logo

фарҳанг

НУСРАТУЛЛО МАХСУМ ДАР РОҲИ ҲАҚИҚАТ ВА АДОЛАТ

Айёми сардиҳо қариб ба охир мерасад. Дар баъзе минтақаҳо аллакай ниҳоли бодом гул кардааст. Аммо дар водии Рашт ҳанӯз аз ҷониби пуштакӯҳҳо насими серуне мевазад ва ба димоғ бӯи баҳорро меорад. Ин даъфа мафтуни сайри тамошои манзараҳои роҳ шуда чӣ тавр ба маркази шаҳраки Рашт расиданамонро нафаҳмидем. Аз дур чашмам ба пайкараи Қаҳрамони Тоҷикистон Нусратулло Махсум афтод. Пайкараи ҷонфидои роҳи ҳақиқату адолат ва ваҳдат мисли санги алмосе хаёле аз қаъри дили кӯҳистони тоҷик бурун омадааст. Пайкараи қаҳрамон дар шуълаи гармиҳои нисфирузӣ ғарқ гаштааст ва симои барои мардум ошнои Нусратулло Махсум гӯё аз сарнавишти талху ширини рӯзгорон ҳикоят дорад…
Моҳи июни соли 2006 буд. Дар маркази ноҳияи Рашт низ тантанаҳои идона ба шарафи Рӯзи Ваҳдати миллӣ идома доштанд. Мардум шодиву хурсандӣ мекарданд. Ҳама интизори пардабардорӣ аз рӯи пайкараи Нусратулло Махсум буд. Дар миёни меҳмонон зани пиронсоле, ки мӯи сафед ва ожангҳои рӯяш ӯро хеле ботамкину солор нишон медод, ҳар замон ба атрофиён нигариста, оҳи пурсӯзе мекашид. Гуфтанд, ки вай духтари Қаҳрамони Тоҷикистон Хосият Махсумова будааст. Лаҳзае ки парда аз рӯи пайкараи Нусратулло Махсум бардошта шуд, ин зани матин, ки дар деги зиндагӣ сӯхтаю пухтааст, ноаён ашк мерехту гиря гулӯгираш мекард. Модари пир шояд аз шодиву нишот ё дидори хешу табораш буд, ки оромиро аз даст дода буд.
Сипас, Хосият Махсумова шукргӯён ашки чашмонашро пок кард. Аз он шукргузор буд, ки Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон хизматҳои бунёдкоронаи падари бузургворашро ба назар гирифта ӯро бо унвони олӣ - Қаҳрамони Тоҷикистон қадр намуд.
Одамон як - як аз майдон дур мешуданд. Лекин ин зани қавипайкар ҳамоно ғарқи олами андешаҳои хеш буд. Аз пайкара чашм намеканду дар лавҳи хотираҳояш солҳои 30-юми асри гузашта сайр доштанд…
Ба наздаш омада, салом додам. - Мебахшед, шуморо аз тамошои пайкараи қиблагоҳатон монондам,- гуфтам. Дар ҷавоб, «ҳеҷ гап не, писарам, ман як умр ба хотири падар нафас мекашам, - гуфт ва илова кард. - 12 июли соли 1937 ҳиҷ аз ёдам намеравад. Дар он рӯзи наҳс мо дар паҳлуи падар нишаста будем. Он вақт ман 11 сол доштаму додарам Акбаршо 8 - сола, Музаффар ҳанӯз хурдакак буд.
Модарам Ҳалима нав дастархон кушода, хӯрок оварданӣ буданд, ки ду - се низомипӯш бе пурсиш ба хонаамон зада даромаданду падарамро ба гӯшае бурда чизе гуфтанд. Якбора чеҳраи падарам ғамгин ва таъбаш хира шуд, вале худашро ором вонамуд карда гуфт. Ман гуноҳе надорам. Худам рафта ба чека ҳамаашро мефаҳмонам. Ин ҷо иштибоҳе шудааст, мефаҳмед. Аммо низомиён ба ҳарфҳои падарам гӯш надода, ӯро бурданд. Падарам бо меҳр моро навозиш карда, рамузгирона аз хона берун шуд. Мо умедвор будем, ки бармегардад ва ҳақиқат тантана мекунад, аммо ин тавр нашуд. Баръакс, рӯзгори сиёҳе ба сари оилаи мо омад. Ба мо чун фарзандони «душмани халқ» нигоҳи бад мекардагӣ шуданд. Бисёриҳо аз дӯстӣ бо оилаи мо ҳазар мекарданд. Баъди ду моҳи гумном шудани падарамон боз ба сари оилаи мо бадбахтии нав омад. Ин даъфа модарамро чун зани душмани халқ бадарға намуда, додаронам Акбаршою Музаффарро аз ҳам ҷудо намуда, ба сағирхонаҳои алоҳида фиристоданд. Модарам баъди маҳрумиятҳои зиёд соли 1944 ба хона баргашт. Танҳо баъди ба охир расидани Ҷанги Бузурги Ватанӣ зиндагӣ андак беҳтар гардид…
Хосият Махсумова дар бораи сарнавишти талхи худ камтар нақл мекард. Балки бештар номи падарашро бо меҳр ба забон  мегирифт.  Барҳақ, тақдири Нусратулло Махсум шоистаи омӯзишу таҳқиқ мебошад. Охир вай ҳанӯз солҳои 1905 - 1907 дар давраи Инқилоби якуми рус дар корпартоӣ ва намоишҳои коргарони шаҳри Қӯқанд иштирок карда, аллакай забони русиро нағз медонист. Бо вуҷуди ҷавонии худ солҳои 1922 - 1923 раисии Кумитаи таъмини озуқаи Артиши сурх дар вилояти Ғарм, вакили масъули Ҳукумати шӯравии Бухорои Шарқӣ ва дигар вазифаҳои масъулро ба уҳда дошт. Вақте ки моҳи октябри соли 1924 Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон таъсис ёфт, Нусратулло Махсум аввалин раиси Ҳукумати муваққатӣ - Кумитаи инқилобӣ таъйин гардид. Дар ин вазифаи масъул ӯ содиқона кору фаъолият карда, дар барқарорсозии хоҷагии халқ, бунёди роҳҳо ва хоҷагиҳо нақши арзандае гузошт. 13 июли соли 1926 таҳти раёсати сардори Ҳукумати ҶМШС Тоҷикистон Нусратулло Махсум Комиссияи марказии ташкилӣ оид ба тайёр кардан ва даъват намудани Анҷумани якуми умумитоҷикии муассисони шӯроҳои Тоҷикистон таъсис ёфт. Сарнавишти ин фидоии роҳи озодӣ пур аз ҷонбозиҳо ва талошҳои миллӣ мебошад. Вақте соли 1929 Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон таъсис ёфт, Нусратулло Махсум раиси КИМ интихоб гардид ва дар ин вазифа то моҳи декабри соли 1933 пурмаҳсул фаъолият намуд.
Қобили зикр аст, ки Нусратулло Махсум аз ҷумлаи аввалин фидоиёни миллат мебошад, ки дар ҳамон солҳо барои тақсимоти дурусти миллӣ ва заминӣ - ҳудудӣ талош намудааст. Аз ҷумла ӯ ҳангоми ташкили ҷумҳуриҳои мухтор дар Осиёи Миёна бо ҳимоят аз манфиатҳои миллии  тоҷикон ба Сталин нома навиштааст. 
Маҳз қобилияти фавқулодаи роҳбарӣ ва ҳифзи манфиатҳои миллӣ, ғурури ҷавонмардии Нусратулло Махсум буд, ки бадхоҳони миллат пайт меҷустанд, ки номи шарифи ӯро доғдор намоянд. Оқибат онҳо ба мақсади сиёҳи худ расиданд. Ва ӯ бо роҳи туҳмат 13 июли соли 1937  ба ҳабс гирифта шуда, ҳамон сол ба қатл расонда шуд ва соли 1957 бегуноҳиаш исбот гардид.
Хосият Махсумова барҳақ номбардори номи неки падари худ гардид. Вай ба унвони Муаллимаи хизматнишондодаи Тоҷикистон мушарраф гашта, солҳои дароз дар вазифаҳои масъули давлатӣ кору фаъолият кардааст. Фарзандони дигари Нусратулло Махсум Акбаршо то ба дараҷаи сарварии Академияи илмҳои кишоварзӣ расид ва Музаффар амсоли падараш соҳибэҳтиром гардида, чун олими шинохта, доктори илм асарҳои зиёде таълиф намудааст…
Ба пайкараи Қаҳрамони Тоҷикистон Нусратулло Махсум менигараму ҳамон суҳбати бо духтари «душмани халқ» доштаам пеши назар меояд. Ва дар фазо кабӯтари сулҳу ваҳдат дар парвоз аст. Имрӯз таронаи Ваҳдат хаёле аз сарнавишти ибратомӯзи ҷонфидои миллат Нусратулло Махсум ҳикоят дорад.
Маҷид САЛИМ, нависанда


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 16.02.2017    №: 36    Мутолиа карданд: 1947

19.04.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Жан - Батист Лемуан

Пойтахт ба таҷлили Рӯзи Ғалаба омодагӣ мебинад

Масоили рушди соҳаи маориф матраҳ гардид

Дар Донишгоҳи давлатии Данғара конфронси ҷумҳуриявӣ доир мешавад

Душанбе варзишгарони 15 кишварро ба ҳам меорад

Ҷаҳон дар як сатр

18.04.2019


ҶОМИ АФК. Пирӯзии "Хуҷанд" ва мусовии "Истиқлол"

МУЪМИНОБОД. 221 иншоот дар се сол

РАШТ. Боғистон доман паҳн мекунад

17.04.2019


БУҶЕТИ ДАВЛАТӢ . Ба қонун иловаҳо ворид шуданд

ДМТ. Як нишасти муҳим

Хонандагони Душанбе пешсафи олимпиадаҳои ҷумҳуриявӣ

Армуғон барои дӯстдорони ҷуғрофия

ҶОМИ ОСИЁ. Паҳлавонони тоҷик соҳиби 5 медал

Ҷаҳон дар як сатр

16.04.2019


Вохӯрии Саидзода Зоҳир Озод бо Аскар Таҷибаев

Баррасии масоили мубрам

Ҳамоиш бахшида ба оғози расмии Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ

Калонтарин тайёра дар дунё ба ҳаво хест

Дар Қазоқистон онлайн-қаллобон фаъол мешаванд

Дар СММ аз манфиати лоиҳаи «Камарбандҳо ва роҳҳо» сухан рафт

Аз таркиш дар Афғонистон ҳафт кӯдак ҳалок гашт

Филмҳои ду коргардони тоҷик барои Фестивали кинои мусалмонӣ интихоб шуданд

Ҷаҳон дар як сатр

БОКС. Иштироки варзишгарони тоҷик дар Чемпионати Осиё

12.04.2019


Бо иштироки Сарвазири мамлакат дар шаҳри Кӯлоб як қатор иншоот ба истифода дода шуд

Ҷаласаи Шӯрои ҳамоҳангсозони миллии давлатҳои аъзои СҲШ

Форуми байналмилалии рушди сармояи инсонӣ доир мегардад

ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ – 2019 ОИД БА ФУТЗАЛ. Рақибони Тоҷикистон муайян гаштанд

"Кашшофи падидаҳои наврас"

НОҲИЯИ РӮДАКӢ . Сафи соҳибкорони ватандӯст меафзояд

НУРОБОД . Эҳтиром ба шахсиятҳои таърихӣ

Ҷаҳон дар як сатр

11.04.2019


"Тоҷикон" ба забони ӯзбекӣ нашр шуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед