logo

иқтисод

ЗАМИН. ЧӢ ГУНА ОНРО ПУРСАМАР ИСТИФОДА БАРЕМ?

Ислоҳоти аграрӣ дар мамлакати мо шароити ташкилӣ, иқтисодӣ, ҳуқуқӣ ва иҷтимоии  истеҳсолкунандагони маҳсулоти кишоварзиро тағйир дод. Гузаштан ба муносибатҳои бозорӣ барои мустақилияти деҳқон  имкониятҳои васеъ фароҳам овард. Деҳқон (кишоварз) бояд ҳар сол аз самараи меҳнати хеш фоида ба даст орад, то боиси ҳавасмандии ӯ гардад.
Ҳарчанд хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ) чун намуди хурди хоҷагидорӣ асоси соҳаи кишоварзии имрӯза маҳсуб меёбанд, як қатор проблемаҳои соҳаи  кишоварзии кунунӣ ба рушди устувори онҳо монеъ шуда, боиси самаранок фаъолият накарданашон мегарданд. Масъалаи маҳдудияти дастрасии молистеҳсолкунандагони кишоварзӣ ба бозор боқӣ мондааст ва шароити номукаммали инфрасохтори он ба монополияи соҳаи савдо таъсир мерасонад.
Майдони кишти зироатҳои кишоварзии хоҷагиҳои деҳқонӣ  соли 2015 - ум 534,1 ҳазор гектарро ташкил дод. Агар 5 сол пеш ба як хоҷагӣ 9,6 га замини кишт рост омада бошад, пас соли 2015 ин нишондиҳанда ба 4,3 га расидааст.
Имрӯз аксари шаклҳои хурди хоҷагидорӣ (хоҷагиҳои деҳқонӣ ва аҳолӣ) пойгоҳи устувори рушд надоранд. Истеҳсолоти соҳаи аграрӣ аз шароити табиӣ – иқлимӣ, аз истеҳсолоти мавсимӣ, муҳлати дарози гирифтани даромад аз хароҷоти истеҳсолӣ вобаста буда, инчунин, танзим нашудани бозори фурӯши маҳсулот ба рушди устувори соҳа таъсири манфӣ мерасонад.
Дар чунин шароит беҳтар аст, ки истеҳсолкунандагони маҳсулоти кишоварзӣ фаъолияти худро дар бозор ба воситаи кооперативҳо ба роҳ монанд. Кооперативҳои кишоварзиро хоҷагиҳои деҳқонӣ, аҳолӣ ва корхонаҳои хурди коркарди маҳсулот ташкил карда метавонанд.
Таҷрибаи ҷаҳонии рушди хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ) нишон медиҳад, ки фаъолияти кооперативии фермерҳо дар соҳаҳои истеҳсолот, таъмин ва фурӯши маҳсулот ба зарурияти нигоҳ доштан ва рушди хоҷагиҳои хурд эҳтиёҷ дорад. Он имкони афзун кардани даромад, беҳсозии шароити меҳнат ва коҳиш додани харҷи истеҳсоли маҳсулотро пайдо мекунад. Талабот ба кооперативкунонӣ чунин аст, ки он дар шароити иқтисодиёти бозорӣ ба андозаи зиёд шудани теъдоди молистеҳсолкунандагони хурду миёна мустақилона ба худ роҳ мекушояд.
Ташаккули иқтисодиёти аграрии кооперативӣ имконияти муттаҳидшавии истеҳсолкунандагони алоҳида  ва коллективҳоро барои нисбатан самаранок истифодабарии захираҳои заминӣ, меҳнатӣ, моддӣ – техникӣ ва молиявии кишоварзӣ таъмин мекунад. Барои он ки шаклҳои хурди хоҷагидорӣ фаъолияти самаранок дошта бошанд, онҳоро ба ташкили ихтиёрии кооперативҳои аграрии истеҳсолӣ ва коркарди маҳсулот ҳавасманд намудан лозим аст.
Ҳар сол вобастагии истеҳсолоти кишоварзӣ, аз саноат, ки захираҳои моддӣ – техникӣ тавлид мекунад, зиёд шуда истодааст. Ба ин хотир, рушди бомуваффақияти кооперативҳо аз таъмин кардани афзалиятнокии нархи маҳсулоти кишоварзӣ нисбат ба молҳо ва хизматрасонии саноатӣ вобаста аст.
Мақсади асосии танзими давлатии муносибати самаранок ба замин ин ба пешрафти иқтисодиёт, иҷтимоиёт, муҳити зист ва соҳаҳои аграрӣ мусоидат менамояд. Замин манбаи асосие мебошад, ки тавассути истифодаи оқилонаи он фоида ба даст овардан имконпазир аст. Дар  истифодабарии замин дар шакли хоҷагиҳои деҳқонии хурд ин омил ғайриимкон аст. Он танҳо дар сурати мавҷудияти миқдори зиёди замин сурат мегирад. Яъне, ҳар чи қадар хоҷагии фермерӣ бузург бошад, пойгоҳи моддӣ – техникиаш ҳам мустаҳкам мегардад. Аз ин рӯ, ҳангоми ислоҳоти соҳа мо бояд истеҳсолотро дар асоси қонунҳои рушди иқтисодиёт ба роҳ монем, яъне нақши давлатии танзими замин қавӣ гардад ва соҳаи кишоварзӣ дастгирӣ ёбад.
Бобо МИРЗОЕВ,
мудири кафедраи иқтисодиёти комплекси агросаноатии Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 02.05.2017    №: 89    Мутолиа карданд: 611

06.12.2019


Боздиди Рустами Эмомалӣ аз варзишгоҳи «Миллий»

Хуҷанд. Бунёди корхонаи истеҳсоли телевизор, яхдон ва кондитсионер

Масъалаи моҳияти сармояи инсонӣ дар рушди инноватсионӣ мавриди баррасӣ қарор гирифт

Пекин аз Вашингтон кам кардани боҷи молҳои чиниро дархост намуд

ОПЕК истихроҷи нафтро метавонад кам созад

Дар мактабҳои Қазоқистон гузариш ба алифбои лотиниро мавқуф гузоштанд

Коррупсияро дар Қирғизистон тавассути рақамисозӣ бартараф карданианд

Ҷаҳон дар як сатр

05.12.2019


Беш аз ду тонна доруворӣ ба коми оташ рафт

Фестивали филм ва мусиқии Руминия дар Тоҷикистон

Боздиди Рустами Эмомалӣ аз шаҳри Самарқанд

Дар Афғонистон шоҳасари Бобоҷон Ғафуров “Тоҷикон” чоп шуд

Макрон изҳороти НАТО оид ба «таҳдиди русӣ» - ро зери шубҳа гузошт

Боздошти муовини собиқ сарвари «ДИ» Ал - Бағдодӣ дар Ироқ

Андрей шевченко дар мураббигӣ низ муваффақ аст

Ҷаҳон дар як сатр

04.12.2019


Тақвияти ҳамкориҳо дар мубориза бар зидди терроризму экстремизм матраҳ гардид

Ҷаласаи гурӯҳи корӣ оид ба таҳияи намоишгоҳ бахшида ба мероси муштараки фарҳангии Роҳи абрешим баргузор шуд

Китоби Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар Теҳрон рӯнамоӣ мешавад

Мирзиёев раиси шаҳри Душанбе Рустами Эмомалиро ба ҳузур пазируфт

Департаменти давлатӣ: «ИМА Россияро маблағгузори терроризм намешуморад»

Ҳукумати Албания хисороти заминҷунбии мудҳишро ҳисоб намуд

Москва ва Киев созишномаи 10 – солаи таҳвили нафтро ба имзо расонданд

Ҷаҳон дар як сатр

03.12.2019


Дар пойтахт барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил гузаронда мешавад

Дар майдони «Дӯстӣ» арчаи солинавӣ қомат меафрозад

«Лолаи тиллоӣ» синамогарони тоҷикро ба ҳам овард

Дар Британия намояндагии маҳфили “Ҷавонони дар хориҷи кишвар таҳсилдошта” ифтитоҳ ёфт

Россия ва Беларус қисме аз ваколатҳоро ба ҳукумати ягона медиҳанд

Олимон суду зиёни қаҳванӯширо ном бурданд

Ҷаҳон дар як сатр

САМБО. Медали биринҷии Сорбон дар Қазоқистон

02.12.2019


Дар Бишкек кишварҳои аъзои СААД 15 санад ба имзо расонданд

Эрдуғон кишварҳои арабро ба ёрии Албания даъват намуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед