logo

фарҳанг

АВВАЛИН ҶАШННОМАИ «ҶУМҲУРИЯТ»

Соли 1912 даҳсолагии рӯзномаи «Правда» ҷашн гирифта шуд ва аз ҳамон рӯз эътиборан, рӯзи панҷуми май ҳамчун рӯзи таъсиси ин рӯзнома то барҳам хӯрдани Иттиҳоди Шӯравӣ, яъне то моҳи декабри соли 1991 ҷашн гирифта мешуд. Аввалин китоби ҷашнномаи матбуот ин ҷашнномаи «Правда» ба муносибати таъсиси рӯзнома ба ҳисоб меравад.
Аз ҳамон вақт сар карда, дар тамоми ҷумҳуриҳои шӯравӣ, аз ҷумла дар Тоҷикистон низ Рӯзи матбуот ҷашн гирифта мешавад. Дар он рӯз маъмулан рӯзномаҳо сармақолаи худро ба мавзӯи мазкур мебахшиданд ва на танҳо дар бораи «Правда», балки дар бобати матбуоти миллӣ низ  мулоҳизаҳо ронда мешуданд. Баъдтар анъана шуд, ки дар шумораи панҷуми май, гӯша ё саҳифаҳое бахшида ба матбуоти худӣ нашр гардад.
Ҳамзамон, дар Тоҷикистон низ таҷлили зодрӯзи матбуоти маҳаллӣ анъана шуд. Яъне, дар рӯзи солгарди нашри ин ё он маҷалла силсиламатолиб дар бораи худи он нашрия ба табъ мерасид. Дертар рӯзномаҳои асосии Тоҷикистон ё тоҷикӣ, аз ҷумла «Овози тоҷик» ва «Бедории тоҷик» ба муносибати солгардашон, рисола ё китобҳоеро ҳам нашр мекарданд, ки онҳоро Ҷашннома гуфтан лозим меояд. Анъанаи ҷашнноманависӣ дар иртибот ба санаҳои бузурги нашрияҳо дар замони шӯравӣ давом мекард. Дар ин давра, аз ҷумла рӯзномаҳои «Тоҷикистони советӣ», «Коммунист Таджикистана», «Комсомоли Тоҷикистон», «Пионери Тоҷикистон» бахшида ба солгарди худ ҷашнномаҳо ва роҳнамоҳо (проспектҳо) чоп карданд. Ин анъана дар замони мо низ идома мекунад. Аз ҷумла, рӯзномаи «Ҷумҳурият»  (пештар «Иди тоҷик», «Бедории тоҷик», «Тоҷикистони сурх», «Тоҷикистони советӣ», «Тоҷикистони шӯравӣ»)  чунин ҷашнномаҳо ба табъ расонидааст.
Аввалин Ҷашнномаи он «Ёдгории иди шашсолагии ҳаёти «Тоҷикистони сурх»» ном дошт, ки соли 1932 нашр гардидааст. Ин Ҷашннома аз қисмати умумӣ, қисмати иҷтимоӣ ва қисмати адабӣ, хотираҳо ва табрикҳо иборат мебошад. Тахмин меравад, ки дар тайёр кардани он бештар се нафар: муҳаррири рӯзнома Қосим Дайламӣ, котиби масъули он Ғуломризо Ализода ва устод Абулқосим Лоҳутӣ иштирок кардаанд. Қисми зиёди мавод, ки бо имзою бе имзост, ба онҳо тааллуқ мегирад. Дар ин Ҷашннома ду чиз бартарии зиёд пайдо кардааст: қисмати сиёсӣ ва шеър. Қисмати сиёсии он тибқи анъанаи ҳамон замон таърихи Ҳизби Коммунистии Иттиҳоди Шӯравӣ, фишурдаи тарҷумаи ҳоли В. И. Ленин, таърихи мухтасари Тоҷикистони Шӯравӣ, соҳаҳои асосии Тоҷикистони ҳамон замон, яъне тағйироти инқилобӣ, муборизаи зидди босмачигарӣ, тағйироти иҷтимоӣ, мактабу маорифро дар бар мегирад.
Қисмати назм тақрибан ҳамин мавзӯъҳоро дар бар гирифтааст.
Суханҳои табрикотиро роҳбарони Тоҷикистон Шириншоҳ Шоҳтемур, Нусратулло Махсум, раиси Шӯрои комиссарони халқи Тоҷикистон А. Ҳоҷибоев, инчунин редаксияҳои рӯзномаҳои ҷумҳуриҳои дигар гуфтаанд. Ин се ҳолат далолат медиҳад, ки Ҷашнномаи мазкур хусусияти сиёсӣ дорад ва ҳамчун китоб рисолаест, ки дар мавзӯи сиёсӣ тайёр карда шудааст. Ҳамин чиз ҳадди муайянкунандаи ҷашнномаҳо шуда метавонад. Зеро дар ҷашнномаҳои баъдӣ ва имрӯза низ рӯҳи сиёсӣ қавӣ мебошад.
Ҷашнномаи «Ёдгории иди шашсолагии ҳаёти «Тоҷикистони сурх», ки ба сифати ёдгор аз гузаштаи ин рӯзнома ба табъ расидааст, на танҳо барои кормандони матбуоти тоҷик, муҳаққиқони журналистикаи тоҷик, донишҷӯёни риштаҳои журналистика, адабиёт ва таърих, балки барои онҳое, ки ба таърихи тамаддуни тоҷик таваҷҷуҳ доранд, низ маводи дилхоҳ медиҳад. Ҷашннома барои насли калонсоли имрӯза аз ҷонбозиҳои равшаниовари бобоҳояшон нақл мекунад ва ба ин васила имрӯзиён фарзандону наберагонашонро барои шинохти асли гузаштаи худ роҳнамоӣ менамояд.
И. УСМОНОВ,  доктори илмҳои таърих,
М. ҚОСИМОВ, аспиранти ДМТ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 10.03.2017    №: 54    Мутолиа карданд: 861

19.02.2019


МАКТАБИ ДАВЛАТДОРИИ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН. ЯК ҲАМОИШИ МУҲИМ

Баррасии масъалаҳои рушди сайёҳӣ

Вохӯрии Низомиддин Зоҳидӣ бо Мазен Шамия

Дурнамои рушди муносибатҳо матраҳ гардид

ҶОМИ КУШОДАИ АВРУПО. Муҳаммадризо Қувватов медали биринҷӣ ба даст овард

Авҷи ниҳолшинонӣ

Саҳми соҳибкорон дар ободии деҳот

Ҳамкории тиҷоратию иқтисодии Чин ва Россия густурдатар мегардад

Сарвар Дониш: «Музокироти сулҳ бидуни ҳукумат қурбе надорад»

«Туҳфаи шоҳона» - и Арабистони Саудӣ ба шаҳрвандони Покистон

Дар Қазоқистон маркази амнияти иттилоотӣ ифтитоҳ меёбад

Сокини навраси Шимкент ду нафарро аз сӯхтор наҷот дод

Ҷаҳон дар як сатр

18.02.2019


Боздиди Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонӣ

ВКД Ҷиноятҳо 83,6 дарсад ошкор шуданд

Вазорати молия. Барои дастгирии буҷет маблағи бештар ҷалб хоҳад гашт

«BISHKEK OPEN – 2019». Дурахши каратэ-дочиёни навраси тоҷик

«МОҲИЯТ ВА ТАЪЙИНОТИ МАТБУОТИ МАҲАЛЛӢ»

РОҒУН. Ободонӣ вусъат меёбад

АНДОЗ. Нақша 100, 6 дарсад иҷро гардид

ТОҶИКИСТОНУ ӮЗБЕКИСТОН. Гардиши савдо ду баробар афзуд

Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ ба афзоиши баландтарини ММД муваффақ гашт

Дар Тошканд конфронси байналмилалӣ оид ба Осиёи Марказӣ баргузор мегардад

Қасри сафед: "Музокироти тиҷоратӣ дар Пекин ба пешравӣ мусоидат кард"

Трамп мехоҳад ҷангиёни «Давлати исломӣ» - ро ба Аврупо барои суд кардан баргардонад

Кумитаи амнияти иттилоотии Қазоқистон беш аз 90 сомонаи хавфнокро ошкор сохт

Ҷаҳон дар як сатр

15.02.2019


ШАМШЕРБОЗӢ. ИШТИРОКИ ВАРЗИШГАРОНИ МО ДАР ЧЕМПИОНАТИ КУШОДИ ОСИЁИ МАРКАЗӢ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Дар Душанбе ташкили низоми муттаҳидаи мудофиаи зиддиҳавоӣ баррасӣ шуд

Дар чор сол муомилоти мол байни Тоҷикистону Ӯзбекистон 19 маротиба афзуд

Медведев: «Таҳримоти ИМА ба иқтисоди Россия таъсири чандон бузург расонда наметавонад»

Пентагон. ИМА аз Афғонистон ҳамроҳи иттифоқчиёнаш меравад

13.02.2019


2018. Сиёсати хориҷии Тоҷикистон пурбарор буд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед