logo

фарҳанг

ВАҚТ ВА ЗИНДАГӢ

Гузаштани вақтро бузургони ҷаҳон бештар эҳсосу дарк кардаанду фаҳмидаанд. Аз ин рӯ, барои ҳушдори мо аз он дар ҳар давру замон гуфтаанд. Мақсад бедории мо, шинохти вақт аст, то ҳар лаҳзаи онро бо хушдилӣ бигузаронем ва дар оянда афсӯс нахӯрем. Куҳан кунад ба замоне ҳамон куҷо нав буд, Ва нав кунад ба замоне ҳамон ки хулқон буд, - мегӯяд Одамушшуаро Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ. Мавлоно Ҷалолуддини Балхӣ дар ин бора рӯшану возеҳ изҳор медорад: Ҳар замон нав мешавад дунёву мо, Бехабар аз нав шудан андар бақо. Имануил Кант, ҳакими олмонӣ, гузаштани замонро чун арраи беовоз муаррифӣ кардааст. Бузургони мо сифати дигари арраро баён доштаанд: Таълим зи арра гир дар касби маош, Чизе сӯи худ мекашу чизе мепош. Ин «беовозӣ» - ро як шоири классики мо бисёр зебо ва бо сувари хаёл изҳор намудааст: Дӯш аз барам чу рафтӣ, огаҳ нагаштам, оре, Умрию рафтани умр овози по надорад. Хоҷа Ҳофизи Шерозӣ ин садо, ин овозро мешунавад ва бо андак андуҳ барои дар ғафлат намондани инсонҳо мегӯяд: Маро дар манзили ҷонон чӣ амну айш,чун ҳар дам, Ҷаррас фарёд медорад, ки барбандед маҳмилҳо. Ва Умари Хайём пештар аз ӯ гуфтааст: Донӣ, ки чӣ мегӯяд хурӯси саҳарӣ? К-аз умр шабе гузашту ту бехабарӣ. Вақт хоҳ – нохоҳ мегузарад. Бузургони мо ҳар чи оянда аст, онро наздик шумурдаанд. Оре ҳамин тавр аст. Вақт даҳаспа меояд, зуди зуди зуд. То чашм мекушоему бохабар мешавем, ки омадааст, расидааст. Аз рафта биандешем ё аз оянда? Ба ин пурсиш Т. Броун посухи зебо дорад: «Аз гузашта дида бояд дар бораи оянда биандешем, зеро дар оянда зиндагӣ ба сар мебарем». Барои ояндаи худ, инсонҳо, кишвар, миллат чӣ кардем, чӣ омодагӣ гирифтем? Ба ин пурсиш ҳар шахси огоҳ, дилсӯзи миллату инсоният бояд посухи дурусту сазовору муносиб дошта бошад. Нахуст барои ин ба хештаншиносӣ, худсозӣ, инсонсозӣ таваҷҷуҳ зоҳир бикунем. Расидан ба ин мақсуди бузург мушкил нест. Муҳим дар ин роҳ бояд гом бардорем, албатта, бо азми қавӣ. Ф. Бекон барҳақ таъкид кардааст: «Инсон ҳама вақт қаҳрамон намешавад, аммо ҳама вақт инсон шуда метавонад». Ҷавонмардию номусро дар зиндагӣ набояд аз даст дод, оре, агар мартабаи баландро хосторем. Наполеон дар ин маврид мегӯяд: «Ду чиз аст, ки инсонро ба мартабаи баланд мебардорад: мардонро ҷавонмардӣ ва занонро номус». Аз дарҳои маҳкам набояд бо андуҳу нигаронӣ биандешем ва пеши нотавонӣ сар фуруд биорем. Сервантес, нависандаи бузурги дунё, моро таълим медиҳад, ки «як дар агар маҳкам шуд, дигараш кушода мешавад». Мабодо ки ин байти Мирзо Абдулқодири Бедилро нодуруст бифаҳмем ва ба ин ҳол дар тааҷҷуб биафтем: Касе дар банди ғафлатмондае чун ман надид ин ҷо, Ду олам як дари боз асту меҷӯям калид ин ҷо. Сэнека, адиби Юнони бостон, дар он рӯзгори пешини пешин ҳикмати зиндагиро барои мо бозгӯ мекунад: «Зиндагӣ мисли ҳикоя аст, муҳим дароз будани он нест, балки маънои он аст». Пас, ин ҳақиқатро бояд бишносем. Чаро? Чунки ба ифодаи ӯ: «Ҳақиқат таъхирро дӯст намедорад». Пас, дер макун! Шиллер бисёр нозук ва ҳадафрас баён медорад: «Ҳақиқат барои боақлон ва зебоӣ барои қалбҳои пурэҳсос офарида шудааст». Виктор Гюго, нависандаи фаронсавӣ, изҳор доштааст: «Шер баъд аз марг пӯст ва инсон ном боқӣ мегузорад». Ва як шоири мо барвақттар ин маъноро гуфтааст: Номе аз хеш дар ҷаҳон бигзор, Зиндагонӣ барои мурдан нест. Пас, вақтро, Соли навро барои зебову хуш зистан ва аз худ номи нек гузоштан бояд сарф кард. Такрор ҳам шавад, аз номи он шоир мегӯям: «Зиндагонӣ барои мурдан нест». Абдулқодири РАҲИМ, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 01.01.2017    №: 1    Мутолиа карданд: 2612

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед