logo

иқтисод

АМНИЯТИ ОЗУҚАВОРӢ: МУШКИЛОТ ВА РОҲҲОИ ҲАЛ

Таъмини амнияти ғизоӣ ва дастрасии аҳолӣ ба ғизои хушсифат имрӯз яке аз ҳадафҳои стратегии Ҷумҳурии Тоҷикистон маҳсуб меёбад. Зеро яке аз шартҳои муҳими пешрафти давлат фароҳамсозии истеҳсолоти  самарабахш, ба вуҷуд овардани бозори воқеии озуқа мебошад, ки ба пешгирии хатарҳои озуқавии дохилию хориҷӣ ва захираи миқдори зарурии он равона шудааст.

Дар таъмини амнияти озуқаворӣ гандум, шакар, равғани рустанӣ, маҳсулоти ширӣ, гӯштӣ, тухм ва моҳӣ нақши афзал доранд. Бино ба гуфтаи коршиносон, дар ҳоли имрӯз танҳо 50 дарсади маҳсулоти истеъмолӣ дар кишвар истеҳсол мешавад. Ҳол он ки мувофиқи меъёри байналмилалӣ 80 дарсади маҳсулоти талаботи солонаи аҳолӣ бояд аз ҳисоби истеҳсолкунандагони худӣ бошад.
Амнияти ғизоиро танҳо чун пешниҳоди миқдори зарурии озуқаворӣ фаҳмидан дуруст нест. Он дастрасӣ ба маҳсулоти озуқавории ғайрисунъӣ ва бидуни маводи зарарнокро ҳам дар бар мегирад, ки ба саломатӣ, давомнокии умр ва фаъолияти муназзами меҳнатии инсон мусоидат мекунад. Тибқи меъёри муайяннамудаи Созмони ҷаҳонии озуқаворӣ, дар як шабонарӯз инсон бояд ба миқдори 3500 - 2500 килокалория озуқа истеъмол намояд.
Тибқи маълумоти Созмони ҷаҳонии озуқавории СММ, дар мубориза бо нимгуруснагӣ муваффақиятҳо мушоҳида мешаванд, вале ҳоло ҳам  одамони зиёд аз озуқавории зарурӣ маҳруманд. Кормандони Созмони озуқаворӣ ва кишоварзии ИМА ба чунин хулоса омадаанд, ки пас аз 30 сол масъалаи танқисии озуқаворӣ барои инсоният нисбат ба имрӯз муташанниҷтар мегардад. Айни ҳол дар ҷаҳон 795 миллион одам аз нимгуруснагӣ азият мекашад.
Яке аз омилҳои шадид шудани мушкилот суръати баланди афзоиши инсоният мебошад. Омили дигар истифодаи исрофкоронаи маҳсулоти хӯрокворист. «Ҷомеаи муосир 31 дарсади хӯроквориро мепартоянд. Ворастагии ҳамасола аз хӯроки барои истеъмол мувофиқ 1,3 миллиард тонна арзёбӣ мешавад. Чоряк қисми он барои хӯрондани тамоми аҳолии гуруснаи олам мерасад», - таъкид кардаанд коршиносон.
Тибқи маълумоти пешниҳодгашта, озуқаворӣ аз ҳама бештар дар мамлакатҳои рушдёфта партов мешавад, масалан, ҳар сокини Аврупо ба  ҳисоби миёна дар як сол 300 кг хӯрок мепартояд. Коршиносон қайд менамоянд, ки миқдори боз ҳам бештари хӯрок дар мағозаҳо ҷамъ шуда, то истеъмолкунанда нарасида партофта мешавад.
Рушди хоҷагидории кишоварзӣ барои муваффақшавӣ дар самти раҳонидани миллионҳо одамон аз қашшоқӣ ва норасоии озуқаворӣ дар сатҳи ҷаҳонӣ муҳим дониста мешавад. Бахши озуқаворӣ ва кишоварзӣ дар ҷаҳон ба хатару монеаҳои гуногун, аз ҷумла ҷунбиши демографӣ, тағйирёбии иқлим, маҳдудияти захираҳои табиӣ, рӯ ба рӯ гаштааст. Дар вазъи бавуҷудомада тавассути васеъсозии майдонҳои кишт, сермаҳсулгардонии хоҷагиҳои кишоварзӣ (обёрӣ, нуриандозӣ ва ғайра), истифодаи усулҳои нав ва анъанавии аграрӣ, ҳифзи табиат, диверсификатсияи сохтори иқтисодиёти кишварҳои рушдёбанда, ислоҳоти аграрӣ таъмини минбаъдаи амнияти озуқаворӣ имконпазир аст. Ҳалли ин масъаларо ҳар мамлакат алоҳида бар уҳда дорад.
Соҳаи кишоварзии Тоҷикистон метавонад мамлакатро бо маводи озуқа таъмин созад. Барои ин захираҳои кофии замину об, имкони васеъ кардани майдонҳои кишти зироат ва ҷангалзор, кӯҳҳо, ҳавзу дарёҳо мавҷуданд. Аммо усули маъмули истифодаи киштзорҳо боиси мушкилоти ҷиддии экологӣ мегардад. Ин на фақат дар эътибор надодан ба макони ҷойгиршавии замин, вақти киштукор, воситаҳои коркарди механикию кимиёвии хок,  балки дар  муносибати бепарвоёна ба истифодаи неъматҳои табиат – беназоратӣ дар шикори ҳайвоноту моҳӣ, ҷамъоварии гиёҳҳо, дарахтбурӣ зоҳир мешавад. Ин амалҳо бояд таҳти назорати қатъӣ қарор гиранд.
- Дар шароити кунунӣ беҳбудии вазъи иқтисодӣ - иҷтимоии аҳолӣ ва амнияти озуқавории мамлакат аз фаъолияти мукаммали комплекси агросаноатӣ вобаста аст, - мегӯяд Фаррух Абдувосиев, номзади илмҳои кишоварзӣ. - Имрӯз ба ҳар сари аҳолӣ 0,1 га майдони кишт рост меояд. Деҳқони тоҷик ҳамагӣ 5 нафарро мехӯронад, ин дар ҳолест, ки маҳсулоти истеҳсолкардаи ӯ бояд 50-70 нафарро сер кунад. Кишоварзон бояд аз барзиёдии меҳнат тавассути фаъолгардии коркарди маҳсулоти кишоварзӣ, рушди саноати кӯҳӣ ва дигар тадбирҳо озод шаванд. Соҳаи кишоварзиро бояд аз содиркунандаи ашёи хом (нахи пахта, пашм, пӯст, гиёҳҳои шифобахш) ба истеҳсолкунандаи маҳсулоти тайёр табдил диҳем. Он гоҳ на танҳо ҷумҳурӣ аз вобастагии озуқаворию иқтисодӣ берун мебарояд, балки ба сатҳи баландтари тараққиёт ворид мешавад.
Ш. ҚУРБОН, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 06.02.2017    №: 28    Мутолиа карданд: 2236

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар

РӮШОН. Ифтитоҳи маркази дуошёнаи савдо

Муҳаммад Салоҳ – беҳтарин футболбози Африқо

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Самарқанд мизбони нахустмулоқоти «Ҳиндустон – Осиёи Марказӣ»

Баргардондани 47 шаҳрванди Қазоқистон аз Сурия

Остона ба гузарондани Ҳамоиши ҷаҳонии туризми шаҳрӣ омодагӣ мегирад

Дар Беларус бори нахуст ҳукми қатл содир шуд

09.01.2019


Таҷлили 110 - солагии аллома Бобоҷон Ғафуров


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед