logo

фарҳанг

"ТОҶИКОН" - И ШИШОВ

Миллат бояд аз гузаштаи худ – хоҳ дурахшон бошад, хоҳ тира – сабақ бигирад ва дурнамои ояндаашро муайян бисозад.
Эмомалӣ РАҲМОН


Истиқлолият чун муҳаррики пешрафти ҷомеаи Тоҷикистон ба соҳибони ин марзу бум имкони бузургу нодири таърихӣ дод, то гузашта ва имрӯзи худро ба ҷаҳониён муаррифӣ намоянд.

Аз ҷумлаи чунин иқдомоти судманд нашри силсилаи китобҳоест ба унвони «Тоҷнома», ки аз ибтикору дастгирии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон сарчашма мегирад. То имрӯз китобҳои «Авесто», «Бундаҳишн», «Таърихи Сиистон», «Таърихи адабиёти форсӣ-тоҷикӣ», ки бо расмулхат ва забони муосири тоҷик дастрас набуд, тарҷума, баргардон ва бо сифати баланд нашр гардиданд. Дар ин моваро руҷӯи мо ба китоби «Тоҷикон»-и муаррих ва этнографи маъруфи рус Александр Шишов аст. Баъзе аз навиштаҷоту гуфторҳои ҷудогонаи ин таърихнигорро тавассути рӯзнома ба саҳматон расонда будем, ки аксарашон аз тарҷума рӯи кор меомаданд. Инак, кӯшишу талошҳои пайвастаи тарҷумон Илҳом Юсуфӣ ва муҳаррири масъул Алишери Муҳаммадӣ самара дод ва тарҷумаи тоҷикии ин китоб дастраси хонандагон гашт.
Дар оғози китоб омадааст: «Тоҷикон»-и А. П. Шишов нахустин асари бунёдӣ доир ба ҷойгиршавии ҷуғрофӣ, фарҳанги маишӣ, одобу ахлоқ ва дар умум этнографияи тоҷикон аст, ки соли 1910 дар Тошканд ба чоп расидааст».
Аз мазмуну мундариҷааш  пайдост, ки ин маҷмӯа таърих, расму оин ва фарҳанги рӯзгордории тоҷиконро дар асоси маълумоти то аввали асри ХХ батабърасидаи олимону сайёҳони рус ва аврупоӣ инъикос мекунад.
Александр Шишов дар сарсухани соли 1910 нигоштааш кори кӯчактарин ва саҳми андаке барои омӯзиши тоҷикон будани рисолаашро таъкид намуда менависад: «Мо дар бораи саъйу талош ва қобилияти тоҷикони кӯҳистон барои рушду густариши фарҳанг ва такомули миллиашон ҳанӯз маълумоти кам дорем».
Аммо бо вуҷуди ин, ба гуфтаи матншинос Қодири Рустам, муаллиф нахустин бор бисёр аниқ ва ҳамаҷонибаю дақиқ маводи фаровонеро дар бораи этнография ва фарҳанги рӯзгордории тоҷикон ҷамъоварӣ намуд. Қисмати асосии маводе, ки ӯ истифода бурдааст, дар асри ХIХ ва аввали садаи ХХ дар нашрияҳои гуногун дарҷ гардидаанд ва ҳоло ҳуҷҷатҳои китобшиносии нодир маҳсуб мешаванд, ки барои муаррихон ва хонандагони сершумор то имрӯз дастрас набуданд.
Масъулон ва пажӯҳандагони «Тоҷикон» хидматҳои Шишовро тавсиф намуда, ҳамзамон баъзе аз камбудиҳоро низ ба қалам додаанд. Аз ҷумла, ба андешаи онҳо А. Шишов  дар баробари тасвири  маишати зиндагидории тоҷикони кӯҳистон метавонист, ба хазинаи маълумотии худ аз ҳаёти гуногунҷанбҳаи мардуми шаҳр ва маданияти онҳо низ маводу матлабҳои дигар илова намояд.
Бо вуҷуди ин, тарҷумаи ин китоби мардумшиносӣ барои муҳаққиқону мухлисони таъриху оини халқи тоҷик маълумоти муфиду шавқовар медиҳад.  Аз ҷумла, Александр Шишов дар байни дигар мардуми Осиёи Миёна аз чӣ мавқею нуфуз бархӯрдор будани халқи моро чунин тавзеҳ медиҳад: «Тоҷикон сокинони қадимтарини минтақа ҳастанд. Дар ин робита онҳо омӯзгори маънавии халқҳои дигари ин марзу бум маҳсуб меёфтанд».
Бузургмеҳри БАҲОДУР, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 21.12.2016    №: 250-251    Мутолиа карданд: 2378

19.11.2018


ДЕВАШТИЧ. Авҷи созандагиҳо дар Ҷамоати деҳоти Яхтан

Артиши Сурия охирин истеҳкоми «ДИ» дар ҷануби кишварро зери назорат гирифт

Дар ҳама минтақаҳои Ӯзбекистон «мактаби президентӣ» месозанд

Роҳандозии барномаи махсуси давлатии ипотекӣ барои дӯзандагони Қирғизистон

Киштии зериобии «Сан Хуан» - ро дар уқёнуси Атлантика ёфтанд

Ҷаҳон дар як сатр

Кулишов: «Марзҳои ИДМ бо таҷҳизоти муосир таъмин карда мешаванд»

Дар Тоҷикистон омӯзгори забони англисӣ барои таблиғи «ДИ» 19 сол гирифт

Қазоқистон мубориза бо машруботро сахттар мекунад

Фоидаи туризм ба кадом шаҳри дунё бештар аст?

Ҷаҳон дар як сатр

"ИСТИҚЛОЛ" бори аввал барои Ҷоми чемпионҳои КФО мубориза хоҳад бурд

Омодагии тими миллӣ ба марҳилаи интихобии Ҷоми ҷаҳон – 2022

УСМОН ТОШЕВ САРМУРАББИИ НАВИ ДАСТАИ МУНТАХАБ

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед