logo

сиёсат

ДИРАФШ. АЗ ГУЗАШТАИ ШОЁН ТО ОЯНДАИ ДУРАХШОН

Давлатҳои муосири ҷаҳон дорои нишон, парчам ва суруди миллианд. Ин анъана замони ташаккули аввалин давлатҳои шарқи бостон пайдо ва давоми асрҳо густариш ёфта, то ба даврони мо омада расид. Парчам рамзи озодӣ, шукуфоӣ, ояндаи дурахшон ва пояи ифтихори ҳар халқи соҳибдавлат аст.
Мардуми орёиасл яке аз поягузорони тамаддуни башаранд ва давоми ҳазорсолаҳо даҳҳо давлатҳои бузургу тавоноро барпо кардаанд. Онҳо дорои пойтахтҳои бошукӯҳу зебо, парчам, тахт, тоҷ, муҳр, сиккаҳои заррину симин ва сипоҳи тавоно буданд.
Орёиҳо ба парчами худ эҳтироми хоса доштанд ва онро бо дурру гавҳар меоростанд. Таърихи аввалин парчами ин мардум бо номи куҳани "дурафш" ё "дирафш"  дар силсилагуфторҳои бостонии онон акс ёфтааст. Ва баъдан Фирдавсии бузургвор онҳоро ба риштаи назм кашид.
Дар "Шоҳнома" Коваи оҳангар - рамзи оташ, равшанӣ, хайру некӣ ва далериву меҳанпарастии орён бо чарми (пешдомани) дар нӯги найза баста, бар зидди Заҳҳоки морон бар дӯш, ки рамзи Аҳриман - бадӣ, хунхорӣ, зулму ситам ва торикист, баромад.
Ҳама бархурӯшиду фарёд хонд,
Ҷаҳонро саросар сӯи дод хонд.
Аз он чарм, к-оҳангарон пушти пой,
Бипӯшанд ҳангоми захми дарой.
Ҳамон Кова он бар сари найза кард,
Ҳамон гаҳ зи бозор бархост гард.
 
Кова бо мардуми шӯрида ин неруи сияҳдили шайтониро аз тахти заррини давлати худ сарнагун сохт ва мулки орёиро озоду аз нав хуррам намуд. Шоҳ Фаридун, ки аз авлоди Ҳушангу Таҳмурас буд, чун ба тахти Орёнзамин нишаст ва тоҷи зарринро бар сар гузошт, парчами шӯришчиёнро муқаддас шумурд ва бо зару ҷавоҳирот оросту "Дурафши коваёнӣ", яъне парчами Кова хонд.
Чун он пӯст бар найза бардид Кай,
Ба некӣ яке азтар афканд пай.
Биёрост онро ба дебои Рум,
Зи гавҳар бар ӯ пайкару зар-ш бум.
Фурӯ ҳишт з-ӯ сурху зарду бунафш,
Ҳаме хондаш "Коваёни дурафш.
Аммо аввалин тасвири парчами сипоҳи Орён - порсҳо, суғдиён, бохтариён дар деворнигораи шаҳри Помпеи Рум, асрҳои II-I то милод кашида шудааст. Дар он саҳнаи муҳорибаи сипоҳи давлати Ҳахоманишҳо, зери сарварии Дорои охирин, бо лашкари Искандар дар соли 333-и милодӣ акс ёфтааст.
Помпей соли 79 милодӣ бар асари хурӯҷи вулқони Везувий зери хокистари сӯзон монд. Хокистар кӯчаву биноҳоро пӯшонда, онро аз харобшавӣ нигоҳ дошт, вале давоми ду ҳазор сол деворнигора,  аз ҷумла қисми асосии тасвири парчам, зарар дид. Аммо қисмати боқимонда шаҳодат медиҳад, ки он аз чарм ё матои қиматбаҳои сурхранги чаҳоргӯша иборат буда, ба нӯги найзаи дароз овехта шудааст.
Тасвири парчами суғдиён дар деворнигораи Панҷаканд кашида шуда, ба асри VII нисбат дорад. Дар он Рустам пас аз мағлуб кардани аждаҳои одамсари дорои ду даст  бо ёронаш ҷонибе савора равон аст ва дар сари найзаи ду нафари онҳо парчамҳои сегӯшамонанди рангашон зард мавҷуд аст.
Дар саҳнаи дигари ин деворнигора  муҳорибаи ду сипоҳ тасвир ёфта, ки дар сарнайзаҳои онон ҳам айнан чунин парчамҳо акс гардидаанд.
Дар расмҳои (миниотурҳои) асри миёна тасвири парчам хеле зиёд аст. Чунончи, дар "Шоҳнома" - ҳои давоми  солҳои 1333 ва 1341 нусхабардоришуда саҳнаи муҳорибаҳо ва парчамҳои сегӯша мавҷуданд. Дар яке аз расмҳои "Шоҳнома"-и  соли 1556 китобатшуда саҳнаи ҷанги сипоҳи Кайқубод бо Афросиёб тасвир ёфта, ки дар болои тоскулоҳи ҳамаи аскарон парчамҳои хурдаки сегӯшаи сурх ва зард тасвир ёфтаанд. Шояд онҳо барои фарқи аскарони худӣ аз душман буд.
Дар расмҳои ба достонҳои Низомии Ганҷавӣ бахшида низ даҳҳо тасвири парчамҳо мавҷуданд, ки асосан шакли сегӯша доранд ва рангашон бунафш, зард, сафед, сурх ва қаҳваранг аст. Дар байни онҳо парчамҳои дорои ранги сурх бартарӣ доранд. Ранги парчамҳои асрҳои XVI - XVII низ асосан сурханд. Ва ин анъана аз даврони Ҳахоманишҳо инҷониб вуҷуд дошт. Фирдавсӣ аз гуногунрангии парчамҳо хабар додааст.
Охирин парчами тоинқилобии давлати тоҷикон - парчами Аморати Бухоро буд. Дар он моҳу ситора, панҷаҳои дасти чап ва ғайра акс ёфтаанд. Ва парчами даврони шӯравии Тоҷикистон ба ҳамагон шинос аст.
Бояд гуфт, ки номи куҳани парчам "дурафш" ё "дирафш" буд, ки дар "Шоҳнома" ва бархе аз луғатҳо омадааст. Вале, баъдан, ба сабаби густариши забони арабӣ вожаҳои "алам", "ливо" ва бо паҳн шудани қабилаҳои турку муғул, дар асрҳои XIII - XVI "байрақ" ба забони тоҷикӣ ворид   шуданд. Аммо  "парчам"  маънои "дирафш"-и тоҷикии  дорои  торҳои абрешимӣ ё риштаҳои заррин мебошад. Чӣ  тавре   ки   Низомии Ганҷавӣ  гуфта:
Сабо гесуи парчамҳо кушода.
Усмони ЭШОНЗОД, муаррих


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 24.11.2016    №: 232    Мутолиа карданд: 1994

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед