logo

иқтисод

ЗАМИН. ЧӢ ГУНА ОНРО ПУРСАМАР ИСТИФОДА БАРЕМ?

Ислоҳоти аграрӣ дар мамлакати мо шароити ташкилӣ, иқтисодӣ, ҳуқуқӣ ва иҷтимоии  истеҳсолкунандагони маҳсулоти кишоварзиро тағйир дод. Гузаштан ба муносибатҳои бозорӣ барои мустақилияти деҳқон  имкониятҳои васеъ фароҳам овард. Деҳқон (кишоварз) бояд ҳар сол аз самараи меҳнати хеш фоида ба даст орад, то боиси ҳавасмандии ӯ гардад.
Ҳарчанд хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ) чун намуди хурди хоҷагидорӣ асоси соҳаи кишоварзии имрӯза маҳсуб меёбанд, як қатор проблемаҳои соҳаи  кишоварзии кунунӣ ба рушди устувори онҳо монеъ шуда, боиси самаранок фаъолият накарданашон мегарданд. Масъалаи маҳдудияти дастрасии молистеҳсолкунандагони кишоварзӣ ба бозор боқӣ мондааст ва шароити номукаммали инфрасохтори он ба монополияи соҳаи савдо таъсир мерасонад.
Майдони кишти зироатҳои кишоварзии хоҷагиҳои деҳқонӣ  соли 2015 - ум 534,1 ҳазор гектарро ташкил дод. Агар 5 сол пеш ба як хоҷагӣ 9,6 га замини кишт рост омада бошад, пас соли 2015 ин нишондиҳанда ба 4,3 га расидааст.
Имрӯз аксари шаклҳои хурди хоҷагидорӣ (хоҷагиҳои деҳқонӣ ва аҳолӣ) пойгоҳи устувори рушд надоранд. Истеҳсолоти соҳаи аграрӣ аз шароити табиӣ – иқлимӣ, аз истеҳсолоти мавсимӣ, муҳлати дарози гирифтани даромад аз хароҷоти истеҳсолӣ вобаста буда, инчунин, танзим нашудани бозори фурӯши маҳсулот ба рушди устувори соҳа таъсири манфӣ мерасонад.
Дар чунин шароит беҳтар аст, ки истеҳсолкунандагони маҳсулоти кишоварзӣ фаъолияти худро дар бозор ба воситаи кооперативҳо ба роҳ монанд. Кооперативҳои кишоварзиро хоҷагиҳои деҳқонӣ, аҳолӣ ва корхонаҳои хурди коркарди маҳсулот ташкил карда метавонанд.
Таҷрибаи ҷаҳонии рушди хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ) нишон медиҳад, ки фаъолияти кооперативии фермерҳо дар соҳаҳои истеҳсолот, таъмин ва фурӯши маҳсулот ба зарурияти нигоҳ доштан ва рушди хоҷагиҳои хурд эҳтиёҷ дорад. Он имкони афзун кардани даромад, беҳсозии шароити меҳнат ва коҳиш додани харҷи истеҳсоли маҳсулотро пайдо мекунад. Талабот ба кооперативкунонӣ чунин аст, ки он дар шароити иқтисодиёти бозорӣ ба андозаи зиёд шудани теъдоди молистеҳсолкунандагони хурду миёна мустақилона ба худ роҳ мекушояд.
Ташаккули иқтисодиёти аграрии кооперативӣ имконияти муттаҳидшавии истеҳсолкунандагони алоҳида  ва коллективҳоро барои нисбатан самаранок истифодабарии захираҳои заминӣ, меҳнатӣ, моддӣ – техникӣ ва молиявии кишоварзӣ таъмин мекунад. Барои он ки шаклҳои хурди хоҷагидорӣ фаъолияти самаранок дошта бошанд, онҳоро ба ташкили ихтиёрии кооперативҳои аграрии истеҳсолӣ ва коркарди маҳсулот ҳавасманд намудан лозим аст.
Ҳар сол вобастагии истеҳсолоти кишоварзӣ, аз саноат, ки захираҳои моддӣ – техникӣ тавлид мекунад, зиёд шуда истодааст. Ба ин хотир, рушди бомуваффақияти кооперативҳо аз таъмин кардани афзалиятнокии нархи маҳсулоти кишоварзӣ нисбат ба молҳо ва хизматрасонии саноатӣ вобаста аст.
Мақсади асосии танзими давлатии муносибати самаранок ба замин ин ба пешрафти иқтисодиёт, иҷтимоиёт, муҳити зист ва соҳаҳои аграрӣ мусоидат менамояд. Замин манбаи асосие мебошад, ки тавассути истифодаи оқилонаи он фоида ба даст овардан имконпазир аст. Дар  истифодабарии замин дар шакли хоҷагиҳои деҳқонии хурд ин омил ғайриимкон аст. Он танҳо дар сурати мавҷудияти миқдори зиёди замин сурат мегирад. Яъне, ҳар чи қадар хоҷагии фермерӣ бузург бошад, пойгоҳи моддӣ – техникиаш ҳам мустаҳкам мегардад. Аз ин рӯ, ҳангоми ислоҳоти соҳа мо бояд истеҳсолотро дар асоси қонунҳои рушди иқтисодиёт ба роҳ монем, яъне нақши давлатии танзими замин қавӣ гардад ва соҳаи кишоварзӣ дастгирӣ ёбад.
Бобо МИРЗОЕВ,
мудири кафедраи иқтисодиёти комплекси агросаноатии Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 02.05.2017    №: 89    Мутолиа карданд: 469

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед