logo

фарҳанг

ҚАЗОН. ДАР ҶУСТУҶӮИ КИТОБҲОИ ТОҶИКӢ

Соли 2016  ҳангоми сафар ба Ҷумҳурии Тотористон, ба Палатаи китобҳои ин кишвар (дар шаҳри  Қазон) рафтам. Мурод аз ташрифам ба ин махзани матбуот, пеш аз ҳама, пайдо кардани осори чопӣ ба забони тоҷикӣ буд. Зеро воқиф аз он будам, ки то таъсиси нахустчопхонаи калон дар кишварамон  собиқ Матбааи № 1 ном дошт, ҳоло ҶСШК “Матбуот” ном гирифта, ки бунёдаш ба соли 1933 рост меояд ва мардум “Хонаи матбуот” - аш хонанд), баъзе аз осори чопии мо дар шаҳрҳои Русия, аз ҷумла Қазон ба нашр мерасиданд.

Чун матлабамро ба маъмурини ин коргоҳ иброз намудам, бо итминон гуфтанд, ки ба забони тоҷикӣ ҳеҷ мавод надоранд ва маслиҳат доданд, ки ба Китобхонаи миллӣ равам. Баъди анҷоми корҳои бақайдгирӣ моро ба ошёнаи дуюм роҳнамоӣ карданд. Чун паси миз нишастам ва баргаҳои дар ихтиёрам гузоштаро аз назар мегузаронидам, эҳсоси ҷолибе фароям гирифта буд ва умед доштам, ки тозатарин иттилоъро доир ба матбуоти тоҷик пайдо хоҳам кард ва фаврӣ ин муждаро тавассути шабакаҳои иҷтимоии интернет эълом хоҳам дошт. Мутаассифона, аз даҳаи дувуми асри ХХ ба ҷуз як китоб дигар маводе пайдо накардам. Аввалин баргае, ки ба чашмам хӯрд, марбут ба “Панднома”- и шайх Фаридуддини Аттор  буд (дар нусхаи дигар номи “Ҳамди беҳад”- ро гирифтааст). Китоб дузабона, яъне тоҷикӣ ва тоторист. Байтҳо аввал ба забони тоҷикӣ ва аз поён тарҷумаи онҳо ба забони тоторӣ оварда шудааст. Аз таҷриба медонем, ки чунин услуби овардани матн ва тарҷума бештар ба хотири забономӯзӣ сурат мегирад. Ҳамин барои мо далел аст ақида намоем, ки тоторҳо дар он даврон барои донистани забони тоҷикӣ таваҷҷуҳ ва мароқ  доштанд. Баъдан, аз суҳбат бо калонсолони муқимӣ мо итминон ҳосил намудем, ки дар андешаи хеш хато накардаем. Зеро дар миёни тоторҳо онҳое, ки дар он даврон саводи динӣ доштанд, ағлаб хатмкунандаҳои мадрасаҳои Бухоро будаанд ва барои аз худ кардани забони тоҷикӣ саъю кӯшиш доштанд.
Ҷузваи дигаре, ки ба дасти мо расид, “Як ҳикоят” ном дорад ва он назм буда, ҳамагӣ аз ҳашт саҳифа иборат аст ва 23 феврали соли 1905 дар матбааи “Бародарон Каримовҳо” нашр гаштааст. 
Китоби дигаре, ки ёфтем, “Насиҳати ҳукамо” ном дошта, аз 321 саҳифа иборат аст. Муаллиф надорад. Он низ бо ду забон, тоҷикӣ ва тоторӣ нашр гардидааст. Нашраш ба охири қарни XIX рост меояд.
Аҳмад Ҳодӣ Мақсудӣ муаллифи “Ибодоти исломия”, китоби дигарест, ки пайдо намудем. Он соли 1914 дар электротипографияи шаҳри Қазон, ки “Миллат” ном дошт, ба табъ расидааст. Ҷузъи аввалаш, ки  дастраси мо гардид, муҳтавои динӣ дорад, яъне китоби ақидавист. Онро, шояд аз забони арабӣ  яке аз мударрисони Бухоро бо номи Мулло Саидаҳмад Васлии Самарқандӣ ба забони тоҷикӣ тарҷума кардааст. Анҷоми корҳои тасҳеҳии китоб рабт ба Маҳмудхоҷа ибни Беҳбудхоҷаи Хатиб дорад...
Бо даст бурдан ба ҳар як баргаи баргадон гумон мебурдам, ки баргаи баъдӣ ба забони тоҷикӣ хоҳад буд. Мутаассифона, дигар чизе пайдо карда натавонистам. Ба ҳар ҳол бо он чи ёфтам, шукр ба ҷо овардам. Он гоҳ, ки болидарӯҳ аз китобхона берун меомадам, ин андеша аз дилам гузашт, ки мо бояд бо даст додани ҳар сафар ба хориҷ аз кишвар ҳатман аз китобхонаҳои он дидан намоем. Зеро танҳо бо ин роҳ мо метавонем дар мавриди осори чопӣ ба забони тоҷикӣ маълумоти тоза пайдо созем ва бад-ин васила саҳифаи тозаеро дар китоби таърихи матбуоти миллати шарафмандамон зам намоем.               
Сироҷиддин ИКРОМӢ,  адиб


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 20.04.2017    №: 81    Мутолиа карданд: 472

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед