logo

фарҳанг

КИТОБ, МО ВА КӮДАКОНАМОН

Ба туфайли китоб ҳама фарди босавод ҳуқуқ ва имконият дорад, ки ба қаламрави хирад ворид гардад. С. Смайлс

Мегӯянд, ки яке аз муъҷизаҳои инсоният ин ихтирои китоб аст. Воқеан ҳам, дар ин нукта ягон ҷойи шубҳа нест. То даҳ сол муқаддам дар саросари олам китоб василаи умдаи фарогир ва интиқоли маълумот маҳсуб мешуд. Чун сатҳи тафаккури инсоният пеш рафт ва илм рушд кард, васоити нави иттилоърасонӣ арзи вуҷуд намуд ва ҳамин омил боис ба он гардид, ки китоб он мавқееро, ки дар зиндагии инсонҳо дошт, то як андоза аз даст бидиҳад. Яъне, рисолати китобро василаҳои нав низ то ҷое бар дӯш гирифтанд. Акнун дар баробари китоб компютеру телефону планшет низ ба ҳайси фарогир, ҳифз ва интиқоли маълумот мавриди корбурд қарор ёфтанд. Бо ҳамин кулли наврасону ҷавонон афзалиятро ба техникаи муосир доданд ва то ҷое аз китобу китобхонӣ дур шуданд. Онҳое ҳанӯз ба китоб дилбастаанд, ки аз роҳҳои истифодаи васоити нави технологӣ хуб иттилоъ надоранд. Ба ибораи дигар, қишри китобхони ҷомеаи мо ҳамон насли калонсоламон аст. Оё чунин ҳолат моро ҳушдор намедиҳад, ки тадриҷан василаи коғазии сабти маълумот аз миён меравад ва усули электронии ҳифзи донишҳо боло гирифта, китобро аз истифода канор мегузорад? Мо бар ин ақидаем, ки агар тадбирҳои зарурӣ дар ин самт андешида нашаванд, ба вуҷуд омадани чунин ҳолат ногузир мебошад. Пурсида мешавад, ки чӣ тадбирҳо? Ба андешаи мо, пеш аз ҳама, аз хурдсолӣ муҳаббат нисбат ба китоб ва мутолиаи онро дар дили кӯдаконамон бояд бедор намоем. Ҳар яки мо борҳо мушоҳида кардаем, ки кӯдакони хурдсоли мо дар мавриди бархӯрди аввал ба телефону китоб барои ба даст овардани якумӣ талош хоҳанд кард. Чаро? Зеро он аксу навору садо дорад ва маҳз ҳамин ду омил таваҷҷуҳи кӯдакро ба худ ҷалб мекунад.

Ва касе инкор намекунад, ки бидуни андешидани оқибати кор мо ин хоҳиши кӯдаки хешро бароварда месозему телефонро дар ихтиёраш мегузорем. Фикр намекунем, ки мо аллакай дар самти канор задани китоб бо ин амали хеш қадами нахустинро гузоштем. Минбаъд кӯдаки мо бо дидани ин ду василаи иттилоърасонӣ ба китоб ҳатто нимнигоҳе нахоҳад кард. Моро ин ҷо зарур буд, ки аксуламал нишон бидиҳем. Яъне, телефонро канор мезадему китобро пеши фарзанди хеш мекушодем ва бо нишон додани тасвирҳои ҷолиб ва бозгӯсозии маънои онҳо шавқу рағбаташро нисбат ба он бедор менамудем. Аммо афсӯс... Яъне барои дур шудани наврасон аз китоб мо - калонсолон гунаҳкорем. Худамон ин мушкилро эҷод кардаем. Дар ин маврид рисолати хешро анҷом надодем. Аз оқибати чунин амаламон андеша накардем. Ҳанӯз ҳам дер нашудааст. Набояд ин масъаларо осон шуморем. Балки вазифадорем, ки ба таври ҳамешагӣ ҷиҳати китобхон кардани фарзандони худ талош намоем, нақши боризи мутолиаи китобро дар зиндагии ҳар як фард дуруст бозгӯ бисозем, онҳоро муътақид намоем, ки инсон маҳз тавассути мутолиаи китоб метавонад ҷаҳонбиниашро афзун бикунад, аз атрофу акнофи олам бохабар шавад, тафаккури хешро ғизо бидиҳад, ақлашро комил гардонад ва ба камоли инсонӣ бирасад.
Ҳеч як китоб аз манфиат холӣ нест. Дар ҳар як китоб ҳатман маълумоти муҳиме маҳфуз мебошад. Ба фурӯш нарафтани китоб нишони китоби хонданӣ набудани он нест. Дар баъзе мавридҳо аз як китоби зоҳиран назарногир ва ё солҳо қабл банашррасида он қадар маълумоти ҷолибро дарёфтан мумкин аст, ки ҷуз газидани ангушти ҳайрат ва хӯрдани афсӯси он, ки чаро он китобро барвақттар мутолиа накардам, чора намемонад. Ҷойи хушҳолист, ки чопи китоб дар кишвари мо тадриҷан ба низоми муайян медарояд. Имрӯз дастандаркорони мо талош ба он доранд, ки китобҳоеро рӯйи чоп биёранд, ки дархӯри талаботи рӯз бошанд. Инҷо метавон чунин ақида кард, ки ноширон вазифаи хешро иҷро мекунанд, аммо хонандагон не. Яке аз сабабҳои умда ин гаронии нархи китобҳост. Тавре мо аз суҳбат бо чанде аз коршиносони соҳа дарёфтем, яке аз сабабҳо ин, агар аз як тараф болоравии нархи коғаз маҳсулоти чопӣ бошад, аз тарафи дигар пардохти андозҳост, ки барои болоравии нархи китобҳо бетаъсир намемонад. Сари ин масъала андешидан тадбирҳои зарурӣ ба манфиати кор хоҳад буд.
Мо бояд коре намоем, ки дастрасии ҳамагон ба китобҳо таъмин бошад. Китоб барои хонанда пешбинӣ шудааст. Пас, инро ҳам бояд ба назари эътибор гирифт, ки оё хонанда қудрати харидани он китобро дорад ё не? Дар сурате ки аксари мардум имкони моддии харидории китобҳоро надоранд, пас чаро онҳоро каме арзон нанамоем? То кай китобҳо зери чанг дар дуконҳо хоб мекунанд? Оё онҳо бо ҳамин мақсад рӯйи чоп омадаанд? Наход дили ноширону чопгарон барои меҳнати худашон насӯзад? Ба андешаи мо, бояд ҳар чи зудтар китобҳо ба дасти хонандаи худ бирасанд. Аз ин лиҳоз, месазад, китобҳоеро ки даҳ сол қабл ба нашр расидаанд, ба ҳадди 50% арзон карда шаванд. Агар ин кор сурат бигирад, шиддати тамоюли канорагирии мардум аз китоб то ҷое коҳиш хоҳад ёфт. Ҳар яки мо бояд сар ба зонуи тафаккур гузорему андеша намоем, ки рӯгардонӣ аз манбаи нуру равшанӣ моро ба куҷо мебарад. Мусаллам аст, ки чунин амал зулмотро пеши рӯ меорад ва моро ба вартаи сардаргумӣ хоҳад бурд.
Обидҷони ОБИД,
Ҷалолуддини РУСТАМ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 31.03.2017    №: 68    Мутолиа карданд: 431

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед