logo

фарҳанг

ОБ ВА МУҚАДДАС ДОШТАНИ ОН ДАР БАЙНИ ТОҶИКОН

(Идома аз шумораи № 46 - 47, 1 марти соли 2017)

Мардуми Бухорои шариф баробари иҷрои маросими «Сусхотун» маросими дигаре низ доштанд, ки онро «Дуои борон» меномиданд. Иҷрокунандагони маросим бачаҳои ноболиғ буданд. Онҳо рубоии  зайлро 21 маротиба дастҷамъона мехонданд:
Ё раб, сабаби ҳаёти ҳайвон бифирист,
Аз хони карим неъмати алвон
бифирист.
Аз баҳри лаби ташнаи тифлони
набот,
Аз синаи абр ширборон бифирист.

Дар ин рубоӣ гов будани абру шир будани борон ифода ёфтааст, ки тибқи оини зардуштӣ мебошад. Ва дар «Авасто» нигаҳбони обҳо  ва эзиди ин неъмати Илоҳӣ Анаҳито унвон дорад. Ва вожаи «Аша» - бахши аввали Ашагулон дар «Авасто» ба маънои некию накукорӣ корбаст шудааст. Ва мардум ҳангоми камобӣ ва сари вақт наборидани борон ба ин фариштаи рӯдҳо ниёиш намуда, қурбониҳо мекарданд.
Дар оини Маздоясно  парастиши Анаҳито хеле хуб ба мушоҳида мерасад. Дар ҳиҷораҳои нақши Рустам дар наздикии Шерози Форс, ки аз давраи Сосониҳо боқӣ мондаанд, Эзиди Анаҳито - ин фаришта ба сурати зани барӯманди мавзунқомат намудор аст. Тоҷи ҷавоҳирнишон дар сару дар гардан тавқе дорад ва зебу зиннатҳои ӯ чун тасвире дар «Обоняшт» - и «Авасто» ифода ёфтаанд. Анаҳито – Ноҳид чунин тасвир шудааст, ки рост истода ҳалқаи қудратро ба подшоҳи сосонӣ Нарсӣ (294 - 353 тибқи тақвими авестоӣ) медиҳад. Дар Эрон оташкадаҳои зиёде ҳастанд, ки ба ҳамин тасвир монанданд.
Дар байни мардуми тоҷик парастиши об ва муқаддас доштани он аз даврони Эрони бостон арзи ҳастӣ намудааст. Роҷеъ ба об ва муқаддас доштани он аз бисёр сарчашмаҳои бостонӣ маълумот пайдо кардан мумкин аст. Дар «Ясна» Ҳоти 2 фиқраи 16 Обу Замин ва гиёҳонро Зардушт парастидааст.
«Бо ин заур ва барсам, хостори ситоиши ин обҳову заминҳову гиёҳонам, хостори ситоиши ин ҷоҳо ва рустаҳо ва чарогоҳҳову хонумонҳо ва обишхӯрдаҳоям, хостори ситоиши Аҳура Маздо, дорандаи ин рустаҳоям» («Авасто», чопи Душанбе, саҳ. 111-112).
Дар «Ром-яшт» дар ситоиши об дар оғози ҳар «карда» чунин омадааст:
«Ман меситоям обро»…
Дар Фарвардин Яшт ҳам омадааст:
«Ҳама обҳоро меситоем»…
Ҳеродот, муаррихи юнонӣ, ки саду панҷоҳ сол пеш аз мелод зистааст, чунин мегӯяд:
«Эрониён (яъне тоҷикон низ – Р. А.) дар миёни рӯд бавл намекунанд ва дар об туф намеандозанд. Дар об даст намешӯянд, ки дигаре онро ба касофатӣ олуда кунад. Эҳтиромоти бисёре аз об манзур медоранд» («Таърихи Ҳеродот»).
Дар қадим мардум ҳеҷ гоҳ дар об чизҳои касифро намепартофтанд ва ҳар касе, ки ин қонунро риоя накунад, ӯро ҳатто ба дор мекашиданд. Дар китоби «Аҷаб – ул - махлуқот» дар бораи чашмаҳои муқаддасе, ки ҳар гуна мурдориҳо ва чизҳои касифи ба онҳо андохтаро берун мекардаанд ва худро поку мубарро нигоҳ медоштаанд, ривоятҳои дилчаспе омадаанд.
Чунин ҳукмҳо (қоидаҳо) дар бораи об ҷорӣ будаанд:
1. Об бояд соф, зулол, беранг, бебӯй, бомаза ва аз чизҳои мурдор ва касиф тоза бошад.
2. Ба об партофтани чизҳои нопок, аз ҷумла, ахлот, хун, лошаи парандаҳо ё ҳайвонот гуноҳи азим буд.
3. Ҳар оила барои истифодаи об аз махзани он зарфи махсусе дошт, ки бо он об мегирифт.
4. Ҳаммом, ғусл кардан, шустушӯйи либос ва ҳатто шустани дасту рӯй дар оби ҷорӣ мамнӯъ будааст. Ва агар касе мехост шино кунад, бояд пеш аз дохили оби рӯд шудан худро дар берун аз маҳали шино бишӯяд, пок кунад ва сипас шино намояд.
5. Ҳафт бор шустани дасту рӯй дар бомдоди ҳар рӯз.
6. Дар гузашта чунин расм ҷорӣ будааст, ки зоирон пеш аз ба зиёратгоҳҳо дохил шудан бояд дасту пои худро бишӯянд. Маъмулан барои ин кор ҳавзҳое мавҷуд буданд.
Пас аз исломро пазируфтани ниёкони мо обҳо аз нигоҳи оини ислом маънидод шуданд. Дар Қуръон - и Маҷид дар сураи Анбиё, ояи сӣ омадааст: «Ҳар чизи зиндаро аз об падид овардем…».
Аз даврони куҳан гузаштагони мо об - ин маҳзари муқаддаси офаридаи Худовандро эҳтиёт менамоянд, муқаддас мешуморанд.
Рӯзии АҲМАД


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 06,03,2017    №: 51    Мутолиа карданд: 937

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед