logo

иҷтимоиёт

ИСТЕЪДОДИ КӮДАК ЧУН ХУДИ Ӯ НАВОЗИШ МЕХОҲАД

Аҷаб беғашу рангин аст дунёи кӯдакон. Баъзан онҳо  чунон зираку кунҷков  мешаванд, ки «шух», ҳатто «беодоб» гуфта, назарамонро нисбаташон тағйир медиҳем. Шояд аз нигоҳи тарбияе, ки мо худ гирифтаем, ин тарзи муносибат дуруст бошад, вале ба андешаи мутахассисон на дар ҳама ҳолат...
 
Маҳмадулло Давлатов, устоди  кафедраи психологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, бар он андеша аст, ки «муайян намудани истеъдоди табиии кӯдак аз рӯзи аввали ба дунё омаданаш оғоз мегардад. Зеро тифл аз овони навзодиаш ба мушоҳидаи ҳодисаҳои олами беруна  шурӯъ мекунад. Ӯ дар ин марҳила фарқияти ашё ва ҳодисаҳои атрофро дарк сохта, шахсият ва «Ман» - и худро кашф мекунад. Мекӯшад, ки ба моҳияти ашёву ҳаводиси атроф  сарфаҳм  равад. Завқу салиқа ва пазироиву вокуниши кӯдак ба пуррагӣ дар ҳамин марҳилаи ҳаёти ӯ муайян мегардад. Ҳодисоти хушу зебоии  муҳити атроф мисли ҳама кас ба кӯдак ҳам хуш меоянд, аммо воқеаҳои ҳузнангез ва нохуш ба ӯ таъсири манфӣ мегузорад. Аз ин рӯ, кӯдак, ки бо ҳодисоти атроф муносибати доимӣ дорад, завқманд ва ё ошуфтаҳол шуданаш мумкин аст. Ӯ ба ҳар кору ҳодиса ҳамроҳ шуда, бо узвҳои нозуки биноӣ ва шунавоияш  барои худ маълумоти тару тоза гирд меорад. Кӯдак бо ин роҳ ҳар чизи дида ва шунидаашро таҳлил карда, маълумоти навро барои дар оянда сохтани «Ман» - и худ ба зершуураш ҷой мекунад. Воқеан, маълумоте, ки пайваста ба олами ботинии кӯдак роҳ меёбад, минбаъд аз як тараф, дар ташаккули шахсияташ нақш баста, аз тарафи дигар, рафтору кирдори ӯро муайян ва ба самти мусбат ва ё манфӣ равона мекунад».
Ин муқаддимаи психологияи кӯдак буд. Вале муайян намудани лаёқати кӯдак посухи дигар дорад.
Мутахассисон бар он андешаанд, ки  «муайян кардани лаёқати кӯдакон дар илми психология  масъалаи хеле муҳим ба шумор меравад». Онро чӣ тавр бояд муайян кард?
Афлотун чунин андешаи  бузурге дорад: агар кӯдак аз рӯйи заминаҳои табиияш, коршояму тавоно дар мӯзадӯзӣ бошад, бигзор мӯзадӯз  бошад,  агар ба дуредгарӣ шавқ дошта бошад, бигзор дуредгарӣ кунад на кори дигар. Ва ҳамин талаб нисбат ба дигар касбу ҳунарҳо.
Агар мо дар муайян намудани лаёқат ё худ истеъдоди ин ё он кӯдак таъсири модар, падар ва ё  ба як нафари онҳоро ба эътибор гирем, ин хатои маҳз аст. Ва ҳам дар баъзе ҳолатҳо атрофиён барои равшан намудани лаёқати кӯдак душворӣ мекашанд. Дар ин ҳолат мутахассис нақши асосиро мебозад. Мутахассис ба таври равшан  нишона, аломатҳои табиии истеъдод, қобилият ва лаёқати ин ё он кӯдакро муаяйн  мекунад. Баъд аз ташхиси мутахассис, модар, падар ва омӯзгор метавонанд дар асоси фаъолияти  кӯдак  ба  кадом самт  равона будани лаёқати ӯро муайян созанд.
Вале, мутаассифона, ин хел ташхисгоҳҳо  каманд ва норасоии мутахассисони соҳа низ эҳсос мегардад. Психологҳо дар мактабҳою  муассисаҳои томактабӣ заруранд. 
Сарвиноз ШОДМОНОВА,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 26.10.2016    №: 213    Мутолиа карданд: 2162

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед