logo

фарҳанг

НАВРӮЗРО ГӮЁ БЕШ АЗ ХЕШ МЕШИНОСАМ…

Дар хотир надорам, ки Наврӯзро аз кай мешиносам. Шояд аз он замоне, ки сари по шудаму бори нахуст таоми бо алафҳои баҳорӣ пухтаи модари меҳрубонамро хӯрдам. Ва ӯ гуфт:
- Гир, бачам, хӯроки наврӯзӣ тайёр кардам. Дар Наврӯз оши бурида пухтану ба ҳамсояҳо додан савоб аст.
Ё вақте Наврӯзро шинохтам, ки бори аввал бо бачаҳои деҳа «гулгардонӣ» рафтам. Мӯйсафеди деҳа, бобои Абдул сиёгӯши тару тозаеро, ки пайғоми наврӯзии мо буд, ба дидаҳо молиду гуфт:
 -Худо то чанд Наврӯзи дигар моро расонад.
Шояд номи Наврӯзро бори нахуст замоне шунидам, ки мардони деҳа миёни ҳам машварат намуданд, то омадани Наврӯз каналу ҷӯйборҳоро тоза кунанд. Падарам яке аз ташаббускорони ин маърака буд. Ва ман аз паси ӯ медавидам, то баъди тоза кардани ҷӯйборҳо омадани Наврӯзро бубинам. Бо содагии тифлона Наврӯзро гоҳ ба сурати модарам ғамхору меҳрубон, гоҳ чун падарбузургам пири баландқомати нуронӣ тасаввур мекардам.
Пиразани ҳамсоя, момои Хитойбӣ, ки докаи сафед дар сар ва пироҳани гулгардӣ дар тан дошт, афсонаҳои аҷиб медонист. Афсонаҳои ӯро мисли ғизоҳои лазизи наврӯзии модарам дӯст медоштам. Ҳар гоҳе ба хона меомад, зорию тавалло мекардем, ки бароямон афсона гӯяд. Момои Хитойбӣ мегуфт:
- Деви чорсара аз ғор баромад. Вақте дид, ки Наврӯз расидаасту ҳама ҷо пур аз гулҳои наврӯзӣ, тарсид ва давида ба ғор даромад.
Наврӯзро дӯст доштам, ки деви бадкор аз ӯ тарсида, дубора вориди ғор шуд.  Агар китоби хотираҳои зиндагиамро варақгардон кунам, дар аксар саҳифаҳои он Наврӯз тавъам бо хотираҳои кӯдакиву наврасӣ ва ҷавониям сабт аст. Ёд дорам, ҳафт ё ҳаштсола будам. Бори аввал баробари омадани Наврӯз бо бачаҳо ба чидани қоқу рафтам. Қиблагоҳам ин гиёҳро хеле дӯст медошт.
- Қоқу манфиати зиёд дорад, - мегуфт ӯ.
Ҳар сол Наврӯз ояд, маро хумори дӯғи тозаи хурмаи певози модарам мегирад. Певоз гӯё тиҷорат буд, аммо хеле боинсофона, касе манфиати хешро аз манфиати дигарон боло намегузошт. Бонувон ба хонаи зани певоздор шир меоварданд ва онро бо ишорачӯб чен мекарданд. Баъди ширро ҷурғот хобондан ва дар хурма бо чархчӯб маскаи ин ҷурғотро ҷудо карда гирифтан, зани широварда бо ёрии ҳамон ишорачӯб баробари шир дӯғ мебурд. Ва зани певоздор то тамом шудани навбаташ равғани зард фоида мегирифт. Дар ин доду гирифт ягона далел ишорачӯбҳо буданд. Модарам ба ишорачӯбҳо ҳатто даст расондани моро қатъиян манъ карда буд. Ҳар сол дар арафаи Наврӯз он манзараи шинос ва дӯстдоштанӣ пеши назарам меояд. Дар назарам модарам боз навбати певоз дорад. Ва рӯи долони барҳавои ҳавлии падар ӯву зани ҳамсоя-холаи Тоҷигул то ба амонат хиёнат нашавад, бо ишорачӯбҳо шири овардаи ҳамсояро чен мекунанд…
Наврӯз бароям чун панди падар сароғози дарки масъулиятшиносист…
Бо фарорасии фасли баҳор дар деҳаи мо мавсими намадрезӣ оғоз мешуд. Намадро аз пашми гӯсфанд тайёр мекарданд. Аввал пашмро шуста, бо асбоби махсус мезаданд. Як миқдор пашми сафедро пеш аз задан ранг мекарданд: сурх, гулобӣ, зард, сабзу кабуд. Баъд аз ин устои намадрез болои матои сахт тарҳи намадро мерехт. Аз рӯи завқу салиқа онро бо пашмҳои рангшуда гул партофта, ороиш медод. Сипас матои болояш намадрехтаро мепечонданд ва бо риштае сахт баста, ин тарафу он тараф ғел мезанонданд. Ҳангоми ғелондан гоҳ-гоҳ ба зону зада, онро бо даст низ мекӯфтанд. Ин ҳолат се-чор соат ё аз ин бешу кам давом мекард. Танҳо баъди ин пашм сахт шуда, қолаби намадро мегирифт. Дар саҳни ҳавлӣ, дар дегҳо шӯрбо ва дар самовар чой меҷӯшид. Ҳашари намадрезӣ мисли тӯй буд, ки ҳар марди деҳа аз рӯи ҷавонмардӣ ва орияти деҳдорӣ бояд дар он иштирок мекард. Ҳатто мӯйсафедони солхӯрда ба хонаи намадрезу намаддор омада, ӯро муборак мегуфтанд ва дуо мекарданд, ки болои намади наваш ба хушӣ рӯз бинаду тӯю сур кунад. Мо бачаҳои хурдсолу наврас дар ин маърака ба калонсолон дастёр будем. Дӯст медоштам, ки бо баҳонаи ҷойҷӯшонӣ ва дастобрезӣ  ба суҳбати пирони деҳа, ки дар болои кат баҳузур менишастанд, гӯш диҳам. Суҳбати онҳо мисли афсонаҳои момаи Хитойбӣ ҷолибу шуниданбоб буд. Ҳар кадом аз гузаштаи мароқангези хеш қиссае дошт, ки шаммае аз онро ман дар намадрезӣ мешунидам.
Акнун, ҳар сол вақте Наврӯз меояд, пеши назарам гулҳои зебои намади хушранг ва косагулҳои гирдогирдаш, ки бо гузашти замон дарк кардам, нишони ориёиҳо буд, падидор мегардад. Ва ин косагулҳо, ки рамзи чаҳорпарадори ориёиҳост, дар намадҳои хушсохту хушранг, дар куртаву чодарҳои чакани духтарону занҳо, ҳатто дар миёнбанди гулдӯзии мардҳо аз насл ба насл ба мерос омад. Ва Наврӯзро, ки дар хеш ин суннатҳои волоро ғунҷоиш додааст, гӯё беш аз хеш мешиносам…
Афкори миллати тамаддунофари ман, ки аз се мафҳум - пиндори нек, гуфтори нек, рафтори нек иборат аст, на танҳо хислатҳои ҳамидаи инсониро, балки ахлоқу одоб ва сохтану обод кардан, шодоб гардондану коштанро низ талқин менамояд. Падарам ҳамеша мегуфт:
- Вайрон кардан осон, бунёд кардан душвор. Кӯшиш кунед, ки ҳама вақт бунёдкор ва созанда бошед, на вайронкор…
Хоналӣ  ҚУРБОНЗОДА,
ректори  Донишкадаи ҷумҳуриявии
такмили ихтисос ва бозомӯзии кормандони соҳаи маориф


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 30.03.2017    №: 67    Мутолиа карданд: 473

23.04.2019


ДЗЮ – ДО. Медали нуқраи Темур Раҳимов аз Чемпионати Осиё

Тиб. Муваффақияти камназири ҷарроҳони рус

Пирӯзии Зеленский дар интихоботи Украина

Фоҷиа дар Шри-Ланка Теъдоди қурбониён ба 300 нафар расид

Лукашенко Россияро ҳомии истиқлолияти Беларус номид

Ёрии низомию техникии Қазоқистон ба Тоҷикистон

Ҷаҳон дар як сатр

22.04.2019


НИММАРАФОНИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ ДУШАНБЕ. Фенти Тилахан дар мақоми аввал

Ваҳдат ҳусни тоза мегирад

ХОРУҒ. Бунёди бинои шабакаи ёрии таъҷилӣ

19.04.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Жан - Батист Лемуан

Пойтахт ба таҷлили Рӯзи Ғалаба омодагӣ мебинад

Масоили рушди соҳаи маориф матраҳ гардид

Дар Донишгоҳи давлатии Данғара конфронси ҷумҳуриявӣ доир мешавад

Душанбе варзишгарони 15 кишварро ба ҳам меорад

Ҷаҳон дар як сатр

18.04.2019


ҶОМИ АФК. Пирӯзии "Хуҷанд" ва мусовии "Истиқлол"

МУЪМИНОБОД. 221 иншоот дар се сол

РАШТ. Боғистон доман паҳн мекунад

17.04.2019


БУҶЕТИ ДАВЛАТӢ . Ба қонун иловаҳо ворид шуданд

ДМТ. Як нишасти муҳим

Хонандагони Душанбе пешсафи олимпиадаҳои ҷумҳуриявӣ

Армуғон барои дӯстдорони ҷуғрофия

ҶОМИ ОСИЁ. Паҳлавонони тоҷик соҳиби 5 медал

Ҷаҳон дар як сатр

16.04.2019


Вохӯрии Саидзода Зоҳир Озод бо Аскар Таҷибаев

Баррасии масоили мубрам

Ҳамоиш бахшида ба оғози расмии Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ

Калонтарин тайёра дар дунё ба ҳаво хест

Дар Қазоқистон онлайн-қаллобон фаъол мешаванд

Дар СММ аз манфиати лоиҳаи «Камарбандҳо ва роҳҳо» сухан рафт

Аз таркиш дар Афғонистон ҳафт кӯдак ҳалок гашт

Филмҳои ду коргардони тоҷик барои Фестивали кинои мусалмонӣ интихоб шуданд

Ҷаҳон дар як сатр


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед