳон дар як сатр

01.03.2019


ФУТБОЛ. «Хуҷанд» бо «Аҳал» мубориза мебарад

Бори нахуст дар таърих якбора ду зан ба кайҳони кушод мебароянд

Пекин дар фикри эъмори Девори бузурги чинӣ шуд

Испания солимтарин кишвари дунё эътироф гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед