logo

фарҳанг

САФАР ҲАҚДОДОВ: «НАЗДИ ТАЪРИХ ҚАРЗДОРЕМ»

Дар доираи 7 - умин Кинофестивали байналмилалии «Дидор», ки аз 16 октябр дар шаҳри Душанбе идома дорад, бо Сафар Ҳақдодов, раиси Иттифоқи синамогарони Тоҷикистон, вохӯрда доир ба бурду бохти кинои тоҷик суҳбат оростем. Зимни суҳбат С. Ҳақдодов вазъи соҳаро чунин арзёбӣ намуд:
- Солҳои охир дар ҷумҳурӣ ба ҳисоби миёна дар як сол аз ҳисоби Буҷети давлатӣ ва сармоягузорони дохиливу хориҷӣ на камтар аз 20 филми достонӣ (ҳунарӣ, бадеӣ) ва зиёдтар аз ин филмҳои кӯтоҳу мустанад (ҳуҷҷатӣ) тавлид мешаванд. Истеҳсолкунандаи асосии филмҳо фақат киностудияи давлатии “Тоҷикфилм” нест. Яъне монополияи истеҳсоли филм, тавре ки дар замони шӯравӣ буд, нест.
Студияҳои ғайридавлатӣ ва телевизионӣ дар вилоятҳои Суғду Хатлону Бадахшон низ фаъолият мекунанд ва ҳар кадом, новобаста ба мушкилоти дарёфти иҷозатнома (литсензия) имконияти истеҳсоли филмро доранд. Фаъолияти эҷодии киностудияи “Тоҷикфилм” хуб ба роҳ монда шуда, новобаста ба монополияи истеҳсолиро аз даст доданаш, онро ягона  маркази муайянкунандаи равияҳо ва сабкҳои кинои миллӣ медонем, ки метавонад кишвари моро дар арсаи байналмилалӣ ва бозори ҷаҳонии синамо муаррифӣ намояд.
Таърихи кино бо таърихи филмҳои офаридашуда тавъам аст. Дар филми “Муаллим” Носир Саидов ва ҳамкасбонаш кӯшиши ҷиддиеро дар инъикоси масоили доғи ҷомеа анҷом додаанд. Дар ҳамин радиф наметавонам дар бораи филми “Арӯси замонавӣ” (муаллиф ва коргардон Набиҷон Пирматов) сухан гуфт. Ин силсилафилмҳо сужети ягона ва ба ҳам пайваст надоранд. Ҳатто коргардонҳои ҳар як сюжет гуногун аст.  “Сафари ҳавоӣ” (муаллифон ва коргардонони филм Далер Раҳматов ва Гуландом Муҳаббатова, продюсер Акмал Ҳасанов, студияи “Арт - вижен” дар шарикӣ бо “Тоҷикфилм”, 2015) – комилан тиҷоратӣ аст ва нисбати ин филм низ бояд гуфт, ки моли хуби ҳирфаӣ аст. Дар қиёс бо филми “Оинаи беҷило” филми “Сафари ҳавоӣ” дар жанри мураккаб – мазҳака рӯи навор омадааст. Филми “Оинаи беҷило” ҳарчанд тиҷоратӣ ба назар расад ҳам, филми тиҷоратии хуб аст. Ба он маънӣ, ки дар он элементҳои ҷӯяндагӣ, ҳирфияти баланд, ҷустуҷӯи чизи нав, бозии ҷолиби актёрӣ, кори хуби операторӣ, истифодаи мусиқӣ – ҳама ба мавқеъ ва пурмаънӣ истифода шудааст.
Вақте ки дар бораи кинои тоҷик сухан меронем, мо бештар аз проблемаҳои он, ки воқеан хеле зиёданд, андеша мекунем. Вале на ҳама вақт дарк менамоем, ки масъалаи калидӣ ва муҳимтарин дар ин мавзӯъ ояндаи он –  насли ҷавон мебошад. Сарнавишти кинои ҷавони мо чӣ гуна аст? Набзи зиндагии онҳо, афкори онҳо, тамоюлоташон сари кадом мавзӯҳост, пешомадашон чӣ гуна метавонад бошад? Ва мо ҳамкорони бузургсолашон барои амалӣ кардани иддаҳои эҷодии онҳо чӣ корҳоеро анҷом додаем?”
Суҳбат сари ин мавзӯъ бояд ниҳоят ҷиддӣ ва бо масъулияти баланд сурат бигирад. Барои ин бояд асарҳои эҷодкардаи онҳо  бо таҳлилу нақд баррасӣ гардад. Ба назари мо филмҳои “Тасфия”, “Ҳамаҷойӣ”, “Гунҷишки сафед”, “Паймон”, ки дар ду барномаи аслии Синамобазми шашуми байналмилалии “Дидор”, “Озмуни байналмилалии филмҳои кӯтоҳу баланд” ва “Синамои форсизабонҳо” интихоб шудаву  ширкат доштанд, меъёри муайянкунандаи арзанда будан аст ва намунаҳои барҷастаи синамои ҷавони тоҷик дар ду соли охир буда метавонанд. Созандагони аслии ин филмҳо, ки коргардонҳояшон маҳсуб мешаванд,  ба синну сол аз 25 то 35 солаанд.
Ва ҷавонтарини онҳо Румӣ Шоазимов аст, ки соли 2014 коргоҳи В. Меншов ва В. Тумаевро дар ВГИК - и Москва бо филми “Ҳамаҷойӣ”, ки кори дипломиаш низ маҳсуб мешавад, хатм кардааст.
 “Ҳамаҷойӣ” – як намунаи беҳтарини бо ҷасорат таҷриба кардани мавзӯъ ва жанри мураккаби “психологизм” аст. Румӣ ба ин васила, мехоҳад мавзӯи худ, мавқеъ ва сабки худро дар олами беканори синамо, ки устодонаш шаклҳову намунаҳояшро барояш рӯнамо кардаанд, пайдо намояд. Румӣ аз як филм то филми дигараш ба камол мерасад.
Филми дигар “Гунҷишки сафед” аз рӯи ҳикояи Сайф Раҳимзоди Афардӣ (филмномаи Муҳсини Махмалбоф, коргардонӣ ва тадвини Диловар Султонов, наворбардор Станислав Макиевский, рассоми таҳиягар Далер Миҳтоҷев, мусиқии Далер Назаров) истеҳсоли «Тоҷикфилм» аст, ки дар бахши озмуни байналмилалии филмҳои кӯтоҳи синамобазми “Дидор” ширкат дошт ва минбаъд дар чандин ҷашнвораҳои байналмилалӣ, аз ҷумла “Бусон” (Кореяи Ҷанубӣ), “Евразия” (Қазоқистон), “Кинои муслимин” – и (Қазон, Русия) ва чандин фестивали дигар даъват шуда, соҳиби ҷоизаҳои муътабар гардид. Филм дунёи руъёии тифлакеро тасвир мекунад, ки мехоҳад дар он ба парвоз биёяд.
Дар ду се соли охир чандин ҷавони барои ҷомеаи синамогарони тоҷик ношинос  даҳҳо чунин филмҳоеро сохтаанд, ки DVD ё CD - ҳояшонро дар таҳзаминиҳои шаҳри Душанбе ва дуконҳои колофурӯшии бозорҳои мамлакат метавонӣ бо 3 сомонӣ бихарӣ. Ва тиҷорати ин қабил филмҳо бо ҳамин тамом мешавад. Агар ин бизнес бо риояи талаботи меъёрҳо ва стандартҳои байналмилалӣ анҷом меёфт, воқеан суди  назаррасе  меовард.
Ҳатто дар шабакаи ҷаҳонии Интернет, хусусан дар YOU TUBE “контенти” тоҷикӣ мавқеи назаррасе надорад ва чанд филме, ки бинандагон баҳогузорӣ кардаанд моли даврони шӯравии “Тоҷикфилм” аст ва ба таври хаотикӣ ба ин шабака ворид шудаанд.
Вале, дар баробари ин, бояд иқрор шавем, ки бештари филмҳои солҳои охир дар студияҳои шахсӣ истеҳсол гардида, характери тиҷоратӣ ё фармоишӣ дошта, масоили умдаву мубрами зисти ҷомеаро хеле ночиз ва ё ғалат инъикос менамоянд. Аксари офарандагони онҳо ҷасорати иҷтимоӣ ва ошкорбаёниро пеша накардаанд. Вақеиятро тавре инъикос мекунанд, ки гӯё дар зиндагии мо ягон мушкилоте вуҷуд надорад.
Ҳ. САНГОВА,
“Ҷумҳурият”


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 17.10.2016    №: 206    Мутолиа карданд: 2974

24.06.2019


Президенти Филиппин моҳи октябр ба Россия меояд

Трамп бо Эрон омодаи гуфтушунид буданашро тасдиқ намуд

Дар Ҳиндустон афтидани хайма боиси марги 14 нафар шуд

СУҒД. Оғози мусобиқаи байналмилалӣ

"ФИЛОСОФИЯ ОТДЫХА" имкониятҳои сайёҳии Тоҷикистонро таҳлил намуд

Ҷаҳон дар як сатр

21.06.2019


Мулоқоти Хайринисо Юсуфӣ бо Валериу Кивер

Ҳамоиш бахшида ба таъмини устувории макроиқтисодӣ

Муаррифии натиҷаҳои фаъолият дар самти безараргардонии башардӯстонаи минаҳо

20.06.2019


Гумерова: «Омӯзгорони рус дар Тоҷикистон мондан мехоҳанд»

СММ: «Ҳиндустон дар нуфуси аҳолӣ баъди 8 сол аз Чин мегузарад»

Пекин тавсеаи ёрии иқтисодӣ ва башарӣ ба Сурияро зарур мешуморад

Дар Ҷопон ҷазои ҷисмонии кӯдаконро манъ карданд

Ҷаҳон дар як сатр

19.06.2019


Дар Кӯлоб Фестивали ҷумҳуриявии дӯстии ҷавонон баргузор шуд

Баррасии вазъ ва дурнамои ҳамкориҳо

Боздид аз Муассисаи давлатии «Боғи миллии Ваҳдат”

ПАНҶАКЕНТ. Омодагиҳо ба ҷашни фархунда

Писарбачаи тоҷик дар Хабаровск дӯсташро аз чоҳи оби ҷӯш наҷот дод

Тоҷикистону Беларус: «Муҳокимаи тақвияти ҳамкориҳои низомӣ»

Си Ҷинпин азми сафари Ҷумҳурии Халқии Демократии Корея дорад

Ҷаҳон дар як сатр

12.06.2019


ХУҶАНД. "Зирвеко" ба фаъолият мепардозад

Муаррифии асари Си Ҷинпин «Дар бораи идоракунии давлатӣ»

Баргузории конфронси сайёҳӣ дар Рашт

Масоили низоми бонкӣ матраҳ гардид

Дар Чин аз обхезии тобистона 6,75 миллион нафар зарар дид

Дар Ӯзбекистон рӯйхати идҳои касбиро Рӯзи китобдор афзуд

Дар Ҷопон ба солхӯрдаҳо шаҳодатномаи вижаи ронандагӣ медиҳанд

Сокини Британия дар лотерея Ј123 миллион бурд намуд

Ҷаҳон дар як сатр

11.06.2019


Песков: «Путин ба Тоҷикистон ва Қирғизистон сафар мекунад»

Иштироки роҳбарони 11 кишвар дар ҳамоиши Бишкек

Президенти Қазоқистон аз хусуси роҳҳои ҳалли мушкилоти иҷтимоӣ ҳарф зад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед