logo

фарҳанг

КИНОИ МИЛЛӢ. ЧАРО АЗ ҲУҚУҚИ МУАЛЛИФ ҲИМОЯ НАКУНЕМ?

Кино як ҷузъи таркибии шуури ҷамъиятӣ мебошад. Аз ин дидгоҳ яке аз вазифаҳои асливу ҳатмии он инъикоси масоили умда, мубраму доғи ҷомеа ба шумор меравад. Аз ҷониби дигар, кино ҳамчун ҳунари синтетикӣ молу ғизои маънавие гаштааст. Он дар шакли моддӣ бо намудҳои гуногуни технологияҳои муосир (намоиш дар толорҳои синамоӣ, CD, DVD - дар васоили намоиши хонагӣ, YOU TUBE дар интернет...) - бо сифати гуногун ба бозори истеъмолӣ ворид гаштааст, то талаботи афзояндаи истеъмолкунандаро қонеъ созад. Пас, суоли матраҳ ин аст: «Оё кинои миллӣ рисолати худро иҷро карда истодааст ё не?»

- Мутаассифона, равандҳои стихиявӣ, сарчашмаҳои ноустувори моддии амалӣ намудани мақсадҳои кинематографии ҷавонон, дастнигари волидайну пайвандон будани онҳо воқеиятест инкорнашаванда. Худфидоии онҳо барои сохтани филми хостаашон ба мисли М. Сатторӣ ва ё таъсиси студияҳои филмсозӣ ба мисли Муҳиддин Ҷӯраев натиҷа надод. Раванди нигаронкунандаи дигар он аст, ки аксарияти ин филмсозон қобилият ё таҳаммули нақди осори худро надоранд, - зикр намуд Сафар Ҳақдодов, раиси синамогарони Тоҷикистон.
Пайдо гаштани студияҳои «Синамо», «Танин», «Мерос», «Таманно», «Насиҳат», «Аҳмади Садр», «Истиқлол», «Чеҳра» ва филмсозони ҷавоне, ба мисли М. Исмоилов, А. Зокиров, Ш. Арабова,  Р. Шоазимов, Д. Султонов, Н. Абдуҷалилов хеле хуб аст, вақтҳои охир бо ташаббуси ҳамин гуна ҷавонони фарҳангдӯст филмҳои шавқовару ҷолиб таҳия мешаванд. Вале мушкилии асосии муаллифон ва созандагон дар он аст, ки қабл аз намоиш филмҳо ба таври қочоқ (пират) ба бозорҳои кишвар паҳн мешаванд. Аз тарси ғасби ғайриқонунӣ дар кинотеатрҳо, ки хароҷоти филмро намебароранд,  муаллифон филмҳояшонро ба намоиш намегузоранд. Интизори студияе мебошанд, ки ақаллан маблағи сарфшударо пардохт намояд. Аз баҳри фоида мегузаранд. Бо ҳамин ҳаваси ҷавонон аз эҷоди филм мемонад. Филмҳои «Беҳуда хорам мекунӣ» - и Т.Муқимов, қисмҳои якум ва дувуми «Арӯси замонавӣ» - и  Н. Пирматов, «Ормон» - у «Паймон» - и М. Ҷӯраев ва як қатор филмҳои дигари писанди  омма аз ҳамин қабиланд. Баъди нусхабардории ғайриқонунии қисми аввали «Арӯси замонавӣ» боз даст задани Набиҷон Пирматов ба сабти қисми дувуми ҳамин филм нишони сарсупурдагии ӯст. Бинобар ин, тасмим гирифтем андешаи ӯро дар масъалаи ғайриқонунӣ ва бо роҳи қочоқ баровардани филмҳои миллӣ шунавем.
«Соли гузашта қисми аввали филми «Арӯси замонавӣ» ғайриқонунӣ аз тарафи шахсони номаълум дар бозорҳои кишвар паҳн гардид. Мутаассифона, имсол низ қисми дувуми филм бо ҳамин роҳ паҳн шуд. Аз тарафи кӣ? Бо кадом роҳ? Бо чӣ мақсад? Номаълум. Хароҷоти филми «Арӯси замонавӣ - 2» 240 000 сомониро ташкил медиҳад, ки ин маблағи калон мебошад, - гуфт Набиҷон Пирматов. - Нахустнамоиши филми «Арӯси замонавӣ - 2» 23 июли соли ҷорӣ дар Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба номи А. Ҷӯраев зери назари қатъии худам баргузор шуд. Пас аз намоиш бо талаби зиёди мухлисони филм, дар асоси шартнома дар кинотеатри «Наврӯз» аз 4 то 18 август онро намоиш додем. Инчунин, дар Синамобазми байналмилалии «Дидор» низ иштирок намудем, вале бо шакли кӯтоҳ. Филм дар бозорҳо паҳн шудааст. Ҳоло аз тарафи мақомоти ҳифзи ҳуқуқ тафтишот идома дорад».
Сафар Ҳақдодов дар мавриди филмҳои «Беҳуда хорам мекунӣ», «Ормон», «Паймон», «Арӯси замонавӣ» ва дигар филмҳои ба ин монанд зикр намуд, ки «дар Аврупову Осиё тамоюли нави филми тиҷоратӣ ба вуҷуд омадааст. Дар Осиёи Марказӣ ҳамин шаклро дар мисоли филми «Суперкелинчак» (Ӯзбекистон, 2011) ва «Бишкек, ман туро дӯст медорам» (Қирғизистон, 2011) дидан мумкин аст. Тафовути филми «Арӯси замонавӣ» аз ин филмҳо дар он аст, ки дар шакли «кич» (ҳар чизи оммаписанд, ба мисли ашёи рангобаранг, назаррабо) баррасӣ мешавад. Филми «Арӯси замонавӣ» аз ҳамин эстетикаи кич об мехӯрад. Бояд бигӯям, ки ин намуди синамо дар байни ҷавонон хеле хуб пазироӣ шудааст».
- Бояд гуфт, ки ҳамон нафарони филмро бо роҳи ғайриқонунӣ паҳн намуда, барои мушкил шудани дарёфташон, филмро ба сомонаҳои интернетӣ низ гузоштаанд. Мақсади онҳоро то ҳол намефаҳмам. Агар вазъ ҳамин бошаду ҳеҷ кас роҳи қочоқро нагирад, махсусан ниҳодҳои қудратӣ, мумкин аст, ки солҳо роҳи дуздӣ баста нашавад. Ҳамчун муаллиф ва коргардон тазаккур доданиам, ки қисми аввали филми «Арӯси замонавӣ» аз ҷониби ҳеҷ кас ҳимоя нашуд. Ба офаридани қисми дувуми он пардохтам. Давоми як сол филмро бо хароҷоти зиёд сохтам, аммо… Чи тавре ки мебинед, қисми дувумаш ҳам ғайриқонунӣ паҳн шуд. Агар ҳуқуқи муаллифии ман аз тарафи давлат ҳимоя шавад, ваъда медиҳам, ки ҳар сол ҳамин хел филмҳои шавқоварро ба ҳаводорони кино пешкаш гардонам», - илова намуд Н. Пирматов.
Мо медонем, ки аксарияти филмҳои дар замони Шӯравӣ сохтаи «Тоҷикфилм» дар хазинаҳои тиллоии Русия - Филмофонди давлатии шаҳри Белые стольбы ва шаҳри Красногорск маҳфузанд ва аз ҷониби ин давлат ҳуқуқҳои муаллифии мо эътироф шудаанд. Яъне ин кишвар  онҳоро ҳифз менамояд ва мо метавонем бо пардохти қимати нусхабардориашон дубора онҳоро ба тамошобини тоҷик пешниҳод намоем. Вале ба саволи тамоми филмҳои имрӯз истеҳсолшуда (ба ғайр аз филмҳои «Тоҷикфилм») чандтоанд ва дар куҷо нигоҳ дошта мешаванд, касе ҷавоб дода наметавонад. Ва дар «кайҳони тортанакпечи интернетӣ» ҳам пайдо кардани онҳо ва даъвои ҳуқуқҳои муаллифӣ кардан, мисли «дар ҳован об кӯфтан» аст.
Аммо С. Ҳақдодов хулоса мекунад, ки барои ба по хестан ва қомат афрохтани синамои миллӣ бояд сохтори алоҳида ва мустақили идораи давлатии кинематография дубора эҳё гардад.
Шаҳбоз АБРОР, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 21.12.2016    №: 250-251    Мутолиа карданд: 2049

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар

РӮШОН. Ифтитоҳи маркази дуошёнаи савдо

Муҳаммад Салоҳ – беҳтарин футболбози Африқо

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Самарқанд мизбони нахустмулоқоти «Ҳиндустон – Осиёи Марказӣ»

Баргардондани 47 шаҳрванди Қазоқистон аз Сурия

Остона ба гузарондани Ҳамоиши ҷаҳонии туризми шаҳрӣ омодагӣ мегирад

Дар Беларус бори нахуст ҳукми қатл содир шуд

09.01.2019


Таҷлили 110 - солагии аллома Бобоҷон Ғафуров


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед