logo

иқтисод

ЯХОБМОНӢ ОМИЛИ МУҲИМИ СЕРҲОСИЛӢ

Аз рӯйи натиҷаи таҳқиқоти кормандони илмии Институти зироаткории АИКТ дар шароити иқлими Тоҷикистон манбаи асосии намии хок барои қонеъсозии талаботи рустанӣ оби ҷӯйбор мебошад. Дар водии Ҳисор ва ноҳияҳои минтақаи Кӯлоб 75-85, водии Вахш 85-90 ва заминҳои камқуввати вилояти Суғд 90-95 дарсад обёрӣ аз ҷӯйбор сурат мегирад.  Аз ин лиҳоз, дар ноҳияҳои вилояти Суғд, водиҳои Вахш, Бешкент ва минтақаи Кӯлоб барои неш задани чигит ва сабзиши ниҳолҳо обмонии захиравӣ (яхобмонӣ) омили муҳими фаровонҳосилист.
Яхобмонӣ ҳамон вақт манфиатовар аст, ки муҳлат ва меъёри он ба шароити иқлим, хок ва талаботи биологии зироатҳои кишоварзӣ мувофиқ бошад.
Мушоҳидаҳои бисёрсола нишон доданд, ки дар ноҳияҳои сербориш захираи калони намӣ ҷамъ мешавад, аммо дар минтақаҳои камбориш намӣ намерасад. Хусусан, барои пурра неш задани ниҳолҳои пахта яхобмонӣ муҳим мебошад. Яхобмонӣ ҳашароти зараррасонро низ нест мекунад. Яхобро дар охири ноябр ва  моҳҳои декабру январ додан лозим аст.
Меъёри яхобмонӣ аз таркиби хок ва чуқурии обҳои зеризаминӣ вобаста аст. Дар заминҳои таркиби механикиаш вазнин ва миёнаи обҳои зеризаминиаш чуқур меъёри яхобмонӣ ба як гектар  аз 1800 то 2200 метри мукааб аст, то ки намӣ ба 1,5 метри қабати хок расад. Агар  оби зеризаминӣ то 2 - 3 метр чуқур ҷойгир шуда бошад, меъёри яхобмонӣ дар як гектар 1200-1500 метри мукааб обро ташкил медиҳад. Дар заминҳои шӯрхок ба ҷойи яхобмонӣ обшӯйсозӣ гузаронда мешавад.
Ба ғайр аз шароити иқлим меъёр ва муҳлати оби захиравӣ аз шароити хок ва гидрогеология, яъне чуқурии оби зеризаминӣ, ғафсии қабати хокдори замин, хусусияти физикӣ, шакл ва сахтии қабатҳои хок вобастагӣ доранд.
Ҷумҳурӣ вобаста ба боришоти табиӣ ва бухоршавии намӣ барои оби захиравӣ мондан дар фасли зимистон ва аввали баҳор (декабр - март) ба 6 минтақаи иқлимӣ тақсим шудааст:
Якум – минтақаи Шаҳритуз, Носири Хусрав, Қубодиён ва Ҷайҳуни вилояти Хатлон. Дар ин ҷойҳо боришот ба ҳисоби миёна 103 мм ва бухоршавии об  201 мм аст.
Дуюм – ноҳияҳои боқимондаи вилояти Хатлон (ба ғайр аз қисми марказӣ ва шимолии водии Ёвон). Боришот ба ҳисоби миёна ба 165 мм ва бухоршавӣ тақрибан баробари боришот аст.
Сеюм – ноҳияҳои Фархор, Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ ва қисми заминҳои ноҳияи Восеъ. Ҷамъи боришот ба 218 мм баробар буда, бухоршавии об дар ҳамин давра 155 мм-ро ташкил медиҳад.
Чорум – ноҳияҳои Мастчоҳ, Спитамен ва Ҷаббор Расулови вилояти Суғд. Боришоти табиӣ ба 144 мм, бухоршавии об ба 133 мм баробар аст.
Панҷум – минтақаи боқимондаи пахтакори вилояти Суғд, ки боришот ба ҳисоби миёна ба 72 мм ва бухоршавии об ба 148 мм мерасад.
Шашум – минтақаи ноҳияҳои боқимондаи ҷумҳурӣ, ки дар онҳо боришот зиёд буда, оби захиравӣ монда намешавад.
Оби захиравиро пас аз шудгор ба ҷӯякҳои байнаш 0,6 метр гузарондан лозим аст. Талабот он аст, ки об заминро баробар ва хушсифат нам созад.  Аввали баҳор барои нигоҳ доштани намӣ заминро бояд ду карат сихмола намоянд.
Раҳмон САИДЗОДА,
директори Институти зироаткории Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 14.12.2016    №: 245    Мутолиа карданд: 1454

18.03.2019


ГРАНД СЛЕМИ ЕКАТЕРИНБУРГ. Беҳрӯз мақоми сеюмро гирифт

Tesla дар Қазоқистон нуқтаҳои нерудиҳӣ месозад

Аз фурӯравии биноҳо дар Чин 10 нафар ҷон бохт

Иттиҳоди иқтисодии АвруОсиё дар фикри бунёди биржаи меҳнат шуд

Сиёсатмадори олмонӣ лағви таҳримоти зиддирусиро зарур мешуморад

Ҷаҳон дар як сатр

13.03.2019


Парвиз Давлатзода бо Чэн Гуопин вохӯрд

Имконияти таҳсил дар ДДУК тавсеа меёбад

Маҷмааи меъмории рамзи «Истиқлолият ва Озодӣ» интихоб гардид

06.03.2019


Назорати фаъолияти ширкатҳои букмекирӣ пурзӯр мешавад

Бунёди маҷмааи корхонаҳои нассоҷӣ дар назар аст

Форуми якуми иттилоотонии ҷомеаи шаҳрвандӣ баргузор мегардад

ҶОМИ "ФФТ" "Истиқлол" бори панҷум онро соҳиб шуд

Варзишгарони тоҷик 5 медал ба даст оварданд

Ҷаҳон дар як сатр

Нилуфар Рофиева дар озмуни нозанинҳои Россия ғолиб омад

Лондон муносибаташро бо Москва ба эътидол овардан мехоҳад

Покистон ба гуфтушунид бо Ҳиндустон шурӯъ мекунад

Андешаи Лукашенко оид ба яхи обнашудаи муносибот бо Иттиҳоди Аврупо

Соли 2019 ду ҷоизаи Нобел дар соҳаи адабиёт супурда мешавад

05.03.2019


СУҒД. Авлавият ба кишти картошка

04.03.2019


Хуҷанд ба даҳгонаи шаҳрҳои беҳтарини сайёҳӣ ворид гардид

Сертификати армуғони сайёҳӣ таъсис ёфт

ҶОМИ "ФФТ". "Истиқлол" ва "Кӯктош" дар финал

Осиёи Марказӣ. Камтарин теъдоди маҳбусон дар Тоҷикистон аст

Москва ва Вашингтон нархи раводидро арзон карданд

Қазоқистон ба воридоти меваю сабзавоти Қирғизистон роҳ мекушояд

Лавров: «Вазъият дар Сурия ба эътидол омад»

Ҳалокати 29 нафар аз обхезӣ дар ҷануби Афғонистон

Ҷаҳон дар як сатр

01.03.2019


ФУТБОЛ. «Хуҷанд» бо «Аҳал» мубориза мебарад

Бори нахуст дар таърих якбора ду зан ба кайҳони кушод мебароянд

Пекин дар фикри эъмори Девори бузурги чинӣ шуд

Испания солимтарин кишвари дунё эътироф гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед