logo

фарҳанг

АШЪОРИ РӮДАКИРО БОЯД БИҶӮЕМ!

Соли 1988 ҳини бозгашт аз осоишгоҳи ба номи Роза Люксембурги нимҷазираи Қрим дар ҳавопаймо тасодуфан рӯзномае ба дастам афтод. Дар он оид ба ҷойҳои фарҳангии пойтахти Муғулистон – шаҳри Улан - Батор  ва китобхонаи миллии он маводе чоп гардида буд. Дар фароварди мақола дар бораи фонди дастхатҳои он чунин нигошта шуда буд: «Дар китобхонаи мазкур зиёда аз ду миллион варақаҳо бо дастхати форсӣ нигаҳдорӣ шудаанд, ки дар миёни онҳо, аҷаб нест, китоб ё порчаҳо аз ашъори Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ маҳфуз бошанд». Ҳатто таъкид гардида буд, ки олимони Тоҷикистон аз ин бойгонӣ дидан намоянд, дар бораи Рӯдакӣ ва адибони қарнҳои гузаштаи хеш маълумоти зиёде пайдо хоҳанд кард.

Аз ин суханон тахмин задан мумкин аст, ки шояд баъди аз тарафи Чингизхон истило гардидани шаҳрҳои Осиёи Марказӣ, ки зиёда аз ду қарн зери тасарруфи авлодони ӯ қарор доштанд, дар қатори дигар ғаниматҳо китобҳои Одамушуаро Рӯдакиро ба яғмо бурда бошанд. Эҳтимол меравад, ки  то ҳоло ба онҳо касе даст назада бошад. Ин матлаб дар мулоқот ва суҳбати Президенти Муғулистон – Сахиагийн Элбегдорн (11 сентябри соли 2014) бо Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон низ оид ба ҳамкории илмию фарҳангии ду давлат чунин таъкид гардида буд: «Олимону таърихнигорони ду кишвар бояд имкони дастрасӣ ва кор дар бойгониҳои ҳамдигарро дошта бошанд, зеро дар онҳо масъалаҳои ҳанӯз омӯхтанашудаи таърихи асрҳои миёна зиёданд».
Ба наздикӣ роҷеъ ба осори Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ узви вобастаи Академияи илмҳои Тоҷикистон Мирзо Муллоаҳмад дар робита ба гуфтаҳои боло дар мақолаи хеш – «Рӯдакишиносӣ дар даврони истиқлол» (маҷаллаи «Адаб», № 3, 2016) низ ибрози андеша карда, чунин фикрҳои ҷолиб ироа доштааст: «Тавре мебинем, дар давраи истиқлол дар рӯдакишиносӣ корҳои зиёде анҷом дода шудаанд. Вале, ба назари мо, ин барои шинохти воқеии Одамушуаро Рӯдакӣ басанда нест. Мо бояд, пеш аз ҳама, китобхонаҳои олам, бахусус Ҳинду Покистон, Туркиёву Муғулистонро ба таври ҷиддӣ баррасӣ намуда, ашъори парешони шоирро ҷамъоварӣ намоем… Бо мақсади густариши корҳои ҷамъоварӣ таъсиси як маркази илмии байналмилалии рӯдакишиносӣ зарур аст». Инчунин, дар ҳамин шумораи маҷалла мақолаи доктори илмҳои филология Субҳон Амирзода таҳти унвони «Шоире, ки бақои исми ҷовидонӣ дорад» чоп шудааст. Ӯ низ бо таассуф «сабаби ҳодисаи шигифтангези дар муддати замони андак (се қарн) несту нобуд шудани маҷмӯаи азиме аз осори беназири Рӯдакӣ дар чӣ  бошад?» - гӯён савол ба миён гузошта, худ чунин посухи ҷолиб медиҳад. «Аз миён рафтани маҷмӯаи осори гаронмояи устод Рӯдакӣ, чуноне ки бархе аз пажӯҳишгарон гумон задаанд, тасодуфи замон набуда, маҳз амали зишти ҳамон исломгароёни мутаассиби ифротӣ ва нохурсанд аз вуҷуди давлати соҳибистиқлоли миллиятгаро буд». Андешаҳои фавқ моро ба хулоса меоранд, ки шояд дар радифи ашъори Рӯдакӣ ашъори шоирони ҳамзамон ва шогирдони устод ҳам нобуд шуда, аз баъзеҳо танҳо ном, аз баъзеи дигарашон байте ё порчаҳои пароканда то замони мо расидаанд. Аҷаб нест онҳо низ дар ашъори худ ғояҳои миллиятгароёнаи асосгузори давлати сомониҳо ва устоди худ – Рӯдакиро пайравӣ карда, асарҳои онҳо ҳам ба чунин сарнавишти талх дучор гардида ва ё баъдан истилогарони муғул ба яғмо бурда бошанд.
Мутаассифона, хабари рӯзномаи русии зикргардида ҳам замоне нашр гашт, ки ибтидои солҳои бесарусомонӣ дар Тоҷикистон буд ва касе аз пайи баррасии он нашуд. Ҳоло бошад, Тоҷикистон баъди 25 соли истиқлолият дар миқёси ҷаҳон соҳиби  эътибор, обрӯи баланд аст. Акнун, он ба иҷрои ҳар гуна амали неку аҳамияти миллидошта қудрат дорад ва умед бастан мумкин аст, ки тавассути ташкилотҳои  байналмилалӣ хостаҳои олимони фавқуззикр – шинохти воқеии Рӯдакӣ бароварда гардад.
Хайруллоҳи РАҲИМ,
Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 12.01.2017    №: 8    Мутолиа карданд: 3419

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад

ЭКСПО дар Шанхай: шартномаҳо ба маблағи қариб $60 миллиард ба тасвиб расиданд

Сӯхтори ҷангал дар Калифорния боиси ҳалокати 25 нафар гашт

Ҷаҳон дар як сатр

ВАХШ. Суратҳисоби бонкӣ барои ятимон

ОЛИМПИАДАИ “GENIUSKIDS – 2018” 35 медали хонандагони тоҷик

САМБО. Хушқадам Хусравов – қаҳрамони ҷаҳон

09.11.2018


Ҳамоишҳои ҷавонон бахшида ба Рӯзи Президент

Баррасии масоили рушди ҳамкориҳо

Мулоқоти Юсуф Раҳмон бо Кристофер Рэй

Таъсиси гурӯҳи корӣ баҳри иҷрои «Барномаи рушди иҷтимоию иқтисодии шаҳри Душанбе барои давраи то соли 2025»

Давлаталӣ Саид дар Корея

20-умин конфронси расонаҳои Осиёи Марказӣ дар Остона баргузор шуд

«Толибон» рӯйхати иштирокдорони мушовараи Москваро интишор дод

Таърихшиноси фаронсавӣ ба Макрон нақши Россияро дар наҷоти Аврупо хотиррасон кард

Ҷаҳон дар як сатр

"TASHKENT GRAND PRIX" ИШТИРОКИ ПАҲЛАВОНОНИ ТОҶИК ДАР ОН

"Истиқлол" бори ҳафтум чемпиони Тоҷикистон шуд!

08.11.2018


ШАҲРИСТОН. Бунёди 68 иншооти нав

ГУЛИСТОН. Бунёди майдони Парчами давлатӣ ва навсозии кӯдакистони “Дилноз”

Вусъати созандагӣ дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров

ХУҶАНД. Ифтитоҳи маҷмааи фитнеси занона

НОҲИЯИ АБДУРАҲМОНИ ҶОМӢ. Муассисаҳои таълимӣ ба фасли сармо омодаанд

“АРБОБОНИ ИЛМИ ТОҶИК”

Бо хоҳиши Макрон вохӯрии муфассали Путин ва Трамп баргузор намешавад

Толибон нияти иштирок дар музокироти сулҳи Москваро доранд

Дар 40 соли ислоҳот савдои берунаи Чин 670 маротиба афзуд

Деҳлӣ ҳавои ифлосро бо борони сунъӣ тоза карданист

Ҷаҳон дар як сатр

МАРҲИЛАИ ИНТИХОБИИ ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ – 2020. Ҳарифони мунтахаби Тоҷикистон (U-23) муайян шуданд

07.11.2018


Маҷлиси тантанавӣ бахшида ба Рӯзи Конститутсия

Мулоқоти Рамазон Раҳимзода бо Абдулазиз ибни Сауд

Пулҳои миллӣ бо такмили унсурҳои ҳимоя


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед