logo

сиёсат

ЗАБОНИ МИЛЛАТ - ҲАСТИИ МИЛЛАТ

Таҳти чунин унвон асари навбатии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба нашр расид. Нашри чунин як китоби гаронмоя падидаи фараҳбахшест дар ҳаёти фарҳангию  маънавии кишвар. Дар бораи хусусияти ин китоб ва мақсад аз таълифи он худи муаллиф чунин менигорад: «Китоб ҷанбаи маърифатӣ дошта, ба мақсади огоҳии бештари ҳамватанони азиз аз таърихи забони модарии хеш бо сабки илмию оммавии қобили фаҳми табақоти мухталифи ҷомеа навишта шудааст, ба умеди он ки забоншиносони мо дар такмили ин китоб бикӯшанд ва сарнавишти омӯзандаи забони моро дар асри ҷавонӣ ва овони булуғ ба таври илмӣ хубтару равшантар ба алоқамандон муаррифӣ намоянд».
Китоб аз шаш боб иборат буда, ҳар боби он аз фаслҳову зерфаслҳо, хулоса ва китобнома иборат мебошад. Дар асар даврабандии таърихи забони адабии тоҷикӣ, саргузашти таърихии вожаи  «тоҷик», мақоми он дар давраҳои аз ориёиҳо то Хоразмшоҳиён, забони навиштории тоҷикӣ, давраи боландагӣ ва шукуфоии он, густариши он ба сифати забони байналмилалӣ инъикос ёфтааст. Китоб фарогири беш аз чаҳорсад асари илмист.
Яке аз нукоти ҷолибе, ки дар пешгуфтори китоби мазкур баён гардидааст, ин алоқамандии забон ба таърихи халқ ва нақши забон дар омӯзиши таърих ва фарҳангу тамаддуни миллати мо маҳсуб меёбад. Дар ин бора муаллиф чунин мегӯяд: «Забон дар маҷмӯъ як қисмати муҳим ва ё ба ибораи дигар як бахши нигорандаи таърихи халқи мо буда, оинаест, ки дар он роҳи дуру дарози тайкардаи халқи тоҷик бо ҳама шебу фарози он инъикос ёфтааст. Аз мутолиаи он мо дар бораи бисёр ҷанбаъҳо ва масъалаҳои муҳими ҳаёти гузаштагони хеш иттилоъ ба даст меоварем, ки ҳатто таърихнигорон ба онҳо камтар таваҷҷуҳ кардаанд. Масалан, аз рӯйи захираи вожаҳо ва истилоҳоти забон мо метавонем бо боварӣ дар бораи пешрафт ва ё заъфу сустии ягон соҳаи ҳаёти иҷтимоию иқтисодӣ дар давраҳои мухталиф қазоват кунем, аз ҷониби дигар, забон манбаи бисёр муътамад барои омӯзиши таърих ва фарҳангу тамаддуни  мо мебошад. Дар он ақидаву мавқеи шахсӣ нақши муассире надорад. Вай таърихи холис, ростин ва маҳсули  дастҷамъии миллат ва аломати хоси он буда, воқеияти ҳаёти ҷомеаро ҳамчунон ки ҳаст, бидуни ороишу ислоҳ инъикос мекунад».
Муаллиф  дар қисмати саргузашти таърихии вожаи «тоҷик» ва забони тоҷикӣ ишораи нозуке дорад.  Чунончи  ӯ менигорад: «Дар бораи вожаи «тоҷик» ба маънои қавм, миллат ва ба мафҳуми истилоҳи забоншиносӣ, яъне забон маводи фаровон ҷамъ омада, назарияву андешаҳои гуногун то имрӯз иброз гардидааст. Вале бо вуҷуди чунин маводи фаровон дар илми забоншиносии ватаниву хориҷӣ ва баррасиҳои ҷиддии илмӣ то ҳол хулосаҳои ниҳоии илмӣ бароварда нашудааст… Бинобар ин, решаи калимаи «тоҷик»-ро қабл аз ҳама бояд дар матнҳои бостонӣ ҷустуҷӯ кард». Ӯ андешаҳои хешро перомуни вожаи «тоҷик» дар асоси асарҳои таълифгардидаи асрҳои XVIII-XIX, ки дар Аврупо нашр гардидаанд, иброз медорад.
Муаллифи рисола бо умед аз забони хеш ёд мекунад? «Умедворем, ки забони модарии мо бо собиқаи ҳазорсолаи илмии худ ва саъю кӯшиши пайвастаи донишмандону алоқамандони дӯстдори он аз ин имтиҳони ҷиддӣ сарбаландона мегузарад».
Бояд тазаккур дод, ки дар китоби илму адаби дунё номҳои устод Рӯдакӣ, Ҳаким Фирдавсӣ, Ибни Сино, Шайх Саъдӣ, Ҷалолуддини Балхӣ, Носири Хусрав, Абурайҳони Берунӣ ва дигарон бо хати тиллоӣ ҷовидона сабт гардидаанд. Муаллифи асар низ кӯшидааст, ки то аз осори эшон гулчин намояд.
Дар хулосаи асар муаллиф ба наздики чиҳил  қисмат андешаҳои хешро  бо далелҳои қотеъ тақсимбандӣ намудааст, ки арзиши илмии рисоларо бамаротиб меафзояд.
Муҳаммад НАСРУЛЛОҲЗОДА,
номзади илми филология


Баёни ақида (1)    Санаи нашр: 14.12.2016    №: 245    Мутолиа карданд: 1890

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед