logo

иҷтимоиёт

ФЕ-ЛЕТ – ОН Ё ТЕ-ЛЕФ – ОН?

Чандсад сол пеш як шоири маъруф аз Ҳиндустон бо таъкид ва ҳушдори мардум гуфта буд:
Ҳеҷ кас нест, ки дар фикри дили худ бошад,
Умри мардум ҳама дар фикри шикам мегузарад.

Замон ҳанӯз ҳақиқати мисраи якумро ботил накарда ва аз миён набурда. Аммо мисраи дуюм чанд, балки як ё ду даҳсола, бо дилпурӣ метавон гуфт, ки куҳна шудааст. Бо вуҷуди ин ҳама, ба мисраи якум ҳам метавон андак эрод гирифт. Барои он ки табъҳо нозук асту мабодо хотири ёре биранҷад, мақсадро бо ҷумлаи саволӣ баён мекунем: «Магар ҳамон «дил» имрӯз мондааст, ки дар фикри он бошем»? Ихтиёр дар дасти бахтиёр аст. Агар дилпур бошед, ки дил доред ва медонед, дил чист, посухи мусбат бидиҳед. Дирӯз дар маркази бемориҳои дил ба як дӯстам, ки баъди чанд сол ба синни 60 қадам мегузорад, гуфтанд, ки ду дил дорад. Бечора аз шодӣ қариб ҳар ду дилро аз даст медиҳад. Ба духтур пешниҳод месозад: «Ман донор шуда метавонам? Бигиред, як диламро бифурӯшед, маблағашро байни ҳар дуямон баробар тақсим мекунем». Ба таҳқири ӯ дигар ҳампешагони духтур гуфтанд, ки ту дил ҳам надоштаӣ. Баъд аз ин шубҳа намудааст, ки мабодо ҳангоми муоина ҳар ду дилашро гирифта бошанду онҳоро ба савдо гузоранд.
Ҷойи шубҳаву ханда нест. Техникаву технология бисёр пеш рафтааст. Як ё  ду даҳсола пеш кӣ бовар мекард, ки мисраи дуюми ин шоири бузург  эътиборашро ба тамом аз даст медиҳад? Дод, аз даст дод. Умри мардум дигар ҳама на дар фикри шикам, балки дар фикри телефони мобилӣ ва гап задан бо он мегузарад.
Ду рӯз пештар як шиносам меҳмони хонаам шуд. Деҳае, ки ин шиносам дар он зиндагӣ мекунад, шояд таърихи чил соли охир камбизоаттар аз ӯро ёд надошта бошад. Либосҳояш куҳнаву камарзиш. Попӯшияш фарсудаву тобистона. Мӯйҳои зиёду берабту шонаназадаи сараш нақши кулоҳро мебозид. Аммо қимату шаҳомати телефонаш аз сад сарватманд ҳам кам набошад, аз навадтои он зиёдтар буд. Ҳеҷ дам намегирифт. Зангаш мезаданду занг мезад. Шикам ба ёдаш намезад. Хӯрокро чанд бор бурданду оварданд, барои аз нав гарм кардан, албатта. Дар хотири мо, аҳли хона, чанд сухане, ки ба ҳамсараш баён дошт, мондааст. Он чунин аст: «Камбағалӣ айб нест, занак. Хайр, Худо надодмон. Чӣ кор кунем? Бирав хонаи Самар, бигӯ, аз номи ман бигӯ, ним халта гандумат бидиҳад. Ба Ситами осиёббон бигӯ, ки айбро бидонад, аз мо ҳақ нагирад. Меоям, баъд медонад, чиаш мегӯям.
Аз ҳамсоя як гӯгирд бигир, намемирад, камтар рӯған ҳам бипурсӣ, рӯят сиёҳ намешавад. Бигӯ, дар хонаи мо ҳам тӯй мешавад». Ӯро оқибат розӣ намудам, ки чанд лаҳза бо телефони ман гап бизанад, то бубинам телефонаш чӣ гуна аст. Телефонаш нишон медод, ки зангҳои воридотӣ аз оғоз 280 соат ва зангҳои хориҷшуда 300 соатро ташкил медиҳад. Ин ду рақамро ҷамъ намудаму ҳосили онро ба 24 соат тақсим кардам. Ба ӯ гуфтам: «Бо ин телефон 24 шабонарӯз, балки андак бештар, беист гап задаию гап шунидаӣ. Агар боз нишон медод, ки чӣ қадар пул барои гап задан сарф кардаӣ…». Наранҷид. Гуфт: «Бародар, ба ин беморӣ гирифторам. Ана, мебинӣ? Намехоҳам онро бифурӯшам, то камбуди рӯзгорро рафъ бинамоям. Омадам, ки ту ёриам бидиҳӣ. Бовар дорам, не намегӯӣ, бо умед хонаат омадаам. Ҳам раҳпулиамро медиҳӣ, ҳам ба телефонам пул мегузаронӣ».
Ба як ширкати телефони мобилӣ занг задам. Пурсидам, дар кишвар гап задани мардум тавассути телефони мобилӣ дар як сол чанд соатро ташкил медиҳад. Дар як рӯз ё як ҳафтаву моҳ чӣ? Посух нагирифтам, балки надоданд. Тарсиданд, ки аз рӯи он андозбандӣ мешаванд. Аммо овозу гапзанӣ ва рақамҳои телефони ман ба овозу гапзанӣ ва рақамҳои телефони як коргари андоз монанд аст? Не! Ба хадамоти гумрук занг назадам, агарчи муайян кардан мехостам, ки дар як сол ба кишвар чӣ қадар телефони мобилӣ ворид мешаваду чӣ қадар пул барои он хориҷ. Ба худ гуфтам, ки онҳо низ маълумоти дақиқ дода наметавонанд. Чаро? Чунки ҳамон бегоҳ ин намоди кишвар қочоқи телефони як ҷамъиятро ошкор сохта буд. Ин ҷамъият чандин сол боз ба ин амал даст мезадааст. Ва низ он рӯз бо хоҳиши пиразани 65 –солаи ҳамсояи мо писараш аз Русия як телефони нав фиристода буд. Мегӯянд дар панҷ сол ин шашумин телефони ӯст. Баъди ин бо хурсандӣ бо истифодаи баландгӯяки телефонаш, ки фарзандаш бишнавад, аз наберааш пурсидааст: «Падарат дар рӯзи таваллудат чӣ бифиристад»? Набера посух додааст: «Телефон, аммо бояд зеботару қиматтар аз телефони шумо бошад»! Аз ду ҷониб садои хушҳолӣ баланд гардидааст.
Гуфтанд, навиштанд, ки телефони мобилӣ зарар дорад. Ҳеҷ кас гӯё бовар накард. Модар суруди аллаи кадом як овозхонро тавассути он ҳамеша ба фарзанди дар гаҳвора будааш мешунавонад. Боз эрод мегиранд, ки дар мо ба суруд ва рушди он камтар таваҷҷуҳ зоҳир мегардад. Муллоҳо, хатибҳо, ҳам дар масҷидҳо ба воситаи он амри маъруфу наҳйи мункар мекунанд. Дигар на оят азёд мекунанду на ҳадис. Ба саволҳои аҳли масҷид аз телефонҳо ҷавоб пайдо менамоянд. Чор амали арифметикӣ: ҷамъ, тарҳ, зарб, тақсимро на дар мактаб меомӯзанд, на дар бозор. Зинда бод телефони мобилӣ!
Гуфтанд, навиштанд, ки телефони мобилӣ касро ба бемориҳои асабу саратон гирифтор мекунад. Дар баробари он, албатта,  илми ин соҳаҳо пеш меравад ва тиҷораташон низ. Беморхонаҳо бояд холӣ набошанд охир. Духтурон ҳам аз ин ҳисоб бояд ризқу рӯзӣ биёбанд.  Дорухонаҳо  шабу  рӯз фаъол бошанд.
Телефони мобилӣ ин ҳақиқатро собит сохт, ки мо бисёр сергапем, гапи бисёр мезанем. Дар роҳ ба воситаи он гапу гап, дар нақлиёт гапу гап, дар ошхонаву тарабхонаҳо гапу гап, дар маҷлисҳову нишастҳо гапу гап, дар роҳравҳову идораҳо гапу гап.
Ҳолиё мӯд шудааст, ки чанд телефони қиматбаҳо ва чанд симкарта бо худ дошта бошед. Одамон: гапзанҳову гапшунавҳоро ба категория ҷудо намудаанд.
Дар хонае, ки ақаллан чор телефони мобилӣ набошад, аҳли он гӯё ба маданият нарасидаанд.
Ришваҳои хурд ба хотири муайян накарданашон шакли худро тағйир додаанд – ба телефон, ба ин рақам пул бигузарон.
Хуллас, замину осмон пур аз гап, гап, гап аст. Боре ҳисоб намудаем ва мардона гуфтаем, ки чӣ қадар гап задаему чӣ қадар кор кардаем?
Медонам, дар мавриди доштани телефони мобилӣ ва танзими гап задан бо он дӯст намедоред, ки сухане бишнавед.
Медонам, ин кори шахсии шумо аст, агарчи ҳам қисме аз пули буҷети давлат барои он сарф мешавад. Ман ба шумо коре надорам. Ман мехоҳам, ки ҳақиқати мисраи дуюми шоирамон ҷои худ ва мавқеи худро аз нав пайдо бинамояд. Биёед, ақаллан розӣ бошед, ки умри мардуми мо пас аз ин дар фикри шикам мегузарад. Охир айб аст, ки дар фикри шикам ҳам нагузарад. Агар дилатон боре ба умратон намесӯзад, бояд ҳатман ба пулатон бисӯзад.
Абдулқодири РАҲИМ, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 9.12.2016    №: 242    Мутолиа карданд: 2504

21.01.2019


Фестивали байналмилалии «Наврӯз – мероси фарҳангии сайёҳӣ» баргузор хоҳад шуд

"Парасту - 2019" – ҷашнвораи ҷумҳуриявии театрҳои касбӣ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Баргузории ҷашнвораи байналмилалии «Рӯзи барф» дар Калуга

Дар Арабистони Саудӣ ҷалби бонувон ба корҳои ҷамъиятӣ меафзояд

Соли 2018 прокуратураи Қазоқистон ба буҷети кишвар $90 миллион талофӣ кард

Дар Тошканд хазинаи қадима ёфт шуд

Дороии 26 шахси сарватмандтарини дунё ба даромади 3,8 миллиард ниёзманд баробар аст

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед