logo

иқтисод

ПУЛИ МАЙДА. ГУФТАНИҲОИ НОГУФТА

Дар бозорҳои кишвар ҳангоми харидуфурӯш пайдо намудани пули майда душвор  шудааст. Аксаран барои иваз намудани пулҳои арзишашон калон ба пулҳои майда (1, 3, 5 ва 10 сомонӣ)  шаҳрвандон хеле саргардон мешаванд. Савдогарон, пулчинакҳои воситаҳои нақлиёти ҷамъиятӣ ва пешхизматони макони таомхӯрӣ барои баргардондани бақияпулӣ баъди кофтукови зиёд пулҳои фарсудаи ғиҷимшуда ва ширешкардаро ба дастат медиҳанд. Сабаби ба чунин ҳол афтодани пули миллӣ  дар чист?

Доир ба фарсудашавии пулҳои майдаи коғазӣ ва бо ин сабаб камчин гардидани онҳо Лола Салимова, муовини раиси Бонки миллии Тоҷикистон, чунин изҳор дошт:  “Табиист, ки пул мисли  маводи дигари рӯзгор дар натиҷаи истифодаи зиёд ва беэҳтиётии одамон  фарсуда мешавад. Бинобар ин, Бонки миллии Тоҷикистон дар асоси қонунгузории кишвар  бо истифода аз ҳуқуқи эмиссияи (барориши) пули коғазӣ (банкнота) ва танга пайваста чопи пулҳои коғазӣ ва сикказании тангаҳоро ташкил менамояд. Ҳамчунин, барои аз муомилот гирифтану нобуд сохтани пулҳои фарсуда тадбирҳо роҳандозӣ мекунад. Давоми  соли 2016 дар ҷумҳурӣ ба маблағи қариб 600 миллион  сомонӣ пулҳои коғазӣ ва тангаҳои фарсуда аз муомилот гирифта шудаанд.
Бо  қарори Бонки миллии Тоҷикистон аз 3 июли соли 2008 “Оид ба тартиби муайян намудани коршоямии пулҳои коғазӣ ва тангаҳои Бонки миллии Тоҷикистон”  ҳамаи бонкҳо, ташкилотҳои қарзӣ ва марказҳои хизматрасонии бонкӣ пулҳои фарсудаи шахсони ҳуқуқӣ ва воқеиро ройгон ва бемамониат иваз менамоянд.
Таҳлилҳо нишон медиҳанд, ки гардиши бисёри пулҳои майдаи коғазӣ, таъсири боду ҳаво ва сатҳи пасти маданияти истифода аз омилҳои асосии фарсудашавии пул  ба ҳисоб мераванд. Пулҳои арзишашон камтар нисбат ба пулҳои баландарзиш зиёдтар гардиш мехӯранд ва бештар фарсуда мегарданд. Соли  2010 аз ҷониби БМТ пулҳои коғазии гаронарзиши  200 ва 500 сомонӣ бо унсурҳои ҳимоявии иловагӣ ба муомилот бароварда шуданд.  Дар баробари ин, соли  2012 ба пулҳои коғазии арзишҳои 5 ва 10 сомонӣ, ки зиёд истифода мегарданд,  унсури устувори ҳимоявии “кинеграмма” ва  аз моҳи марти соли 2013   ба пулҳои коғазии арзиши  20, 50, 100 сомонӣ, унсури   ҳозирзамони лазерӣ дар  се адади охири рақами силсилавии онҳо  ҷойгир карда шуд.
Пули миллӣ  дар хориҷи  ҷумҳурӣ чоп гардида,   фармоишу интиқоли  он харҷи зиёдро тақозо менамояд. Аз ин лиҳоз,  муносибати эҳтиёткоронаи ҳар яки мо барои ҳифзи  он ниҳоят зарур аст. Муомилоти  дурусти пулии аҳолӣ  ва ба ин васила покиза нигоҳ доштани асъори миллӣ як унсури муаррифии маърифату маданияти мардуми кишвар мебошад. Дар радифи чораҳои андешидаи Ҳукумати ҷумҳурӣ шаҳрвандони кишвар бояд бо ҳисси баланди масъулиятшиносӣ  бо пули миллӣ муносибати дилсӯзона намоянд ва онро эҳтиёткоронаю самаранок ба кор баранд.
Ҳамчунин, роҳандозии муомилоти ғайринақдӣ аз тадбирҳои муҳим дар самти пешгирии фарсудашавии пул ба ҳисоб меравад. Ба андешаи Хайруллоҳ Наҷибуллоев, коршиноси масъалаҳои молиявӣ, барои ҳалли масъалаи истифодаи  пулҳои коғазии фарсудаю дарида  ба таври васеъ роҳандозӣ намудани  муомилоти ғайринақдӣ ҷиҳати пардохти ҳаққи хизматрасониҳо ва  харидуфурӯши молу маҳсулот нақши муҳим дорад. Яъне барои истифодаи кортҳои пардохтӣ аз ҷониби ниҳодҳои марбута бояд шароит муҳайё карда шавад.
Хуллас, аз байн бурдани  пулҳои фарсуда ва назорати  сифати пулҳои навбаромада  яке аз вазифаҳои муҳими Бонки миллии Тоҷикистон   ба ҳисоб меравад. Тавре масъулони соҳа изҳор доштанд, бо мақсади беҳбудӣ бахшидани вазъи  муомилот бо  пули нақд, миқдори  фарсудаи он  мунтазам маҳв карда мешавад. Вале имрӯзҳо пулҳои фарсудаю порагардида дар муомилот зиёд ба назар мерасанд, ки нобуд карда шудани онҳоро  аз ҷониби масъулон зери шубҳа қарор медиҳад. Аз ин рӯ, аз муомилот гирифтани онҳо зарур аст. Дар акси ҳол чунин пулҳои фарсуда боз мавриди додугирифти шаҳрвандон мегарданду мушкилот дар ин самт меафзояд. 
Ташрифулло САЪДУЛЛОЕВ,  «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 01.06.2017    №: 109    Мутолиа карданд: 685

12.06.2019


ХУҶАНД. "Зирвеко" ба фаъолият мепардозад

Муаррифии асари Си Ҷинпин «Дар бораи идоракунии давлатӣ»

Баргузории конфронси сайёҳӣ дар Рашт

Масоили низоми бонкӣ матраҳ гардид

Дар Чин аз обхезии тобистона 6,75 миллион нафар зарар дид

Дар Ӯзбекистон рӯйхати идҳои касбиро Рӯзи китобдор афзуд

Дар Ҷопон ба солхӯрдаҳо шаҳодатномаи вижаи ронандагӣ медиҳанд

Сокини Британия дар лотерея Ј123 миллион бурд намуд

Ҷаҳон дар як сатр

11.06.2019


Песков: «Путин ба Тоҷикистон ва Қирғизистон сафар мекунад»

Иштироки роҳбарони 11 кишвар дар ҳамоиши Бишкек

Президенти Қазоқистон аз хусуси роҳҳои ҳалли мушкилоти иҷтимоӣ ҳарф зад

Ҷаҳон дар як сатр

ФАРХОР. Бонувон ба ҳунаромӯзӣ ҳавасманд мешаванд

"Куллиёт" - и Миробид Саййидои Насафӣ

04.06.2019


Лукашенко: "Эмомалӣ Раҳмонро оммаи мардум интизор аст"

Бунёдкорони роботтехникаи Россия ва Чин дар Владивосток ҷамъ омаданд

Ҷаҳон дар як сатр

Машварати сиёсии вазоратҳои корҳои хориҷии Тоҷикистон ва Белгия

Муаррифии портали хизматрасониҳои электронӣ барои андозсупорандагон

Дар ноҳияи Рашт конфронси минтақавӣ баргузор мегардад

ФУТБОЛ. Ду бозии рафиқона бо мунтахаби Ӯзбекистон

03.06.2019


Дар Тоҷикистон баландтарин афзоиши теъдоди сайёҳон ба қайд гирифта шуд

Гармои тоқатфарсо дар Ҳиндустон

Тасдиқи барнома оид ба бозомӯзии касбии кормандони соҳаи маориф

Иди саиди Фитр 5 июн таҷлил мешавад

Форуми байналмилалии сармоягузории «Кӯлоб – 2019» баргузор мегардад

Ёқубҷон Абдуманнонзода - соҳиби дипломи озмуни «Килки тиллоӣ»

Ҷаҳон дар як сатр

29.05.2019


Путин бо нахустпрезиденти Қазоқистон вохӯрд

Раиси Шӯрои Аврупо Доналд Туск ба Тоҷикистон меояд

Мусофири ҳавопаймо аз фурӯбарии 1,5 кг кокаин ба ҳалокат расид

Ҷаҳон дар як сатр

28.05.2019


Дар Қазоқистон ба бунёди ширкатҳои давлатӣ мораторий ҷорӣ карданд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед