logo

иҷтимоиёт

ИСТЕЪДОДИ КӮДАК ЧУН ХУДИ Ӯ НАВОЗИШ МЕХОҲАД

Аҷаб беғашу рангин аст дунёи кӯдакон. Баъзан онҳо  чунон зираку кунҷков  мешаванд, ки «шух», ҳатто «беодоб» гуфта, назарамонро нисбаташон тағйир медиҳем. Шояд аз нигоҳи тарбияе, ки мо худ гирифтаем, ин тарзи муносибат дуруст бошад, вале ба андешаи мутахассисон на дар ҳама ҳолат...
 
Маҳмадулло Давлатов, устоди  кафедраи психологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, бар он андеша аст, ки «муайян намудани истеъдоди табиии кӯдак аз рӯзи аввали ба дунё омаданаш оғоз мегардад. Зеро тифл аз овони навзодиаш ба мушоҳидаи ҳодисаҳои олами беруна  шурӯъ мекунад. Ӯ дар ин марҳила фарқияти ашё ва ҳодисаҳои атрофро дарк сохта, шахсият ва «Ман» - и худро кашф мекунад. Мекӯшад, ки ба моҳияти ашёву ҳаводиси атроф  сарфаҳм  равад. Завқу салиқа ва пазироиву вокуниши кӯдак ба пуррагӣ дар ҳамин марҳилаи ҳаёти ӯ муайян мегардад. Ҳодисоти хушу зебоии  муҳити атроф мисли ҳама кас ба кӯдак ҳам хуш меоянд, аммо воқеаҳои ҳузнангез ва нохуш ба ӯ таъсири манфӣ мегузорад. Аз ин рӯ, кӯдак, ки бо ҳодисоти атроф муносибати доимӣ дорад, завқманд ва ё ошуфтаҳол шуданаш мумкин аст. Ӯ ба ҳар кору ҳодиса ҳамроҳ шуда, бо узвҳои нозуки биноӣ ва шунавоияш  барои худ маълумоти тару тоза гирд меорад. Кӯдак бо ин роҳ ҳар чизи дида ва шунидаашро таҳлил карда, маълумоти навро барои дар оянда сохтани «Ман» - и худ ба зершуураш ҷой мекунад. Воқеан, маълумоте, ки пайваста ба олами ботинии кӯдак роҳ меёбад, минбаъд аз як тараф, дар ташаккули шахсияташ нақш баста, аз тарафи дигар, рафтору кирдори ӯро муайян ва ба самти мусбат ва ё манфӣ равона мекунад».
Ин муқаддимаи психологияи кӯдак буд. Вале муайян намудани лаёқати кӯдак посухи дигар дорад.
Мутахассисон бар он андешаанд, ки  «муайян кардани лаёқати кӯдакон дар илми психология  масъалаи хеле муҳим ба шумор меравад». Онро чӣ тавр бояд муайян кард?
Афлотун чунин андешаи  бузурге дорад: агар кӯдак аз рӯйи заминаҳои табиияш, коршояму тавоно дар мӯзадӯзӣ бошад, бигзор мӯзадӯз  бошад,  агар ба дуредгарӣ шавқ дошта бошад, бигзор дуредгарӣ кунад на кори дигар. Ва ҳамин талаб нисбат ба дигар касбу ҳунарҳо.
Агар мо дар муайян намудани лаёқат ё худ истеъдоди ин ё он кӯдак таъсири модар, падар ва ё  ба як нафари онҳоро ба эътибор гирем, ин хатои маҳз аст. Ва ҳам дар баъзе ҳолатҳо атрофиён барои равшан намудани лаёқати кӯдак душворӣ мекашанд. Дар ин ҳолат мутахассис нақши асосиро мебозад. Мутахассис ба таври равшан  нишона, аломатҳои табиии истеъдод, қобилият ва лаёқати ин ё он кӯдакро муаяйн  мекунад. Баъд аз ташхиси мутахассис, модар, падар ва омӯзгор метавонанд дар асоси фаъолияти  кӯдак  ба  кадом самт  равона будани лаёқати ӯро муайян созанд.
Вале, мутаассифона, ин хел ташхисгоҳҳо  каманд ва норасоии мутахассисони соҳа низ эҳсос мегардад. Психологҳо дар мактабҳою  муассисаҳои томактабӣ заруранд. 
Сарвиноз ШОДМОНОВА,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 26.10.2016    №: 213    Мутолиа карданд: 2238

18.03.2019


ГРАНД СЛЕМИ ЕКАТЕРИНБУРГ. Беҳрӯз мақоми сеюмро гирифт

Tesla дар Қазоқистон нуқтаҳои нерудиҳӣ месозад

Аз фурӯравии биноҳо дар Чин 10 нафар ҷон бохт

Иттиҳоди иқтисодии АвруОсиё дар фикри бунёди биржаи меҳнат шуд

Сиёсатмадори олмонӣ лағви таҳримоти зиддирусиро зарур мешуморад

Ҷаҳон дар як сатр

13.03.2019


Парвиз Давлатзода бо Чэн Гуопин вохӯрд

Имконияти таҳсил дар ДДУК тавсеа меёбад

Маҷмааи меъмории рамзи «Истиқлолият ва Озодӣ» интихоб гардид

06.03.2019


Назорати фаъолияти ширкатҳои букмекирӣ пурзӯр мешавад

Бунёди маҷмааи корхонаҳои нассоҷӣ дар назар аст

Форуми якуми иттилоотонии ҷомеаи шаҳрвандӣ баргузор мегардад

ҶОМИ "ФФТ" "Истиқлол" бори панҷум онро соҳиб шуд

Варзишгарони тоҷик 5 медал ба даст оварданд

Ҷаҳон дар як сатр

Нилуфар Рофиева дар озмуни нозанинҳои Россия ғолиб омад

Лондон муносибаташро бо Москва ба эътидол овардан мехоҳад

Покистон ба гуфтушунид бо Ҳиндустон шурӯъ мекунад

Андешаи Лукашенко оид ба яхи обнашудаи муносибот бо Иттиҳоди Аврупо

Соли 2019 ду ҷоизаи Нобел дар соҳаи адабиёт супурда мешавад

05.03.2019


СУҒД. Авлавият ба кишти картошка

04.03.2019


Хуҷанд ба даҳгонаи шаҳрҳои беҳтарини сайёҳӣ ворид гардид

Сертификати армуғони сайёҳӣ таъсис ёфт

ҶОМИ "ФФТ". "Истиқлол" ва "Кӯктош" дар финал

Осиёи Марказӣ. Камтарин теъдоди маҳбусон дар Тоҷикистон аст

Москва ва Вашингтон нархи раводидро арзон карданд

Қазоқистон ба воридоти меваю сабзавоти Қирғизистон роҳ мекушояд

Лавров: «Вазъият дар Сурия ба эътидол омад»

Ҳалокати 29 нафар аз обхезӣ дар ҷануби Афғонистон

Ҷаҳон дар як сатр

01.03.2019


ФУТБОЛ. «Хуҷанд» бо «Аҳал» мубориза мебарад

Бори нахуст дар таърих якбора ду зан ба кайҳони кушод мебароянд

Пекин дар фикри эъмори Девори бузурги чинӣ шуд

Испания солимтарин кишвари дунё эътироф гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед