logo

иқтисод

ЗАМИН. ЧӢ ГУНА ОНРО ПУРСАМАР ИСТИФОДА БАРЕМ?

Ислоҳоти аграрӣ дар мамлакати мо шароити ташкилӣ, иқтисодӣ, ҳуқуқӣ ва иҷтимоии  истеҳсолкунандагони маҳсулоти кишоварзиро тағйир дод. Гузаштан ба муносибатҳои бозорӣ барои мустақилияти деҳқон  имкониятҳои васеъ фароҳам овард. Деҳқон (кишоварз) бояд ҳар сол аз самараи меҳнати хеш фоида ба даст орад, то боиси ҳавасмандии ӯ гардад.
Ҳарчанд хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ) чун намуди хурди хоҷагидорӣ асоси соҳаи кишоварзии имрӯза маҳсуб меёбанд, як қатор проблемаҳои соҳаи  кишоварзии кунунӣ ба рушди устувори онҳо монеъ шуда, боиси самаранок фаъолият накарданашон мегарданд. Масъалаи маҳдудияти дастрасии молистеҳсолкунандагони кишоварзӣ ба бозор боқӣ мондааст ва шароити номукаммали инфрасохтори он ба монополияи соҳаи савдо таъсир мерасонад.
Майдони кишти зироатҳои кишоварзии хоҷагиҳои деҳқонӣ  соли 2015 - ум 534,1 ҳазор гектарро ташкил дод. Агар 5 сол пеш ба як хоҷагӣ 9,6 га замини кишт рост омада бошад, пас соли 2015 ин нишондиҳанда ба 4,3 га расидааст.
Имрӯз аксари шаклҳои хурди хоҷагидорӣ (хоҷагиҳои деҳқонӣ ва аҳолӣ) пойгоҳи устувори рушд надоранд. Истеҳсолоти соҳаи аграрӣ аз шароити табиӣ – иқлимӣ, аз истеҳсолоти мавсимӣ, муҳлати дарози гирифтани даромад аз хароҷоти истеҳсолӣ вобаста буда, инчунин, танзим нашудани бозори фурӯши маҳсулот ба рушди устувори соҳа таъсири манфӣ мерасонад.
Дар чунин шароит беҳтар аст, ки истеҳсолкунандагони маҳсулоти кишоварзӣ фаъолияти худро дар бозор ба воситаи кооперативҳо ба роҳ монанд. Кооперативҳои кишоварзиро хоҷагиҳои деҳқонӣ, аҳолӣ ва корхонаҳои хурди коркарди маҳсулот ташкил карда метавонанд.
Таҷрибаи ҷаҳонии рушди хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ) нишон медиҳад, ки фаъолияти кооперативии фермерҳо дар соҳаҳои истеҳсолот, таъмин ва фурӯши маҳсулот ба зарурияти нигоҳ доштан ва рушди хоҷагиҳои хурд эҳтиёҷ дорад. Он имкони афзун кардани даромад, беҳсозии шароити меҳнат ва коҳиш додани харҷи истеҳсоли маҳсулотро пайдо мекунад. Талабот ба кооперативкунонӣ чунин аст, ки он дар шароити иқтисодиёти бозорӣ ба андозаи зиёд шудани теъдоди молистеҳсолкунандагони хурду миёна мустақилона ба худ роҳ мекушояд.
Ташаккули иқтисодиёти аграрии кооперативӣ имконияти муттаҳидшавии истеҳсолкунандагони алоҳида  ва коллективҳоро барои нисбатан самаранок истифодабарии захираҳои заминӣ, меҳнатӣ, моддӣ – техникӣ ва молиявии кишоварзӣ таъмин мекунад. Барои он ки шаклҳои хурди хоҷагидорӣ фаъолияти самаранок дошта бошанд, онҳоро ба ташкили ихтиёрии кооперативҳои аграрии истеҳсолӣ ва коркарди маҳсулот ҳавасманд намудан лозим аст.
Ҳар сол вобастагии истеҳсолоти кишоварзӣ, аз саноат, ки захираҳои моддӣ – техникӣ тавлид мекунад, зиёд шуда истодааст. Ба ин хотир, рушди бомуваффақияти кооперативҳо аз таъмин кардани афзалиятнокии нархи маҳсулоти кишоварзӣ нисбат ба молҳо ва хизматрасонии саноатӣ вобаста аст.
Мақсади асосии танзими давлатии муносибати самаранок ба замин ин ба пешрафти иқтисодиёт, иҷтимоиёт, муҳити зист ва соҳаҳои аграрӣ мусоидат менамояд. Замин манбаи асосие мебошад, ки тавассути истифодаи оқилонаи он фоида ба даст овардан имконпазир аст. Дар  истифодабарии замин дар шакли хоҷагиҳои деҳқонии хурд ин омил ғайриимкон аст. Он танҳо дар сурати мавҷудияти миқдори зиёди замин сурат мегирад. Яъне, ҳар чи қадар хоҷагии фермерӣ бузург бошад, пойгоҳи моддӣ – техникиаш ҳам мустаҳкам мегардад. Аз ин рӯ, ҳангоми ислоҳоти соҳа мо бояд истеҳсолотро дар асоси қонунҳои рушди иқтисодиёт ба роҳ монем, яъне нақши давлатии танзими замин қавӣ гардад ва соҳаи кишоварзӣ дастгирӣ ёбад.
Бобо МИРЗОЕВ,
мудири кафедраи иқтисодиёти комплекси агросаноатии Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 02.05.2017    №: 89    Мутолиа карданд: 514

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар

РӮШОН. Ифтитоҳи маркази дуошёнаи савдо

Муҳаммад Салоҳ – беҳтарин футболбози Африқо

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Самарқанд мизбони нахустмулоқоти «Ҳиндустон – Осиёи Марказӣ»

Баргардондани 47 шаҳрванди Қазоқистон аз Сурия

Остона ба гузарондани Ҳамоиши ҷаҳонии туризми шаҳрӣ омодагӣ мегирад

Дар Беларус бори нахуст ҳукми қатл содир шуд

09.01.2019


Таҷлили 110 - солагии аллома Бобоҷон Ғафуров


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед