logo

фарҳанг

АШЪОРИ РӮДАКИРО БОЯД БИҶӮЕМ!

Соли 1988 ҳини бозгашт аз осоишгоҳи ба номи Роза Люксембурги нимҷазираи Қрим дар ҳавопаймо тасодуфан рӯзномае ба дастам афтод. Дар он оид ба ҷойҳои фарҳангии пойтахти Муғулистон – шаҳри Улан - Батор  ва китобхонаи миллии он маводе чоп гардида буд. Дар фароварди мақола дар бораи фонди дастхатҳои он чунин нигошта шуда буд: «Дар китобхонаи мазкур зиёда аз ду миллион варақаҳо бо дастхати форсӣ нигаҳдорӣ шудаанд, ки дар миёни онҳо, аҷаб нест, китоб ё порчаҳо аз ашъори Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ маҳфуз бошанд». Ҳатто таъкид гардида буд, ки олимони Тоҷикистон аз ин бойгонӣ дидан намоянд, дар бораи Рӯдакӣ ва адибони қарнҳои гузаштаи хеш маълумоти зиёде пайдо хоҳанд кард.

Аз ин суханон тахмин задан мумкин аст, ки шояд баъди аз тарафи Чингизхон истило гардидани шаҳрҳои Осиёи Марказӣ, ки зиёда аз ду қарн зери тасарруфи авлодони ӯ қарор доштанд, дар қатори дигар ғаниматҳо китобҳои Одамушуаро Рӯдакиро ба яғмо бурда бошанд. Эҳтимол меравад, ки  то ҳоло ба онҳо касе даст назада бошад. Ин матлаб дар мулоқот ва суҳбати Президенти Муғулистон – Сахиагийн Элбегдорн (11 сентябри соли 2014) бо Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон низ оид ба ҳамкории илмию фарҳангии ду давлат чунин таъкид гардида буд: «Олимону таърихнигорони ду кишвар бояд имкони дастрасӣ ва кор дар бойгониҳои ҳамдигарро дошта бошанд, зеро дар онҳо масъалаҳои ҳанӯз омӯхтанашудаи таърихи асрҳои миёна зиёданд».
Ба наздикӣ роҷеъ ба осори Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ узви вобастаи Академияи илмҳои Тоҷикистон Мирзо Муллоаҳмад дар робита ба гуфтаҳои боло дар мақолаи хеш – «Рӯдакишиносӣ дар даврони истиқлол» (маҷаллаи «Адаб», № 3, 2016) низ ибрози андеша карда, чунин фикрҳои ҷолиб ироа доштааст: «Тавре мебинем, дар давраи истиқлол дар рӯдакишиносӣ корҳои зиёде анҷом дода шудаанд. Вале, ба назари мо, ин барои шинохти воқеии Одамушуаро Рӯдакӣ басанда нест. Мо бояд, пеш аз ҳама, китобхонаҳои олам, бахусус Ҳинду Покистон, Туркиёву Муғулистонро ба таври ҷиддӣ баррасӣ намуда, ашъори парешони шоирро ҷамъоварӣ намоем… Бо мақсади густариши корҳои ҷамъоварӣ таъсиси як маркази илмии байналмилалии рӯдакишиносӣ зарур аст». Инчунин, дар ҳамин шумораи маҷалла мақолаи доктори илмҳои филология Субҳон Амирзода таҳти унвони «Шоире, ки бақои исми ҷовидонӣ дорад» чоп шудааст. Ӯ низ бо таассуф «сабаби ҳодисаи шигифтангези дар муддати замони андак (се қарн) несту нобуд шудани маҷмӯаи азиме аз осори беназири Рӯдакӣ дар чӣ  бошад?» - гӯён савол ба миён гузошта, худ чунин посухи ҷолиб медиҳад. «Аз миён рафтани маҷмӯаи осори гаронмояи устод Рӯдакӣ, чуноне ки бархе аз пажӯҳишгарон гумон задаанд, тасодуфи замон набуда, маҳз амали зишти ҳамон исломгароёни мутаассиби ифротӣ ва нохурсанд аз вуҷуди давлати соҳибистиқлоли миллиятгаро буд». Андешаҳои фавқ моро ба хулоса меоранд, ки шояд дар радифи ашъори Рӯдакӣ ашъори шоирони ҳамзамон ва шогирдони устод ҳам нобуд шуда, аз баъзеҳо танҳо ном, аз баъзеи дигарашон байте ё порчаҳои пароканда то замони мо расидаанд. Аҷаб нест онҳо низ дар ашъори худ ғояҳои миллиятгароёнаи асосгузори давлати сомониҳо ва устоди худ – Рӯдакиро пайравӣ карда, асарҳои онҳо ҳам ба чунин сарнавишти талх дучор гардида ва ё баъдан истилогарони муғул ба яғмо бурда бошанд.
Мутаассифона, хабари рӯзномаи русии зикргардида ҳам замоне нашр гашт, ки ибтидои солҳои бесарусомонӣ дар Тоҷикистон буд ва касе аз пайи баррасии он нашуд. Ҳоло бошад, Тоҷикистон баъди 25 соли истиқлолият дар миқёси ҷаҳон соҳиби  эътибор, обрӯи баланд аст. Акнун, он ба иҷрои ҳар гуна амали неку аҳамияти миллидошта қудрат дорад ва умед бастан мумкин аст, ки тавассути ташкилотҳои  байналмилалӣ хостаҳои олимони фавқуззикр – шинохти воқеии Рӯдакӣ бароварда гардад.
Хайруллоҳи РАҲИМ,
Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 12.01.2017    №: 8    Мутолиа карданд: 3621

12.11.2019


Ифтитоҳи маҷмааи тиҷоратии «Масири олӣ»

Таҳкими ҳамкориҳои байнипарлумонӣ матраҳ гардид

Баррасии масоили рушди қонунгузорӣ оид ба моликияти зеҳнӣ

САЙЁҲӢ. Баргузории Форуми II илмии донишҷӯёни муассисаҳои олии таълимӣ

Ҷаҳон дар як сатр

Теъдоди қурбониёни тӯфони «Булбул» дар Бангладеш ба 26 нафар расид

Туркия ба истирдоди ҷангиёни «Давлати исломӣ» шурӯъ намуд

Нигаронии Лигаи кишварҳои араб аз идомаёбии зӯроварӣ дар Ироқ

Ҳиндустон дар 10 - 15 сол ММД - ро 4 маротиба боло бурданист

11.11.2019


Фаронса ба «ТАЛКО» таҷҳизот ва ба «Сомон Эйр» панҷ чархбол таҳвил медиҳад

Таъкиди Путин аз зарурати арҷгузории арзишҳои оилаи серфарзанд

Сарвазири Афғонистон: "Натиҷа бояд ба раъйдиҳии воқеии халқи мо асос ёфта бошад"

Чин ба шарти бастани созишномаи тиҷоратӣ бо ИМА ба мувофиқа расид

Ҷаҳон дар як сатр

САМБО. Медалҳои биринҷии гӯштигирони тоҷик

08.11.2019


Давлаталӣ Саид бо Мансур бинни Зойид оли Наҳён вохӯрд

Баргузории конференсия оид ба саҳми диаспораҳо дар рушди кишвар

Масоили ҳамкории фарҳангӣ матраҳ шуданд

МАОРИФ. Медали тиллои хонандагони точик аз Туркия

07.11.2019


Гурӯҳи мусаллаҳ безарар гардонда шуд

БОКС. Медали тиллои муштзани тоҷик дар Россия

ФОРУМИ ПАНҶУМИ МИЛЛӢ. Пойгоҳе ки ҳуқуқшиносонро ба ҳам меорад

Ба Ингушистон суриёие омад, ки аспсавор ба дидори Путин раҳсипор аст

Эрдуғон аз боздошти ҳамсари сарвари "ДИ" Ал-Бағдодӣ хабар дод

Интиқоди ҳазорҳо олим аз беэътиноии сиёсатмадорон ба тағйири иқлим

Пойтахти Тоҷикистон мизбони ҷаласаи Шӯрои ҳамкориҳои ИДМ мешавад

Ҷаҳон дар як сатр

05.11.2019


Роҳҳои баланд бардоштани ҳифзи ҳуқуқҳои истеъмолкунандагони хизматрасониҳои молиявӣ баррасӣ шуданд

Ҳамоиш доир ба нақши ҷавонон дар тарғиби арзишҳои миллӣ

ҶОМИ ТОҶИКИСТОН – 2019. «Истиқлол» ва «Регар - ТадАЗ» бори ҳафтум дар финал

Вохӯрии раҳбарони кумитаҳои амнияти Тоҷикистону Қирғизистон дар Исфара

СММ: "Дар 100 сол аз сунами беш аз 250 ҳазор нафар ҳалок гашт"

Дар Сурия хоҳари Бағдодӣ бо хонаводааш боздошт шуд

Трамп бо Россия ва Чин оид ба назорати силоҳ созишнома бастанист


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед