logo

фарҳанг

ХУШО АМИРЕ, КИ БА ХОНАИ ФАҚИР ОЯД... ДАР БОРАИ АДАБПАРВАРИИ ПЕШВОИ МУАЗЗАМИ МИЛЛАТ

Танҳо ихлосу муҳаббати профессор Усмонҷон Ғаффоров ба абармарди адабиёту таърих Сотим Улуғзода сабаб шудааст, ки аз солҳои ҳафтодуми асри ХХ сар карда, тамоми асарҳои устод, маводу ҳуҷҷат ва санадҳои ба эшон вобастабударо ҷамъ оварад. Ҳатто кӯчактарин мақолаву хабарро оид ба устод Улуғзода ӯ дар хазинаи худ дорад. Дар заминаи маводи мазкур китоби «Сотим Улуғзода» рӯйи кор омад. Дар он аз адабпарварии Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон ва муносибати ӯ бо адиб низ сухан меравад.
Соли 1991, ки ба давраи мустақилияти кишварҳои собиқ шӯравӣ рост омад, барои Тоҷикистони соҳибистиқлоли мо бо сабабҳои маълум мушкилоти зиёде ба дунбол дошт. Рӯз аз рӯз сохторҳои давлатӣ фалаҷ ва зиндагӣ мушкил мегашт. Дар он солҳо вазъи саломатии устод Улуғзода чандон хуб набуд. Онҳо бо завҷаашон  Любов Андреевна аз ноилоҷӣ ба шаҳри Москваи Федератсияи Русия кӯч бастанд.
Дурӣ аз Ватан барояш мушкил буд. Барои аҳли илму адаби  тоҷик низ душвор буд, ки дар айёми пирӣ адиби маҳбуби худро дар мусофират бинад. Устод он ҷо хомӯшу бесадову талх бар умри рафта мегирист. Хастагӣ, беморӣ ва мушкилоти рӯзгор ҳар рӯз таҳдид мекарданд. Шукрона, ки баъзе вақт тоҷикони Москва ба аёдати эшон меомаданд ва устодро хушҳол мекарданд.
Рӯзноманигорони Русия Владимир Сухомлинов ва Геннадий Шалаев дар қиссаи ҳуҷҷатии ба Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон бахшидашуда – «Дорога к согласию», ки дар нашриёти «Собеседник» - и Москва соли 2002 ба табъ расидааст, як лаҳзаро аз рӯзгори Сотим Улуғзода меоваранд, ки чунин аст: «Дуои хайри одами пиронсолро, алалхусус вай аз падар бошад, тоҷикон дар баробари дуои авлиё медонанд. Шояд дуоҳои падар ба писар мадад карданд, ки ӯ ба кулли имтиҳону воқеаҳои шадид, ки солҳои минбаъда рух доданд, тоб оварад…
Дертар, соли 1995 Президент дар Москва ба хонаи нависандаи машҳури тоҷик Сотим Улуғзода, ки бемори бистарӣ буд, ба аёдат рафт. Ва ба писари ӯ муроҷиат карда гуфт:
- Зариф, ба ту душвор аст. Аммо мебояд, ки ба падари ранҷуру бемадорат нигаҳбон бошӣ. Ман вазъи туро хуб мефаҳмам. Муддати даҳ сол падари ман ҳам дар чунин ҳолат буд…».
Дар он лаҳзаҳои таърихие, ки Президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмон рӯ ба рӯи устод Сотим Улуғзода нишаста, ҳолпурсӣ мекард, бегумон пеши назари устод ҳикояте аз китоби «Фиҳӣ мо фиҳӣ» - и Мавлонои Балхӣ падид омад:
«Набии акрам саллаллоҳи алайҳи ва саллам фармуд: «Бадтарин олиму адиб он аст, ки зиёрати амирон равад ва беҳтарин амирон он аст, ки ба дидори адибон ояд». Байт:
Хушо амире, ки ба хонаи
фақир ояд,
Ва бадо фақире, ки ба
даргоҳи амир равад».
Ин ҳикоят ҳамоно амали неку адабпарваронаи Эмомалӣ Раҳмонро нишон медиҳад. Ба дидорбиниаш омадани Сарвари давлат устод Улуғзодаро рӯҳи тозаву болу пар бахшид. Хоки Тоҷикистон Сотим Улуғзодаро мисли меҳри модар ба худ мекашид. Ва шукри Яздон, ки дар он рӯзҳои вазнин бо супориши Сарвари давлат кормандони сафоратхонаи Тоҷикистон дар Москва аз ҳоли адиб муттасил хабар мегирифтанд. Чароғи рӯзгори устод Улуғзода 25 июни соли 1997 (ду рӯз қабл аз ба имзо расидани Созишномаи истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ) дар яке аз беморхонаҳои Москва хомӯш гардид.
Ҳамсари нависанда Любов Андреевна он рӯзро чунин ба ёд меорад: «Дар бемористон пас аз марги Сотим меҳрубонӣ ва марҳамати ходимони Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Федератсияи Русияро ҳис намудам. Агар онҳо намебуданд, намедонистам чӣ кор кунам. Маҳз бо ёриву дастгирии Ҳукумати Тоҷикистон ҷисми Сотимро ба Душанбе бурданд. Шахсан аз Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон сипосгузорам, ки мушкилоти моро осон карданд, вагарна бо машаққати зиёд ҷисми устодро дар Москва ба хок месупурдем.
… Баъди ташрифи Президент ва раиси шаҳри Душанбе андешаи зудтар ба Меҳани азиз баргаштан устодро осуда намегузошт. Вале, пириву ба замми ин дардмандӣ ба ӯ имкон намедод, ки ба мушкилиҳои сафар тоб оварад.
Сотим то нафасҳои вопасин ёди Тоҷикистон мекард, аз шунидани исми Тоҷикистон ё Душанбе рӯҳ ва неруи тоза гирифта, кӯшиши аз ҷой бархестан менамуд, дар ҳасрати ёрони азиз дар дидааш ашк ҳалқа мезад».
Эмомалӣ Раҳмон шурӯъ аз соли 1995 ҳамчун Сарвари фарҳангдӯст ба таври мураттаб аз ҳоли устод Улуғзода тавассути кормандони масъули давлатӣ ва ҳам сафоратхонаи Тоҷикистон дар Москва огоҳ буданд. Бо супориши махсуси он кас ҷасади ин абармард ба Душанбе интиқол ёфт ва дар мавзеи Лучоб ба хок супурда шуд.
Профессор Усмонҷон Ғаффоров бо баробари ба қалам додани ҷавонмардиии Эмомалӣ Раҳмон, инчунин, барои гиромидошти рӯҳи Сотим Улуғзода хидмати бузурге кардааст, ки боиси ифтихору омӯзиш аст.
Таҳияи Бузургмеҳри БАҲОДУР, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 04.01.2017    №: 2    Мутолиа карданд: 2650

15.02.2019


ШАМШЕРБОЗӢ. ИШТИРОКИ ВАРЗИШГАРОНИ МО ДАР ЧЕМПИОНАТИ КУШОДИ ОСИЁИ МАРКАЗӢ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Дар Душанбе ташкили низоми муттаҳидаи мудофиаи зиддиҳавоӣ баррасӣ шуд

Дар чор сол муомилоти мол байни Тоҷикистону Ӯзбекистон 19 маротиба афзуд

Медведев: «Таҳримоти ИМА ба иқтисоди Россия таъсири чандон бузург расонда наметавонад»

Пентагон. ИМА аз Афғонистон ҳамроҳи иттифоқчиёнаш меравад

13.02.2019


2018. Сиёсати хориҷии Тоҷикистон пурбарор буд

КОРРУПСИЯ. 2047 ҷиноят ошкор гардид

САНОАТ. Беш аз 10 миллиард сомонӣ маҳсулот содирот шуд

САРМОЯИ МУСТАҚИМ. Воридот дар ҳоли афзоиш аст

ОБ. Таъминоти аҳолӣ рӯ ба беҳбудӣ дорад

АВҶИ ОБОДКОРИҲО ДАР ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА

12.02.2019


АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО АЗ КАШФИЁТИ НАВ ТО САНОАТИ ДОРУСОЗӢ

КӮЛОБ. Содироти 825 тонна маҳсулоти кишоварзӣ

ДАНҒАРА. Саноатикунонӣ вусъат мегирад

ФУРУДГОҲҲОИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ. Сатҳи хизматрасонӣ рӯ ба беҳбудӣ дорад

ДДК. Авлавият ба сатҳи касбият ва таълим

САДА. Тантанаи ҷашни миллӣ дар ноҳияи Шамсиддини Шоҳин

11.02.2019


ВАЗОРАТИ ФАРҲАНГ. 2018 - соли муваффақиятҳо буд

КУМИТАИ РУШДИ САЙЁҲӢ. Беш аз 1 миллион сайёҳ ба Тоҷикистон омад

МТС. Ҳамкориҳо бо Ӯзбекистон густариш меёбанд

ВМКБ. Гумрукчиён ба буҷет 16,9 миллион сомонӣ ворид карданд

ҲИСОР. Саҳми назарраси соҳибкорон дар ободонии шаҳр

НОҲИЯИ РӮДАКӢ. Ҳаҷми истеҳсоли маҳсулот ба 1 миллиард сомонӣ расид

ВАРЗОБ. Таваҷҷуҳи сайёҳон ба нуқтаҳои истироҳатӣ афзудааст

08.02.2019


Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолӣ. Музди миёнаи меҳнат - 1220 сомонӣ

КУМИТАИ ТЕЛЕВИЗИОН ВА РАДИО. Сифати кори шабакаҳо беҳтар мешавад

КҲФМГ. Офатҳои табиат 34 миллион самонӣ хисорот овард

Саноатикунонӣ дар Шаҳринав

Меъёри бозтамвил ба 14 дарсад поён фаромад

ШАҲРИ ВАҲДАТ. Иҷрои барзиёди андози иҷтимоӣ

ТАНЗИМ. Қонуншиканӣ коҳиш ёфтааст

СОҲИЛ. Корҳои мустаҳкамсозӣ вусъат меёбанд

ДДСТДТ. Авлавият ба рушди ҳунарҳои мардумӣ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед