logo

фарҳанг

ДАРҲО БА РӮИ Ӯ БОЗАНД

Ҳар замон нав суратеву нав ҷамол,
То зи нав дидан фурӯ мирад малол.

Инсон, воқеан, нав меҷӯяд, нав мегӯяд ва нав мехоҳад. Ин дар табиати ӯст. Бад-ин хосторӣ, бад-ин нав дидан малолат аз дилу вуҷуди ӯ рахт мебандад. Табиат ҳам, гӯӣ, бад-ин хотир нав мешавад. Агар дар дигар фаслҳо он ба чашми мо табдил меёбад, дар баҳор эҳё мегардад. Ниёгону бузургони мо ин рӯзи эҳёро Наврӯз хонданд ва ҷашн гирифтанду таҷлил карданд. Моро ин ид, ин ҷашн бо ниёгону бузургон мепайвандад. Бо оғози ин рӯзи хуҷастапай сол нав мешавад ва ваҳдати инсону табиат бештар ба чашм мерасаду эҳсос мегардад. Ба қавли устоди шоирон Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ чун дунё ба дил пас аз пирӣ ҷавонӣ ёфт, шояд, ки марди пир ҳам дар ин вақт ҷавон бишавад. Бад-ин гаҳ борони мушкбӯй нав ба нав биборидаасту ҷойи барфро гул гирифтаасту ҳар ҷӯяке, ки хушк буд, тару намнок мебошад. Бисёр зебову шоиронаву дуруст ёдовар мешавад, ки:
Якчанд рӯзгор ҷаҳон дардманд буд,
Беҳ шуд, ки ёфт бӯйи суманбодро табиб.

Чаро аз ин ҳама Одамушшуаро ба хуррамию шодмонӣ мегӯяд? Оре, то мо низ мисли ӯ биёем, ин ҳақиқати зеборо бубинему ҳикмати онро дарк бинамоем ва худ ҳам мисли баҳор, мисли Наврӯз нав бишавем. Мо дар ин фасл лолаву лолазорро бисёр дидаем, ҳам аз наздик ва ҳам аз дур. Чашмҳо ва ҷонамон ҳаловат бурдааст. Аммо ба зеҳнамон роҳ ёфтааст, ки ҳар лола чун панҷаи арӯс мебошад, ки ба ҳино рангин гардидааст? Албатта, не.
Лола миёни кишт бихандад ҳаме зи дур,
Чун панҷаи арӯс ба ҳинно шуда хазиб.

Булбул дар шохсори бед ҳамехонад ва сор аз дарахти сарв низ дар пайи ӯ мехонад, овоз сар медиҳад, ҳамовоз мешавад.
Бад-ин тариқ Наврӯзу баҳор васф мешуд ва он барои аҷдодонамон ҳукми суннатро дошт. Анҷуман меоростанд ва ба гирди хони наврӯзӣ менишастанд. Барҳақ, Рӯдакӣ ба таъбири худ чанг мегирифту менавохт ва сурудгӯён буду ҳазордастон. Борбад, он ромишгари бузург,  дар он рӯзгори пешин бо «Наврӯзи бузург», «Наврӯзи хоро» ва «Сози Наврӯз» бори дигар башорати омадани ин рӯзи фирӯз ва баҳори оламафрӯзро медоду дилҳоро лабрези фараҳ мегардонд.
Ин русум ва суннати зиндагисозро аз мо дигар мардуми олам ба хушнудӣ пазируфт ва бо ҳамон номе, ки дошт, яъне, Наврӯз. Наврӯз ҳама дарҳоро боз мекунад ва ба рангу намуду накҳаташ ворид мешаваду файзу баракат мебахшад.
Ҳазорон сол пеш бо дарки ин ҳақиқат мо худ дарҳоро ба рӯи ӯ кушудем ва қадамашро гиромӣ доштем. Хонаҳоро чун дилҳои худ поку сафед намудем. Нигоҳу андешаҳоро нав кардем. Ҳама суннату анъанаҳои наврӯзиро ба ҷо овардем. Зикр намудему амал, ки он дар асл ибтидои корҳои наҷиб ва ҷашни парвариши рӯҳ мебошад. Дармондагонро даст гирифтем, то хони наврӯзияшон рангину пур аз анвои неъмат бошад ва дар таҷлили ин ид бо рӯҳи шоду хотири ҷамъ ширкат биварзанд. Бар ин бовар будем, ки «ҳар кӣ рӯзи Наврӯз ҷашн кунад ва ба хуррамӣ пайвандад, то Наврӯзи дигар умр дар шодиву хуррамӣ гузорад». На танҳо ҷашн мекардем, балки ба эҳтироми он чун арзи ихлосу муҳаббат ба фарзандонамон номи Наврӯзро мегузоштем.
Аз он рӯзгори пешин агарчи таҳқиқ мекунанд, то Наврӯзро бад-он асолате, ки дорад, муаррифӣ бинамоянд, ба пуррагӣ муваффақ намешаванд. Агар ҳам асрҳо тавсифаш намуданд, боз ҳам ниёз ба тавсиф дорад, чунки фарохтару болотар аз фаҳми мост. Мебинем, охир, ки аз шохаҳои бас сахти дарахтон гулҳову баргҳои нарм мерӯянд. Андешидаем, ки чӣ гуна бад-ин нармӣ аз он сахтӣ растанд? Дар ҳоле ки эҳсоси ранҷу андуҳ надоранд, балки ба рӯи мо механданд ва башорат аз сабз гардидани атрофу акнофро медиҳанд.
Мардум зебо ва ҳадафрас изҳор доштааст:
Наврӯза ба навбаҳор кай мебинум?
Гулҳора ба шаш қатор кай мебинум?
Гулҳора ба шаш қатор дар фасли баҳор,
Дунёра ба як қарор кай мебинум?

Инак, Наврӯз аз раҳ мерасад. Ва гулҳоро ба шаш қатор хоҳем дид. Ба ин хотир, дарҳоро ба рӯи ӯ боз кардаем. Сабзаҳо ҳам ба пояндозаш дамидаанд. Пас бояд ҳам бигӯем: «Биё, Наврӯз, Наврӯзи оламафрӯз!»  Ин истиқболи гарм ҳам моро ба хуррамӣ мепайвандад ва ба ин васила ба ҳикмати ин ҷашни миллӣ бештару беҳтар мерасем.
Абдулқодири РАҲИМ,  «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 06.03.2017    №: 51    Мутолиа карданд: 950

19.04.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Жан - Батист Лемуан

Пойтахт ба таҷлили Рӯзи Ғалаба омодагӣ мебинад

Масоили рушди соҳаи маориф матраҳ гардид

Дар Донишгоҳи давлатии Данғара конфронси ҷумҳуриявӣ доир мешавад

Душанбе варзишгарони 15 кишварро ба ҳам меорад

Ҷаҳон дар як сатр

18.04.2019


ҶОМИ АФК. Пирӯзии "Хуҷанд" ва мусовии "Истиқлол"

МУЪМИНОБОД. 221 иншоот дар се сол

РАШТ. Боғистон доман паҳн мекунад

17.04.2019


БУҶЕТИ ДАВЛАТӢ . Ба қонун иловаҳо ворид шуданд

ДМТ. Як нишасти муҳим

Хонандагони Душанбе пешсафи олимпиадаҳои ҷумҳуриявӣ

Армуғон барои дӯстдорони ҷуғрофия

ҶОМИ ОСИЁ. Паҳлавонони тоҷик соҳиби 5 медал

Ҷаҳон дар як сатр

16.04.2019


Вохӯрии Саидзода Зоҳир Озод бо Аскар Таҷибаев

Баррасии масоили мубрам

Ҳамоиш бахшида ба оғози расмии Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ

Калонтарин тайёра дар дунё ба ҳаво хест

Дар Қазоқистон онлайн-қаллобон фаъол мешаванд

Дар СММ аз манфиати лоиҳаи «Камарбандҳо ва роҳҳо» сухан рафт

Аз таркиш дар Афғонистон ҳафт кӯдак ҳалок гашт

Филмҳои ду коргардони тоҷик барои Фестивали кинои мусалмонӣ интихоб шуданд

Ҷаҳон дар як сатр

БОКС. Иштироки варзишгарони тоҷик дар Чемпионати Осиё

12.04.2019


Бо иштироки Сарвазири мамлакат дар шаҳри Кӯлоб як қатор иншоот ба истифода дода шуд

Ҷаласаи Шӯрои ҳамоҳангсозони миллии давлатҳои аъзои СҲШ

Форуми байналмилалии рушди сармояи инсонӣ доир мегардад

ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ – 2019 ОИД БА ФУТЗАЛ. Рақибони Тоҷикистон муайян гаштанд

"Кашшофи падидаҳои наврас"

НОҲИЯИ РӮДАКӢ . Сафи соҳибкорони ватандӯст меафзояд

НУРОБОД . Эҳтиром ба шахсиятҳои таърихӣ

Ҷаҳон дар як сатр

11.04.2019


"Тоҷикон" ба забони ӯзбекӣ нашр шуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед