logo

фарҳанг

ОБ ВА МУҚАДДАС ДОШТАНИ ОН ДАР БАЙНИ ТОҶИКОН

(Идома аз шумораи № 46 - 47, 1 марти соли 2017)

Мардуми Бухорои шариф баробари иҷрои маросими «Сусхотун» маросими дигаре низ доштанд, ки онро «Дуои борон» меномиданд. Иҷрокунандагони маросим бачаҳои ноболиғ буданд. Онҳо рубоии  зайлро 21 маротиба дастҷамъона мехонданд:
Ё раб, сабаби ҳаёти ҳайвон бифирист,
Аз хони карим неъмати алвон
бифирист.
Аз баҳри лаби ташнаи тифлони
набот,
Аз синаи абр ширборон бифирист.

Дар ин рубоӣ гов будани абру шир будани борон ифода ёфтааст, ки тибқи оини зардуштӣ мебошад. Ва дар «Авасто» нигаҳбони обҳо  ва эзиди ин неъмати Илоҳӣ Анаҳито унвон дорад. Ва вожаи «Аша» - бахши аввали Ашагулон дар «Авасто» ба маънои некию накукорӣ корбаст шудааст. Ва мардум ҳангоми камобӣ ва сари вақт наборидани борон ба ин фариштаи рӯдҳо ниёиш намуда, қурбониҳо мекарданд.
Дар оини Маздоясно  парастиши Анаҳито хеле хуб ба мушоҳида мерасад. Дар ҳиҷораҳои нақши Рустам дар наздикии Шерози Форс, ки аз давраи Сосониҳо боқӣ мондаанд, Эзиди Анаҳито - ин фаришта ба сурати зани барӯманди мавзунқомат намудор аст. Тоҷи ҷавоҳирнишон дар сару дар гардан тавқе дорад ва зебу зиннатҳои ӯ чун тасвире дар «Обоняшт» - и «Авасто» ифода ёфтаанд. Анаҳито – Ноҳид чунин тасвир шудааст, ки рост истода ҳалқаи қудратро ба подшоҳи сосонӣ Нарсӣ (294 - 353 тибқи тақвими авестоӣ) медиҳад. Дар Эрон оташкадаҳои зиёде ҳастанд, ки ба ҳамин тасвир монанданд.
Дар байни мардуми тоҷик парастиши об ва муқаддас доштани он аз даврони Эрони бостон арзи ҳастӣ намудааст. Роҷеъ ба об ва муқаддас доштани он аз бисёр сарчашмаҳои бостонӣ маълумот пайдо кардан мумкин аст. Дар «Ясна» Ҳоти 2 фиқраи 16 Обу Замин ва гиёҳонро Зардушт парастидааст.
«Бо ин заур ва барсам, хостори ситоиши ин обҳову заминҳову гиёҳонам, хостори ситоиши ин ҷоҳо ва рустаҳо ва чарогоҳҳову хонумонҳо ва обишхӯрдаҳоям, хостори ситоиши Аҳура Маздо, дорандаи ин рустаҳоям» («Авасто», чопи Душанбе, саҳ. 111-112).
Дар «Ром-яшт» дар ситоиши об дар оғози ҳар «карда» чунин омадааст:
«Ман меситоям обро»…
Дар Фарвардин Яшт ҳам омадааст:
«Ҳама обҳоро меситоем»…
Ҳеродот, муаррихи юнонӣ, ки саду панҷоҳ сол пеш аз мелод зистааст, чунин мегӯяд:
«Эрониён (яъне тоҷикон низ – Р. А.) дар миёни рӯд бавл намекунанд ва дар об туф намеандозанд. Дар об даст намешӯянд, ки дигаре онро ба касофатӣ олуда кунад. Эҳтиромоти бисёре аз об манзур медоранд» («Таърихи Ҳеродот»).
Дар қадим мардум ҳеҷ гоҳ дар об чизҳои касифро намепартофтанд ва ҳар касе, ки ин қонунро риоя накунад, ӯро ҳатто ба дор мекашиданд. Дар китоби «Аҷаб – ул - махлуқот» дар бораи чашмаҳои муқаддасе, ки ҳар гуна мурдориҳо ва чизҳои касифи ба онҳо андохтаро берун мекардаанд ва худро поку мубарро нигоҳ медоштаанд, ривоятҳои дилчаспе омадаанд.
Чунин ҳукмҳо (қоидаҳо) дар бораи об ҷорӣ будаанд:
1. Об бояд соф, зулол, беранг, бебӯй, бомаза ва аз чизҳои мурдор ва касиф тоза бошад.
2. Ба об партофтани чизҳои нопок, аз ҷумла, ахлот, хун, лошаи парандаҳо ё ҳайвонот гуноҳи азим буд.
3. Ҳар оила барои истифодаи об аз махзани он зарфи махсусе дошт, ки бо он об мегирифт.
4. Ҳаммом, ғусл кардан, шустушӯйи либос ва ҳатто шустани дасту рӯй дар оби ҷорӣ мамнӯъ будааст. Ва агар касе мехост шино кунад, бояд пеш аз дохили оби рӯд шудан худро дар берун аз маҳали шино бишӯяд, пок кунад ва сипас шино намояд.
5. Ҳафт бор шустани дасту рӯй дар бомдоди ҳар рӯз.
6. Дар гузашта чунин расм ҷорӣ будааст, ки зоирон пеш аз ба зиёратгоҳҳо дохил шудан бояд дасту пои худро бишӯянд. Маъмулан барои ин кор ҳавзҳое мавҷуд буданд.
Пас аз исломро пазируфтани ниёкони мо обҳо аз нигоҳи оини ислом маънидод шуданд. Дар Қуръон - и Маҷид дар сураи Анбиё, ояи сӣ омадааст: «Ҳар чизи зиндаро аз об падид овардем…».
Аз даврони куҳан гузаштагони мо об - ин маҳзари муқаддаси офаридаи Худовандро эҳтиёт менамоянд, муқаддас мешуморанд.
Рӯзии АҲМАД


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 06,03,2017    №: 51    Мутолиа карданд: 1030

23.04.2019


ДЗЮ – ДО. Медали нуқраи Темур Раҳимов аз Чемпионати Осиё

Тиб. Муваффақияти камназири ҷарроҳони рус

Пирӯзии Зеленский дар интихоботи Украина

Фоҷиа дар Шри-Ланка Теъдоди қурбониён ба 300 нафар расид

Лукашенко Россияро ҳомии истиқлолияти Беларус номид

Ёрии низомию техникии Қазоқистон ба Тоҷикистон

Ҷаҳон дар як сатр

22.04.2019


НИММАРАФОНИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ ДУШАНБЕ. Фенти Тилахан дар мақоми аввал

Ваҳдат ҳусни тоза мегирад

ХОРУҒ. Бунёди бинои шабакаи ёрии таъҷилӣ

19.04.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Жан - Батист Лемуан

Пойтахт ба таҷлили Рӯзи Ғалаба омодагӣ мебинад

Масоили рушди соҳаи маориф матраҳ гардид

Дар Донишгоҳи давлатии Данғара конфронси ҷумҳуриявӣ доир мешавад

Душанбе варзишгарони 15 кишварро ба ҳам меорад

Ҷаҳон дар як сатр

18.04.2019


ҶОМИ АФК. Пирӯзии "Хуҷанд" ва мусовии "Истиқлол"

МУЪМИНОБОД. 221 иншоот дар се сол

РАШТ. Боғистон доман паҳн мекунад

17.04.2019


БУҶЕТИ ДАВЛАТӢ . Ба қонун иловаҳо ворид шуданд

ДМТ. Як нишасти муҳим

Хонандагони Душанбе пешсафи олимпиадаҳои ҷумҳуриявӣ

Армуғон барои дӯстдорони ҷуғрофия

ҶОМИ ОСИЁ. Паҳлавонони тоҷик соҳиби 5 медал

Ҷаҳон дар як сатр

16.04.2019


Вохӯрии Саидзода Зоҳир Озод бо Аскар Таҷибаев

Баррасии масоили мубрам

Ҳамоиш бахшида ба оғози расмии Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ

Калонтарин тайёра дар дунё ба ҳаво хест

Дар Қазоқистон онлайн-қаллобон фаъол мешаванд

Дар СММ аз манфиати лоиҳаи «Камарбандҳо ва роҳҳо» сухан рафт

Аз таркиш дар Афғонистон ҳафт кӯдак ҳалок гашт

Филмҳои ду коргардони тоҷик барои Фестивали кинои мусалмонӣ интихоб шуданд

Ҷаҳон дар як сатр


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед