logo

фарҳанг

ИНСОНСОЗӢ. АВВАЛИН ВА ОХИРИН ҲАДАФИ САНЪАТ

Санъат шакли бадеӣ, маърифатӣ, фалсафӣ, ғоявӣ, эҳсосотӣ ва ахлоқии ҳаёт ба шумор меравад. Он аз овони кӯдакӣ сар карда, то зинаҳои баланди камолот ба шуур ва равони инсонҳо таъсир расонда, ҷаҳонбинии онҳоро шакл ва маъно мебахшад. Бинобар ин, санъат натиҷаи талошҳои мантиқиву маърифатӣ ва идеалии инсоният дар тӯли таърих мебошад.
Ба ақидаи файласуфи тоҷик Кароматулло Олимов: “Ҷаҳони ботинии инсон падидаи хеле мураккаб аст, ки ҳамеша тилисме буда, хоҳад монд ва онро то охир кашф кардан номумкин аст. Ин ҷаҳони зеҳнӣ омезиши тасаввуроти илмӣ, динӣ, сиёсӣ, эстетикӣ, ахлоқӣ, эҳсосотӣ мебошад”.
Дар замоне, ки мо онро “пасомодернизм” мехонем, дарёфт кардани арзишҳои аслии ҳаёт ва сохтани инсони заҳматкаш кори аз ҳама муҳим ва мураккаб маҳсуб меёбад. Инсони заҳматкаш гуфта шахси масъулиятнок ва дар сарнавишти миллат нақши калидӣ доштаро дар назар дорем. Ин на танҳо дар маънои шахсиятҳои умумиҷаҳонӣ, балки ба ҳар фарди худогоҳ ва эҷодкор робита дорад. Тасодуф нест, ки миллионҳо афкору андешаҳо перомуни санъат ва санъаткорон садо медиҳанд. Бидуни муносибати бошуурона нисбат ба санъат дарки муаммоҳои умумиинсонӣ амри маҳол аст. Аз санъат ҳар кас ҳар гуна баҳра мебарад, ҳар кас бо ғояҳои гуногун вориди он гашта, гоҳо беадолатона муносибат мекунад. Ҳамин муносибатҳои беадолатона ва бошуурона нисбат ба санъат азалӣ ҳастанд ва аслан ҳамин зиддиятҳо одамонро ба пеш мебаранд ва гоҳи дигар ба зеҳну шуури ҷамъият осеб мерасонанд. Зимнан барои он таъсир мерасонанд, ки дар ҷомеа одамон онро ҳамчун зуҳури маърифат ва маданият қабул доранд. Аз ҳамин лиҳоз, Чингиз Айтматов менависад: “Одамон метавонанд бо ҳамдигар муросо кунанд, аммо ҳамагӣ ба як равишу як қолаб фикр карда наметавонанд, ба шарте, ки сифатҳои одамиашонро аз даст надиҳанд, ба шарте, ки чун одам боқӣ монданро авло шуморанд”.

Фантастикаву романтика санъат аст, ба шарте, ки...
Кинофилм, мелодрама ё сериалҳои дарозмуддат ба шуури ҷамъиятӣ таъсир мерасонанд, равон ва шуури  ҷомеаро шакл медиҳанд, хислатҳои миллии халқҳоро тайғир медиҳанд, ба тақлидкорӣ ва эҷодкорӣ сабаб мешаванд. Мутаассифона, аксари ҷавонон романтикаро дар маънои воқеӣ ва ақлониву ахлоқӣ намефаҳманд. Он ҳаргиз маънои шаҳвату ишратпарастиро  надорад. Романтика таҷассуми муҳаббати ҳақиқии инсон, муборизаи ниҳоии ӯ барои хушбахтшавист. Аксари инсонҳо аз кинофилмҳои дидаашон хулосаҳои ҳаётан муҳим бароварда наметавонанд. Хислатҳояшон дигаргун намешавад, эҳсоси негативӣ барҳам намехӯрад ва ҷаҳонбиниашон рушд намекунад. Аз ҳамин сабаб, роҳҳои маърифати ростини ҳунару санъатро ба ҷавонон тарғиб намудан, кори муҳим ва аввалиндараҷаи ҷомеаи мост.
Зуҳури зиддиятҳои сиёсӣ, геополитикӣ, идеологӣ ва нажодӣ, ки инсони муосир ба майдон овардааст, ба ояндаи худи башар таъсири манфӣ мегузорад. Дар ҳамин вазъият масъулияти адабиёт, санъат ва нависанда аз ҳарвақта дида бештару гаронтар мегардад. Имрӯз асарҳо ва кинофилмҳои фантастикие офарида шуда истодаанд, ки вуҷуди онҳо хазинаи ахлоқу маънавиёти инсониятро коҳиш медиҳанд. Дар ин маврид шикастабанде лозим мешавад, ки шикастаҳоро бо нури хирад мӯмиё кунад. Фантастика бояд қоидаҳои ахлоқи азалии инсониро риоя кунад. Он дар ҳадде навишта ва офарида шавад, ки бинанда ва хонанда наздикии онро ба ҳақиқат дарк кунад. Ҳамин андешаи нигорандаи амрикоӣ Исҳоқ Азимов воқеият дорад: “Барои он ки ақидаи худро роҷеъ ба оянда ҳақ барорад, нависанда аз хатарҳои билқуввае, ки ба мо таҳдид мекунанд, андеша меронад ва оқибатҳои имконпазири онҳоро зери қалам меорад. Вале нависанда намегӯяд: ана он чизе, ки ногузир бояд сурат гирад. Ӯ чунин мегӯяд: агар мо чорае наандешем, оқибат чунин воқеа рӯй доданаш мумкин”.
Ба наздики “12 соли интизорӣ” ном филми нави тоҷикӣ рӯи экранҳои калон намоиш дода шуд. Дар он нақши як идеяи равоншинос барои дигар шудани тақдири қаҳрамони филм асосӣ буд. Дар филм то ҷое сабабҳои вайроншавии оилаҳои ҷавон ва заифии психологияи ҷамъиятӣ инъикос ёфтаанд. “12 соли интизорӣ” бори дигар собит мекунад, ки тавассути санъат роҳҳои рушди шуури психологӣ ва санъатдӯстиро бедор кардан мумкин аст. Зеро маҳз санъати ҳақиқӣ беҳтарин роҳи муборизаро дар роҳи сулҳ, адолат, озодӣ, хушбахтӣ ва ахлоқ нишон дода метавонад.

Санъат “бизнес” нест
Санъаткори асил пайи шуҳратпарастӣ ва пул намеравад, балки шуҳрат ҳамеша ҳамроҳи ӯ меравад. Имрӯз дар мисоли клипҳо ва сурудхониҳо дида метавон, ки барои сохтани як клип ба ҳисоби миёна 500-600 доллари амрикоӣ маблағ сарф мешавад. Дар натиҷа мебинем, ки ҳамин клипҳо ба шуури ҷамъиятӣ таъсири мусбат расонда наметавонанд. Одамонро аз нокомиҳо наҷот намедиҳанд, аз бадфикрӣ, бадгумонӣ, эгоистӣ раҳо намекунанд. Ҳатто матни баъзе сурудҳо моҳияти муҳаббат ва ҳаётро нодуруст ифода мекунанд. Ҳамон тавре, ки нависандаи бад хонандаро ба роҳи ғалат мебарад, ҳаргуна амалкардҳои сохтакорона низ дар олами санъат одамонро аз доираи ахлоқ берун мекунанд.
Ва ниҳоят ҳадафи авалин ва охирини санъат инсонсозист. Инсоне, ки барои тамоми умр содиқ мемонад ба инсоният, ба муҳаббат, ба Ватан.
Аслиддин САЛИМОВ,
устоди ДДЗТ ба номи Сотим Улуғзода


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 31.05.2017    №: 108    Мутолиа карданд: 631

19.07.2019


ПАЛАТАИ ҲИСОБ. 88,З миллион сомонӣ зарари молиявӣ ошкор гашт

УМЕД БОБОЗОДА: "Аксари муроҷиатҳо оид ба адолати судиянд"

Кӯдакони аз Ироқ овардашуда ба зиндагии муқаррарӣ бармегарданд

"EXPO 2019 BEIJING". Гӯшаи Тоҷикистонро беш аз як миллион нафар тамошо кард

НИГАРОНӢ. Ҷудошавии 6065 оила дар ним сол

18.07.2019


ХАДАМОТИ ЗИДДИИНҲИСОРӢ. Болоравии нархи барқ ба қарзи он марбут аст

Азим Иброҳим Ким Тэ Сонгро ба ҳузур пазируфт

Ба ташкили корхонаҳои муштарак ҳавасмандӣ зоҳир гардид

Ҳамоиши «Ваҳдат – омили ягонагӣ ва суботи ҷомеа» доир шуд

Ҳамкорӣ бо Қатар густариш меёбад

Саридораи геология. 2810 харитаи геологӣ рақамӣ шуд

121 шахси масъул ба ҷавобгарии маъмурӣ кашида шуд

Роҳи нави сесатҳаи Душанбе ба истифода дода мешавад

Президенти Қазоқистон Шӯрои миллии эътимоди ҷомеаро созмон дод

Дар Ӯзбекистон аввалин IT-технопарк бунёд мегардад

Ҷаҳон дар як сатр

17.07.2019


Музокироти ҳайатҳои расмии Тоҷикистон ва Корея

КУМИТАИ МУҲИТИ ЗИСТ. Нигаронӣ аз набудани партовгоҳҳо дар деҳот

ПРОКУРАТУРАИ ГЕНЕРАЛӢ. 5774 гектар қитъаи замин ба ҳолати аввала баргардонда шуд

ИЗЗАТУЛЛО САТТОРӢ: "Истеҳсоли гӯшти мурғ 9 маротиба зиёд мегардад"

ВАЗОРАТИ АДЛИЯ. Хулосаи ҳуқуқӣ ба 1936 лоиҳаи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ

ТАЭКВОН – ДО. Муниса медали тилло ба даст овард

Суръати рушди ММД Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ баландтарин шуд

Тоҷикистон ба сохтмони лӯлаи гази «Осиёи Марказӣ — Чин» шурӯъ мекунад

Дар ҷанубу ғарби Чин аз хушксолӣ 7,4 миллион нафар зарар дид

Ҷаҳон дар як сатр

Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон – рӯзномаи «Ҷумҳурият» якҷо бо мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Хатлон бахшида ба Ҷашни 30 - солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти унвони «ТОҶИКИСТОН – ХОНАИ УМЕДИ МО» озмун эълон менамояд.

16.07.2019


ХАДАМОТИ АЛОҚА. Корти ID симкорти муштариро ба расмият медарорад

ЭНЕРГЕТИКА. 2,5 миллиард сомонӣ қарзи дебитории "Барқи тоҷик" муаммои ҳалталаб боқӣ мемонад

15.07.2019


Сарвазири Корея ба Тоҷикистон меояд

Баррасии масъалаҳои ҳамгироии САҲА, СҲШ ва ИА дар минтақаи Осиёи Марказӣ

Нахустин шумораи маҷаллаи «Осиё ва Аврупо» аз чоп баромад

ДТТ. Изҳори нигаронӣ аз вазъи бо кор таъмин шудани хатмкардаҳо

ТИБ. 288 номгӯи доруи ғайристандартӣ ошкор шуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед