logo

фарҳанг

ЁФТАНИҲО. МО БА ОН ЧӢ ГУНА МУНОСИБАТ МЕКУНЕМ?

Ҷойи таассуф аст, ки посухи мо дар маҷмӯъ дар ин маврид мусбат нест. Ҳарчанд ки бояд мусбат бошад. Чаро? Чунки фарҳанги волои миллии динии мо дар дарозои асрҳо мардумро дар рӯҳияи адолатхоҳию адолатгустарӣ тарбия намудааст. Ва миллати моро ҷаҳониён ба василаи ин амали нек, ҷавонмардӣ дӯст медоштанду медоранд. Магар аз матбуоти кишварҳои дигар нахондаем, аз телевизиони онҳо надидаву нашунидаем, ки намояндагон, озодагони миллати мо ҳамёнҳои пур аз пулро ёфтаву ба соҳибонашон ва ё мақомоти дахлдор додаанд? Метавон дар ин хусус мисолҳои зиёд овард. Аммо он чӣ аён аст, ҳоҷат ба баён нест. Аслан,  ин ҳама ҳақиқатест, ки исботро намехоҳад.
Таассуфи ин ҷониб аз он аст, ки ҳақиқату сифатҳои нек ва ин гуна қонунҳои навиштаву нонавишта аз миён оҳиста-оҳиста, яъне ба тадриҷ меравад. Ва ин масъала, ки дар асл басо муҳим аст, камтар касонро ба изтироб меорад. Чаро намеандешем, ки бо ин бемасъулиятӣ, бетафовутӣ дар харобии бунёди фарҳанги миллию динии худ саҳм мегирем, саҳме бузург, саҳме чашмрас? Пасиниён аз мо чӣ ибрат хоҳанд гирифт?
Чанд рӯз пештар буд, ки як ронандаи нақлиёти боркаш аз он гилаву шикоят менамуда, ки нафаре ҳуҷҷатҳои ронандагияшро ёфтаву бар ивази он аз ӯ ду ҳазор сомонӣ талаб кардааст. Албатта, аз рӯи шарҳу тавзеҳаш метавонистааст, ки ин ҳуҷҷатро ба пуррагӣ аз нав намояд, он ҳам дар як ҳазору панҷсад сомонӣ, аммо ташвишу нигарониҳои зиёд дорад.
Миёни ин ронанда ва он нафаре, ки ҳуҷҷатҳои ронандагиро ёфтааст, савдо сурат гирифтааст. Ин қадар муваффақ шудааст, ки ин нархи муқаррарнамудаи ӯро ба сад сомонӣ поён бифарорад. Албатта, ҷойи тааҷҷуб ва нигаронист. Он мард, ки ин ҳуҷҷатҳоро ёфтааст, зиёӣ мебошад ва дар як ниҳоди болоӣ фаъолият мекунад. Аз рӯи вазифае, ки ишғол кардааст, бояд ҳуҷҷатҳоро ба соҳибаш бе талаб кардани маблағи муайяни пулӣ баргардонад. Ба ҷуз ин, ин гуна нархномаро кӣ ихтирову қабул кардааст, то пардохти он ҳатмӣ бошад?
Пешиниён агар чизеро ба тасодуф пайдо мекарданд ё худ меёфтанд, хобу хӯр ва роҳаташонро аз даст медоданд, то зуд соҳиби молро биёбанд. Ва, албатта, ба амонат ҳаргиз хиёнат намекарданд. Ҳар чи зудтар эълон менамуданд, мегуфтанд, ки чунин ё чунон чизеро ёфтаанд. Суроғаи хонаву ҷойи корашонро низ баён медоштанд, то соҳиби чизи гумшуда дар ёфтанашон ранҷи зиёд накашад. Дар ивази ин ёфтаниҳо аз соҳибаш чизе талаб намекарданд. Дар ин маврид чандин ҳадисро ривоят кардаанд. Барои мисол ба яке аз онҳо иктифо менамоем. Аз  ин як ҳам ҳақиқат рӯшани рӯшан мегардад. Он дар «Саҳеҳ» - и Албухорӣ аст, дар «Китоби ёфтаниҳо». Тибқи ин ҳадис, ҳамчунин, агар соҳиби моли гумшуда нишонаи молашро гуфт, мол барояш дода мешавад. Ҳамин тавр, аз Убай ибни Каъб (рз) ривоят аст, ки гуфт: Ҳамёне ёфтам, ки дар он сад динор буд. Онро назди Пайғамбари Худо (с) овардам. Фармуданд: «Як сол онро суроғ бидеҳ!». Як сол онро суроғ додам ва касеро, ки онро бишносад, наёфтам. Дубора наздашон омадам. Фармуданд: «Як соли дигар онро суроғ бидеҳ!». Як соли дигар онро суроғ додам, вале касеро, ки онро бишносад, наёфтам. Барои бори савум наздашон омадам ва фармуданд: «Зарфи он ва миқдори он ва сарбанди онро ҳифз кун, агар соҳибаш омад (молашро ба вай бидеҳ!) ва агар наёмад, аз он истифода кун!».
Сад динор дар он рӯзгор моли зиёд маҳсуб мешуд. Масъулият низ кам набуд. Ин ҳукму амр ва ҳидояту раҳнамоӣ дар ҳама давру замон пойдор буд. Ин марди шикастанафс ду сол дар суроғи соҳиби мол буд, аммо ӯро пайдо накард. Бо вуҷуди ин аз рӯи ин ҳидояти дуруст агар соҳибашро пас аз чанд сол ҳам биёбад, бар ӯ зарур аст, ки моли ёфтаашро баргардонад. Табиист, ки ёбандаи мол, ё худ ҳамён дар андешаи ёфтани соҳиби он мебошад, на барои як сол, балки барои тамоми умр.
Дар панду андарзномаҳои ниёгонамон низ ин масъала ҳамеша таъкид мешавад. Онҳо дар ин маврид ба хотири ибрати дигарон мисолҳои зиёд, ки аз ахлоқи ҳамидаи пешиниён гувоҳӣ медиҳанд, овардаанд. Пас чаро мо имрӯз низ аз онҳо пайравӣ накунем?
Абдулқодири РАҲИМ, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 01.05.2017    №: 88    Мутолиа карданд: 435

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад

ЭКСПО дар Шанхай: шартномаҳо ба маблағи қариб $60 миллиард ба тасвиб расиданд

Сӯхтори ҷангал дар Калифорния боиси ҳалокати 25 нафар гашт

Ҷаҳон дар як сатр

ВАХШ. Суратҳисоби бонкӣ барои ятимон

ОЛИМПИАДАИ “GENIUSKIDS – 2018” 35 медали хонандагони тоҷик

САМБО. Хушқадам Хусравов – қаҳрамони ҷаҳон

09.11.2018


Ҳамоишҳои ҷавонон бахшида ба Рӯзи Президент

Баррасии масоили рушди ҳамкориҳо

Мулоқоти Юсуф Раҳмон бо Кристофер Рэй

Таъсиси гурӯҳи корӣ баҳри иҷрои «Барномаи рушди иҷтимоию иқтисодии шаҳри Душанбе барои давраи то соли 2025»

Давлаталӣ Саид дар Корея

20-умин конфронси расонаҳои Осиёи Марказӣ дар Остона баргузор шуд

«Толибон» рӯйхати иштирокдорони мушовараи Москваро интишор дод

Таърихшиноси фаронсавӣ ба Макрон нақши Россияро дар наҷоти Аврупо хотиррасон кард

Ҷаҳон дар як сатр

"TASHKENT GRAND PRIX" ИШТИРОКИ ПАҲЛАВОНОНИ ТОҶИК ДАР ОН

"Истиқлол" бори ҳафтум чемпиони Тоҷикистон шуд!

08.11.2018


ШАҲРИСТОН. Бунёди 68 иншооти нав

ГУЛИСТОН. Бунёди майдони Парчами давлатӣ ва навсозии кӯдакистони “Дилноз”

Вусъати созандагӣ дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров

ХУҶАНД. Ифтитоҳи маҷмааи фитнеси занона

НОҲИЯИ АБДУРАҲМОНИ ҶОМӢ. Муассисаҳои таълимӣ ба фасли сармо омодаанд

“АРБОБОНИ ИЛМИ ТОҶИК”

Бо хоҳиши Макрон вохӯрии муфассали Путин ва Трамп баргузор намешавад

Толибон нияти иштирок дар музокироти сулҳи Москваро доранд

Дар 40 соли ислоҳот савдои берунаи Чин 670 маротиба афзуд

Деҳлӣ ҳавои ифлосро бо борони сунъӣ тоза карданист

Ҷаҳон дар як сатр

МАРҲИЛАИ ИНТИХОБИИ ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ – 2020. Ҳарифони мунтахаби Тоҷикистон (U-23) муайян шуданд

07.11.2018


Маҷлиси тантанавӣ бахшида ба Рӯзи Конститутсия

Мулоқоти Рамазон Раҳимзода бо Абдулазиз ибни Сауд

Пулҳои миллӣ бо такмили унсурҳои ҳимоя


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед