logo

сиёсат

ЗАБОНИ МИЛЛАТ - ҲАСТИИ МИЛЛАТ

Таҳти чунин унвон асари навбатии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба нашр расид. Нашри чунин як китоби гаронмоя падидаи фараҳбахшест дар ҳаёти фарҳангию  маънавии кишвар. Дар бораи хусусияти ин китоб ва мақсад аз таълифи он худи муаллиф чунин менигорад: «Китоб ҷанбаи маърифатӣ дошта, ба мақсади огоҳии бештари ҳамватанони азиз аз таърихи забони модарии хеш бо сабки илмию оммавии қобили фаҳми табақоти мухталифи ҷомеа навишта шудааст, ба умеди он ки забоншиносони мо дар такмили ин китоб бикӯшанд ва сарнавишти омӯзандаи забони моро дар асри ҷавонӣ ва овони булуғ ба таври илмӣ хубтару равшантар ба алоқамандон муаррифӣ намоянд».
Китоб аз шаш боб иборат буда, ҳар боби он аз фаслҳову зерфаслҳо, хулоса ва китобнома иборат мебошад. Дар асар даврабандии таърихи забони адабии тоҷикӣ, саргузашти таърихии вожаи  «тоҷик», мақоми он дар давраҳои аз ориёиҳо то Хоразмшоҳиён, забони навиштории тоҷикӣ, давраи боландагӣ ва шукуфоии он, густариши он ба сифати забони байналмилалӣ инъикос ёфтааст. Китоб фарогири беш аз чаҳорсад асари илмист.
Яке аз нукоти ҷолибе, ки дар пешгуфтори китоби мазкур баён гардидааст, ин алоқамандии забон ба таърихи халқ ва нақши забон дар омӯзиши таърих ва фарҳангу тамаддуни миллати мо маҳсуб меёбад. Дар ин бора муаллиф чунин мегӯяд: «Забон дар маҷмӯъ як қисмати муҳим ва ё ба ибораи дигар як бахши нигорандаи таърихи халқи мо буда, оинаест, ки дар он роҳи дуру дарози тайкардаи халқи тоҷик бо ҳама шебу фарози он инъикос ёфтааст. Аз мутолиаи он мо дар бораи бисёр ҷанбаъҳо ва масъалаҳои муҳими ҳаёти гузаштагони хеш иттилоъ ба даст меоварем, ки ҳатто таърихнигорон ба онҳо камтар таваҷҷуҳ кардаанд. Масалан, аз рӯйи захираи вожаҳо ва истилоҳоти забон мо метавонем бо боварӣ дар бораи пешрафт ва ё заъфу сустии ягон соҳаи ҳаёти иҷтимоию иқтисодӣ дар давраҳои мухталиф қазоват кунем, аз ҷониби дигар, забон манбаи бисёр муътамад барои омӯзиши таърих ва фарҳангу тамаддуни  мо мебошад. Дар он ақидаву мавқеи шахсӣ нақши муассире надорад. Вай таърихи холис, ростин ва маҳсули  дастҷамъии миллат ва аломати хоси он буда, воқеияти ҳаёти ҷомеаро ҳамчунон ки ҳаст, бидуни ороишу ислоҳ инъикос мекунад».
Муаллиф  дар қисмати саргузашти таърихии вожаи «тоҷик» ва забони тоҷикӣ ишораи нозуке дорад.  Чунончи  ӯ менигорад: «Дар бораи вожаи «тоҷик» ба маънои қавм, миллат ва ба мафҳуми истилоҳи забоншиносӣ, яъне забон маводи фаровон ҷамъ омада, назарияву андешаҳои гуногун то имрӯз иброз гардидааст. Вале бо вуҷуди чунин маводи фаровон дар илми забоншиносии ватаниву хориҷӣ ва баррасиҳои ҷиддии илмӣ то ҳол хулосаҳои ниҳоии илмӣ бароварда нашудааст… Бинобар ин, решаи калимаи «тоҷик»-ро қабл аз ҳама бояд дар матнҳои бостонӣ ҷустуҷӯ кард». Ӯ андешаҳои хешро перомуни вожаи «тоҷик» дар асоси асарҳои таълифгардидаи асрҳои XVIII-XIX, ки дар Аврупо нашр гардидаанд, иброз медорад.
Муаллифи рисола бо умед аз забони хеш ёд мекунад? «Умедворем, ки забони модарии мо бо собиқаи ҳазорсолаи илмии худ ва саъю кӯшиши пайвастаи донишмандону алоқамандони дӯстдори он аз ин имтиҳони ҷиддӣ сарбаландона мегузарад».
Бояд тазаккур дод, ки дар китоби илму адаби дунё номҳои устод Рӯдакӣ, Ҳаким Фирдавсӣ, Ибни Сино, Шайх Саъдӣ, Ҷалолуддини Балхӣ, Носири Хусрав, Абурайҳони Берунӣ ва дигарон бо хати тиллоӣ ҷовидона сабт гардидаанд. Муаллифи асар низ кӯшидааст, ки то аз осори эшон гулчин намояд.
Дар хулосаи асар муаллиф ба наздики чиҳил  қисмат андешаҳои хешро  бо далелҳои қотеъ тақсимбандӣ намудааст, ки арзиши илмии рисоларо бамаротиб меафзояд.
Муҳаммад НАСРУЛЛОҲЗОДА,
номзади илми филология


Баёни ақида (1)    Санаи нашр: 14.12.2016    №: 245    Мутолиа карданд: 1912

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед