logo

иҷтимоиёт

АБДУРАҲМОН АБДУМАННОНОВ: "ҚАРОБАТИ ТОҶИКОНУ ӮЗБЕКҲО ДАР НАТИҶАИ ҲАМТАҚДИРИИ ИН ДУ ХАЛҚ ТАШАККУЛ ЁФТААСТ"

Суҳбат бо адабиётшиноси маъруфи тоҷик Абдураҳмон Абдуманнонов оид ба вазъ ва дурнамои муносиботи дӯстонаи Тоҷикистону Ӯзбекистон
- Муҳтарам Абдураҳмон Абдуманнонов, ду сол пеш Шумо ҳамроҳи як гурӯҳ адибони кишварамон барои таҷлили Ҷашни 100 - солагии Нависандаи халқии Тоҷикистон Фотеҳ Ниёзӣ ба шаҳри Самарқанд сафар карда будед. Рӯҳияи мардуми ин шаҳрро аз наздик дидед ва эҳсос кардед. Фикр мекунем, ки самарқандиҳо ҷонибдори тавсеаи муносибатҳои дӯстию бародарона миёни Тоҷикистон ва Ӯзбекистон ҳастанд…
- Бале, баҳори соли 2014 ҳамроҳи Шоири халқии Тоҷикистон Гулназар, келин ва набераи Фотеҳ Ниёзӣ барои иштирок дар чорабиниҳои ҷашнӣ бахшида ба 100 - солагии устод Фотеҳ Ниёзӣ ба шаҳри Самарқанд рафта будам. Се рӯзе, ки мо дар ин шаҳр ба сар бурдем, дар муҳити фарҳангии тоҷикӣ, дар рӯҳияи дӯстии самимонаи ду халқи ба ҳам бародар, дар фазои эҳтироми мутақобилаи намояндагони ин ду халқ нисбат ба забон, адабиёт, фарҳанг ва расму оинҳои ҳамдигар, дар партави қадршиносӣ нисбат ба шахсияти фарҳангӣ ва мероси адабии устод Фотеҳ Ниёзӣ сипарӣ гардид. Кӯдакиву наврасии ман дар Ӯзбекистон гузаштааст, ҳанӯз ҳам хешу ақрабоям дар вилояти Тошканд, дар шаҳри Чирчиқ ва деҳаи Боғистони ноҳияи Бӯстонлиқ зиёданд ва ман соле як бор барои зиёрати қабри падару модар, бародарону хоҳарон, аёдати ҳамшираи барҳаётаму ҷиянҳоям ба он ҷойҳо сафар мекунам ва аз муносибати мардуми тоҷику ӯзбек ба ҳамдигар хуб огоҳам. Метавонам бо итминони комил бигӯям, ки ин ҳар ду халқи таърихан бародар чи дар Ӯзбекистон ва чи дар Тоҷикистон на танҳо ҷонибдори тавсеаи муносибатҳои дӯстонаю бародаронаи миёни кишварҳоямону халқҳоямон ҳастанд, балки бо тамоми ҳастӣ ин орзуро дар дил мепарваранд ва бесаброна интизори он рӯзе ҳастанд, ки расмиёти равуои дутарафа осону сода карда шавад, хешу табор имкон пайдо бикунанд, ки дар шодиву ғам ва тӯйу мотами ҳамдигар бемалол ширкат варзанд. Ҳамин гуна орзуву ниятҳои некро мо дар сафари мазкур бо Гулназар дар маҳфилҳои Самарқанд, суҳбатҳои дӯстона ва нишастҳои хонаводаӣ дар Тошканду Чирчиқ аз забони тоҷикону ӯзбекҳо пайваста мешунидем.
- Дӯстии миёни ин ду халқ таърихи бисёрасраро соҳиб аст. Тоҷикону ӯзбекҳо қариб расму оини якхела доранд, онҳоро кам мешавад аз ҳам фарқ кард. Адибони ду кишвар забони якдигарро хуб медонистанд ва асар менавиштанд. Тимсоли барҷастаи ин дӯстӣ ва ҳамкорӣ муносибати Абдураҳмони Ҷомӣ ва Алишери Навоӣ метавонад бошад. Фотеҳ Ниёзӣ низ, ки зодаи шаҳри Самарқанд буданд, бо ду забон асар эҷод кардаанд. Дуруст аст?
- Фикр мекунам, ки аз нигоҳи урфу одат, расму оин, тарзи рӯзгордорӣ, риояи арзишҳои хонаводаӣ ва хешиву таборӣ, одобу ахлоқ дар муомилаву муошират, маросимҳои вобаста ба суру мотам ва шодиву ғам ягон халқу миллат, ҳатто халқҳои ҳамзабонамон, ба мо наздиктар аз ӯзбекҳо нестанд. Ин қаробату шабоҳати тоҷикону ӯзбекҳо на дар давоми як-ду аср, балки дар тӯли ҳамзистиву рӯзгордории якҷояи чандинасра, дар натиҷаи омӯзиши пайваста аз ҳамдигар ва ҳамтақдирии таърихии ин ду халқ ташаккул ёфтааст ва имрӯз дар тамоми соҳаҳои ҳаёти ҷамъиятӣ - маишат, рӯзгори хонаводаӣ, ахлоқ, фарҳанг ва санъат аёнан зоҳир мешавад. Дар урфият мегӯянд, ки пеш аз хона харидан ҳамсояро бояд интихоб кард ё ҳамсояи наздик беҳтар аз хеши дур аст. Вале дар миқёси халқҳову давлатҳо интихоби ҳамсоя дур аз имкон ва ғайривоқеист. Мавқеи ҷуғрофии халқҳову давлатҳо амрест воқеӣ ва дар муносиботи ҳамсояҳо меъёр ва асли бунёдӣ бояд риояи ҳусни ҳамҷаворӣ ва эҳтироми манфиатҳои милливу давлатии ҳамдигар бошад. Дар ин роҳ зиёиёни кишварҳои ҳамсоя, аз ҷумла адибон, метавонанд нақши бориз дошта бошанд. Инро мо дар мисоли пайванду таъсиргузории мутақобилаи адабиёти тоҷику ӯзбек ба таври возеҳ мебинем.
Муносибатҳои устодонаву шогирдонаи Абдураҳмони Ҷомӣ ва Алишери Навоӣ, ки як мактаби бузурги намунавии ҳамкории эҷодии ду намояндаи барҷастаи адабиёти халқҳои тоҷику ӯзбек буд ва барои равнақи баъдинаи робитаҳои адабии ин халқҳо заминаи муътамад муҳайё намуд, дар ҷойи холӣ ба миён наомадааст, балки дар асоси ҳамзистии таърихии халқҳоямон ва алоқаҳои ҳасанаи мардумонамон шакл гирифтааст. Баъдан, хусусан аз нимаи асри 18 то солҳои 30-и асри 20, дар Мовароуннаҳр як падидаи нодири адабӣ – дузабонӣ роиҷ шуд, ки ба ҳамдигаршиносиву ҳамдигарфаҳмии халқҳои тоҷику ӯзбек хеле мусоидат кард. Дар мактабҳои адабии Бухоро, Самарқанд, Тошканд, Хоразм, Қӯқанд, Хева, Хуҷанд ва дигар шаҳру навоҳии Осиёи Марказӣ дузабонӣ ба як падидаи маъмулии адабӣ табдил ёфта буд. Масалан, аз рӯйи маълумоти «Маҷмуатушшуаро» - и Фазлии Намангонӣ мактаби адабии Қӯқанд дар замони ҳукмронии Амир Умархон (1809-1822), ки худ ба забонҳои ӯзбекиву тоҷикӣ шеър мегуфт, беш аз 50 шоири дузабонаро аз маҳалҳои гуногуни Мовароуннаҳр ҷамъ оварда буд. Дар байни онҳо Нодира ва Маҳзуна барин шоираҳо низ эҷод мекарданд. Намояндагони мактаби адабии Хева осори Фирдавсӣ, Низомӣ, Хайём, Саъдӣ, Ҷомӣ, Ҳилолӣ, Восифӣ ва дигар классикони тоҷику форсро ба забони ӯзбекӣ баргардондаанд. Анъанаи дузабонӣ дар адабиёти тоҷику ӯзбек, чунон ки ишора кардем, то солҳои 30-и қарни гузашта роиҷ буд. Маъруфтарин адибони тоҷик, ба мисли Аҷзӣ, Фитрат, Айнӣ дар ибтидои асри 20 ба забони ӯзбекӣ осори зиёд навиштаанд, шоирони шаҳири ӯзбек Муқимӣ, Фурқат, Ҳамза, Муҳйӣ, Табибӣ, Ҳақирӣ, Баёнӣ ба забони тоҷикӣ шеърҳои фаровон эҷод кардаанд. Ҳамчунин, Ғанӣ Абдулло, Фотеҳ Ниёзӣ, Юсуф Акобиров ва баъзе адибони тоҷик, ки  дар Ӯзбекистон таваллуд шудаву дар он ҷо ба кори эҷодӣ шурӯъ карда буданд, аввалин асарҳояшонро ба забони ӯзбекӣ навиштаанд. Дӯстӣ ва робитаҳои эҷодии байни устод Айнӣ ва Абдулло Қодирӣ, Мирзо Турсунзода ва Ғафур Ғулому Зулфия, Боқӣ Раҳимзода ва Абдулло Қаҳҳор, Лоиқ Шералӣ ва Эркин Воҳидов намунаҳои хуби алоқаҳои адабии халқҳои тоҷику ӯзбек буданд. Аминам, ки агар рафтуомади аҳли адабу фарҳанг, ташкили рӯзҳо ва даҳаҳои адабиёту санъати кишварҳоямон ба роҳ монда шаванд, робитаҳо аз нав ҷон мегиранд ва ба як омили муҳими иртиботи гуногунҷанбаи иҷтимоиву давлатӣ миёни Тоҷикистон ва Ӯзбекистон табдил меёбанд.
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 26.10.2016    №: 213    Мутолиа карданд: 2370

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед