logo

иҷтимоиёт

ФОЛБИН. ТО БА КАЙ БОЯД ФИРЕБ БИХӮРЕМ?!

Шумо дидаед ва ҳам шунидаед. Агар надидаед ва ҳам нашунидаед, аз он аст, ки дур аз маркази пойтахти кишвар зиндагӣ мекунед. Ва ё ба бозорҳои он сар нахалондаед. Вагарна, медидед ва ё мешунидед, ки  чӣ хел инсон бечора тӯтиро ба хидмат ҷалб кардааст. Аҷаб як хидмате: фолбинӣ. Шакли он тамоман нав мебошад. Тӯтӣ аз миёни коғазҳои навишташуда якеро бо амри соҳибаш интихоб мекунаду мегирад ва ба ӯ медиҳад. Амр тааҷҷубовартар аст: «Канӣ, тӯтиҷон, бахти амакашро як бисанҷ!» Нахуст амакаш барои ин як сомонӣ бояд пардохт намояд. Амакаш матни пур аз ғалатро мехонад:
Тақдирномаи шумо аз назари Ҳофизи Шерозӣ
Ту инсони сода дил ва пок ҳасти аммо ба доми Макр ва хилаи нокасон гирифтор шудаи ба умеди Худо он ки туро ба ин дом андохта ба зуди расво Хоҳад шуд ва хосили ба ҷуз шармандаги нахоҳад Бурд. Гар чи дасти ту аз гирифтани интиком кутоҳ Ҳаст вале бидон ки худо беҳтари интиком гиранда аст Ва хеч чурми назди у бикайфар ва ба мучозот Намемонад. 69
Биёед, боре нек биандешем ва ба дидаи ибрат бинигарем. Наход Ҳофизи Шерозӣ, он шоири ориф, тақдирнома навишта бошад, хоса тақдирномаи моро? Охир ӯ дар асри XIV зиста ва бо ифтихору сарбаландӣ мегӯяд:
Ман на онам, ки забунӣ кашам аз чархи фалак,
Чарх барҳам занам, ар ғайри муродам гардад.

Бо фол гирифтанҳо мо на пайрави Ҳофизи Шерозием, балки бо забуниҳо гирифтор дар чоҳи фолбинҳоем. Интизорем, ки дар фоламон биёяд, ки чарх ба муродамон мегардад.
Бо ин ки медонем, фол дурӯғ аст, ба он дил бохтаем. Ҳатто гоҳо ба худ мегӯем: «Як бисанҷем, шояд рост бигӯяд».
Солҳои сол бо қарта фол мегирифтем. Фолбин онҳоро омехта мекард ва аз он миён чандтоашро мегирифту мекушод. Баъд вобаста ба он тақдири моро пешгӯӣ ва аз гузаштаамон ҳикоят менамуд. Усулҳоро баъдҳо дигар карданд. Ҳатто  бо ифтихор мегуфтанд, ки пиронамон, ҷинҳо, париҳо чунину чунон мегӯянд. Ин гурӯҳ ба хонаи муштариёнашон низ роҳ меёфтанд ва чизҳои ғариб пайдо мекарданду онҳоро ба тааҷҷуб меоварданду метарсонданд.  Ва низ мегуфтанд, ки ин амалҳои номатлубро нисбати шумо хешовандон, ҳамсоя раво диданд. Бо сухан тахминан қиёфаи онҳоро бозгӯ мекарданд. Албатта, муштарӣ дар ин маврид бо фирефтагӣ тухми фитнаву душманиро дар дил нисбати хешованду ҳамсояи тасаввуркардааш мепарварид.
Фолбинии лӯлиён барои ҳамаи мо маълум аст. Шукр, шумораашон солҳои охир кам гардид. Не, балки бозори онҳоро фолбинҳои маҳаллӣ танг карданд.
Чунин ба назар мерасад, ки то дунё боқист, аз  вартаи макру фиреби онҳо инсонҳо раҳоӣ намеёбанд. Онҳо вобаста ба сохту замон шаклу усулҳои фаъолияташонро тағйир медиҳанд, аммо асл боқӣ мемонад. Бояд гузаштаи моро бозгӯӣ бинамоянд ва аз тақдири ояндаамон хабарамон бидиҳанд. Ҷойи тааҷҷуб аст, кас гузаштаашро беҳтар аз ҳама, хоса он фолбин медонад, пас, чаро ба он мароқ зоҳир мекунад? Боре аз худ пурсидаем, ки донистан ба чӣ хотир аст? Он чӣ омаданист, меояд, ба сухану кори нафаре тағйир намеёбад. Агар ҳам онро бидонем, ба чӣ дардамон мехӯрад? Боре аҳамият додаед, ки фолбинҳо қариб ҳамеша дар бораи ояндаи одамон суханони нек мегӯянд. Дар ин ҳол ин ашхоси  фиребхӯрда дар додани пул боҳиммат мешаванд. Ҳаминтавр, бардурӯғ худро шахси тақдири некдошта меҳисобанд ва ба умеди он рӯзи «нек» даст болои даст менишинанд. Ин фиреб онҳоро аз фаъолият ва саъю кӯшиш барои беҳтар омӯхтану кор кардану зиндагии шоиста барқарор намудан боз медорад. Агар ҳам фолбин ба тасодуф ба муштарие бигӯяд, ки ояндаи ту дурахшон нест, торик аст, дар ин ҳол низ ноумедона ҳама фаъолиятро беҳудаву беасар меҳисобад.
Ин ҳама боз дар ҳолест, ки медонем ба ин ашхос, яъне, фолбинҳо бояд на танҳо бовар накунем, балки ба амалашон нафрат дошта бошем.
Низомии Ганҷавӣ, он шоири ҳакими мо, пештар аз  Ҳофизи Шерозӣ бо таъкид гуфта буд:
Банди фалакро кӣ тавонад кушод?
Он кӣ бар ӯ пой тавонад ниҳод.

Ва баъдтар Мавлоно Ҷалолуддини Балхӣ иброз дошт:
Одами хокӣ зи Ҳақ омӯхт илм,
То ба ҳафтум осмон афрӯхт илм.
Замонест, ки банди фалакро бояд бикушоему бо илм ба ҳафтум осмон биравем, на ливои фолро баланд бибардорему фолбинҳоро гиромӣ бидорем. То ба кай бояд фиреб бихӯрем?!
Абдулқодири РАҲИМ, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 20.01.2017    №: 16    Мутолиа карданд: 2071

19.04.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Жан - Батист Лемуан

Пойтахт ба таҷлили Рӯзи Ғалаба омодагӣ мебинад

Масоили рушди соҳаи маориф матраҳ гардид

Дар Донишгоҳи давлатии Данғара конфронси ҷумҳуриявӣ доир мешавад

Душанбе варзишгарони 15 кишварро ба ҳам меорад

Ҷаҳон дар як сатр

18.04.2019


ҶОМИ АФК. Пирӯзии "Хуҷанд" ва мусовии "Истиқлол"

МУЪМИНОБОД. 221 иншоот дар се сол

РАШТ. Боғистон доман паҳн мекунад

17.04.2019


БУҶЕТИ ДАВЛАТӢ . Ба қонун иловаҳо ворид шуданд

ДМТ. Як нишасти муҳим

Хонандагони Душанбе пешсафи олимпиадаҳои ҷумҳуриявӣ

Армуғон барои дӯстдорони ҷуғрофия

ҶОМИ ОСИЁ. Паҳлавонони тоҷик соҳиби 5 медал

Ҷаҳон дар як сатр

16.04.2019


Вохӯрии Саидзода Зоҳир Озод бо Аскар Таҷибаев

Баррасии масоили мубрам

Ҳамоиш бахшида ба оғози расмии Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ

Калонтарин тайёра дар дунё ба ҳаво хест

Дар Қазоқистон онлайн-қаллобон фаъол мешаванд

Дар СММ аз манфиати лоиҳаи «Камарбандҳо ва роҳҳо» сухан рафт

Аз таркиш дар Афғонистон ҳафт кӯдак ҳалок гашт

Филмҳои ду коргардони тоҷик барои Фестивали кинои мусалмонӣ интихоб шуданд

Ҷаҳон дар як сатр

БОКС. Иштироки варзишгарони тоҷик дар Чемпионати Осиё

12.04.2019


Бо иштироки Сарвазири мамлакат дар шаҳри Кӯлоб як қатор иншоот ба истифода дода шуд

Ҷаласаи Шӯрои ҳамоҳангсозони миллии давлатҳои аъзои СҲШ

Форуми байналмилалии рушди сармояи инсонӣ доир мегардад

ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ – 2019 ОИД БА ФУТЗАЛ. Рақибони Тоҷикистон муайян гаштанд

"Кашшофи падидаҳои наврас"

НОҲИЯИ РӮДАКӢ . Сафи соҳибкорони ватандӯст меафзояд

НУРОБОД . Эҳтиром ба шахсиятҳои таърихӣ

Ҷаҳон дар як сатр

11.04.2019


"Тоҷикон" ба забони ӯзбекӣ нашр шуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед