logo

фарҳанг

ДАРҲО БА РӮИ Ӯ БОЗАНД

Ҳар замон нав суратеву нав ҷамол,
То зи нав дидан фурӯ мирад малол.

Инсон, воқеан, нав меҷӯяд, нав мегӯяд ва нав мехоҳад. Ин дар табиати ӯст. Бад-ин хосторӣ, бад-ин нав дидан малолат аз дилу вуҷуди ӯ рахт мебандад. Табиат ҳам, гӯӣ, бад-ин хотир нав мешавад. Агар дар дигар фаслҳо он ба чашми мо табдил меёбад, дар баҳор эҳё мегардад. Ниёгону бузургони мо ин рӯзи эҳёро Наврӯз хонданд ва ҷашн гирифтанду таҷлил карданд. Моро ин ид, ин ҷашн бо ниёгону бузургон мепайвандад. Бо оғози ин рӯзи хуҷастапай сол нав мешавад ва ваҳдати инсону табиат бештар ба чашм мерасаду эҳсос мегардад. Ба қавли устоди шоирон Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ чун дунё ба дил пас аз пирӣ ҷавонӣ ёфт, шояд, ки марди пир ҳам дар ин вақт ҷавон бишавад. Бад-ин гаҳ борони мушкбӯй нав ба нав биборидаасту ҷойи барфро гул гирифтаасту ҳар ҷӯяке, ки хушк буд, тару намнок мебошад. Бисёр зебову шоиронаву дуруст ёдовар мешавад, ки:
Якчанд рӯзгор ҷаҳон дардманд буд,
Беҳ шуд, ки ёфт бӯйи суманбодро табиб.

Чаро аз ин ҳама Одамушшуаро ба хуррамию шодмонӣ мегӯяд? Оре, то мо низ мисли ӯ биёем, ин ҳақиқати зеборо бубинему ҳикмати онро дарк бинамоем ва худ ҳам мисли баҳор, мисли Наврӯз нав бишавем. Мо дар ин фасл лолаву лолазорро бисёр дидаем, ҳам аз наздик ва ҳам аз дур. Чашмҳо ва ҷонамон ҳаловат бурдааст. Аммо ба зеҳнамон роҳ ёфтааст, ки ҳар лола чун панҷаи арӯс мебошад, ки ба ҳино рангин гардидааст? Албатта, не.
Лола миёни кишт бихандад ҳаме зи дур,
Чун панҷаи арӯс ба ҳинно шуда хазиб.

Булбул дар шохсори бед ҳамехонад ва сор аз дарахти сарв низ дар пайи ӯ мехонад, овоз сар медиҳад, ҳамовоз мешавад.
Бад-ин тариқ Наврӯзу баҳор васф мешуд ва он барои аҷдодонамон ҳукми суннатро дошт. Анҷуман меоростанд ва ба гирди хони наврӯзӣ менишастанд. Барҳақ, Рӯдакӣ ба таъбири худ чанг мегирифту менавохт ва сурудгӯён буду ҳазордастон. Борбад, он ромишгари бузург,  дар он рӯзгори пешин бо «Наврӯзи бузург», «Наврӯзи хоро» ва «Сози Наврӯз» бори дигар башорати омадани ин рӯзи фирӯз ва баҳори оламафрӯзро медоду дилҳоро лабрези фараҳ мегардонд.
Ин русум ва суннати зиндагисозро аз мо дигар мардуми олам ба хушнудӣ пазируфт ва бо ҳамон номе, ки дошт, яъне, Наврӯз. Наврӯз ҳама дарҳоро боз мекунад ва ба рангу намуду накҳаташ ворид мешаваду файзу баракат мебахшад.
Ҳазорон сол пеш бо дарки ин ҳақиқат мо худ дарҳоро ба рӯи ӯ кушудем ва қадамашро гиромӣ доштем. Хонаҳоро чун дилҳои худ поку сафед намудем. Нигоҳу андешаҳоро нав кардем. Ҳама суннату анъанаҳои наврӯзиро ба ҷо овардем. Зикр намудему амал, ки он дар асл ибтидои корҳои наҷиб ва ҷашни парвариши рӯҳ мебошад. Дармондагонро даст гирифтем, то хони наврӯзияшон рангину пур аз анвои неъмат бошад ва дар таҷлили ин ид бо рӯҳи шоду хотири ҷамъ ширкат биварзанд. Бар ин бовар будем, ки «ҳар кӣ рӯзи Наврӯз ҷашн кунад ва ба хуррамӣ пайвандад, то Наврӯзи дигар умр дар шодиву хуррамӣ гузорад». На танҳо ҷашн мекардем, балки ба эҳтироми он чун арзи ихлосу муҳаббат ба фарзандонамон номи Наврӯзро мегузоштем.
Аз он рӯзгори пешин агарчи таҳқиқ мекунанд, то Наврӯзро бад-он асолате, ки дорад, муаррифӣ бинамоянд, ба пуррагӣ муваффақ намешаванд. Агар ҳам асрҳо тавсифаш намуданд, боз ҳам ниёз ба тавсиф дорад, чунки фарохтару болотар аз фаҳми мост. Мебинем, охир, ки аз шохаҳои бас сахти дарахтон гулҳову баргҳои нарм мерӯянд. Андешидаем, ки чӣ гуна бад-ин нармӣ аз он сахтӣ растанд? Дар ҳоле ки эҳсоси ранҷу андуҳ надоранд, балки ба рӯи мо механданд ва башорат аз сабз гардидани атрофу акнофро медиҳанд.
Мардум зебо ва ҳадафрас изҳор доштааст:
Наврӯза ба навбаҳор кай мебинум?
Гулҳора ба шаш қатор кай мебинум?
Гулҳора ба шаш қатор дар фасли баҳор,
Дунёра ба як қарор кай мебинум?

Инак, Наврӯз аз раҳ мерасад. Ва гулҳоро ба шаш қатор хоҳем дид. Ба ин хотир, дарҳоро ба рӯи ӯ боз кардаем. Сабзаҳо ҳам ба пояндозаш дамидаанд. Пас бояд ҳам бигӯем: «Биё, Наврӯз, Наврӯзи оламафрӯз!»  Ин истиқболи гарм ҳам моро ба хуррамӣ мепайвандад ва ба ин васила ба ҳикмати ин ҷашни миллӣ бештару беҳтар мерасем.
Абдулқодири РАҲИМ,  «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 06.03.2017    №: 51    Мутолиа карданд: 896

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед