logo

фарҳанг

САФАР ҲАҚДОДОВ: «НАЗДИ ТАЪРИХ ҚАРЗДОРЕМ»

Дар доираи 7 - умин Кинофестивали байналмилалии «Дидор», ки аз 16 октябр дар шаҳри Душанбе идома дорад, бо Сафар Ҳақдодов, раиси Иттифоқи синамогарони Тоҷикистон, вохӯрда доир ба бурду бохти кинои тоҷик суҳбат оростем. Зимни суҳбат С. Ҳақдодов вазъи соҳаро чунин арзёбӣ намуд:
- Солҳои охир дар ҷумҳурӣ ба ҳисоби миёна дар як сол аз ҳисоби Буҷети давлатӣ ва сармоягузорони дохиливу хориҷӣ на камтар аз 20 филми достонӣ (ҳунарӣ, бадеӣ) ва зиёдтар аз ин филмҳои кӯтоҳу мустанад (ҳуҷҷатӣ) тавлид мешаванд. Истеҳсолкунандаи асосии филмҳо фақат киностудияи давлатии “Тоҷикфилм” нест. Яъне монополияи истеҳсоли филм, тавре ки дар замони шӯравӣ буд, нест.
Студияҳои ғайридавлатӣ ва телевизионӣ дар вилоятҳои Суғду Хатлону Бадахшон низ фаъолият мекунанд ва ҳар кадом, новобаста ба мушкилоти дарёфти иҷозатнома (литсензия) имконияти истеҳсоли филмро доранд. Фаъолияти эҷодии киностудияи “Тоҷикфилм” хуб ба роҳ монда шуда, новобаста ба монополияи истеҳсолиро аз даст доданаш, онро ягона  маркази муайянкунандаи равияҳо ва сабкҳои кинои миллӣ медонем, ки метавонад кишвари моро дар арсаи байналмилалӣ ва бозори ҷаҳонии синамо муаррифӣ намояд.
Таърихи кино бо таърихи филмҳои офаридашуда тавъам аст. Дар филми “Муаллим” Носир Саидов ва ҳамкасбонаш кӯшиши ҷиддиеро дар инъикоси масоили доғи ҷомеа анҷом додаанд. Дар ҳамин радиф наметавонам дар бораи филми “Арӯси замонавӣ” (муаллиф ва коргардон Набиҷон Пирматов) сухан гуфт. Ин силсилафилмҳо сужети ягона ва ба ҳам пайваст надоранд. Ҳатто коргардонҳои ҳар як сюжет гуногун аст.  “Сафари ҳавоӣ” (муаллифон ва коргардонони филм Далер Раҳматов ва Гуландом Муҳаббатова, продюсер Акмал Ҳасанов, студияи “Арт - вижен” дар шарикӣ бо “Тоҷикфилм”, 2015) – комилан тиҷоратӣ аст ва нисбати ин филм низ бояд гуфт, ки моли хуби ҳирфаӣ аст. Дар қиёс бо филми “Оинаи беҷило” филми “Сафари ҳавоӣ” дар жанри мураккаб – мазҳака рӯи навор омадааст. Филми “Оинаи беҷило” ҳарчанд тиҷоратӣ ба назар расад ҳам, филми тиҷоратии хуб аст. Ба он маънӣ, ки дар он элементҳои ҷӯяндагӣ, ҳирфияти баланд, ҷустуҷӯи чизи нав, бозии ҷолиби актёрӣ, кори хуби операторӣ, истифодаи мусиқӣ – ҳама ба мавқеъ ва пурмаънӣ истифода шудааст.
Вақте ки дар бораи кинои тоҷик сухан меронем, мо бештар аз проблемаҳои он, ки воқеан хеле зиёданд, андеша мекунем. Вале на ҳама вақт дарк менамоем, ки масъалаи калидӣ ва муҳимтарин дар ин мавзӯъ ояндаи он –  насли ҷавон мебошад. Сарнавишти кинои ҷавони мо чӣ гуна аст? Набзи зиндагии онҳо, афкори онҳо, тамоюлоташон сари кадом мавзӯҳост, пешомадашон чӣ гуна метавонад бошад? Ва мо ҳамкорони бузургсолашон барои амалӣ кардани иддаҳои эҷодии онҳо чӣ корҳоеро анҷом додаем?”
Суҳбат сари ин мавзӯъ бояд ниҳоят ҷиддӣ ва бо масъулияти баланд сурат бигирад. Барои ин бояд асарҳои эҷодкардаи онҳо  бо таҳлилу нақд баррасӣ гардад. Ба назари мо филмҳои “Тасфия”, “Ҳамаҷойӣ”, “Гунҷишки сафед”, “Паймон”, ки дар ду барномаи аслии Синамобазми шашуми байналмилалии “Дидор”, “Озмуни байналмилалии филмҳои кӯтоҳу баланд” ва “Синамои форсизабонҳо” интихоб шудаву  ширкат доштанд, меъёри муайянкунандаи арзанда будан аст ва намунаҳои барҷастаи синамои ҷавони тоҷик дар ду соли охир буда метавонанд. Созандагони аслии ин филмҳо, ки коргардонҳояшон маҳсуб мешаванд,  ба синну сол аз 25 то 35 солаанд.
Ва ҷавонтарини онҳо Румӣ Шоазимов аст, ки соли 2014 коргоҳи В. Меншов ва В. Тумаевро дар ВГИК - и Москва бо филми “Ҳамаҷойӣ”, ки кори дипломиаш низ маҳсуб мешавад, хатм кардааст.
 “Ҳамаҷойӣ” – як намунаи беҳтарини бо ҷасорат таҷриба кардани мавзӯъ ва жанри мураккаби “психологизм” аст. Румӣ ба ин васила, мехоҳад мавзӯи худ, мавқеъ ва сабки худро дар олами беканори синамо, ки устодонаш шаклҳову намунаҳояшро барояш рӯнамо кардаанд, пайдо намояд. Румӣ аз як филм то филми дигараш ба камол мерасад.
Филми дигар “Гунҷишки сафед” аз рӯи ҳикояи Сайф Раҳимзоди Афардӣ (филмномаи Муҳсини Махмалбоф, коргардонӣ ва тадвини Диловар Султонов, наворбардор Станислав Макиевский, рассоми таҳиягар Далер Миҳтоҷев, мусиқии Далер Назаров) истеҳсоли «Тоҷикфилм» аст, ки дар бахши озмуни байналмилалии филмҳои кӯтоҳи синамобазми “Дидор” ширкат дошт ва минбаъд дар чандин ҷашнвораҳои байналмилалӣ, аз ҷумла “Бусон” (Кореяи Ҷанубӣ), “Евразия” (Қазоқистон), “Кинои муслимин” – и (Қазон, Русия) ва чандин фестивали дигар даъват шуда, соҳиби ҷоизаҳои муътабар гардид. Филм дунёи руъёии тифлакеро тасвир мекунад, ки мехоҳад дар он ба парвоз биёяд.
Дар ду се соли охир чандин ҷавони барои ҷомеаи синамогарони тоҷик ношинос  даҳҳо чунин филмҳоеро сохтаанд, ки DVD ё CD - ҳояшонро дар таҳзаминиҳои шаҳри Душанбе ва дуконҳои колофурӯшии бозорҳои мамлакат метавонӣ бо 3 сомонӣ бихарӣ. Ва тиҷорати ин қабил филмҳо бо ҳамин тамом мешавад. Агар ин бизнес бо риояи талаботи меъёрҳо ва стандартҳои байналмилалӣ анҷом меёфт, воқеан суди  назаррасе  меовард.
Ҳатто дар шабакаи ҷаҳонии Интернет, хусусан дар YOU TUBE “контенти” тоҷикӣ мавқеи назаррасе надорад ва чанд филме, ки бинандагон баҳогузорӣ кардаанд моли даврони шӯравии “Тоҷикфилм” аст ва ба таври хаотикӣ ба ин шабака ворид шудаанд.
Вале, дар баробари ин, бояд иқрор шавем, ки бештари филмҳои солҳои охир дар студияҳои шахсӣ истеҳсол гардида, характери тиҷоратӣ ё фармоишӣ дошта, масоили умдаву мубрами зисти ҷомеаро хеле ночиз ва ё ғалат инъикос менамоянд. Аксари офарандагони онҳо ҷасорати иҷтимоӣ ва ошкорбаёниро пеша накардаанд. Вақеиятро тавре инъикос мекунанд, ки гӯё дар зиндагии мо ягон мушкилоте вуҷуд надорад.
Ҳ. САНГОВА,
“Ҷумҳурият”


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 17.10.2016    №: 206    Мутолиа карданд: 2871

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад

ЭКСПО дар Шанхай: шартномаҳо ба маблағи қариб $60 миллиард ба тасвиб расиданд

Сӯхтори ҷангал дар Калифорния боиси ҳалокати 25 нафар гашт

Ҷаҳон дар як сатр

ВАХШ. Суратҳисоби бонкӣ барои ятимон

ОЛИМПИАДАИ “GENIUSKIDS – 2018” 35 медали хонандагони тоҷик

САМБО. Хушқадам Хусравов – қаҳрамони ҷаҳон

09.11.2018


Ҳамоишҳои ҷавонон бахшида ба Рӯзи Президент

Баррасии масоили рушди ҳамкориҳо

Мулоқоти Юсуф Раҳмон бо Кристофер Рэй


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед