logo

иҷтимоиёт

ИСТЕЪДОДИ КӮДАК ЧУН ХУДИ Ӯ НАВОЗИШ МЕХОҲАД

Аҷаб беғашу рангин аст дунёи кӯдакон. Баъзан онҳо  чунон зираку кунҷков  мешаванд, ки «шух», ҳатто «беодоб» гуфта, назарамонро нисбаташон тағйир медиҳем. Шояд аз нигоҳи тарбияе, ки мо худ гирифтаем, ин тарзи муносибат дуруст бошад, вале ба андешаи мутахассисон на дар ҳама ҳолат...
 
Маҳмадулло Давлатов, устоди  кафедраи психологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, бар он андеша аст, ки «муайян намудани истеъдоди табиии кӯдак аз рӯзи аввали ба дунё омаданаш оғоз мегардад. Зеро тифл аз овони навзодиаш ба мушоҳидаи ҳодисаҳои олами беруна  шурӯъ мекунад. Ӯ дар ин марҳила фарқияти ашё ва ҳодисаҳои атрофро дарк сохта, шахсият ва «Ман» - и худро кашф мекунад. Мекӯшад, ки ба моҳияти ашёву ҳаводиси атроф  сарфаҳм  равад. Завқу салиқа ва пазироиву вокуниши кӯдак ба пуррагӣ дар ҳамин марҳилаи ҳаёти ӯ муайян мегардад. Ҳодисоти хушу зебоии  муҳити атроф мисли ҳама кас ба кӯдак ҳам хуш меоянд, аммо воқеаҳои ҳузнангез ва нохуш ба ӯ таъсири манфӣ мегузорад. Аз ин рӯ, кӯдак, ки бо ҳодисоти атроф муносибати доимӣ дорад, завқманд ва ё ошуфтаҳол шуданаш мумкин аст. Ӯ ба ҳар кору ҳодиса ҳамроҳ шуда, бо узвҳои нозуки биноӣ ва шунавоияш  барои худ маълумоти тару тоза гирд меорад. Кӯдак бо ин роҳ ҳар чизи дида ва шунидаашро таҳлил карда, маълумоти навро барои дар оянда сохтани «Ман» - и худ ба зершуураш ҷой мекунад. Воқеан, маълумоте, ки пайваста ба олами ботинии кӯдак роҳ меёбад, минбаъд аз як тараф, дар ташаккули шахсияташ нақш баста, аз тарафи дигар, рафтору кирдори ӯро муайян ва ба самти мусбат ва ё манфӣ равона мекунад».
Ин муқаддимаи психологияи кӯдак буд. Вале муайян намудани лаёқати кӯдак посухи дигар дорад.
Мутахассисон бар он андешаанд, ки  «муайян кардани лаёқати кӯдакон дар илми психология  масъалаи хеле муҳим ба шумор меравад». Онро чӣ тавр бояд муайян кард?
Афлотун чунин андешаи  бузурге дорад: агар кӯдак аз рӯйи заминаҳои табиияш, коршояму тавоно дар мӯзадӯзӣ бошад, бигзор мӯзадӯз  бошад,  агар ба дуредгарӣ шавқ дошта бошад, бигзор дуредгарӣ кунад на кори дигар. Ва ҳамин талаб нисбат ба дигар касбу ҳунарҳо.
Агар мо дар муайян намудани лаёқат ё худ истеъдоди ин ё он кӯдак таъсири модар, падар ва ё  ба як нафари онҳоро ба эътибор гирем, ин хатои маҳз аст. Ва ҳам дар баъзе ҳолатҳо атрофиён барои равшан намудани лаёқати кӯдак душворӣ мекашанд. Дар ин ҳолат мутахассис нақши асосиро мебозад. Мутахассис ба таври равшан  нишона, аломатҳои табиии истеъдод, қобилият ва лаёқати ин ё он кӯдакро муаяйн  мекунад. Баъд аз ташхиси мутахассис, модар, падар ва омӯзгор метавонанд дар асоси фаъолияти  кӯдак  ба  кадом самт  равона будани лаёқати ӯро муайян созанд.
Вале, мутаассифона, ин хел ташхисгоҳҳо  каманд ва норасоии мутахассисони соҳа низ эҳсос мегардад. Психологҳо дар мактабҳою  муассисаҳои томактабӣ заруранд. 
Сарвиноз ШОДМОНОВА,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 26.10.2016    №: 213    Мутолиа карданд: 2186

21.11.2018


Аз таркиш дар Кобул беш аз 50 нафар ҳалок шуд

Ӯзбекистон нахустин намоишгоҳ-ярмаркаи байналмилалии содиротӣ мегузаронад

Могерини: «Иттиҳоди Аврупо «артиши аврупоӣ» ташкил карданӣ нест»

Табобати гепатити С дар Беларус аз арзонтарин дар Аврупост

Ҷаҳон дар як сатр

ДУШАНБЕ. Таҷлили нахустин ҷашни занони соҳибкор

ДЕВАШТИЧ. Тантанаи Рӯзи Президент

Иштироки мунтахаби футболи бонувон дар CAFA

20.11.2018


СУҒД. Оғози сохтмони раёсати маориф

ЛЕВАКАНТ. Конфронси илмӣ - назариявӣ ба ифтихори Иҷлосияи XVI

"Парасту" дар Тоҷикобод

Сарони кишварҳои Осиёи Марказӣ барои машварат дар Тошканд ҷамъ меоянд

Финляндия ҷонибдори ҳузури Россия дар Шӯрои Аврупо

Вазорати маорифи Афғонистон 30 ҳазор занро ба кор мегирад

Баррасии рушди инклюзивии иқтисоди қитъа дар Гвинея Папуаи Нав

Ҷаҳон дар як сатр

АНВАР ЮНУСОВ СОҲИБИ КАМАРБАНДИ WBF

"СОРО КОМПАНИЯ" ҒОЛИБИ ЛИГАИ КАСБИИ ФУТЗАЛИ ТОҶИКИСТОН

19.11.2018


ДЕВАШТИЧ. Авҷи созандагиҳо дар Ҷамоати деҳоти Яхтан

Артиши Сурия охирин истеҳкоми «ДИ» дар ҷануби кишварро зери назорат гирифт

Дар ҳама минтақаҳои Ӯзбекистон «мактаби президентӣ» месозанд

Роҳандозии барномаи махсуси давлатии ипотекӣ барои дӯзандагони Қирғизистон

Киштии зериобии «Сан Хуан» - ро дар уқёнуси Атлантика ёфтанд

Ҷаҳон дар як сатр

Кулишов: «Марзҳои ИДМ бо таҷҳизоти муосир таъмин карда мешаванд»

Дар Тоҷикистон омӯзгори забони англисӣ барои таблиғи «ДИ» 19 сол гирифт

Қазоқистон мубориза бо машруботро сахттар мекунад

Фоидаи туризм ба кадом шаҳри дунё бештар аст?

Ҷаҳон дар як сатр

"ИСТИҚЛОЛ" бори аввал барои Ҷоми чемпионҳои КФО мубориза хоҳад бурд

Омодагии тими миллӣ ба марҳилаи интихобии Ҷоми ҷаҳон – 2022

УСМОН ТОШЕВ САРМУРАББИИ НАВИ ДАСТАИ МУНТАХАБ

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед