logo

фарҳанг

ШОМИ ШАНБЕ

Канал иншоотест, ки бо пайвасти роҳҳои обӣ талаботи аҳолӣ ва хоҷагии халқро қонеъ месозад. Одамон дар замонҳои қадим ба бунёди каналҳои одӣ, ки масофаи кӯтоҳро дар бар мегирифтанд,  оғоз карда, дар асрҳои 19 ва 20 ба иншооти бузургу мураккаб даст задаанд.  Агар қаблан каналҳоро барои обёрии қитъаҳои муайян месохтанд, бо бунёди каналҳои Суэтс, Панама ва ҳазорҳо километр масофаро кӯтоҳ намуданд. Бо назардошти муҳимияти чунин иншоот хостем оид ба чанде аз онҳо маълумот диҳем. Инак,

КАНАЛИ КАЛОНИ ҲИСОР

Калонтарин шабакаи обёрист дар водии Ҳисор.  Аз дарёи Душанбе (Варзоб) об гирифта, то дарёи Қаротоғ ба масофаи 50 км тӯл мекашад. Бараш аз рӯйи сатҳи об 32 м ва чуқуриаш 2 м аст. Канали калони Ҳисор 14,5 ҳазор га замини ноҳияҳои Рӯдакӣ, Ҳисор, Шаҳринав, Турсунзодаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва беш аз 10 ҳазор га замини ноҳияи Деҳнави вилояти Сурхондарёи Ҷумҳурии Ӯзбекистонро бо об таъмин мекунад. Як қисми оби канал (15 - 20 м3/сония) ба дарёи Қаратоғ ҳамроҳ шуда, обёрии заминҳои ноҳияҳои Турсунзода ва Деҳнавро беҳтар мегардонад.
Дар ККҲ 70 иншооти гидротехникӣ сохта шудааст. Аз ҳама калонтарини онҳо дарғоти дарёи Душанбе ва дюкери дарёи Хонақо мебошад.  Канал ба якчанд шохаҳо: Говкӯш, Чоряккорон, Кампирқалъа, Ҳисор, Янгиобод ва Ойим тақсим мешавад, ки сарфи оби онҳо аз 2 то 6 м3/сония аст. Аз канал ду истгоҳи насосӣ:  Янгичоряккорон ва Янгиобод барои обёрии 1,5 ҳазор  га замин об мегиранд.
Канал 12 сентябри соли 1942 ба истифода дода шудааст. Сохтмони он ба ҳашари умумихалқӣ табдил ёфта, дар он соли 1940  40 ҳазор нафар колхозчиёни водиҳои Ҳисору Сурхондарё иштирок доштанд.
Таҳияи Мирзои ФИРӮЗ

МӮЙСАФЕД ВА МАРГ
Мӯйсафеде бо Марг бисёр савганд мехӯрд. Марг аз ин воқиф гашт ва шакли одамӣ гирифта ҳамсафараш шуд. Мӯйсафед ҳангоми суҳбат тибқи одат бо номи ӯ қасам хӯрд.
- Чаро ту ӯро ин қадар эҳтиром мекунӣ? Магар бароят ягон кори  хубе кардааст? – пурсид ҳамсафараш.
Мӯйсафед ҷавоб дод:
- Касе ба Марг ғолиб наомадааст. Касе аз ӯ ҷон ба саломат набурдааст. Мо ҳама дар ҳукми ӯ бошем. Барои ҳамин маргро эҳтиром карда, ба номаш савганд мехӯрам.
- Марг манам, - гуфт ҳамсафараш. – Акнун ман бовар ҳосил  кардам, ки ту маро самимона эҳтиром дорӣ. Барои ин ба ту неруи  сеҳрнок ато мекунам. Аз миёни мирандаҳо танҳо ту маро дида метавонӣ. Худро табиб эълон намо ва назди беморон бирав. Агар маро назди  пойи мариз бубинӣ, бебок бигӯ, ки шифо мебахшӣ. Ин бемор намемирад. Агар  маро болои сари бемор бубинӣ, дон, ки рӯзҳояш башуморанду табобаташ ба зимма магир.
Мӯйсафед худро табиб эълон карда, ба табобат пардохт. Ҳар маризеро, ки  даво мекард, шифо меёфт. Номи табиб вирди забонҳо шуд. Аз атрофу акноф ба ҷустуҷӯяш меомаданд.
Боре мӯйсафед худ бемор шуд. Ногаҳон болои сари хеш Маргро дид. Чӣ кор кунад? Чӣ тавр аз ин меҳмони хавфнок халос хӯрад? Қарор дод, ки дар айёрӣ бо ӯ сабқат намояд ва тавре хуфт, ки Марг назди пояш шуд. Аммо Марг зуд болои сараш омад. Бемор боз пой ҷониби Марг  дароз кашид.
- Чӣ ин қадар чарх мезанӣ? – гуфт Марг. – Чун ман бароят  омадам, дон, ки масъалаат ҳал.
- Марги азиз, - ба илтиҷо даромад мӯйсафед. – Каме сабр кун, ман фурсати хариди шамъи худоӣ наёфтам. Ҳамин, ки харидам, ҷонам аз туст.
- Бигзор гуфтаи ту шавад, - розӣ шуд Марг.
- Савганд хӯр, ки то шамъ нагирам, ҷонам наситонӣ, - хоҳиш кард мӯйсафед.
Марг қасам хӯрд. Инро шунидан замон мӯйсафед шодона фарёд зад:
 - Савганд, ки ман ягон вақт шамъ намехарам!
Марг фаҳмид, ки фанд хӯрдааст. Аммо ҷуръати  шикасти савганди хеш накард ва дасти холӣ бадар рафт.
Мӯйсафед бошад, шифо ёфт ва дигар аз Марг ҳаросе надошт.
Таҳияи Хуршеди ҶОВИД

НУРҲОЕ, КИ ҲАЗОРСОЛАҲО ҚАБЛ ХОМӮШ ШУДААНД
Олимони ситорашинос собит намудаанд, ки ситораҳо мисли офтоб аз маводи сӯзанда иборатанд, аз ин рӯ, дар худ шуоъ доранд. Ҳамчунин, собит шуда, ки нури ситораҳо то ба замин расидан, масофаи зиёдеро тай мекунанд, ки ин ҳазорсолаҳоро дар бар мегирад. Аз ин рӯ, ҳангоми ба осмон назар кардан, на танҳо ситораҳо, балки гузаштаи хеле дурро мебинем. Зеро ба нурҳое назар мекунем, ки шояд ҳазорсолаҳо қабл хомӯш шудаанд.
Таҳияи Фарзона ФАЙЗАЛӢ

МОТСАРТ
Волфганг Амадей намояндаи мактаби классикии Вена мебошад. Аз падараш Леополд Мотсарт, ки ӯ низ оҳангсоз ва омӯзгор буд, таълим гирифтааст.
Аз 4 - солагӣ навохтани клавесинро омӯхта, дар 5 - 6 солагӣ асар (дар 8 - 9 солагӣ аввалин симфонияҳояшро) эҷод намудааст. Сафарҳои ҳунариаш ба  хориҷа аз синни 6 - солагӣ (ҳамроҳи хоҳараш Мария Анна) сар шудааст.
Мотсарт дар жанрҳои гуногун қариб 600 асар офаридааст. «Дузди дар ҳарамсаро», «Зангирии Фигаро», «Дон Жуан», «Найи сеҳрнок» ва «Марҳамати Тита»  аз қабили дурдонаҳои операи ҷаҳонӣ ба шумор мераванд.
Мотсарт муаллифи 17 опера, 2 оратория, 4 кантата, 50 симфония, бештар аз 70 асари вокалӣ - симфонӣ (ария, ансамбл, хор бо оркестр), 23 квартети торӣ, 40 консерти инструменталӣ, бештар аз 50 асар барои ансамбли камеравӣ, 17 соната барои фортепиано, инчунин даҳҳо вариатсия, фантазия, месса ва сурудҳост.
Соли 1880 дар Залсбург Муассисаи байналмилалии «Мотсартеум» таъсис ёфт, ки дар назди он Институти омӯзиши мероси эҷодии Мотсарт, китобхонаи «Мотсартиано», ҷамъияти консертӣ, Академияи санъати мусиқӣ ва саҳнавӣ амал мекунанд.
Таҳияи Умари ШЕРХОН

ЯК ВОХӮРИИ МАЯКОВСКИЙ
Маяковский зуд - зуд бо хонандагонаш вомехӯрд. Ӯро барои ҷавобҳои тезутунд ва зарифонааш дӯст медоштанд. Ана, чанде аз он саволу ҷавобҳо:
- Маяковский, шеърҳоятонро нафаҳмидам.
- Ҳеҷ гап не, бачаҳоятон хоҳанд фаҳмид.
- Бачаҳоям низ намефаҳманд!
- Чаро ин қадар бовар доред, ки бачаҳоятон ба шумо монанд мешаванд? Шояд модарашон баақлтар бошаду ба ӯ монанд шаванд?
- Маяковский, ману рафиқам шеърҳои шуморо хонда, чизе нафаҳмидем.
- Рафиқони бафаҳм доштан даркор!
- Маяковский! Гумон мекунед, ки мо ҳама аблаҳем?
- Не, чаро? Алҳол танҳо як нафарро дида истодаам...
Таҳияи Л. РИЗОЕВА

ЛАТИФАИ СИЁСӢ
Солҳои сиюм аксарият мегуфтанд, ки латифаҳои сиёсиро Радек (публитсист ва ходими ҳаракати сотсиал – декомратӣ) эҷоду паҳн мекунад. Инро шунида, Сталин ба ӯ гуфт:
- Рафиқ Радек, шунидам, ки латифаҳои сиёсӣ эҷод мекунӣ. Лекин дар бораи ман латифа набоф, ки ман доҳиям.
- Ана, ин латифа эҷоди ман нест! – ҷавоб дод Радек.
Таҳияи С. ШОДМОНОВА

КУШТОРИ АНВАР СОДОТ
6 октябри соли 1981 Президенти Миср Анвар Содот кушта шуд. Оид ба ин ҳодиса ривоятҳо хеле зиёданд, ҳазорҳо мақолаҳо ба табъ расиданд, вале, ба ақидаи журналист Д. Прохоров, ягон далел то имрӯз исботи худро наёфтааст.  Танҳо як чиз аниқ аст, сабабҳои суиқасдро аз кӣ будани худи Содот, яъне аз шахсият ва сиёсати пешгирифтаи вай бояд ҷуст.
Дар бораи Муҳаммад Анвар ал – Содот ба бисёриҳо чизе маълум нест, танҳо медонанд, ки вай президенти Миср буд. Ҳол он ки маҳз лейтенант Содот дар охири солҳои 30 – юми асри ХХ ҳаракати «Афсарони ҷавон» - ро бо ҳаммаслаконаш созмон дод ва ин ташкилот оқибат ба сари қудрат нахустин президенти Миср Ҷамол Абду Носирро овард. Бори нахуст Ҷамол ва Содот соли 1939 дар гарнизони шаҳри Манкабад вохӯрданд, баъд ҳамроҳ дар мактаби иктишофӣ хонданд, аз он рӯзе, ки Носир ба хизмати ҳарбӣ ба Судон рафт, робитаашон то дер канда шуд.
Дар солҳои Ҷанги дуюми ҷаҳон Содот, мисли дигар афсарони мисрӣ, ғалабаи Гитлерро орзу дошт, мехост тезтар генерал – фелдмаршал Роммел англисҳоро дар Африқои Шимолӣ торумор карда, Мисрро аз зери юғи Британия озод намояд. Вай бо рафиқонаш коршиканӣ мекард, афсаронро бар зидди англисҳо мешӯронд, соли 1942 бо ҷосусони фашист алоқа барқарор намуд ва барои ин амал ба зиндон афтод. Соли 1944 аз маҳбас гурехт.
Баъди ҷанг бо роҳбарии Содот чанд амали террористӣ бар зидди англисҳо анҷом ёфт. 6 январи соли 1946 дар маркази Қоҳира дар рӯзи равшан собиқ вазири молия Амин Усмонро парронданд, зеро вай гуфта буд, ки дӯстии Мисру Англия ҷовидонист. Баъди ин амал Содот боз паси панҷара нишаст. Ба ҳаракати «Афсарони ҷавон» Носир роҳбар шуд. Соли 1948 Содот аз ҳабс баромад. 2 июли соли 1952 инқилоб сар зад. 26 июл шоҳ Фарук аз тахт даст кашид ва аз Миср рафт.
Инқилоб ба Содот мансаби олӣ надод, ӯро муовини раиси Маҷлиси миллии Миср таъйин намуданд. Содот барои курсӣ талош накард, сиёсати Носирро пурра ҷонибдор буд. Аз ин рӯ, моҳи декабри соли 1969 Носир ӯро ноиби президент таъйин кард.
Роҳбарони шӯравӣ дар муносибат бо Содот эҳтиёткор буданд. Зеро завҷаи ӯ – Ҷихан Содот, ниманглиси кипрӣ, дӯстдори зару зевар ва зиндагии шоҳона, шавҳарашро бар зидди СССР бармеангехт. Дар амал ҳам Содот то бо завҷааш ба як қарор наояд, бар коре даст намезад, яъне воқеан на Содот, балки хонумаш «тактики барҷастаи сиёсӣ» буд.
28 сентябри соли 1970 Носир аз дунё чашм пӯшид, Содот президенти Миср шуд. Дар Ғарб мегуфтанд, ки ӯ сарвари муваққатист, дер намепояд. Ҳатто мушовири президенти ИМА оид ба бехатарии миллӣ Генри Киссинҷер дар посух ба саволи журналисте гуфт, ки ҳукмронии Содот якчанд ҳафтаро дар бар хоҳад гирифт.
Содот ба кишваре президент шуд, ки аз ҷиҳати иқтисодӣ ба зӯр нафас мекашид, баъди ҷанги соли 1967 бо Исроил ба қарз ғӯтида буд. Роҳбари нав 1 марти соли 1971 ба Маскав омада, дар суханрониаш гуфт, ки дӯстии ду кишвар абадист ва онҳо бар зидди империализми ҷаҳонӣ то ғалаба мубориза хоҳанд бурд. Дар айни замон бо ИМА низ гуфтушунид мекард. Моҳи майи соли 1971 ҳамаи роҳбаронеро, ки ҷонибдори СССР буданд, аз мансаб ронд. Моҳи июли соли 1972 аз СССР талаб кард, ки артиши 15 ҳазораашро аз қаламрави Миср барорад.
Соли 1973 бо Исроил ҷанг кард ва 18 январи соли 1974 бо миёнҷигарии Амрико сулҳ баст. Соли 1975 канали Суетсро кушод, марти соли 1976 шартномаи дӯстиро бо СССР вайрон кард, моҳи октябри соли 1977 изҳорот дод, ки пардохти қарзи ҳарбии Маскавро ба даҳсолаҳо мавқуф мегузорад, 17 сентябри соли 1978 дар Кемп – Девид (ИМА) бо Исроил шартномаи сулҳро ба тасвиб расонд. Дар натиҷа ӯ на танҳо Маскав, балки ҷаҳони арабро ба худ душман сохт. Сурия, Либия, Алҷазоир, Ироқ ва Ямани Ҷанубӣ муносибати дипломатиро бо Миср вайрон карданд.  Вале вазъи Миср беҳтар нагашт, репрессия бар зидди ташкилотҳои радикалии динӣ мавқеашро дар байни халқ суст намуд. Дар охири солҳои 70 – уми асри ХХ бар зидди Содот суиқасд ташкил ёфт.
Мегӯянд, ки идеолог ва ташкилотчии асосии суиқасд ифротгарои динӣ, муҳандис Муҳаммад Фарраг буд. Вай дар масҷид бо подполковники разведкаи ҳарбии Миср шинос мешавад ва ҳамин тавр нақшаи суиқасд ба ҷони Содот пухта мерасад. Ба суиқасд мутаассиби иртиҷоӣ, лейтенанти калон Халид Исламбулӣ ҷалб мегардад. Хадамоти махсуси ҷосусӣ аз пайи суиқасдчиён меафтад. Моҳи сентябри соли 1981 хадамоти махсус ҳазорҳо ифротгароёнро ба зиндон мепартояд. Сафири СССР, 6 корманди сафорат ва ду журналисти шӯравӣ «ҳамчун иғвогарон дар байни ҷараёнҳои динӣ ва ташкилдиҳандагони суиқасд бар зидди сохти мавҷуда» аз Миср ронда мешаванд. Аммо аз қисмат ҷои гурез набудааст.
Субҳи 6 октябр, Содот ҳангоми тайёрӣ ба парад чунон ба худ бовар дошт, ки ҳатто аз зери курта ҷавшан напӯшид. Вале завҷааш Ҷиҳан аз иштирок дар парад даст кашид. Дар анҷоми ҷашн мошини ҳарбии тӯпкаш ногаҳон дар назди минбар истод, аз он автоматчиён баромада, ба сӯи Содот тир холӣ карданд. Яке аз онҳо ба Ҳусни Муборак гуфт: «Як тараф ист, ту ба мо даркор нестӣ!». Ба марги Содот СССР, ИМА, лигаи давлатҳои араб ва махсусан роҳбарони олирутбаи разведкаи ҳарбии Мисрро ҳавасманд медонанд, навиштааст журналист Д. Прохоров, лекин то ҳол дар паси ин суиқасд кӣ меистод, маълум нест. Расман изҳорот пахш шуд, ки ифротиёни мутаассиб суиқасдро амалӣ карданд. Фарраг ва дигар ҳаммаслакони ӯ маҳкум ва қатл гаштанд.
Қурбон МАДАЛИЕВ, тарҷума аз русӣ

ГУРГРО ДАР СИРК ДИДАЕД?
Шеру палангу филу хирс ва дигар ҳайвонҳои бузургу дарандаву ваҳширо одам тавониста на танҳо ром бикунад, балки ба саҳнаи сирк биёрад. Албатта, ба он неруву қудрате, ки онҳо доранд,  итоаткорона ҳаракатҳои ҷолиб мекунанд ва махсусан кӯдаконро бисёр хушҳол месозанду механдонанд. Дар ин ҳол он шукӯҳу шаҳомати пештараашро ин ҳайвонҳо дар рӯи саҳнаи сирк аз даст медиҳанд, агарчи то ҷое маҳбубият пайдо мекунанду наздикӣ. Аммо боз ҳайвоне дар табиат вуҷуд дорад, ки нерую тавоноияш аз шеру палангу филу хирс камтар аст. Бо вуҷуди ин, ҳанӯз инсон натавониста, ки ӯро ром бикунаду рӯи саҳнаи сирк биёрад. Он кадом ҳайвон аст? Боре дар ин бора андешидаед? Оре, ин ҳайвон гург мебошад. Табиат ва иззати нафсаш ӯро намегузорад, ки ба одам ром ва  дастбозаш бишавад. То ҳанӯз гургеро на маҷбуран ва на ихтиёран ба рӯи саҳнаи сирк наовардаанд. Фитрату табиати гургҳо хос ба шумор меравад. Гург мемираду ба ин «шармандагӣ» барои худ розӣ намешавад. Дар ҳаққи ӯ барҳақ фармудаанд:
Оқибат гургзода гург шавад,
Гарчи бо одамӣ бузург шавад.
Абдулқодири РАҲИМ

МЕХОҲЕД УМРАТОН ДАРОЗ ШАВАД?
Муҳаққиқон вазъи саломатии наздик ба 80 ҳазор пиронсолони бритониёиро, ки бо варзиш машғуланд, мавриди омӯзиш қарор доданд. Дар натиҷа мушаххас гардид, ки велосипедронӣ, шиноварӣ, аэробика ва теннис намудҳои ба саломатӣ аз ҳама фоидаовари варзиш маҳсуб мешаванд. Бавижа, намудҳои варзиши фавқуззикр аз нуқтаи назари тадқиқотгарони Донишгоҳи Сиднейи Австралия умри инсонро дароз менамоянд.
Олимон тазаккур додаанд, ки дар тамрини варзиш на танҳо мунтазамии машқ, балки намуди он ҳам муҳим аст. Масалан, онҳое, ки бозии теннисро интихоб кардаанд 56 дарсади хатари фавташон аз бемории қалбу хунҳои раггузар нисбат ба намуди давидан камтар мебошад. Намуди аэробика ва шиноварӣ мутаносибан хатари маргро ба андозаи 36 ва 41% пойин меоранд. Велосипедронӣ бошад, 15 %. Олимон ёдовар шудаанд, ки машғул шудан бо намудҳои варзиши омехта низ барои саломатӣ манфиатовар мебошанд.
Таҳияи Р. ИСМАТУЛЛОЕВ

ҲАФТ ФУТБОЛБОЗИ ҚОМАТБАЛАНД
Маъмулан чунин варзишгарон дар намуди баскетбол фаъоланд. Аммо онҳое, ки дар бораашон маълумот медиҳем, футболро интихоб кардаанд. Яке аз чунин нафарон бозигари дастаи футболи «Шенжен Фенгпенг» - и Чин  Янг Чангпенг мебошад, ки 206 сантиметр қад дорад ва аз қадбаландтарин футболбозони ҷаҳон мебошад. Бозигари хорватии дастаи «Элазигспор» - и - Туркия Ваня Ивеша, футболбози беларус аз тими «Таннхаузен» - и Олмон - Виталий Шуанов, Никол Дркусич (Словения) низ аз футболбозони қадбаланд ба шумор мераванд. Онҳо бо қади 205 – сантиметраашон ба сафи қадбаландтарин футболбозони ҷаҳон ворид шудаанд.
Дар Норвегия ва Сербия футболбозон Топ Хогне аз дастаи «Олесунна» ва Жарко Маркович  аз дастаи «Газ Метана» 204 сантиметрӣ қад доранд.
Питери Краучи бузург, ки 201 сантиметр қад дорад, бештари тӯбҳоро ба дарвоза бо сараш ворид намудааст. Ӯ дар назар лоғар намояд ҳам, вале дар тӯли ҳаёти худ дар дастаҳои барӯманде  мисли «Ливерпул», «Тоттенхем» ва «Портсмут» ҳунарнамоӣ кардааст. Ҳатто, гуфтан мумкин аст, ки ӯ тамоми умрашро ба чемпионати Англия бахшидааст.  
Таҳияи Зулола БОБОРАҶАБОВА

ЗАНИ ДОНО - КАФИЛИ ДАРОЗУМРИИ МАРД
Олимони шотландӣ дар натиҷаи гузарондани як тадқиқот тасдиқ намуданд, ки ақли зан ба саломатӣ ва сифати зиндагии мард таъсири муфид мерасонад. Аз ҷумла, он омили барҳамдиҳандаи бемориҳои дегенеративӣ мебошад - иттилоъ медиҳад нашрияи «Iheartintelligence».
Мутахассисон аз Донишгоҳи Абердин саломатии дугоникони баробарро мушоҳида карда, маълум карданд, ки намояндагони ҷинси қавӣ, ки ба занони хушзеҳн хонадор шудаанд, камтар ба коҳиши ақл, бемории алтсгеймер гирифтор шуда, нисбатан умри зиёд мебинанд.
«Агар мард умри зиёдтар дидан хоҳад, пас кори асосие, ки бояд анҷом диҳад ин хонадоршавӣ ба зани доно аст. Муҳофизати беҳтаре аз коҳиши ақл ба ҷуз зеҳн ёфт нахоҳад шуд», - қайд кардааст профессор Лоренс Уолли. 
Таҳқиқоти мазкур тасдиқ мекунад, ки мардҳо бояд на танҳо ба зоҳири занон эътибор диҳанд, балки ба ақлу заковати онҳо ҳам. Ин дар ҳолест, ки чанде пеш олимони амрикоӣ исбот карданд, ки диққати ҷинси қавиро бештар духтарони зебо ва камақл ҷалб менамоянд.
Таҳияи Ш. ҚУРБОН

ҶО ФРОСТ – МУРАББИИ КАЛОНСОЛОН
(Идома аз «Шоми шанбе» - и гузашта)
8. Худро дошта тавонистан
Қатъи назар аз он ки кӯдак чӣ гуна рафтор мекунад, шумо на бояд асабонӣ шавед, балки ботамкин  ва  пурсабру батоқат бошед. Агар дар чунин ҳолат сабуриро аз даст надиҳед, кӯдак беҳтар мефаҳмад, ки барои ҳар амали ноҷо сарзаниш хоҳад шуд. Ва кӯшиш мекунад, ки кор то ба ин ҳад нарасад.

9. Масъулият
Кӯдак бояд аз хурдӣ масъулиятро дарк кунад. Волидайнро месазад, ки баробари камолёбии кӯдак масъулияти ӯро низ бештар намоянд. Вале набояд ба кӯдак кореро вогузор кард, ки ӯ аз уҳдаи иҷрояш набарояд. Чунин амал метавонад боварии кӯдакро нисбат ба худ бикоҳонад.  Барои мисол, кӯдаки панҷсола бозичаи шикастаро таъмир карда наметавонад, вале аз уҳдаи тоза кардани чанги он ба хубӣ мебарояд. Ҳангоме ки кӯдак ба ягон кори шумо ёрӣ мерасонад, ҳатман ӯро таъриф кунед, то болида гардад. Дар анҷоми кор бошад, изҳори сипос метавонад фарзандро рӯҳбаланд созад. 

10. Истироҳат
Истироҳат барои ҳама зарур ва ҳатмист, аз ҷумла барои кӯдак низ. Бинобар ин, кӯшиш кунед, ки тақвими рӯз барои кӯдак вазнинӣ наорад. Зеро шуғли аз меъёр зиёди кӯдак дар сексияву факултативҳои гуногун метавонад ӯро  рӯҳафтода созад. Бинобар ин, хеле зарур аст, ки кӯдак барои анҷоми кор ё бозии табъи дилаш, вақти муайян дар ихтиёр дошта бошад.
Таҳияи Лола РИЗОЕВА

ЧАНД ҚОИДАИ ҶОЛИБ
Амороти Муттаҳидаи Араб (АМА) давлатест, ки аз 7 аморат иборат аст. Дар АМА аз шахсони воқеӣ андоз ситонида намешавад, барои ҳамин ба ин ҷо шумораи зиёди афроди сарватманд барои кору иқомат меоянд.
Аз гармии зиёди ҳаво дар истгоҳҳои нақлиёти ҷамъиятӣ кондитсионерҳо насб шудаанд. Дар роҳҳои ин кишвар умуман кормандони бозрасии давлатии автомобилӣ фаъолият намекунанд, тамоми ҳаракати мошинҳо ва рафтуомади одамон тариқи камераҳои мушоҳидавӣ назорат мешавад. Аз соҳибони мошинҳо ҳангоми гузаштан аз муоинаи техникӣ барои қоидавайронкуниҳо охири сол ҷарима ситонида мешавад. Агар рафту ба политсия оид ба мушоҳидаи ягон қонуншиканӣ хабари махфӣ расонда шавад, хабаррасон соҳиби мукофоти пулӣ мегардад.
Кӯчаву роҳҳои АМА хеле тозаву озода мебошанд. Тасодуфан агар чизи нодаркориеро  дар роҳ партоӣ, ҷаримааш 500 дирҳам аст. Сокинони маҳаллӣ дар ин кишвар ҳуқуқи таҳсили ройгон дар дилхоҳ муассисаи таълимии олии ҷаҳонро доранд. Маблағи хароҷоти онҳо аз ҳисоби буҷаи давлат пардохт мешавад. Ба хотири пешгирии ҷавонон барои таҳсил ба хориҷа рафтан, бо ташаббуси Ҳукумати АМА дар ин кишвар фаъолияти филиалҳои мактабҳои олии мамолики пешрафтаи дунё ба роҳ монда шудааст.
Тамоми пешравии ин давлати соҳили халиҷи Форсро нафт ташкил медиҳад, вале солҳои охир туризм низ ба буҷаи АМА даромади зиёд меорад.
Таҳияи Р. КАРИМОВ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 9.12.2016    №: 242    Мутолиа карданд: 2045

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед