logo

фарҳанг

ИНСОНСОЗӢ. АВВАЛИН ВА ОХИРИН ҲАДАФИ САНЪАТ

Санъат шакли бадеӣ, маърифатӣ, фалсафӣ, ғоявӣ, эҳсосотӣ ва ахлоқии ҳаёт ба шумор меравад. Он аз овони кӯдакӣ сар карда, то зинаҳои баланди камолот ба шуур ва равони инсонҳо таъсир расонда, ҷаҳонбинии онҳоро шакл ва маъно мебахшад. Бинобар ин, санъат натиҷаи талошҳои мантиқиву маърифатӣ ва идеалии инсоният дар тӯли таърих мебошад.
Ба ақидаи файласуфи тоҷик Кароматулло Олимов: “Ҷаҳони ботинии инсон падидаи хеле мураккаб аст, ки ҳамеша тилисме буда, хоҳад монд ва онро то охир кашф кардан номумкин аст. Ин ҷаҳони зеҳнӣ омезиши тасаввуроти илмӣ, динӣ, сиёсӣ, эстетикӣ, ахлоқӣ, эҳсосотӣ мебошад”.
Дар замоне, ки мо онро “пасомодернизм” мехонем, дарёфт кардани арзишҳои аслии ҳаёт ва сохтани инсони заҳматкаш кори аз ҳама муҳим ва мураккаб маҳсуб меёбад. Инсони заҳматкаш гуфта шахси масъулиятнок ва дар сарнавишти миллат нақши калидӣ доштаро дар назар дорем. Ин на танҳо дар маънои шахсиятҳои умумиҷаҳонӣ, балки ба ҳар фарди худогоҳ ва эҷодкор робита дорад. Тасодуф нест, ки миллионҳо афкору андешаҳо перомуни санъат ва санъаткорон садо медиҳанд. Бидуни муносибати бошуурона нисбат ба санъат дарки муаммоҳои умумиинсонӣ амри маҳол аст. Аз санъат ҳар кас ҳар гуна баҳра мебарад, ҳар кас бо ғояҳои гуногун вориди он гашта, гоҳо беадолатона муносибат мекунад. Ҳамин муносибатҳои беадолатона ва бошуурона нисбат ба санъат азалӣ ҳастанд ва аслан ҳамин зиддиятҳо одамонро ба пеш мебаранд ва гоҳи дигар ба зеҳну шуури ҷамъият осеб мерасонанд. Зимнан барои он таъсир мерасонанд, ки дар ҷомеа одамон онро ҳамчун зуҳури маърифат ва маданият қабул доранд. Аз ҳамин лиҳоз, Чингиз Айтматов менависад: “Одамон метавонанд бо ҳамдигар муросо кунанд, аммо ҳамагӣ ба як равишу як қолаб фикр карда наметавонанд, ба шарте, ки сифатҳои одамиашонро аз даст надиҳанд, ба шарте, ки чун одам боқӣ монданро авло шуморанд”.

Фантастикаву романтика санъат аст, ба шарте, ки...
Кинофилм, мелодрама ё сериалҳои дарозмуддат ба шуури ҷамъиятӣ таъсир мерасонанд, равон ва шуури  ҷомеаро шакл медиҳанд, хислатҳои миллии халқҳоро тайғир медиҳанд, ба тақлидкорӣ ва эҷодкорӣ сабаб мешаванд. Мутаассифона, аксари ҷавонон романтикаро дар маънои воқеӣ ва ақлониву ахлоқӣ намефаҳманд. Он ҳаргиз маънои шаҳвату ишратпарастиро  надорад. Романтика таҷассуми муҳаббати ҳақиқии инсон, муборизаи ниҳоии ӯ барои хушбахтшавист. Аксари инсонҳо аз кинофилмҳои дидаашон хулосаҳои ҳаётан муҳим бароварда наметавонанд. Хислатҳояшон дигаргун намешавад, эҳсоси негативӣ барҳам намехӯрад ва ҷаҳонбиниашон рушд намекунад. Аз ҳамин сабаб, роҳҳои маърифати ростини ҳунару санъатро ба ҷавонон тарғиб намудан, кори муҳим ва аввалиндараҷаи ҷомеаи мост.
Зуҳури зиддиятҳои сиёсӣ, геополитикӣ, идеологӣ ва нажодӣ, ки инсони муосир ба майдон овардааст, ба ояндаи худи башар таъсири манфӣ мегузорад. Дар ҳамин вазъият масъулияти адабиёт, санъат ва нависанда аз ҳарвақта дида бештару гаронтар мегардад. Имрӯз асарҳо ва кинофилмҳои фантастикие офарида шуда истодаанд, ки вуҷуди онҳо хазинаи ахлоқу маънавиёти инсониятро коҳиш медиҳанд. Дар ин маврид шикастабанде лозим мешавад, ки шикастаҳоро бо нури хирад мӯмиё кунад. Фантастика бояд қоидаҳои ахлоқи азалии инсониро риоя кунад. Он дар ҳадде навишта ва офарида шавад, ки бинанда ва хонанда наздикии онро ба ҳақиқат дарк кунад. Ҳамин андешаи нигорандаи амрикоӣ Исҳоқ Азимов воқеият дорад: “Барои он ки ақидаи худро роҷеъ ба оянда ҳақ барорад, нависанда аз хатарҳои билқуввае, ки ба мо таҳдид мекунанд, андеша меронад ва оқибатҳои имконпазири онҳоро зери қалам меорад. Вале нависанда намегӯяд: ана он чизе, ки ногузир бояд сурат гирад. Ӯ чунин мегӯяд: агар мо чорае наандешем, оқибат чунин воқеа рӯй доданаш мумкин”.
Ба наздики “12 соли интизорӣ” ном филми нави тоҷикӣ рӯи экранҳои калон намоиш дода шуд. Дар он нақши як идеяи равоншинос барои дигар шудани тақдири қаҳрамони филм асосӣ буд. Дар филм то ҷое сабабҳои вайроншавии оилаҳои ҷавон ва заифии психологияи ҷамъиятӣ инъикос ёфтаанд. “12 соли интизорӣ” бори дигар собит мекунад, ки тавассути санъат роҳҳои рушди шуури психологӣ ва санъатдӯстиро бедор кардан мумкин аст. Зеро маҳз санъати ҳақиқӣ беҳтарин роҳи муборизаро дар роҳи сулҳ, адолат, озодӣ, хушбахтӣ ва ахлоқ нишон дода метавонад.

Санъат “бизнес” нест
Санъаткори асил пайи шуҳратпарастӣ ва пул намеравад, балки шуҳрат ҳамеша ҳамроҳи ӯ меравад. Имрӯз дар мисоли клипҳо ва сурудхониҳо дида метавон, ки барои сохтани як клип ба ҳисоби миёна 500-600 доллари амрикоӣ маблағ сарф мешавад. Дар натиҷа мебинем, ки ҳамин клипҳо ба шуури ҷамъиятӣ таъсири мусбат расонда наметавонанд. Одамонро аз нокомиҳо наҷот намедиҳанд, аз бадфикрӣ, бадгумонӣ, эгоистӣ раҳо намекунанд. Ҳатто матни баъзе сурудҳо моҳияти муҳаббат ва ҳаётро нодуруст ифода мекунанд. Ҳамон тавре, ки нависандаи бад хонандаро ба роҳи ғалат мебарад, ҳаргуна амалкардҳои сохтакорона низ дар олами санъат одамонро аз доираи ахлоқ берун мекунанд.
Ва ниҳоят ҳадафи авалин ва охирини санъат инсонсозист. Инсоне, ки барои тамоми умр содиқ мемонад ба инсоният, ба муҳаббат, ба Ватан.
Аслиддин САЛИМОВ,
устоди ДДЗТ ба номи Сотим Улуғзода


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 31.05.2017    №: 108    Мутолиа карданд: 517

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед