logo

фарҳанг

"ТОҶИКОН" - И ШИШОВ

Миллат бояд аз гузаштаи худ – хоҳ дурахшон бошад, хоҳ тира – сабақ бигирад ва дурнамои ояндаашро муайян бисозад.
Эмомалӣ РАҲМОН


Истиқлолият чун муҳаррики пешрафти ҷомеаи Тоҷикистон ба соҳибони ин марзу бум имкони бузургу нодири таърихӣ дод, то гузашта ва имрӯзи худро ба ҷаҳониён муаррифӣ намоянд.

Аз ҷумлаи чунин иқдомоти судманд нашри силсилаи китобҳоест ба унвони «Тоҷнома», ки аз ибтикору дастгирии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон сарчашма мегирад. То имрӯз китобҳои «Авесто», «Бундаҳишн», «Таърихи Сиистон», «Таърихи адабиёти форсӣ-тоҷикӣ», ки бо расмулхат ва забони муосири тоҷик дастрас набуд, тарҷума, баргардон ва бо сифати баланд нашр гардиданд. Дар ин моваро руҷӯи мо ба китоби «Тоҷикон»-и муаррих ва этнографи маъруфи рус Александр Шишов аст. Баъзе аз навиштаҷоту гуфторҳои ҷудогонаи ин таърихнигорро тавассути рӯзнома ба саҳматон расонда будем, ки аксарашон аз тарҷума рӯи кор меомаданд. Инак, кӯшишу талошҳои пайвастаи тарҷумон Илҳом Юсуфӣ ва муҳаррири масъул Алишери Муҳаммадӣ самара дод ва тарҷумаи тоҷикии ин китоб дастраси хонандагон гашт.
Дар оғози китоб омадааст: «Тоҷикон»-и А. П. Шишов нахустин асари бунёдӣ доир ба ҷойгиршавии ҷуғрофӣ, фарҳанги маишӣ, одобу ахлоқ ва дар умум этнографияи тоҷикон аст, ки соли 1910 дар Тошканд ба чоп расидааст».
Аз мазмуну мундариҷааш  пайдост, ки ин маҷмӯа таърих, расму оин ва фарҳанги рӯзгордории тоҷиконро дар асоси маълумоти то аввали асри ХХ батабърасидаи олимону сайёҳони рус ва аврупоӣ инъикос мекунад.
Александр Шишов дар сарсухани соли 1910 нигоштааш кори кӯчактарин ва саҳми андаке барои омӯзиши тоҷикон будани рисолаашро таъкид намуда менависад: «Мо дар бораи саъйу талош ва қобилияти тоҷикони кӯҳистон барои рушду густариши фарҳанг ва такомули миллиашон ҳанӯз маълумоти кам дорем».
Аммо бо вуҷуди ин, ба гуфтаи матншинос Қодири Рустам, муаллиф нахустин бор бисёр аниқ ва ҳамаҷонибаю дақиқ маводи фаровонеро дар бораи этнография ва фарҳанги рӯзгордории тоҷикон ҷамъоварӣ намуд. Қисмати асосии маводе, ки ӯ истифода бурдааст, дар асри ХIХ ва аввали садаи ХХ дар нашрияҳои гуногун дарҷ гардидаанд ва ҳоло ҳуҷҷатҳои китобшиносии нодир маҳсуб мешаванд, ки барои муаррихон ва хонандагони сершумор то имрӯз дастрас набуданд.
Масъулон ва пажӯҳандагони «Тоҷикон» хидматҳои Шишовро тавсиф намуда, ҳамзамон баъзе аз камбудиҳоро низ ба қалам додаанд. Аз ҷумла, ба андешаи онҳо А. Шишов  дар баробари тасвири  маишати зиндагидории тоҷикони кӯҳистон метавонист, ба хазинаи маълумотии худ аз ҳаёти гуногунҷанбҳаи мардуми шаҳр ва маданияти онҳо низ маводу матлабҳои дигар илова намояд.
Бо вуҷуди ин, тарҷумаи ин китоби мардумшиносӣ барои муҳаққиқону мухлисони таъриху оини халқи тоҷик маълумоти муфиду шавқовар медиҳад.  Аз ҷумла, Александр Шишов дар байни дигар мардуми Осиёи Миёна аз чӣ мавқею нуфуз бархӯрдор будани халқи моро чунин тавзеҳ медиҳад: «Тоҷикон сокинони қадимтарини минтақа ҳастанд. Дар ин робита онҳо омӯзгори маънавии халқҳои дигари ин марзу бум маҳсуб меёфтанд».
Бузургмеҳри БАҲОДУР, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 21.12.2016    №: 250-251    Мутолиа карданд: 2414

22.02.2019


Ҷаласаи Комиссияи сетарафаи танзими муносибатҳои иҷтимоию меҳнатӣ

Забони тоҷикӣ таърихи зиёда аз чорҳазорсолаи хату алифбо дорад

ББТ барои фаъолияти оператори низоми пардохтии “Осон” иҷозатнома гирифт

МАВСИМИ НАВИ ЛИГАИ ОЛӢ МОҲИ АПРЕЛ ОҒОЗ МЕГАРДАД

Путин самтҳои асосии сиёсати хориҷии Россияро тавзеҳ дод

Хадамоти вижаи 7 кишвари ИДМ машқи "Арарат-Антитеррор" мегузаронанд

Чин дар кайҳон неругоҳи барқи офтобӣ месозад

21.02.2019


ХУҶАНД. Оғози сохтмони бинои нави «Тоҷикстандарт»

ФУТБОЛ. Тақвими бозиҳои тими мунтахаби олимпии кишвар муайян гардид

Табибон аз Тотористон бо ҳампешаҳои тоҷики худ мубодилаи таҷриба мекунанд

Роҳандозии лоиҳаҳои инноватсионӣ дар Қазоқистон

Дар Ҳиндустон 13 иштирокдори тӯй зери чархи мошини боркаш монд

Сӯхтор сабабгори марги ҳафт кӯдак дар Канада

Ҷаҳон дар як сатр

19.02.2019


МАКТАБИ ДАВЛАТДОРИИ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН. ЯК ҲАМОИШИ МУҲИМ

Баррасии масъалаҳои рушди сайёҳӣ

Вохӯрии Низомиддин Зоҳидӣ бо Мазен Шамия

Дурнамои рушди муносибатҳо матраҳ гардид

ҶОМИ КУШОДАИ АВРУПО. Муҳаммадризо Қувватов медали биринҷӣ ба даст овард

Авҷи ниҳолшинонӣ

Саҳми соҳибкорон дар ободии деҳот

Ҳамкории тиҷоратию иқтисодии Чин ва Россия густурдатар мегардад

Сарвар Дониш: «Музокироти сулҳ бидуни ҳукумат қурбе надорад»

«Туҳфаи шоҳона» - и Арабистони Саудӣ ба шаҳрвандони Покистон

Дар Қазоқистон маркази амнияти иттилоотӣ ифтитоҳ меёбад

Сокини навраси Шимкент ду нафарро аз сӯхтор наҷот дод

Ҷаҳон дар як сатр

18.02.2019


Боздиди Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонӣ

ВКД Ҷиноятҳо 83,6 дарсад ошкор шуданд

Вазорати молия. Барои дастгирии буҷет маблағи бештар ҷалб хоҳад гашт

«BISHKEK OPEN – 2019». Дурахши каратэ-дочиёни навраси тоҷик

«МОҲИЯТ ВА ТАЪЙИНОТИ МАТБУОТИ МАҲАЛЛӢ»

РОҒУН. Ободонӣ вусъат меёбад

АНДОЗ. Нақша 100, 6 дарсад иҷро гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед