logo

маориф

КИТОБҲОИ ДАРСӢ. ОЁ ХОНАНДАГОН ПУРРА ТАЪМИНАНД?

Бо вуҷуди он ки Вазорати  маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон  фурӯши озоди китобҳои дарсиро манъ кардааст, тамоми бозорҳои кишвар аз онҳо моломоланд. Арзиши китобҳо аз оне, ки вазорат  муайян намудааст, фарқ мекунад: онҳо қимати бештар доранд. Масалан, китоби "Технология (таълими меҳнат барои духтарони синфи 6)" - ро Вазорати маориф ва илм 7,62 сомонӣ муқаррар намудааст. Аммо дар бозори «Корвон» онро бо нархи 13 ва  дар «Саховат» ба маблағи 25 сомонӣ мефурӯшанд. Нишондоди мазкур дар бозорҳои навоҳии кишвар зиёдтар аст. Масалан, ҳамин китоб дар маркази ноҳияи Мир Сайид Алии Хамадонӣ 30 сомонӣ арзиш дорад. Ин амал ҳоло боиси нигаронии мардум шудааст. Шикояти мардум аз он аст, ки имкони ба чунин арзиш харидани якчанд китоби дарсиро надоранд. 
Сокини пойтахт Фирӯз Самадов  мегӯяд: фарзандонам дар мактаби № 42- ноҳияи Фирдавсӣ таҳсил мекунанд. Соли гузашта баъзе аз  китобҳои таълимии писарамро аз бозор  бо нархи гарон харидам. Танҳо китоби «Забони модарӣ»  синфи 4,  40 сомонӣ арзиш дошт. Имсол ҳам барои ӯ аз бозор се китоби дарсӣ  харидам, ки нархи кам надоштанд.
Вазорати маориф ва илм фурӯши озоди  китобҳои дарсиро ба он хотир манъ кардааст, ки аз соли 2001 муассисаҳои таълимиро  ба китоби дарсӣ таъмин месозад. «Дар сурате, ки хонандагон  пурра ба китоби дарсӣ  таъмин шаванд, чӣ ҳоҷат ба фурӯши озоди он», - мегӯянд мутахассисони соҳа. 

Кӣ иҷозати фурӯши китоби дарсиро дорад?
Ба ин мақсад вазорат ҳоло танҳо ба ду мағоза, яке дар назди вазорат  дигаре дар хиёбони Рӯдакӣ  ва ба ду нуқтаи дигар дар бозори «Корвон» - и пойтахт иҷозати фурӯши китоби дарсиро додааст. Тибқи шартнома ин нуқтаҳо бояд китобҳоро бо даҳ дарсади  иловаи маблағи  муайянкардаи вазорат фурӯшанд. Масалан, арзиши китоби «Математика»  (синфи 4) - ро вазорат 12,33 сомонӣ муайян намудааст. Аммо нуқтаҳои мазкур бояд онро ба нархи 13, 56 сомонӣ  фурӯшанд. 
Ба гуфтаи мутахассисони соҳа  дар ин нуқтаҳо китобҳо на танҳо барои хонандагон, ҳамчунин барои омӯзгороне  пешбинӣ шудааст, ки мехоҳанд китоби худро дошта бошанд. 
- Ҳамасола мактабҳо вобаста ба талабот ва дархосташон бо китоби дарсӣ таъмин мешаванд. Ҳангоми чопи китоб на танҳо мазмун, балки  безарарии он (китоб бояд дар варақи сафед бо хатти хоно нашр гардад. Дар акси ҳол он ба нури чашм зарар мерасонад ва метавонад боиси бемориҳои роҳи нафас гардад) ба инобат гирифта мешавад. 
Китобҳо ба муҳассилин ба таври иҷора пешниҳод  мегарданд. Аз рӯи тартиби  ба иҷора додан китоб маблағи онҳоро хонандагон дар давоми се сол мепардозанд. Баъди  пардохти пурраи арзиши аслии он (100 дарсад),  агар китоб дар ҳолати хуб бошад, соли чорум ва солҳои минбаъда низ  хонанда онро истифода мекунад. Аммо маблағи соли чорум ва солҳои минбаъда набояд аз 50 дарсади  арзиши иҷораи соли сеюм зиёд бошад, - мегӯяд Комил Исоев, директори муассисаи табъу нашри Вазорати  маориф ва илм.
Яъне, то он даме, ки китоб дар ҳолати хуб асту истифодаи он имконпазир,  мактаб аз хонанда ҳаққи истифодаи онро мегирад. Ба андешаи мутахассисони соҳа арзиши китобҳо  вобаста ба сатҳи иҷтимоии аҳолӣ  муайян шудааст. Дар муқоиса ба ҳамсоякишварҳо китобҳои дарсӣ дар кишвари мо нархи камтар доранд. 
Воқеан, аз рӯи маълумот оид ба арзиши аслӣ ва иҷораи китобҳои дарсӣ, ки Вазорати маориф ва илми кишвар муайян кардааст, қимати он баланд нест. Бо вуҷуди он ки шуъбаҳои маориф барои пӯшондани хароҷоти нақлиёт оид ба дастрас кардани китобҳо ва  музди меҳнати мутасаддиёни соҳаи китоб, метавонанд то 2 дарсад ба нархи муайянкардаи вазорат  илова намоянд. 
Тибқи маълумоти арзиши аслии китобҳои дарсӣ барои соли хониши 2016, ки онро Вазорати маориф ва илм муайян намудааст, нархи аз ҳама баланди китоб 20, 56 сомонӣ муқаррар гардидааст. Агар шуъбаҳои маорифи навоҳии кишвар ба ин маблағ 2 дарсад арзиши иловагӣ зам намоянд, ин маблағ 21, 78 сомониро ташкил медиҳад, ки онро хонандагон дар давоми се сол пардохт месозанд.
Иқдоми нав - мушкилот зиёд
Баъд аз ин иқдом интизор мерафт хонандагон сари вақт  пурра бо китобҳои дарсӣ таъмин мешаванд. Ҳамзамон барои волидайни толибилмон дигар ҳоҷати саргардонӣ, зарурати аз бозор ва ё ҷойи дигар харидани китоби дарсӣ пеш намеояд. Мутаассифона,  чунин нашуд. Аз рӯи мушоҳидаҳое, ки дар бозору дуконҳои китобфурӯшӣ доштем ва суҳбате, ки бо волидайни хонандагон, китобдорони муассисаҳои таълимӣ анҷом додем, маълум шуд, ки норасоии китоб ҳамоно дар муассисаҳои таълимӣ эҳсос мегардад. Ҳанӯз ҳам мардум  баъзе аз китобҳои  фарзандонашонро ба нархи гарон аз бозору дуконҳои гуногун  мехаранд. 
Акмал  Пулатов, ки  дар бозори  «Корвон» дар асоси шартномаи Вазорати маориф ва илм ба фурӯши китоб машғул аст, мегӯяд, ки ҳамасола баробари фаро расидани соли нави таҳсил  талаботи мардум ба китобҳои дарсӣ меафзояд. Бисёр волидон аз он шикоят доранд, ки ҳангоми тақсим ба фарзандашон китоб нарасидааст ва ё китоби таъминкардаи мактаб фарсуда аст. 
Ҳоло дар бозор роҳ ёфтани китоб як сабаб дорад: норасоӣ ё сари вақт  дастраси хонанда нашудани он дар муассисаҳои таълимӣ. Ин мушкил боис гардида, ки ҳамасола пеш аз он, ки китоб дар мактаб ба дасти хонанда  расад, бозорҳои шаҳру навоҳии кишвар  аз онҳо  пур мешаванд. 
 
Китоби дарсӣ: дар бозор зиёд, аммо дар мактаб намерасад
Имсол баъзе аз хонандагони синфи яки мактаби № 8 – и ноҳияи Фархор низ сари вақт бо китоб таъмин нашуданд.
- Барои 187 нафар хонандаи синфи  1 аз шуъбаи маорифи ноҳия 1 китоби «Алифбо» ҳам нагирифтем. Аз ин сабаб  бештари  хонандагон ин китобро  аз бозор хариданд, - мегӯяд Гулшан Ҳабибова, китобдори  ин мактаб.
Дар ҳоле, ки баъзе  китобҳо дар мактабҳо намерасанд, онҳо дар бозор фаровонанд. Ташвишовар он аст, ки тоҷирон ба хонандагон  китобҳоеро пешниҳод менамоянд, ки сифати паст доранд, яъне шакли аслӣ набуда,   нусхабардорӣ шудаанд ва касе кафолати безарар будани онро ба сиҳатии хонандагон намедиҳад. Чунин китобҳо арзиши камтар доранд. Ба ин хотир мардум онҳоро низ мехаранд. 
 
Чӣ бояд кард?
- Барои сари вақт ва пурра бо китоби дарсӣ таъмин намудани  хонандагон ба шуъбаҳои маорифи шаҳру навоҳии кишвар нусхаи электронии китобҳоро фиристодаем. Ҳоло ҳамаи муассисаҳои таълимӣ ба он дастрасӣ доранд. Аз он омӯзгорон ва ҳам хонандагон метавонанд истифода намоянд, -  мегӯяд Комил Исоев, директори муассисаи табъу нашри Вазорати  маориф ва илм.
Воқеан,  пешниҳоди нусхаи электронии китобҳои дарсӣ ба муассисаҳои таълимӣ андешаи хуб аст. Аммо, магар  хонандаи синфи як, ду ва  ё се метавонад аз он истифода  намояд?
Ҳоло мутахассисони соҳаи маориф  иддао доранд, ки бештари китобҳое, ки дар бозорҳои кишвар фурӯхта мешаванд, моли вазорат нест. Балки китобҳое мебошанд, ки тариқи қочоқ  ба бозор ворид шудаанд. Агар чунин аст, пас чаро аз онҳо хонандагон истифода мебаранд? Дар ҳоле ки тибқи банди 19 - и тартиби ба иҷора додани китобҳои дарсӣ  ба мактаб дастрас намудан ва мавриди истифода  қарор додани ҳар гуна  китобҳои дарсии чопи  ғайристандартӣ ва нусхабардоришуда, ки бе иҷозати Вазорати маориф ва илми кишвар сурат гирифтааст, қатъиян манъ аст.  
Зарурати  аз бозор харидани китоб  ва ҳам дар бозор роҳ ёфтани китобҳои қалбакӣ танҳо дар сурате аз байн меравад, ки Вазорати маориф ва илм хонандагонро сари вақт  ва пурра ба китоби дарсӣ таъмин созад. Ин кор кай амалӣ мегардад?
Фарзонаи ФАЙЗАЛӢ,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 09.11.2016    №: 222    Мутолиа карданд: 6683

16.07.2019


ХАДАМОТИ АЛОҚА. Корти ID симкорти муштариро ба расмият медарорад

ЭНЕРГЕТИКА. 2,5 миллиард сомонӣ қарзи дебитории "Барқи тоҷик" муаммои ҳалталаб боқӣ мемонад

15.07.2019


Сарвазири Корея ба Тоҷикистон меояд

Баррасии масъалаҳои ҳамгироии САҲА, СҲШ ва ИА дар минтақаи Осиёи Марказӣ

Нахустин шумораи маҷаллаи «Осиё ва Аврупо» аз чоп баромад

ДТТ. Изҳори нигаронӣ аз вазъи бо кор таъмин шудани хатмкардаҳо

ТИБ. 288 номгӯи доруи ғайристандартӣ ошкор шуд

11.07.2019


Шиносоии Қоҳир Расулзода бо сохтмон ва навсозии шоҳроҳи Душанбе – Бохтар

10.07.2019


Нодиртарин "Девон" - и Навоӣ дар Хуҷанд

Бунёди нахустин пойгоҳи ҷаҳонии шабакаи атмосферии Тоҷикистон дар Осиёи Марказӣ

Иттиҳоди Аврупо барои кишварҳои Осиёи Марказӣ 72 миллион евро ҷудо мекунад

Матвиенко: "Дар бозори Россия қариб тамоми об қалбакӣ будааст"

Ҷаҳон дар як сатр

08.07.2019


Баррасии ҷараёни иҷрои Барномаи давлатии тарбияи ватандӯстӣ ва таҳкими ҳувияти миллии ҷавонон

"Душанбе - қалби Тоҷикистон"

Ҳамоиш оид ба таҳияи маҳсулоти сайёҳӣ

Россия нахусткайҳоннаварди арабро бо ғизои махсус таъмин месозад

Зиёни иқтисодии Гурҷистон аз коҳиши сайёҳони рус беш аз $700 миллион хоҳад шуд

Дар Қазоқистон то соли 2021 нияти ифтитоҳи 20 мактаби олӣ ва 180 коллеҷро доранд

СММ: "Қирғизистон нахустин кишварест, ки мушкили бешаҳрвандиро ҳал кард"

Зеленский пурра иҷро кардани созишномаи Минскро ваъда дод

Ҷаҳон дар як сатр

04.07.2019


Ҷаласаи Комиссияи муштараки ҳамкории иқтисодию тиҷоратии Тоҷикистону Покистон

Масъалаи татбиқи ҳамгироии сиёсати давлатии ҷавонон баррасӣ гардид

ФУТБОЛ. Чемпионати АФОМ дар Тоҷикистон мегузарад

Омӯзгоронро барои кор дар Тоҷикистон ва Қирғизистон интихоб менамоянд

Сарвазири Италия пазироии самимии Путинро ваъда кард

Дар Минск паради низомӣ бахшида ба Рӯзи Истиқлолияти Беларус доир гашт

Путин шартҳои муколамаи Москва ва Киевро ном бурд

Суд ба маъмурияти Трамп истифодаи маблағи Вазорати мудофиаро барои деворсозӣ манъ намуд

Ҷаҳон дар як сатр

02.07.2019


Тақвияти ҳамкориҳо бо БАТР

Мулоқоти Исматулло Насредин бо Умар Аюб Хон

Озмунҳои «Маҳаллаи беҳтарин» ва «Кӯчаи беҳтарин» баргузор мешаванд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед