logo

фарҳанг

ВАҚТ ВА ЗИНДАГӢ

Гузаштани вақтро бузургони ҷаҳон бештар эҳсосу дарк кардаанду фаҳмидаанд. Аз ин рӯ, барои ҳушдори мо аз он дар ҳар давру замон гуфтаанд. Мақсад бедории мо, шинохти вақт аст, то ҳар лаҳзаи онро бо хушдилӣ бигузаронем ва дар оянда афсӯс нахӯрем. Куҳан кунад ба замоне ҳамон куҷо нав буд, Ва нав кунад ба замоне ҳамон ки хулқон буд, - мегӯяд Одамушшуаро Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ. Мавлоно Ҷалолуддини Балхӣ дар ин бора рӯшану возеҳ изҳор медорад: Ҳар замон нав мешавад дунёву мо, Бехабар аз нав шудан андар бақо. Имануил Кант, ҳакими олмонӣ, гузаштани замонро чун арраи беовоз муаррифӣ кардааст. Бузургони мо сифати дигари арраро баён доштаанд: Таълим зи арра гир дар касби маош, Чизе сӯи худ мекашу чизе мепош. Ин «беовозӣ» - ро як шоири классики мо бисёр зебо ва бо сувари хаёл изҳор намудааст: Дӯш аз барам чу рафтӣ, огаҳ нагаштам, оре, Умрию рафтани умр овози по надорад. Хоҷа Ҳофизи Шерозӣ ин садо, ин овозро мешунавад ва бо андак андуҳ барои дар ғафлат намондани инсонҳо мегӯяд: Маро дар манзили ҷонон чӣ амну айш,чун ҳар дам, Ҷаррас фарёд медорад, ки барбандед маҳмилҳо. Ва Умари Хайём пештар аз ӯ гуфтааст: Донӣ, ки чӣ мегӯяд хурӯси саҳарӣ? К-аз умр шабе гузашту ту бехабарӣ. Вақт хоҳ – нохоҳ мегузарад. Бузургони мо ҳар чи оянда аст, онро наздик шумурдаанд. Оре ҳамин тавр аст. Вақт даҳаспа меояд, зуди зуди зуд. То чашм мекушоему бохабар мешавем, ки омадааст, расидааст. Аз рафта биандешем ё аз оянда? Ба ин пурсиш Т. Броун посухи зебо дорад: «Аз гузашта дида бояд дар бораи оянда биандешем, зеро дар оянда зиндагӣ ба сар мебарем». Барои ояндаи худ, инсонҳо, кишвар, миллат чӣ кардем, чӣ омодагӣ гирифтем? Ба ин пурсиш ҳар шахси огоҳ, дилсӯзи миллату инсоният бояд посухи дурусту сазовору муносиб дошта бошад. Нахуст барои ин ба хештаншиносӣ, худсозӣ, инсонсозӣ таваҷҷуҳ зоҳир бикунем. Расидан ба ин мақсуди бузург мушкил нест. Муҳим дар ин роҳ бояд гом бардорем, албатта, бо азми қавӣ. Ф. Бекон барҳақ таъкид кардааст: «Инсон ҳама вақт қаҳрамон намешавад, аммо ҳама вақт инсон шуда метавонад». Ҷавонмардию номусро дар зиндагӣ набояд аз даст дод, оре, агар мартабаи баландро хосторем. Наполеон дар ин маврид мегӯяд: «Ду чиз аст, ки инсонро ба мартабаи баланд мебардорад: мардонро ҷавонмардӣ ва занонро номус». Аз дарҳои маҳкам набояд бо андуҳу нигаронӣ биандешем ва пеши нотавонӣ сар фуруд биорем. Сервантес, нависандаи бузурги дунё, моро таълим медиҳад, ки «як дар агар маҳкам шуд, дигараш кушода мешавад». Мабодо ки ин байти Мирзо Абдулқодири Бедилро нодуруст бифаҳмем ва ба ин ҳол дар тааҷҷуб биафтем: Касе дар банди ғафлатмондае чун ман надид ин ҷо, Ду олам як дари боз асту меҷӯям калид ин ҷо. Сэнека, адиби Юнони бостон, дар он рӯзгори пешини пешин ҳикмати зиндагиро барои мо бозгӯ мекунад: «Зиндагӣ мисли ҳикоя аст, муҳим дароз будани он нест, балки маънои он аст». Пас, ин ҳақиқатро бояд бишносем. Чаро? Чунки ба ифодаи ӯ: «Ҳақиқат таъхирро дӯст намедорад». Пас, дер макун! Шиллер бисёр нозук ва ҳадафрас баён медорад: «Ҳақиқат барои боақлон ва зебоӣ барои қалбҳои пурэҳсос офарида шудааст». Виктор Гюго, нависандаи фаронсавӣ, изҳор доштааст: «Шер баъд аз марг пӯст ва инсон ном боқӣ мегузорад». Ва як шоири мо барвақттар ин маъноро гуфтааст: Номе аз хеш дар ҷаҳон бигзор, Зиндагонӣ барои мурдан нест. Пас, вақтро, Соли навро барои зебову хуш зистан ва аз худ номи нек гузоштан бояд сарф кард. Такрор ҳам шавад, аз номи он шоир мегӯям: «Зиндагонӣ барои мурдан нест». Абдулқодири РАҲИМ, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 01.01.2017    №: 1    Мутолиа карданд: 2714

15.08.2019


Муносибатҳои Ҳиндустон ва ҶМЧ бояд суботи ҷаҳонро таъмин созанд

Дар Япония бар асари гармии ҳаво наздики 13 ҳазор кас бистарӣ шуд

Мулоқоти сарони Россия, Эрон ва Туркия моҳи сентябр доир мешавад

Ҷаҳон дар як сатр

05.08.2019


Ҷаҳон дар як сатр

01.08.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Кан Ҷе - квон

Масоили муҳоҷират матраҳ гардид

Фестивали яхмос ва обҳои ташнагишикан дар Душанбе

АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО. Аз таъсиси маркази тарҷума то ҷашни Саразм

64 дарсади зарари молиявӣ барқарор шуд

ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА. Корҳои ободонӣ вусъат мегиранд

ҲИСОР. Саноатикунонӣ дар мадди аввал

ФАЙЗОБОД. Афзоиши истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ

НОҲИЯИ РӮДАКӢ. Саноат рӯ ба беҳбудӣ дорад

ДДТТ. Нуфузи байналмилалӣ меафзояд

Ҷаҳон дар як сатр

30.07.2019


Фестивали тобистонаи Душанбе доир мешавад

Мулоқоти Шодихон Ҷамшед бо Хуанг Деҳаи

Соҳибкорони ватанию хориҷӣ дар Бадахшон ҷамъ меоянд

БЕҲСОЗИИ ТАЪМИНОТ БО ОБ. Барои он зиёда аз 27 миллион ҷудо гардид

ШАҲРИНАВ. 160 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

Трамп то интихоботи соли 2020 артишашро аз Афғонистон бароварданист

Душанбе 80 шаҳрванди Афғонистонро, ки дар Тоҷикистон ҳукм гирифтааст, ба Кобул истирдод намуд

Ҷаҳон дар як сатр

29.07.2019


ҲИФЗИ ИҶТИМОӢ. Як нишасти муҳим

ДУШАНБЕ. Рушди саноат дар мадди аввал

ХАТЛОН. Таъсиси 31 корхона дар 6 моҳ

МАРКАЗИ ТАДҚИҚОТИ СТРАТЕГӢ. Ҳамкориҳо самар медиҳанд

"ТОҶИК ЭЙР". Парвозҳо аз нав шурӯъ гаштанд

Таъсиси 26 ширкати сайёҳӣ дар ним сол

ДДК. Шумораи омӯзгорони унвондор меафзояд

Ҷаҳон дар як сатр

ВАЗОРАТИ МЕҲНАТ, МУҲОҶИРАТ ВА ШУҒЛИ АҲОЛӢ. Музди миёнаи меҳнат – 1350 сомонӣ

ТИББИ ОИЛАВӢ МУҲИМТАРИН РУКНИ ТАНДУРУСТӢ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед