logo

фарҳанг

АШЪОРИ РӮДАКИРО БОЯД БИҶӮЕМ!

Соли 1988 ҳини бозгашт аз осоишгоҳи ба номи Роза Люксембурги нимҷазираи Қрим дар ҳавопаймо тасодуфан рӯзномае ба дастам афтод. Дар он оид ба ҷойҳои фарҳангии пойтахти Муғулистон – шаҳри Улан - Батор  ва китобхонаи миллии он маводе чоп гардида буд. Дар фароварди мақола дар бораи фонди дастхатҳои он чунин нигошта шуда буд: «Дар китобхонаи мазкур зиёда аз ду миллион варақаҳо бо дастхати форсӣ нигаҳдорӣ шудаанд, ки дар миёни онҳо, аҷаб нест, китоб ё порчаҳо аз ашъори Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ маҳфуз бошанд». Ҳатто таъкид гардида буд, ки олимони Тоҷикистон аз ин бойгонӣ дидан намоянд, дар бораи Рӯдакӣ ва адибони қарнҳои гузаштаи хеш маълумоти зиёде пайдо хоҳанд кард.

Аз ин суханон тахмин задан мумкин аст, ки шояд баъди аз тарафи Чингизхон истило гардидани шаҳрҳои Осиёи Марказӣ, ки зиёда аз ду қарн зери тасарруфи авлодони ӯ қарор доштанд, дар қатори дигар ғаниматҳо китобҳои Одамушуаро Рӯдакиро ба яғмо бурда бошанд. Эҳтимол меравад, ки  то ҳоло ба онҳо касе даст назада бошад. Ин матлаб дар мулоқот ва суҳбати Президенти Муғулистон – Сахиагийн Элбегдорн (11 сентябри соли 2014) бо Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон низ оид ба ҳамкории илмию фарҳангии ду давлат чунин таъкид гардида буд: «Олимону таърихнигорони ду кишвар бояд имкони дастрасӣ ва кор дар бойгониҳои ҳамдигарро дошта бошанд, зеро дар онҳо масъалаҳои ҳанӯз омӯхтанашудаи таърихи асрҳои миёна зиёданд».
Ба наздикӣ роҷеъ ба осори Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ узви вобастаи Академияи илмҳои Тоҷикистон Мирзо Муллоаҳмад дар робита ба гуфтаҳои боло дар мақолаи хеш – «Рӯдакишиносӣ дар даврони истиқлол» (маҷаллаи «Адаб», № 3, 2016) низ ибрози андеша карда, чунин фикрҳои ҷолиб ироа доштааст: «Тавре мебинем, дар давраи истиқлол дар рӯдакишиносӣ корҳои зиёде анҷом дода шудаанд. Вале, ба назари мо, ин барои шинохти воқеии Одамушуаро Рӯдакӣ басанда нест. Мо бояд, пеш аз ҳама, китобхонаҳои олам, бахусус Ҳинду Покистон, Туркиёву Муғулистонро ба таври ҷиддӣ баррасӣ намуда, ашъори парешони шоирро ҷамъоварӣ намоем… Бо мақсади густариши корҳои ҷамъоварӣ таъсиси як маркази илмии байналмилалии рӯдакишиносӣ зарур аст». Инчунин, дар ҳамин шумораи маҷалла мақолаи доктори илмҳои филология Субҳон Амирзода таҳти унвони «Шоире, ки бақои исми ҷовидонӣ дорад» чоп шудааст. Ӯ низ бо таассуф «сабаби ҳодисаи шигифтангези дар муддати замони андак (се қарн) несту нобуд шудани маҷмӯаи азиме аз осори беназири Рӯдакӣ дар чӣ  бошад?» - гӯён савол ба миён гузошта, худ чунин посухи ҷолиб медиҳад. «Аз миён рафтани маҷмӯаи осори гаронмояи устод Рӯдакӣ, чуноне ки бархе аз пажӯҳишгарон гумон задаанд, тасодуфи замон набуда, маҳз амали зишти ҳамон исломгароёни мутаассиби ифротӣ ва нохурсанд аз вуҷуди давлати соҳибистиқлоли миллиятгаро буд». Андешаҳои фавқ моро ба хулоса меоранд, ки шояд дар радифи ашъори Рӯдакӣ ашъори шоирони ҳамзамон ва шогирдони устод ҳам нобуд шуда, аз баъзеҳо танҳо ном, аз баъзеи дигарашон байте ё порчаҳои пароканда то замони мо расидаанд. Аҷаб нест онҳо низ дар ашъори худ ғояҳои миллиятгароёнаи асосгузори давлати сомониҳо ва устоди худ – Рӯдакиро пайравӣ карда, асарҳои онҳо ҳам ба чунин сарнавишти талх дучор гардида ва ё баъдан истилогарони муғул ба яғмо бурда бошанд.
Мутаассифона, хабари рӯзномаи русии зикргардида ҳам замоне нашр гашт, ки ибтидои солҳои бесарусомонӣ дар Тоҷикистон буд ва касе аз пайи баррасии он нашуд. Ҳоло бошад, Тоҷикистон баъди 25 соли истиқлолият дар миқёси ҷаҳон соҳиби  эътибор, обрӯи баланд аст. Акнун, он ба иҷрои ҳар гуна амали неку аҳамияти миллидошта қудрат дорад ва умед бастан мумкин аст, ки тавассути ташкилотҳои  байналмилалӣ хостаҳои олимони фавқуззикр – шинохти воқеии Рӯдакӣ бароварда гардад.
Хайруллоҳи РАҲИМ,
Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 12.01.2017    №: 8    Мутолиа карданд: 3529

22.04.2019


НИММАРАФОНИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ ДУШАНБЕ. Фенти Тилахан дар мақоми аввал

Ваҳдат ҳусни тоза мегирад

ХОРУҒ. Бунёди бинои шабакаи ёрии таъҷилӣ

19.04.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Жан - Батист Лемуан

Пойтахт ба таҷлили Рӯзи Ғалаба омодагӣ мебинад

Масоили рушди соҳаи маориф матраҳ гардид

Дар Донишгоҳи давлатии Данғара конфронси ҷумҳуриявӣ доир мешавад

Душанбе варзишгарони 15 кишварро ба ҳам меорад

Ҷаҳон дар як сатр

18.04.2019


ҶОМИ АФК. Пирӯзии "Хуҷанд" ва мусовии "Истиқлол"

МУЪМИНОБОД. 221 иншоот дар се сол

РАШТ. Боғистон доман паҳн мекунад

17.04.2019


БУҶЕТИ ДАВЛАТӢ . Ба қонун иловаҳо ворид шуданд

ДМТ. Як нишасти муҳим

Хонандагони Душанбе пешсафи олимпиадаҳои ҷумҳуриявӣ

Армуғон барои дӯстдорони ҷуғрофия

ҶОМИ ОСИЁ. Паҳлавонони тоҷик соҳиби 5 медал

Ҷаҳон дар як сатр

16.04.2019


Вохӯрии Саидзода Зоҳир Озод бо Аскар Таҷибаев

Баррасии масоили мубрам

Ҳамоиш бахшида ба оғози расмии Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ

Калонтарин тайёра дар дунё ба ҳаво хест

Дар Қазоқистон онлайн-қаллобон фаъол мешаванд

Дар СММ аз манфиати лоиҳаи «Камарбандҳо ва роҳҳо» сухан рафт

Аз таркиш дар Афғонистон ҳафт кӯдак ҳалок гашт

Филмҳои ду коргардони тоҷик барои Фестивали кинои мусалмонӣ интихоб шуданд

Ҷаҳон дар як сатр

БОКС. Иштироки варзишгарони тоҷик дар Чемпионати Осиё

12.04.2019


Бо иштироки Сарвазири мамлакат дар шаҳри Кӯлоб як қатор иншоот ба истифода дода шуд

Ҷаласаи Шӯрои ҳамоҳангсозони миллии давлатҳои аъзои СҲШ

Форуми байналмилалии рушди сармояи инсонӣ доир мегардад

ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ – 2019 ОИД БА ФУТЗАЛ. Рақибони Тоҷикистон муайян гаштанд

"Кашшофи падидаҳои наврас"

НОҲИЯИ РӮДАКӢ . Сафи соҳибкорони ватандӯст меафзояд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед