logo

фарҳанг

КИНОИ МИЛЛӢ. ЧАРО АЗ ҲУҚУҚИ МУАЛЛИФ ҲИМОЯ НАКУНЕМ?

Кино як ҷузъи таркибии шуури ҷамъиятӣ мебошад. Аз ин дидгоҳ яке аз вазифаҳои асливу ҳатмии он инъикоси масоили умда, мубраму доғи ҷомеа ба шумор меравад. Аз ҷониби дигар, кино ҳамчун ҳунари синтетикӣ молу ғизои маънавие гаштааст. Он дар шакли моддӣ бо намудҳои гуногуни технологияҳои муосир (намоиш дар толорҳои синамоӣ, CD, DVD - дар васоили намоиши хонагӣ, YOU TUBE дар интернет...) - бо сифати гуногун ба бозори истеъмолӣ ворид гаштааст, то талаботи афзояндаи истеъмолкунандаро қонеъ созад. Пас, суоли матраҳ ин аст: «Оё кинои миллӣ рисолати худро иҷро карда истодааст ё не?»

- Мутаассифона, равандҳои стихиявӣ, сарчашмаҳои ноустувори моддии амалӣ намудани мақсадҳои кинематографии ҷавонон, дастнигари волидайну пайвандон будани онҳо воқеиятест инкорнашаванда. Худфидоии онҳо барои сохтани филми хостаашон ба мисли М. Сатторӣ ва ё таъсиси студияҳои филмсозӣ ба мисли Муҳиддин Ҷӯраев натиҷа надод. Раванди нигаронкунандаи дигар он аст, ки аксарияти ин филмсозон қобилият ё таҳаммули нақди осори худро надоранд, - зикр намуд Сафар Ҳақдодов, раиси синамогарони Тоҷикистон.
Пайдо гаштани студияҳои «Синамо», «Танин», «Мерос», «Таманно», «Насиҳат», «Аҳмади Садр», «Истиқлол», «Чеҳра» ва филмсозони ҷавоне, ба мисли М. Исмоилов, А. Зокиров, Ш. Арабова,  Р. Шоазимов, Д. Султонов, Н. Абдуҷалилов хеле хуб аст, вақтҳои охир бо ташаббуси ҳамин гуна ҷавонони фарҳангдӯст филмҳои шавқовару ҷолиб таҳия мешаванд. Вале мушкилии асосии муаллифон ва созандагон дар он аст, ки қабл аз намоиш филмҳо ба таври қочоқ (пират) ба бозорҳои кишвар паҳн мешаванд. Аз тарси ғасби ғайриқонунӣ дар кинотеатрҳо, ки хароҷоти филмро намебароранд,  муаллифон филмҳояшонро ба намоиш намегузоранд. Интизори студияе мебошанд, ки ақаллан маблағи сарфшударо пардохт намояд. Аз баҳри фоида мегузаранд. Бо ҳамин ҳаваси ҷавонон аз эҷоди филм мемонад. Филмҳои «Беҳуда хорам мекунӣ» - и Т.Муқимов, қисмҳои якум ва дувуми «Арӯси замонавӣ» - и  Н. Пирматов, «Ормон» - у «Паймон» - и М. Ҷӯраев ва як қатор филмҳои дигари писанди  омма аз ҳамин қабиланд. Баъди нусхабардории ғайриқонунии қисми аввали «Арӯси замонавӣ» боз даст задани Набиҷон Пирматов ба сабти қисми дувуми ҳамин филм нишони сарсупурдагии ӯст. Бинобар ин, тасмим гирифтем андешаи ӯро дар масъалаи ғайриқонунӣ ва бо роҳи қочоқ баровардани филмҳои миллӣ шунавем.
«Соли гузашта қисми аввали филми «Арӯси замонавӣ» ғайриқонунӣ аз тарафи шахсони номаълум дар бозорҳои кишвар паҳн гардид. Мутаассифона, имсол низ қисми дувуми филм бо ҳамин роҳ паҳн шуд. Аз тарафи кӣ? Бо кадом роҳ? Бо чӣ мақсад? Номаълум. Хароҷоти филми «Арӯси замонавӣ - 2» 240 000 сомониро ташкил медиҳад, ки ин маблағи калон мебошад, - гуфт Набиҷон Пирматов. - Нахустнамоиши филми «Арӯси замонавӣ - 2» 23 июли соли ҷорӣ дар Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба номи А. Ҷӯраев зери назари қатъии худам баргузор шуд. Пас аз намоиш бо талаби зиёди мухлисони филм, дар асоси шартнома дар кинотеатри «Наврӯз» аз 4 то 18 август онро намоиш додем. Инчунин, дар Синамобазми байналмилалии «Дидор» низ иштирок намудем, вале бо шакли кӯтоҳ. Филм дар бозорҳо паҳн шудааст. Ҳоло аз тарафи мақомоти ҳифзи ҳуқуқ тафтишот идома дорад».
Сафар Ҳақдодов дар мавриди филмҳои «Беҳуда хорам мекунӣ», «Ормон», «Паймон», «Арӯси замонавӣ» ва дигар филмҳои ба ин монанд зикр намуд, ки «дар Аврупову Осиё тамоюли нави филми тиҷоратӣ ба вуҷуд омадааст. Дар Осиёи Марказӣ ҳамин шаклро дар мисоли филми «Суперкелинчак» (Ӯзбекистон, 2011) ва «Бишкек, ман туро дӯст медорам» (Қирғизистон, 2011) дидан мумкин аст. Тафовути филми «Арӯси замонавӣ» аз ин филмҳо дар он аст, ки дар шакли «кич» (ҳар чизи оммаписанд, ба мисли ашёи рангобаранг, назаррабо) баррасӣ мешавад. Филми «Арӯси замонавӣ» аз ҳамин эстетикаи кич об мехӯрад. Бояд бигӯям, ки ин намуди синамо дар байни ҷавонон хеле хуб пазироӣ шудааст».
- Бояд гуфт, ки ҳамон нафарони филмро бо роҳи ғайриқонунӣ паҳн намуда, барои мушкил шудани дарёфташон, филмро ба сомонаҳои интернетӣ низ гузоштаанд. Мақсади онҳоро то ҳол намефаҳмам. Агар вазъ ҳамин бошаду ҳеҷ кас роҳи қочоқро нагирад, махсусан ниҳодҳои қудратӣ, мумкин аст, ки солҳо роҳи дуздӣ баста нашавад. Ҳамчун муаллиф ва коргардон тазаккур доданиам, ки қисми аввали филми «Арӯси замонавӣ» аз ҷониби ҳеҷ кас ҳимоя нашуд. Ба офаридани қисми дувуми он пардохтам. Давоми як сол филмро бо хароҷоти зиёд сохтам, аммо… Чи тавре ки мебинед, қисми дувумаш ҳам ғайриқонунӣ паҳн шуд. Агар ҳуқуқи муаллифии ман аз тарафи давлат ҳимоя шавад, ваъда медиҳам, ки ҳар сол ҳамин хел филмҳои шавқоварро ба ҳаводорони кино пешкаш гардонам», - илова намуд Н. Пирматов.
Мо медонем, ки аксарияти филмҳои дар замони Шӯравӣ сохтаи «Тоҷикфилм» дар хазинаҳои тиллоии Русия - Филмофонди давлатии шаҳри Белые стольбы ва шаҳри Красногорск маҳфузанд ва аз ҷониби ин давлат ҳуқуқҳои муаллифии мо эътироф шудаанд. Яъне ин кишвар  онҳоро ҳифз менамояд ва мо метавонем бо пардохти қимати нусхабардориашон дубора онҳоро ба тамошобини тоҷик пешниҳод намоем. Вале ба саволи тамоми филмҳои имрӯз истеҳсолшуда (ба ғайр аз филмҳои «Тоҷикфилм») чандтоанд ва дар куҷо нигоҳ дошта мешаванд, касе ҷавоб дода наметавонад. Ва дар «кайҳони тортанакпечи интернетӣ» ҳам пайдо кардани онҳо ва даъвои ҳуқуқҳои муаллифӣ кардан, мисли «дар ҳован об кӯфтан» аст.
Аммо С. Ҳақдодов хулоса мекунад, ки барои ба по хестан ва қомат афрохтани синамои миллӣ бояд сохтори алоҳида ва мустақили идораи давлатии кинематография дубора эҳё гардад.
Шаҳбоз АБРОР, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 21.12.2016    №: 250-251    Мутолиа карданд: 2018

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед