logo

иқтисод

АМНИЯТИ ОЗУҚАВОРӢ: МУШКИЛОТ ВА РОҲҲОИ ҲАЛ

Таъмини амнияти ғизоӣ ва дастрасии аҳолӣ ба ғизои хушсифат имрӯз яке аз ҳадафҳои стратегии Ҷумҳурии Тоҷикистон маҳсуб меёбад. Зеро яке аз шартҳои муҳими пешрафти давлат фароҳамсозии истеҳсолоти  самарабахш, ба вуҷуд овардани бозори воқеии озуқа мебошад, ки ба пешгирии хатарҳои озуқавии дохилию хориҷӣ ва захираи миқдори зарурии он равона шудааст.

Дар таъмини амнияти озуқаворӣ гандум, шакар, равғани рустанӣ, маҳсулоти ширӣ, гӯштӣ, тухм ва моҳӣ нақши афзал доранд. Бино ба гуфтаи коршиносон, дар ҳоли имрӯз танҳо 50 дарсади маҳсулоти истеъмолӣ дар кишвар истеҳсол мешавад. Ҳол он ки мувофиқи меъёри байналмилалӣ 80 дарсади маҳсулоти талаботи солонаи аҳолӣ бояд аз ҳисоби истеҳсолкунандагони худӣ бошад.
Амнияти ғизоиро танҳо чун пешниҳоди миқдори зарурии озуқаворӣ фаҳмидан дуруст нест. Он дастрасӣ ба маҳсулоти озуқавории ғайрисунъӣ ва бидуни маводи зарарнокро ҳам дар бар мегирад, ки ба саломатӣ, давомнокии умр ва фаъолияти муназзами меҳнатии инсон мусоидат мекунад. Тибқи меъёри муайяннамудаи Созмони ҷаҳонии озуқаворӣ, дар як шабонарӯз инсон бояд ба миқдори 3500 - 2500 килокалория озуқа истеъмол намояд.
Тибқи маълумоти Созмони ҷаҳонии озуқавории СММ, дар мубориза бо нимгуруснагӣ муваффақиятҳо мушоҳида мешаванд, вале ҳоло ҳам  одамони зиёд аз озуқавории зарурӣ маҳруманд. Кормандони Созмони озуқаворӣ ва кишоварзии ИМА ба чунин хулоса омадаанд, ки пас аз 30 сол масъалаи танқисии озуқаворӣ барои инсоният нисбат ба имрӯз муташанниҷтар мегардад. Айни ҳол дар ҷаҳон 795 миллион одам аз нимгуруснагӣ азият мекашад.
Яке аз омилҳои шадид шудани мушкилот суръати баланди афзоиши инсоният мебошад. Омили дигар истифодаи исрофкоронаи маҳсулоти хӯрокворист. «Ҷомеаи муосир 31 дарсади хӯроквориро мепартоянд. Ворастагии ҳамасола аз хӯроки барои истеъмол мувофиқ 1,3 миллиард тонна арзёбӣ мешавад. Чоряк қисми он барои хӯрондани тамоми аҳолии гуруснаи олам мерасад», - таъкид кардаанд коршиносон.
Тибқи маълумоти пешниҳодгашта, озуқаворӣ аз ҳама бештар дар мамлакатҳои рушдёфта партов мешавад, масалан, ҳар сокини Аврупо ба  ҳисоби миёна дар як сол 300 кг хӯрок мепартояд. Коршиносон қайд менамоянд, ки миқдори боз ҳам бештари хӯрок дар мағозаҳо ҷамъ шуда, то истеъмолкунанда нарасида партофта мешавад.
Рушди хоҷагидории кишоварзӣ барои муваффақшавӣ дар самти раҳонидани миллионҳо одамон аз қашшоқӣ ва норасоии озуқаворӣ дар сатҳи ҷаҳонӣ муҳим дониста мешавад. Бахши озуқаворӣ ва кишоварзӣ дар ҷаҳон ба хатару монеаҳои гуногун, аз ҷумла ҷунбиши демографӣ, тағйирёбии иқлим, маҳдудияти захираҳои табиӣ, рӯ ба рӯ гаштааст. Дар вазъи бавуҷудомада тавассути васеъсозии майдонҳои кишт, сермаҳсулгардонии хоҷагиҳои кишоварзӣ (обёрӣ, нуриандозӣ ва ғайра), истифодаи усулҳои нав ва анъанавии аграрӣ, ҳифзи табиат, диверсификатсияи сохтори иқтисодиёти кишварҳои рушдёбанда, ислоҳоти аграрӣ таъмини минбаъдаи амнияти озуқаворӣ имконпазир аст. Ҳалли ин масъаларо ҳар мамлакат алоҳида бар уҳда дорад.
Соҳаи кишоварзии Тоҷикистон метавонад мамлакатро бо маводи озуқа таъмин созад. Барои ин захираҳои кофии замину об, имкони васеъ кардани майдонҳои кишти зироат ва ҷангалзор, кӯҳҳо, ҳавзу дарёҳо мавҷуданд. Аммо усули маъмули истифодаи киштзорҳо боиси мушкилоти ҷиддии экологӣ мегардад. Ин на фақат дар эътибор надодан ба макони ҷойгиршавии замин, вақти киштукор, воситаҳои коркарди механикию кимиёвии хок,  балки дар  муносибати бепарвоёна ба истифодаи неъматҳои табиат – беназоратӣ дар шикори ҳайвоноту моҳӣ, ҷамъоварии гиёҳҳо, дарахтбурӣ зоҳир мешавад. Ин амалҳо бояд таҳти назорати қатъӣ қарор гиранд.
- Дар шароити кунунӣ беҳбудии вазъи иқтисодӣ - иҷтимоии аҳолӣ ва амнияти озуқавории мамлакат аз фаъолияти мукаммали комплекси агросаноатӣ вобаста аст, - мегӯяд Фаррух Абдувосиев, номзади илмҳои кишоварзӣ. - Имрӯз ба ҳар сари аҳолӣ 0,1 га майдони кишт рост меояд. Деҳқони тоҷик ҳамагӣ 5 нафарро мехӯронад, ин дар ҳолест, ки маҳсулоти истеҳсолкардаи ӯ бояд 50-70 нафарро сер кунад. Кишоварзон бояд аз барзиёдии меҳнат тавассути фаъолгардии коркарди маҳсулоти кишоварзӣ, рушди саноати кӯҳӣ ва дигар тадбирҳо озод шаванд. Соҳаи кишоварзиро бояд аз содиркунандаи ашёи хом (нахи пахта, пашм, пӯст, гиёҳҳои шифобахш) ба истеҳсолкунандаи маҳсулоти тайёр табдил диҳем. Он гоҳ на танҳо ҷумҳурӣ аз вобастагии озуқаворию иқтисодӣ берун мебарояд, балки ба сатҳи баландтари тараққиёт ворид мешавад.
Ш. ҚУРБОН, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 06.02.2017    №: 28    Мутолиа карданд: 2189

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед