logo

ҳуқуқ

САНАДИ ОЛӢ. СУХАН ДАР БОРАИ КОНСТИТУТСИЯ ВА НИЗОМИ НАВИ ДАВЛАТДОРӢ МЕРАВАД

Низоми нави давлатдорӣ, ки дар заминаи Истиқлолияти давлатӣ ба миён омад, ҳанӯз дар солҳои 1992 ҷомеаи моро дар пешорӯи тағйирот ва гардишҳои куллӣ қарор дод. Дар ин росто, пеш аз ҳама, зарурати эҷод ва қабули асноди танзимкунандаи муносибатҳои ҷомеа, бахусус Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар меҳвари асосӣ қарор гирифт.
Бо гузашти 22 сол аз қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон таҷриба нишон дод, ки маҳз ин санади олӣ асосҳои ҳуқуқии рушди муносибатҳои ҷамъиятиро фароҳам оварда, дахлнопазирӣ ва якпорчагии кишвар, манфиатҳои миллӣ, ҳадафҳои сиёсати дохиливу хориҷиро муайян сохт. Ҷой додани принсипҳои демократӣ, арзишҳои умумибашарӣ, аз ҷумла арзиши олӣ эътироф намудани ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, сарчашмаи ягонаи ҳокимияти давлатӣ эътироф гардидани халқ, гуногунандешӣ, таҷзияи ҳокимият ба шохаҳо, эътирофи гуногуншаклии моликият ва дигар меъёрҳои ҷавобгӯ ба низоми ҳуқуқии ҷаҳони муосир дар Конститутсия буд, ки он аз сӯи коршиносони байналмилалӣ, бахусус ҳуқуқшиносони Федератсияи Русияву Амрико ва кишварҳои Аврупо ба сифати яке аз конститутсияҳои демократиасос шинохта шуд. Зимнан, ин санади олӣ дар қатори панҷ конститутсияи беҳтарини давлатҳои узви Созмони амният ва ҳамкорӣ дар Аврупо эътироф шудааст.
Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон заминаи эҷоди қонуну санадҳои моҳиятан миллӣ ва созгор ба паймонҳои байналмилалӣ буда, таъмини ҳуқуқу манфиатҳои қонунии шаҳрвандон, сарфи назар аз миллату маҳал, нажоду забон, мазҳабу эътиқодро кафолат додааст. Гузашта аз ин, эътирофи гуногунандешии сиёсӣ ва бо ин роҳ таъмини иштироки васеи доираҳои гуногуни ҷомеа дар идора намудани корҳои давлатӣ, ки дар моддаи ҳаштуми он дарҷ гардидааст, аз ҷумлаи меъёри конститутсиониест, ки мардум онро хуш пазируфтанд.
Тавре маълум аст, дар Конститутсия мавқеи асосиро ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд ташкил медиҳад. Бахшидани аз се як ҳиссаи Конститутсия (аз моддаи 14 то 47) ба ин масъала баёнгари мазмуну моҳияти ҷомеаи шаҳрвандӣ буда, пуштибонии амиқи давлат аз манофеи шаҳрвандонро бозгӯ менамояд. Олимони соҳаи ҳуқуқшиносӣ эътироф мекунанд, ки тағйиру иловаҳое, ки 26 сентябри соли 1999, 22 июни соли 2003 ва 22 майи соли 2016 тариқи раъйпурсии умумихалқӣ ба Конститутсия ворид гардиданд, ин ҷараёнро такмилу пурратар сохтанд. Дар баробари ин, Конститутсия ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ муайян кардаанд, ки шаҳрванд ба ғайр аз ҳуқуқу озодиҳо, инчунин дорои масъулият ва уҳдадориҳо низ мебошад, ки он ҳамчун меъёрҳои конститутсионӣ бояд мавриди иҷро қарор гирад.
Дар татбиқи меъёрҳои конститутсия, бахсус таъмини ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, ки ҷавҳари аслии низоми демократист, нақши мақомоти судӣ назаррас аст. Ин дар ҳолест, Конститутсия барои ислоҳоти системаи судии мамлакат, ки дар саргаҳи ҳалли одилонаи баҳсу мунозираҳо ва барқарор намудани ҳуқуқҳои поймолшудаи шаҳрвандон қарор дорад, заминаи мусоид фароҳам оварда, ҳокимияти судӣ дар баробари ҳокимияти иҷроия ва қонунгузор яке аз рукнҳои мустақили ҳокимияти давлатӣ муайян гардид.
Дар моддаи 84-и Конститутсия  омадааст, ки «Ҳокимияти суди мустақил буда, аз номи давлат ва аз тарафи судҳо амалӣ мегардад. Ҳокимияти судӣ ҳуқуқ, озодии инсону шаҳрванд, манфиатҳои давлат, ташкилоту муассисаҳо, қонуну адолатро ҳифз менамояд». Аз ин нукта бармеояд, ки дар ниҳоят суд қодир аст, адолати иҷтимоиро ба амал барорад.
Феълан мақомоти судии кишвар ҷиҳати таъмини адолати томи иҷтимоӣ, ҳифзи ҳуқуқу манфиатҳои аъзои ҷомеа, муассисаю корхонаҳо ва ташкилоту созмонҳо ба пешрафтҳо мушарраф шудаанд. Талошҳо дар ин самт идома доранд, зеро эъмори ҷомеаи воқеан демократӣ, пешрафти муносибатҳои нави бозорӣ ба фаъолияти ҳокимияти судии мустақил, беғаразу устувор ва босалоҳият алоқаманд аст.
Раҳмиддин РАҲИМЗОДА,
Абдулҳамиди ИСКАНДАРЗОД,
судяҳои Суди ноҳияи Синои
шаҳри Душанбе


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 01.11.2016    №: 217    Мутолиа карданд: 1689

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад

ЭКСПО дар Шанхай: шартномаҳо ба маблағи қариб $60 миллиард ба тасвиб расиданд

Сӯхтори ҷангал дар Калифорния боиси ҳалокати 25 нафар гашт

Ҷаҳон дар як сатр

ВАХШ. Суратҳисоби бонкӣ барои ятимон

ОЛИМПИАДАИ “GENIUSKIDS – 2018” 35 медали хонандагони тоҷик

САМБО. Хушқадам Хусравов – қаҳрамони ҷаҳон

09.11.2018


Ҳамоишҳои ҷавонон бахшида ба Рӯзи Президент

Баррасии масоили рушди ҳамкориҳо

Мулоқоти Юсуф Раҳмон бо Кристофер Рэй

Таъсиси гурӯҳи корӣ баҳри иҷрои «Барномаи рушди иҷтимоию иқтисодии шаҳри Душанбе барои давраи то соли 2025»

Давлаталӣ Саид дар Корея

20-умин конфронси расонаҳои Осиёи Марказӣ дар Остона баргузор шуд

«Толибон» рӯйхати иштирокдорони мушовараи Москваро интишор дод

Таърихшиноси фаронсавӣ ба Макрон нақши Россияро дар наҷоти Аврупо хотиррасон кард

Ҷаҳон дар як сатр

"TASHKENT GRAND PRIX" ИШТИРОКИ ПАҲЛАВОНОНИ ТОҶИК ДАР ОН

"Истиқлол" бори ҳафтум чемпиони Тоҷикистон шуд!

08.11.2018


ШАҲРИСТОН. Бунёди 68 иншооти нав

ГУЛИСТОН. Бунёди майдони Парчами давлатӣ ва навсозии кӯдакистони “Дилноз”

Вусъати созандагӣ дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров

ХУҶАНД. Ифтитоҳи маҷмааи фитнеси занона

НОҲИЯИ АБДУРАҲМОНИ ҶОМӢ. Муассисаҳои таълимӣ ба фасли сармо омодаанд

“АРБОБОНИ ИЛМИ ТОҶИК”

Бо хоҳиши Макрон вохӯрии муфассали Путин ва Трамп баргузор намешавад

Толибон нияти иштирок дар музокироти сулҳи Москваро доранд

Дар 40 соли ислоҳот савдои берунаи Чин 670 маротиба афзуд

Деҳлӣ ҳавои ифлосро бо борони сунъӣ тоза карданист

Ҷаҳон дар як сатр

МАРҲИЛАИ ИНТИХОБИИ ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ – 2020. Ҳарифони мунтахаби Тоҷикистон (U-23) муайян шуданд

07.11.2018


Маҷлиси тантанавӣ бахшида ба Рӯзи Конститутсия

Мулоқоти Рамазон Раҳимзода бо Абдулазиз ибни Сауд

Пулҳои миллӣ бо такмили унсурҳои ҳимоя


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед