logo

фарҳанг

ВАҚТ ВА ЗИНДАГӢ

Гузаштани вақтро бузургони ҷаҳон бештар эҳсосу дарк кардаанду фаҳмидаанд. Аз ин рӯ, барои ҳушдори мо аз он дар ҳар давру замон гуфтаанд. Мақсад бедории мо, шинохти вақт аст, то ҳар лаҳзаи онро бо хушдилӣ бигузаронем ва дар оянда афсӯс нахӯрем. Куҳан кунад ба замоне ҳамон куҷо нав буд, Ва нав кунад ба замоне ҳамон ки хулқон буд, - мегӯяд Одамушшуаро Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ. Мавлоно Ҷалолуддини Балхӣ дар ин бора рӯшану возеҳ изҳор медорад: Ҳар замон нав мешавад дунёву мо, Бехабар аз нав шудан андар бақо. Имануил Кант, ҳакими олмонӣ, гузаштани замонро чун арраи беовоз муаррифӣ кардааст. Бузургони мо сифати дигари арраро баён доштаанд: Таълим зи арра гир дар касби маош, Чизе сӯи худ мекашу чизе мепош. Ин «беовозӣ» - ро як шоири классики мо бисёр зебо ва бо сувари хаёл изҳор намудааст: Дӯш аз барам чу рафтӣ, огаҳ нагаштам, оре, Умрию рафтани умр овози по надорад. Хоҷа Ҳофизи Шерозӣ ин садо, ин овозро мешунавад ва бо андак андуҳ барои дар ғафлат намондани инсонҳо мегӯяд: Маро дар манзили ҷонон чӣ амну айш,чун ҳар дам, Ҷаррас фарёд медорад, ки барбандед маҳмилҳо. Ва Умари Хайём пештар аз ӯ гуфтааст: Донӣ, ки чӣ мегӯяд хурӯси саҳарӣ? К-аз умр шабе гузашту ту бехабарӣ. Вақт хоҳ – нохоҳ мегузарад. Бузургони мо ҳар чи оянда аст, онро наздик шумурдаанд. Оре ҳамин тавр аст. Вақт даҳаспа меояд, зуди зуди зуд. То чашм мекушоему бохабар мешавем, ки омадааст, расидааст. Аз рафта биандешем ё аз оянда? Ба ин пурсиш Т. Броун посухи зебо дорад: «Аз гузашта дида бояд дар бораи оянда биандешем, зеро дар оянда зиндагӣ ба сар мебарем». Барои ояндаи худ, инсонҳо, кишвар, миллат чӣ кардем, чӣ омодагӣ гирифтем? Ба ин пурсиш ҳар шахси огоҳ, дилсӯзи миллату инсоният бояд посухи дурусту сазовору муносиб дошта бошад. Нахуст барои ин ба хештаншиносӣ, худсозӣ, инсонсозӣ таваҷҷуҳ зоҳир бикунем. Расидан ба ин мақсуди бузург мушкил нест. Муҳим дар ин роҳ бояд гом бардорем, албатта, бо азми қавӣ. Ф. Бекон барҳақ таъкид кардааст: «Инсон ҳама вақт қаҳрамон намешавад, аммо ҳама вақт инсон шуда метавонад». Ҷавонмардию номусро дар зиндагӣ набояд аз даст дод, оре, агар мартабаи баландро хосторем. Наполеон дар ин маврид мегӯяд: «Ду чиз аст, ки инсонро ба мартабаи баланд мебардорад: мардонро ҷавонмардӣ ва занонро номус». Аз дарҳои маҳкам набояд бо андуҳу нигаронӣ биандешем ва пеши нотавонӣ сар фуруд биорем. Сервантес, нависандаи бузурги дунё, моро таълим медиҳад, ки «як дар агар маҳкам шуд, дигараш кушода мешавад». Мабодо ки ин байти Мирзо Абдулқодири Бедилро нодуруст бифаҳмем ва ба ин ҳол дар тааҷҷуб биафтем: Касе дар банди ғафлатмондае чун ман надид ин ҷо, Ду олам як дари боз асту меҷӯям калид ин ҷо. Сэнека, адиби Юнони бостон, дар он рӯзгори пешини пешин ҳикмати зиндагиро барои мо бозгӯ мекунад: «Зиндагӣ мисли ҳикоя аст, муҳим дароз будани он нест, балки маънои он аст». Пас, ин ҳақиқатро бояд бишносем. Чаро? Чунки ба ифодаи ӯ: «Ҳақиқат таъхирро дӯст намедорад». Пас, дер макун! Шиллер бисёр нозук ва ҳадафрас баён медорад: «Ҳақиқат барои боақлон ва зебоӣ барои қалбҳои пурэҳсос офарида шудааст». Виктор Гюго, нависандаи фаронсавӣ, изҳор доштааст: «Шер баъд аз марг пӯст ва инсон ном боқӣ мегузорад». Ва як шоири мо барвақттар ин маъноро гуфтааст: Номе аз хеш дар ҷаҳон бигзор, Зиндагонӣ барои мурдан нест. Пас, вақтро, Соли навро барои зебову хуш зистан ва аз худ номи нек гузоштан бояд сарф кард. Такрор ҳам шавад, аз номи он шоир мегӯям: «Зиндагонӣ барои мурдан нест». Абдулқодири РАҲИМ, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 01.01.2017    №: 1    Мутолиа карданд: 2589

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед