logo

фарҳанг

"ТОҶИКОН" - И ШИШОВ

Миллат бояд аз гузаштаи худ – хоҳ дурахшон бошад, хоҳ тира – сабақ бигирад ва дурнамои ояндаашро муайян бисозад.
Эмомалӣ РАҲМОН


Истиқлолият чун муҳаррики пешрафти ҷомеаи Тоҷикистон ба соҳибони ин марзу бум имкони бузургу нодири таърихӣ дод, то гузашта ва имрӯзи худро ба ҷаҳониён муаррифӣ намоянд.

Аз ҷумлаи чунин иқдомоти судманд нашри силсилаи китобҳоест ба унвони «Тоҷнома», ки аз ибтикору дастгирии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон сарчашма мегирад. То имрӯз китобҳои «Авесто», «Бундаҳишн», «Таърихи Сиистон», «Таърихи адабиёти форсӣ-тоҷикӣ», ки бо расмулхат ва забони муосири тоҷик дастрас набуд, тарҷума, баргардон ва бо сифати баланд нашр гардиданд. Дар ин моваро руҷӯи мо ба китоби «Тоҷикон»-и муаррих ва этнографи маъруфи рус Александр Шишов аст. Баъзе аз навиштаҷоту гуфторҳои ҷудогонаи ин таърихнигорро тавассути рӯзнома ба саҳматон расонда будем, ки аксарашон аз тарҷума рӯи кор меомаданд. Инак, кӯшишу талошҳои пайвастаи тарҷумон Илҳом Юсуфӣ ва муҳаррири масъул Алишери Муҳаммадӣ самара дод ва тарҷумаи тоҷикии ин китоб дастраси хонандагон гашт.
Дар оғози китоб омадааст: «Тоҷикон»-и А. П. Шишов нахустин асари бунёдӣ доир ба ҷойгиршавии ҷуғрофӣ, фарҳанги маишӣ, одобу ахлоқ ва дар умум этнографияи тоҷикон аст, ки соли 1910 дар Тошканд ба чоп расидааст».
Аз мазмуну мундариҷааш  пайдост, ки ин маҷмӯа таърих, расму оин ва фарҳанги рӯзгордории тоҷиконро дар асоси маълумоти то аввали асри ХХ батабърасидаи олимону сайёҳони рус ва аврупоӣ инъикос мекунад.
Александр Шишов дар сарсухани соли 1910 нигоштааш кори кӯчактарин ва саҳми андаке барои омӯзиши тоҷикон будани рисолаашро таъкид намуда менависад: «Мо дар бораи саъйу талош ва қобилияти тоҷикони кӯҳистон барои рушду густариши фарҳанг ва такомули миллиашон ҳанӯз маълумоти кам дорем».
Аммо бо вуҷуди ин, ба гуфтаи матншинос Қодири Рустам, муаллиф нахустин бор бисёр аниқ ва ҳамаҷонибаю дақиқ маводи фаровонеро дар бораи этнография ва фарҳанги рӯзгордории тоҷикон ҷамъоварӣ намуд. Қисмати асосии маводе, ки ӯ истифода бурдааст, дар асри ХIХ ва аввали садаи ХХ дар нашрияҳои гуногун дарҷ гардидаанд ва ҳоло ҳуҷҷатҳои китобшиносии нодир маҳсуб мешаванд, ки барои муаррихон ва хонандагони сершумор то имрӯз дастрас набуданд.
Масъулон ва пажӯҳандагони «Тоҷикон» хидматҳои Шишовро тавсиф намуда, ҳамзамон баъзе аз камбудиҳоро низ ба қалам додаанд. Аз ҷумла, ба андешаи онҳо А. Шишов  дар баробари тасвири  маишати зиндагидории тоҷикони кӯҳистон метавонист, ба хазинаи маълумотии худ аз ҳаёти гуногунҷанбҳаи мардуми шаҳр ва маданияти онҳо низ маводу матлабҳои дигар илова намояд.
Бо вуҷуди ин, тарҷумаи ин китоби мардумшиносӣ барои муҳаққиқону мухлисони таъриху оини халқи тоҷик маълумоти муфиду шавқовар медиҳад.  Аз ҷумла, Александр Шишов дар байни дигар мардуми Осиёи Миёна аз чӣ мавқею нуфуз бархӯрдор будани халқи моро чунин тавзеҳ медиҳад: «Тоҷикон сокинони қадимтарини минтақа ҳастанд. Дар ин робита онҳо омӯзгори маънавии халқҳои дигари ин марзу бум маҳсуб меёфтанд».
Бузургмеҳри БАҲОДУР, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 21.12.2016    №: 250-251    Мутолиа карданд: 2475

15.08.2019


Муносибатҳои Ҳиндустон ва ҶМЧ бояд суботи ҷаҳонро таъмин созанд

Дар Япония бар асари гармии ҳаво наздики 13 ҳазор кас бистарӣ шуд

Мулоқоти сарони Россия, Эрон ва Туркия моҳи сентябр доир мешавад

Ҷаҳон дар як сатр

05.08.2019


Ҷаҳон дар як сатр

01.08.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Кан Ҷе - квон

Масоили муҳоҷират матраҳ гардид

Фестивали яхмос ва обҳои ташнагишикан дар Душанбе

АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО. Аз таъсиси маркази тарҷума то ҷашни Саразм

64 дарсади зарари молиявӣ барқарор шуд

ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА. Корҳои ободонӣ вусъат мегиранд

ҲИСОР. Саноатикунонӣ дар мадди аввал

ФАЙЗОБОД. Афзоиши истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ

НОҲИЯИ РӮДАКӢ. Саноат рӯ ба беҳбудӣ дорад

ДДТТ. Нуфузи байналмилалӣ меафзояд

Ҷаҳон дар як сатр

30.07.2019


Фестивали тобистонаи Душанбе доир мешавад

Мулоқоти Шодихон Ҷамшед бо Хуанг Деҳаи

Соҳибкорони ватанию хориҷӣ дар Бадахшон ҷамъ меоянд

БЕҲСОЗИИ ТАЪМИНОТ БО ОБ. Барои он зиёда аз 27 миллион ҷудо гардид

ШАҲРИНАВ. 160 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

Трамп то интихоботи соли 2020 артишашро аз Афғонистон бароварданист

Душанбе 80 шаҳрванди Афғонистонро, ки дар Тоҷикистон ҳукм гирифтааст, ба Кобул истирдод намуд

Ҷаҳон дар як сатр

29.07.2019


ҲИФЗИ ИҶТИМОӢ. Як нишасти муҳим

ДУШАНБЕ. Рушди саноат дар мадди аввал

ХАТЛОН. Таъсиси 31 корхона дар 6 моҳ

МАРКАЗИ ТАДҚИҚОТИ СТРАТЕГӢ. Ҳамкориҳо самар медиҳанд

"ТОҶИК ЭЙР". Парвозҳо аз нав шурӯъ гаштанд

Таъсиси 26 ширкати сайёҳӣ дар ним сол

ДДК. Шумораи омӯзгорони унвондор меафзояд

Ҷаҳон дар як сатр

ВАЗОРАТИ МЕҲНАТ, МУҲОҶИРАТ ВА ШУҒЛИ АҲОЛӢ. Музди миёнаи меҳнат – 1350 сомонӣ

ТИББИ ОИЛАВӢ МУҲИМТАРИН РУКНИ ТАНДУРУСТӢ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед