logo

ҳуқуқ

САНАДИ ОЛӢ. СУХАН ДАР БОРАИ КОНСТИТУТСИЯ ВА НИЗОМИ НАВИ ДАВЛАТДОРӢ МЕРАВАД

Низоми нави давлатдорӣ, ки дар заминаи Истиқлолияти давлатӣ ба миён омад, ҳанӯз дар солҳои 1992 ҷомеаи моро дар пешорӯи тағйирот ва гардишҳои куллӣ қарор дод. Дар ин росто, пеш аз ҳама, зарурати эҷод ва қабули асноди танзимкунандаи муносибатҳои ҷомеа, бахусус Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар меҳвари асосӣ қарор гирифт.
Бо гузашти 22 сол аз қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон таҷриба нишон дод, ки маҳз ин санади олӣ асосҳои ҳуқуқии рушди муносибатҳои ҷамъиятиро фароҳам оварда, дахлнопазирӣ ва якпорчагии кишвар, манфиатҳои миллӣ, ҳадафҳои сиёсати дохиливу хориҷиро муайян сохт. Ҷой додани принсипҳои демократӣ, арзишҳои умумибашарӣ, аз ҷумла арзиши олӣ эътироф намудани ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, сарчашмаи ягонаи ҳокимияти давлатӣ эътироф гардидани халқ, гуногунандешӣ, таҷзияи ҳокимият ба шохаҳо, эътирофи гуногуншаклии моликият ва дигар меъёрҳои ҷавобгӯ ба низоми ҳуқуқии ҷаҳони муосир дар Конститутсия буд, ки он аз сӯи коршиносони байналмилалӣ, бахусус ҳуқуқшиносони Федератсияи Русияву Амрико ва кишварҳои Аврупо ба сифати яке аз конститутсияҳои демократиасос шинохта шуд. Зимнан, ин санади олӣ дар қатори панҷ конститутсияи беҳтарини давлатҳои узви Созмони амният ва ҳамкорӣ дар Аврупо эътироф шудааст.
Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон заминаи эҷоди қонуну санадҳои моҳиятан миллӣ ва созгор ба паймонҳои байналмилалӣ буда, таъмини ҳуқуқу манфиатҳои қонунии шаҳрвандон, сарфи назар аз миллату маҳал, нажоду забон, мазҳабу эътиқодро кафолат додааст. Гузашта аз ин, эътирофи гуногунандешии сиёсӣ ва бо ин роҳ таъмини иштироки васеи доираҳои гуногуни ҷомеа дар идора намудани корҳои давлатӣ, ки дар моддаи ҳаштуми он дарҷ гардидааст, аз ҷумлаи меъёри конститутсиониест, ки мардум онро хуш пазируфтанд.
Тавре маълум аст, дар Конститутсия мавқеи асосиро ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд ташкил медиҳад. Бахшидани аз се як ҳиссаи Конститутсия (аз моддаи 14 то 47) ба ин масъала баёнгари мазмуну моҳияти ҷомеаи шаҳрвандӣ буда, пуштибонии амиқи давлат аз манофеи шаҳрвандонро бозгӯ менамояд. Олимони соҳаи ҳуқуқшиносӣ эътироф мекунанд, ки тағйиру иловаҳое, ки 26 сентябри соли 1999, 22 июни соли 2003 ва 22 майи соли 2016 тариқи раъйпурсии умумихалқӣ ба Конститутсия ворид гардиданд, ин ҷараёнро такмилу пурратар сохтанд. Дар баробари ин, Конститутсия ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ муайян кардаанд, ки шаҳрванд ба ғайр аз ҳуқуқу озодиҳо, инчунин дорои масъулият ва уҳдадориҳо низ мебошад, ки он ҳамчун меъёрҳои конститутсионӣ бояд мавриди иҷро қарор гирад.
Дар татбиқи меъёрҳои конститутсия, бахсус таъмини ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, ки ҷавҳари аслии низоми демократист, нақши мақомоти судӣ назаррас аст. Ин дар ҳолест, Конститутсия барои ислоҳоти системаи судии мамлакат, ки дар саргаҳи ҳалли одилонаи баҳсу мунозираҳо ва барқарор намудани ҳуқуқҳои поймолшудаи шаҳрвандон қарор дорад, заминаи мусоид фароҳам оварда, ҳокимияти судӣ дар баробари ҳокимияти иҷроия ва қонунгузор яке аз рукнҳои мустақили ҳокимияти давлатӣ муайян гардид.
Дар моддаи 84-и Конститутсия  омадааст, ки «Ҳокимияти суди мустақил буда, аз номи давлат ва аз тарафи судҳо амалӣ мегардад. Ҳокимияти судӣ ҳуқуқ, озодии инсону шаҳрванд, манфиатҳои давлат, ташкилоту муассисаҳо, қонуну адолатро ҳифз менамояд». Аз ин нукта бармеояд, ки дар ниҳоят суд қодир аст, адолати иҷтимоиро ба амал барорад.
Феълан мақомоти судии кишвар ҷиҳати таъмини адолати томи иҷтимоӣ, ҳифзи ҳуқуқу манфиатҳои аъзои ҷомеа, муассисаю корхонаҳо ва ташкилоту созмонҳо ба пешрафтҳо мушарраф шудаанд. Талошҳо дар ин самт идома доранд, зеро эъмори ҷомеаи воқеан демократӣ, пешрафти муносибатҳои нави бозорӣ ба фаъолияти ҳокимияти судии мустақил, беғаразу устувор ва босалоҳият алоқаманд аст.
Раҳмиддин РАҲИМЗОДА,
Абдулҳамиди ИСКАНДАРЗОД,
судяҳои Суди ноҳияи Синои
шаҳри Душанбе


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 01.11.2016    №: 217    Мутолиа карданд: 1730

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар

РӮШОН. Ифтитоҳи маркази дуошёнаи савдо

Муҳаммад Салоҳ – беҳтарин футболбози Африқо

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Самарқанд мизбони нахустмулоқоти «Ҳиндустон – Осиёи Марказӣ»

Баргардондани 47 шаҳрванди Қазоқистон аз Сурия

Остона ба гузарондани Ҳамоиши ҷаҳонии туризми шаҳрӣ омодагӣ мегирад

Дар Беларус бори нахуст ҳукми қатл содир шуд

09.01.2019


Таҷлили 110 - солагии аллома Бобоҷон Ғафуров


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед