logo

иқтисод

ЗАМИН. ЧӢ ГУНА ОНРО ПУРСАМАР ИСТИФОДА БАРЕМ?

Ислоҳоти аграрӣ дар мамлакати мо шароити ташкилӣ, иқтисодӣ, ҳуқуқӣ ва иҷтимоии  истеҳсолкунандагони маҳсулоти кишоварзиро тағйир дод. Гузаштан ба муносибатҳои бозорӣ барои мустақилияти деҳқон  имкониятҳои васеъ фароҳам овард. Деҳқон (кишоварз) бояд ҳар сол аз самараи меҳнати хеш фоида ба даст орад, то боиси ҳавасмандии ӯ гардад.
Ҳарчанд хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ) чун намуди хурди хоҷагидорӣ асоси соҳаи кишоварзии имрӯза маҳсуб меёбанд, як қатор проблемаҳои соҳаи  кишоварзии кунунӣ ба рушди устувори онҳо монеъ шуда, боиси самаранок фаъолият накарданашон мегарданд. Масъалаи маҳдудияти дастрасии молистеҳсолкунандагони кишоварзӣ ба бозор боқӣ мондааст ва шароити номукаммали инфрасохтори он ба монополияи соҳаи савдо таъсир мерасонад.
Майдони кишти зироатҳои кишоварзии хоҷагиҳои деҳқонӣ  соли 2015 - ум 534,1 ҳазор гектарро ташкил дод. Агар 5 сол пеш ба як хоҷагӣ 9,6 га замини кишт рост омада бошад, пас соли 2015 ин нишондиҳанда ба 4,3 га расидааст.
Имрӯз аксари шаклҳои хурди хоҷагидорӣ (хоҷагиҳои деҳқонӣ ва аҳолӣ) пойгоҳи устувори рушд надоранд. Истеҳсолоти соҳаи аграрӣ аз шароити табиӣ – иқлимӣ, аз истеҳсолоти мавсимӣ, муҳлати дарози гирифтани даромад аз хароҷоти истеҳсолӣ вобаста буда, инчунин, танзим нашудани бозори фурӯши маҳсулот ба рушди устувори соҳа таъсири манфӣ мерасонад.
Дар чунин шароит беҳтар аст, ки истеҳсолкунандагони маҳсулоти кишоварзӣ фаъолияти худро дар бозор ба воситаи кооперативҳо ба роҳ монанд. Кооперативҳои кишоварзиро хоҷагиҳои деҳқонӣ, аҳолӣ ва корхонаҳои хурди коркарди маҳсулот ташкил карда метавонанд.
Таҷрибаи ҷаҳонии рушди хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ) нишон медиҳад, ки фаъолияти кооперативии фермерҳо дар соҳаҳои истеҳсолот, таъмин ва фурӯши маҳсулот ба зарурияти нигоҳ доштан ва рушди хоҷагиҳои хурд эҳтиёҷ дорад. Он имкони афзун кардани даромад, беҳсозии шароити меҳнат ва коҳиш додани харҷи истеҳсоли маҳсулотро пайдо мекунад. Талабот ба кооперативкунонӣ чунин аст, ки он дар шароити иқтисодиёти бозорӣ ба андозаи зиёд шудани теъдоди молистеҳсолкунандагони хурду миёна мустақилона ба худ роҳ мекушояд.
Ташаккули иқтисодиёти аграрии кооперативӣ имконияти муттаҳидшавии истеҳсолкунандагони алоҳида  ва коллективҳоро барои нисбатан самаранок истифодабарии захираҳои заминӣ, меҳнатӣ, моддӣ – техникӣ ва молиявии кишоварзӣ таъмин мекунад. Барои он ки шаклҳои хурди хоҷагидорӣ фаъолияти самаранок дошта бошанд, онҳоро ба ташкили ихтиёрии кооперативҳои аграрии истеҳсолӣ ва коркарди маҳсулот ҳавасманд намудан лозим аст.
Ҳар сол вобастагии истеҳсолоти кишоварзӣ, аз саноат, ки захираҳои моддӣ – техникӣ тавлид мекунад, зиёд шуда истодааст. Ба ин хотир, рушди бомуваффақияти кооперативҳо аз таъмин кардани афзалиятнокии нархи маҳсулоти кишоварзӣ нисбат ба молҳо ва хизматрасонии саноатӣ вобаста аст.
Мақсади асосии танзими давлатии муносибати самаранок ба замин ин ба пешрафти иқтисодиёт, иҷтимоиёт, муҳити зист ва соҳаҳои аграрӣ мусоидат менамояд. Замин манбаи асосие мебошад, ки тавассути истифодаи оқилонаи он фоида ба даст овардан имконпазир аст. Дар  истифодабарии замин дар шакли хоҷагиҳои деҳқонии хурд ин омил ғайриимкон аст. Он танҳо дар сурати мавҷудияти миқдори зиёди замин сурат мегирад. Яъне, ҳар чи қадар хоҷагии фермерӣ бузург бошад, пойгоҳи моддӣ – техникиаш ҳам мустаҳкам мегардад. Аз ин рӯ, ҳангоми ислоҳоти соҳа мо бояд истеҳсолотро дар асоси қонунҳои рушди иқтисодиёт ба роҳ монем, яъне нақши давлатии танзими замин қавӣ гардад ва соҳаи кишоварзӣ дастгирӣ ёбад.
Бобо МИРЗОЕВ,
мудири кафедраи иқтисодиёти комплекси агросаноатии Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 02.05.2017    №: 89    Мутолиа карданд: 543

19.04.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Жан - Батист Лемуан

Пойтахт ба таҷлили Рӯзи Ғалаба омодагӣ мебинад

Масоили рушди соҳаи маориф матраҳ гардид

Дар Донишгоҳи давлатии Данғара конфронси ҷумҳуриявӣ доир мешавад

Душанбе варзишгарони 15 кишварро ба ҳам меорад

Ҷаҳон дар як сатр

18.04.2019


ҶОМИ АФК. Пирӯзии "Хуҷанд" ва мусовии "Истиқлол"

МУЪМИНОБОД. 221 иншоот дар се сол

РАШТ. Боғистон доман паҳн мекунад

17.04.2019


БУҶЕТИ ДАВЛАТӢ . Ба қонун иловаҳо ворид шуданд

ДМТ. Як нишасти муҳим

Хонандагони Душанбе пешсафи олимпиадаҳои ҷумҳуриявӣ

Армуғон барои дӯстдорони ҷуғрофия

ҶОМИ ОСИЁ. Паҳлавонони тоҷик соҳиби 5 медал

Ҷаҳон дар як сатр

16.04.2019


Вохӯрии Саидзода Зоҳир Озод бо Аскар Таҷибаев

Баррасии масоили мубрам

Ҳамоиш бахшида ба оғози расмии Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ

Калонтарин тайёра дар дунё ба ҳаво хест

Дар Қазоқистон онлайн-қаллобон фаъол мешаванд

Дар СММ аз манфиати лоиҳаи «Камарбандҳо ва роҳҳо» сухан рафт

Аз таркиш дар Афғонистон ҳафт кӯдак ҳалок гашт

Филмҳои ду коргардони тоҷик барои Фестивали кинои мусалмонӣ интихоб шуданд

Ҷаҳон дар як сатр

БОКС. Иштироки варзишгарони тоҷик дар Чемпионати Осиё

12.04.2019


Бо иштироки Сарвазири мамлакат дар шаҳри Кӯлоб як қатор иншоот ба истифода дода шуд

Ҷаласаи Шӯрои ҳамоҳангсозони миллии давлатҳои аъзои СҲШ

Форуми байналмилалии рушди сармояи инсонӣ доир мегардад

ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ – 2019 ОИД БА ФУТЗАЛ. Рақибони Тоҷикистон муайян гаштанд

"Кашшофи падидаҳои наврас"

НОҲИЯИ РӮДАКӢ . Сафи соҳибкорони ватандӯст меафзояд

НУРОБОД . Эҳтиром ба шахсиятҳои таърихӣ

Ҷаҳон дар як сатр

11.04.2019


"Тоҷикон" ба забони ӯзбекӣ нашр шуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед