logo

иқтисод

БМТ: ЧОРАҲОИ ҚАТЪӢ ДАР ТАНЗИМИ БОЗОРИ АСЪОР

Буҳрони ҷаҳонии молиявӣ ба иқтисоди кишвар, хусусан бахши молиявии он, пардохтпазирии муассисаҳои қарзӣ, раванди иҷрои вазифаю уҳдадориҳои онҳо дар назди муштариёни пасандозгузор, қарзгир, қарздеҳ ва умуман иҷрои талаботи меъёрҳои Бонки миллии Тоҷикистон аз ҷониби муассисаҳои қарзӣ таъсири шадиду ногувор мерасонад.
Бонки миллии Тоҷикистон, тавре шуъбаи матбуоти он иттилоъ медиҳад, бо мақсади пешгирӣ намудани ин таъсири ногувор, хавфҳои зиёди эҳтимолӣ ва ҷиҳати ҳимояи манфиатҳои пасандозгузорону қарздеҳон тибқи қонунгузории кишвар иҷозатномаҳои ҶСП «Тоҷпромбонк» ва ҶСК «Фононбонк» - ро бозгирифт. Ҳоло аз ҷониби Суди иқтисодии шаҳри Душанбе дар ин бонкҳо мудириятҳои махсус таъйин шудаанд, ки мутобиқ ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи барҳамдиҳии ташкилотҳои қарзӣ» бо мақсади қонеъ намудани талаботи қонунии амонатгузорону қарздеҳон аз ҳисоби дороиҳо ва молу мулки ин бонкҳо қарзҳо ва гаравҳоро бармегардонанд. Ба ҳар як пасандозгузор - шахсони воқеӣ аз ҷониби Хазинаи суғуртаи пасандозҳои шахсони воқеӣ то 17500 сомонӣ дода  мешавад. Агар пасандоз аз 17500 сомонӣ бештар бошад, қисми боқимондаи маблағро аз ҳисоби дороиҳо ва молу мулки бонкҳои номбурда мепардозанд. Хизматгузорӣ ба пасандозгузорон аз ҳисоби Хазинаи суғуртаи пасандозҳои шахсони воқеӣ 16 март оғоз ёфт. Ба пасандозгузорони «Тоҷпромбонк» дар шуъбаҳои Бонки давлатии амонатгузории Тоҷикистон – «Амонатбонк» ва ба пасандоздорони «Фононбонк» дар шуъбаҳои «Ориёнбонк» хизмат расонда мешавад.
  Аз маълумоти созмонҳои байналмилалии молиявӣ бармеояд, ки на танҳо қурби асъори миллии Тоҷикистон, балки аксари кишварҳои ҷаҳон, хусусан мамлакатҳое, ки таносуби воридоташон нисбат ба содирот баланд аст, дар ҳоли лаппишҳои номуайян қарор дорад. Сиёсати пулии қотеъонаи Низоми захиравии федеролии ИМА, яъне баланд бардоштани меъёри фоизии он (бори охир 16 марти соли 2017 - то 0,25 банди фоизӣ) низ ба қурби асъори миллӣ таъсири  номатлуб расонд. Дар давоми сол боз ҳам зиёд гардидани ин меъёри фоизӣ, ки аз эҳтимол дур нест, ба қурби асъори миллӣ ва болоравии нархи маҳсулоти истеъмолӣ фишори бештар низ расонда метавонад. Тибқи маълумот, дар ибтидои соли ҷорӣ болоравии нархи маҳсулоти асосии хӯрокворӣ дар ҷаҳон ба ҳисоби миёнаи солона 10,1 % - ро ташкил дод ва ин қиматшавӣ ба сатҳи таваррум дар кишвари мо низ таъсири манфӣ расонд.
Буҳрони идомаёбандаи ҷаҳонӣ ва таъсири он ба иқтисоди кишвар дар моҳи март низ ба қурби асъори миллӣ фишор оварда, боиси ҷаҳиши қурби асъори нақди бозорӣ  гардид. Зиёдии ҳиссаи молҳои воридотӣ дар сабади истеъмолӣ (бештар аз 60 %), фишорҳои дигари қурбию монетарӣ, ҳамчунин, омилҳои дохилию берунии дигар, назири афзоиши ҳаҷми пули нақд, ваҷҳҳои мавсимию равонӣ, зиёдшавии талабот ба асъори хориҷӣ, амалиёти ҳаннотӣ ва  фаъолияти ғайрирасмӣ дар харидуфурӯши асъори нақд ҳам ба халалёбии эътидоли сатҳи нархҳо ва қурби асъори миллӣ бетаъсир нестанд.

Сарфи назар аз мушкилоти ҷойдошта, тавре аз таҳлилҳо, мушоҳидаҳо ва омори соҳа бармеояд, вазъи кунунии бозори дохилии асъор назар ба ҳамин давраи соли гузашта нисбатан босуботу устувор аст. Болоравии сатҳи таваррум бештар дар моҳи феврал, асосан аз ҳисоби таъсири омилҳои мавсимӣ, болоравии нархи маҳсулоти воридотӣ ва хизматрасонӣ ба мушоҳида расид ва ин раванд дар моҳи март низ идома ёфт. Тайи моҳҳои январу феврали соли ҷорӣ коҳиши қурби расмӣ 1,7 ва қурби нақдӣ 4,8 % - ро ташкил  додааст. Дар ду моҳи аввали соли гузашта бошад, қурби расмии сомонӣ нисбат ба доллари ИМА 10,6 % ва қурби нақдии он 5,7 % паст шуда буд. Яъне раванди таносуби баръакс ба амал омадааст ва фарқияти байни қурби расмию нақдии сомонӣ бештар аз 2 % зиёд шудааст. Вазъи ҷойдошта номутаносибии тавозуни содироту воридотро дар савдои хориҷӣ ва фаъолияти иқтисодии хориҷии кишварро дар муносибат бо шарикони асосии тиҷоратӣ инъикос менамояд.
Тағйирёбии қурби асъори миллӣ дар бозори байнибонкӣ ва дохилибонкӣ муътадил бошад ҳам, дар бозори харидуфурӯши доллари нақдӣ аз эътидол берун аст. Азбаски қисмати асосии харидуфурӯши асъори хориҷӣ дар бозори байнибонкӣ ва дохилибонкӣ ба таври ғайринақдӣ сурат гирифта, муомилоти нақдӣ ҳиссаи ночизи (11,8%) онро ташкил менамояд, ин вазъ яке аз омилҳои ҳалкунандаи нисбатан муътадил боқӣ мондани нархҳо ва сатҳи таваррум дар ин давра гардидааст. Вобаста ба ин, бо мақсади таъмини самаранокии иқтисодиёт, рақобатпазирии тиҷорат, иҷрои уҳдадориҳои байналмилалии давлат ва маблағгузории барномаҳои муҳимтарини давлатӣ зарурати дар бозори байнибонкӣ ва дохилибонкӣ якдафъаина тасҳеҳ кардани қурби расмии асъор нисбат ба доллари ИМА ба миён омад. Бо мақсади коҳиш додани хавфҳои эҳтимолии болоравии сатҳи таваррум, пешгирӣ кардани поёнравии қурби асъори миллӣ, паст намудани талабот ба доллар дар иқтисодиёт ва дар ҳадди эътидол нигоҳ доштани нишондиҳандаҳои асосии макроиқтисодӣ Кумитаи сиёсати пулию қарзии Бонки миллӣ 20 март дар бораи зиёд кардани меъёри бозтамвил ба андозаи 3,5 банди фоизӣ  ва дар сатҳи 16,0 фоизи солона муқаррар кардани он; баланд бардоштани меъёри фоизи захираҳои ҳатмӣ бо пули миллӣ ба андозаи 1,5, бо асъори хориҷӣ 2 банди фоизӣ ва мутаносибан дар сатҳи 3 ва 9 фоизи солона муқаррар намудани онҳо; барориши коғазҳои қиматноки 6 – моҳа бо фоизи меъёри бозтамвил ба иловаи 2 банди фоизӣ барои кам кардани таъсири манфии пули нақд дар муомилот ва роҳандозии тадбирҳои дигари нигоҳдории вазъи муътадили молиявӣ қарор кард.
Вазъи бозори дохилии асъор ва тағйирёбии қурби пули миллӣ, тавре аз изҳороти шуъбаи матбуоти БМТ бармеояд,  мавриди мушоҳида, таҳлил ва назорати доимии Бонки миллии Тоҷикистон қарор дорад. Дар баробари ин, мутаассифона, бояд иқрор намуд, ки вазъи молиявӣ хушҳолкунанда ҳам нест. Он, хусусан дар самти ҳифзи ҳуқуқи пасандозгузорон ва гум накардани эътимоди мардум ба бонкҳо, беҳбудӣ металабад.
Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон  муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми навбатии худ (22.12.2016) фаъолияти муътадили низоми бонкиро яке аз омилҳои асосии рушди босуботи иқтисодӣ арзёбӣ намуданд ва хотирнишон сохтанд, ки «Низоми бонкии кишвар ва назорати  фаъолияти бонкҳо аз ҷониби Бонки миллии Тоҷикистон ба талаботи имрӯза ҷавобгӯ нест».
Сарвари давлат ба Ҳукумати мамлакат, Бонки миллӣ ва Вазорати молия супориш доданд, ки «Фаъолияти бонкҳо, ташкилотҳои қарзӣ ва корхонаву муассисаҳои буҷетиро ба таври қатъӣ назорат намоянд ва дар самти ҳифзи ҳуқуқу манфиатҳои қонунии амонатгузорон, пеш аз ҳама, нигоҳ доштани эътимоди аҳолӣ ва иҷрои уҳдадориҳои бонкӣ чораҳои фаврӣ андешанд».
С. АЗИЗӢ, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 30.03.2017    №: 67    Мутолиа карданд: 465

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар

РӮШОН. Ифтитоҳи маркази дуошёнаи савдо

Муҳаммад Салоҳ – беҳтарин футболбози Африқо

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Самарқанд мизбони нахустмулоқоти «Ҳиндустон – Осиёи Марказӣ»

Баргардондани 47 шаҳрванди Қазоқистон аз Сурия

Остона ба гузарондани Ҳамоиши ҷаҳонии туризми шаҳрӣ омодагӣ мегирад

Дар Беларус бори нахуст ҳукми қатл содир шуд

09.01.2019


Таҷлили 110 - солагии аллома Бобоҷон Ғафуров


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед