logo

фарҳанг

ХУШО АМИРЕ, КИ БА ХОНАИ ФАҚИР ОЯД... ДАР БОРАИ АДАБПАРВАРИИ ПЕШВОИ МУАЗЗАМИ МИЛЛАТ

Танҳо ихлосу муҳаббати профессор Усмонҷон Ғаффоров ба абармарди адабиёту таърих Сотим Улуғзода сабаб шудааст, ки аз солҳои ҳафтодуми асри ХХ сар карда, тамоми асарҳои устод, маводу ҳуҷҷат ва санадҳои ба эшон вобастабударо ҷамъ оварад. Ҳатто кӯчактарин мақолаву хабарро оид ба устод Улуғзода ӯ дар хазинаи худ дорад. Дар заминаи маводи мазкур китоби «Сотим Улуғзода» рӯйи кор омад. Дар он аз адабпарварии Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон ва муносибати ӯ бо адиб низ сухан меравад.
Соли 1991, ки ба давраи мустақилияти кишварҳои собиқ шӯравӣ рост омад, барои Тоҷикистони соҳибистиқлоли мо бо сабабҳои маълум мушкилоти зиёде ба дунбол дошт. Рӯз аз рӯз сохторҳои давлатӣ фалаҷ ва зиндагӣ мушкил мегашт. Дар он солҳо вазъи саломатии устод Улуғзода чандон хуб набуд. Онҳо бо завҷаашон  Любов Андреевна аз ноилоҷӣ ба шаҳри Москваи Федератсияи Русия кӯч бастанд.
Дурӣ аз Ватан барояш мушкил буд. Барои аҳли илму адаби  тоҷик низ душвор буд, ки дар айёми пирӣ адиби маҳбуби худро дар мусофират бинад. Устод он ҷо хомӯшу бесадову талх бар умри рафта мегирист. Хастагӣ, беморӣ ва мушкилоти рӯзгор ҳар рӯз таҳдид мекарданд. Шукрона, ки баъзе вақт тоҷикони Москва ба аёдати эшон меомаданд ва устодро хушҳол мекарданд.
Рӯзноманигорони Русия Владимир Сухомлинов ва Геннадий Шалаев дар қиссаи ҳуҷҷатии ба Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон бахшидашуда – «Дорога к согласию», ки дар нашриёти «Собеседник» - и Москва соли 2002 ба табъ расидааст, як лаҳзаро аз рӯзгори Сотим Улуғзода меоваранд, ки чунин аст: «Дуои хайри одами пиронсолро, алалхусус вай аз падар бошад, тоҷикон дар баробари дуои авлиё медонанд. Шояд дуоҳои падар ба писар мадад карданд, ки ӯ ба кулли имтиҳону воқеаҳои шадид, ки солҳои минбаъда рух доданд, тоб оварад…
Дертар, соли 1995 Президент дар Москва ба хонаи нависандаи машҳури тоҷик Сотим Улуғзода, ки бемори бистарӣ буд, ба аёдат рафт. Ва ба писари ӯ муроҷиат карда гуфт:
- Зариф, ба ту душвор аст. Аммо мебояд, ки ба падари ранҷуру бемадорат нигаҳбон бошӣ. Ман вазъи туро хуб мефаҳмам. Муддати даҳ сол падари ман ҳам дар чунин ҳолат буд…».
Дар он лаҳзаҳои таърихие, ки Президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмон рӯ ба рӯи устод Сотим Улуғзода нишаста, ҳолпурсӣ мекард, бегумон пеши назари устод ҳикояте аз китоби «Фиҳӣ мо фиҳӣ» - и Мавлонои Балхӣ падид омад:
«Набии акрам саллаллоҳи алайҳи ва саллам фармуд: «Бадтарин олиму адиб он аст, ки зиёрати амирон равад ва беҳтарин амирон он аст, ки ба дидори адибон ояд». Байт:
Хушо амире, ки ба хонаи
фақир ояд,
Ва бадо фақире, ки ба
даргоҳи амир равад».
Ин ҳикоят ҳамоно амали неку адабпарваронаи Эмомалӣ Раҳмонро нишон медиҳад. Ба дидорбиниаш омадани Сарвари давлат устод Улуғзодаро рӯҳи тозаву болу пар бахшид. Хоки Тоҷикистон Сотим Улуғзодаро мисли меҳри модар ба худ мекашид. Ва шукри Яздон, ки дар он рӯзҳои вазнин бо супориши Сарвари давлат кормандони сафоратхонаи Тоҷикистон дар Москва аз ҳоли адиб муттасил хабар мегирифтанд. Чароғи рӯзгори устод Улуғзода 25 июни соли 1997 (ду рӯз қабл аз ба имзо расидани Созишномаи истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ) дар яке аз беморхонаҳои Москва хомӯш гардид.
Ҳамсари нависанда Любов Андреевна он рӯзро чунин ба ёд меорад: «Дар бемористон пас аз марги Сотим меҳрубонӣ ва марҳамати ходимони Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Федератсияи Русияро ҳис намудам. Агар онҳо намебуданд, намедонистам чӣ кор кунам. Маҳз бо ёриву дастгирии Ҳукумати Тоҷикистон ҷисми Сотимро ба Душанбе бурданд. Шахсан аз Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон сипосгузорам, ки мушкилоти моро осон карданд, вагарна бо машаққати зиёд ҷисми устодро дар Москва ба хок месупурдем.
… Баъди ташрифи Президент ва раиси шаҳри Душанбе андешаи зудтар ба Меҳани азиз баргаштан устодро осуда намегузошт. Вале, пириву ба замми ин дардмандӣ ба ӯ имкон намедод, ки ба мушкилиҳои сафар тоб оварад.
Сотим то нафасҳои вопасин ёди Тоҷикистон мекард, аз шунидани исми Тоҷикистон ё Душанбе рӯҳ ва неруи тоза гирифта, кӯшиши аз ҷой бархестан менамуд, дар ҳасрати ёрони азиз дар дидааш ашк ҳалқа мезад».
Эмомалӣ Раҳмон шурӯъ аз соли 1995 ҳамчун Сарвари фарҳангдӯст ба таври мураттаб аз ҳоли устод Улуғзода тавассути кормандони масъули давлатӣ ва ҳам сафоратхонаи Тоҷикистон дар Москва огоҳ буданд. Бо супориши махсуси он кас ҷасади ин абармард ба Душанбе интиқол ёфт ва дар мавзеи Лучоб ба хок супурда шуд.
Профессор Усмонҷон Ғаффоров бо баробари ба қалам додани ҷавонмардиии Эмомалӣ Раҳмон, инчунин, барои гиромидошти рӯҳи Сотим Улуғзода хидмати бузурге кардааст, ки боиси ифтихору омӯзиш аст.
Таҳияи Бузургмеҳри БАҲОДУР, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 04.01.2017    №: 2    Мутолиа карданд: 2589

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед