logo

иқтисод

ТАҒЙИРЁБИИ ИҚЛИМ БА КИШОВАРЗӢ ЧӢ ТАЪСИР МЕРАСОНАД?

Солҳои охир иқлими сайёра босуръат тағйир меёбад. Гармшавии обу ҳаво танҳо яке аз ҷанбаҳои он аст. Мафҳуми «тағйирёбии ҷаҳонии иқлим» ин тағйир ёфтани тамоми системаҳои ҷуғрофӣ мебошад. Мушоҳидаи олимон бозгӯи он аст, ки сатҳи уқёнуси ҷаҳонӣ ба тадриҷ баланд мегардад, пиряхҳо ва яхбастагиҳои доимӣ об шуда, боришот нобаробар сурат мегирад.
Тағйирёбии иқлим  дар  паҳншавии касалиҳои хавфноки сироятӣ низ намоён мегардад. Чунин дигаргун гаштани обу ҳаво  на танҳо ба системаҳои экологӣ ва иқтисодиёти ҷаҳонӣ таҳдид мекунад, балки барои ҳаёт ва саломатии инсоният хатари марговар дорад.
Дар баробари омилҳои табиӣ фаъолияти хоҷагидории инсон низ ба иқлими ҷаҳонӣ таъсири рӯзафзун дорад.  Паҳн шудани зироаткорӣ дар ҷангалзорҳо боиси аз байн рафтани майдони васеи дарахтон гардидааст. Ҳамчунин, тадқиқоти илмӣ муайян намудааст, ки омилҳои асосии ба иқлим таъсиррасон зиёдшавии гази ангидриди карбони атмосфера, газҳои дар рафти фаъолияти хоҷагидорӣ ба атмосфера ихроҷшуда ва зиёдшавии миқдори аэрозолҳо дар қабати ҳавоии замин мебошанд.
Баландшавии ғилзати газҳои гармхонаӣ (гази ангидриди карбон – СО2, метан СН4, фреонҳо) дар қабати болоии замин ба пайдоиши «овезаи газӣ»-и муайян оварда мерасонад, ки шуоъҳои зиёдатии инфрасурхро аз қабати болоии Замин ба кайҳон баргаштан намемонад. Дар натиҷа қисми муайяни энергия дар қабати рӯйизаминӣ боқӣ монда, дар сатҳи Замин гармшавиро ба вуҷуд меорад. Нақши асосиро дар гармшавӣ гази ангидриди карбон (65 дарсад аз тамоми манбаъҳо) мебозад. Афзоиши  ин газ дар атмосфера аз сӯзиши миқдори ангиштсанг, маҳсулоти нафтӣ ва намудҳои дигари сӯзишворӣ вобаста аст. Воридшавии гази ангидриди карбон ба атмосфера он қадар бузург аст, ки пешгирии он дар даҳсолаҳои наздик аз ҷиҳати техникӣ имконнопазир аст.
Ба андешаи коршиносон барои коҳиши гармшавии ҷаҳонӣ дар навбати аввал кам кардани ҳаҷми партовҳои дуоксиди карбон  зарур аст. Миқдори зиёди чунин партовҳо дар натиҷаи истифодаи  сӯзишвориҳо пайдо мешаванд.  Дар Тоҷикистон мисли давлатҳои дигар тағйирёбии иқлим барои муҳити атроф ҳамчун таҳдиди афзоишёбанда баҳогузорӣ карда мешавад. Мувофиқи ҳисоботи Бонки ҷаҳонӣ дар соли 2009 Тоҷикистон дар минтақа аз тағйирёбии иқлим кишвари  нисбатан осебпазир аст ва барои  мутобиқшавӣ иқтидори камтар дорад. Ин ба вобастагии  зиёди соҳаи кишоварзӣ аз боришот  дар мавсими обёрӣ, таназзули сарватҳои муҳити атроф, шусташавии замину коҳиши ҷангалзорҳо ва вайрон гардидани  инфрасохтори иҷтимоӣ алоқаманд аст.
Омилҳои иқлимӣ ба ҳолати системаҳои экологӣ,  таъмини бехатарии  ҳаётии аҳолӣ таъсиргузоранд. Аз ин рӯ, соҳаҳои мухталифи кишвари мо – захираҳои обӣ, саноат, энергетика, амнияти озуқа ва ғайра аз тағйири иқлими ҷаҳонӣ осебпазир аст. Ин ҳолат дар соҳаи кишоварзии мамлакат ба харобии киштзорҳо, бадшавии сифати хоку камшавии ҳосилхезии табиии он оварда мерасонад.
Мутобиқсозии  истеҳсолоти кишоварзии Тоҷикистон ба тағйирёбии иқлим ва устуворгардонии он амалӣ сохтани маҷмӯи  чорабиниҳо ба мақсад мувофиқро тақозо мекунад. Пешгирӣ аз хушкӣ,  фарсоиши шусташавии хок, роҳандозии технологияи ҳифзи хок, бо мақсади то сатҳи минималӣ кам кардани таъсири техногенӣ ба он, истифодаи технологияи сарфакунандаи намӣ, киштгардон кардани замин, селексияи навъҳои нави ба хушкӣ тобовари зироат гибридҳои зироатҳои кишоварзӣ,  инкишофи инфрасохтор (роҳу анбор) ва корхонаҳои  коркарди маҳсулоти кишоварзӣ дар ҷойҳое, ки барои идораи истеҳсолоти  кишоварзӣ шароитҳои табиӣ мавҷуданд, чораҳои муҳим дар самти мазкур мебошанд.
Чорабиниҳо имкон медиҳанд,  ки дар баробари самараи экологӣ фоидаи иқтисодӣ аз даст нарафта, афзояд.
Маҳмадшариф БУТАЕВ,
омӯзгори кафедраи экологияи ДМТ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 14.10.2016    №: 205    Мутолиа карданд: 2754

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед