logo

иқтисод

САНОАТ. АШЁИ ХОМИ ЗАРУРӢ ДАР ТОҶИКИСТОН ФАРОВОН АСТ

Нахустин комбинати металлургии Тоҷикистон замони шӯравӣ дар шаҳраки Регар бунёд ёфт. Барои фаъолияти пайвастаи он ашёи минералии заруриро бояд аз кони мавзеи Турпии ноҳияи Рашт истихроҷ мекарданд. Аммо ин нақша бо сабабҳои объективию субъективӣ амалӣ нагардид ва дар натиҷа комбинати мазкур фаъолияти худро аз ҳисоби бо нархи гаронбаҳо харидани ашёи гилхоки воридотӣ идома дод.
Ва имрӯз масоили таъмин кардани ширкати «Талко» бо ашёи ватанӣ беш аз пеш ҳалталаб мешавад.
Зимни баррасии «Барномаи давлатии рушди соҳаи геологияи Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2012 - 2020» дар Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олӣ зикр гардид, ки ҳадафи барномаи мазкур рушди соҳаҳои саноат дар заминаи истифодаи захираҳои канданиҳои фоиданоки маҳаллӣ, ривоҷ додани корҳои ҷустуҷӯию иктишофии сарватҳои қаъризаминӣ, афзун намудани заминаи ашёи минералӣ барои мунтазам фаъолият кардани корхонаҳои амалкунанда, бунёдшаванда ва банақшагирифташуда мебошад. Дарёфт ва барои истеҳсолоти ватанӣ омода сохтани ашёи минералии маҳаллӣ иқтисодиёти ҷумҳуриро аз харҷи зиёди воридоти маъдани гилхоки хориҷӣ озод намуда, сифат ва даромаднокиро меафзояд.
Боксит маъдани асосӣ барои аз он ҷудо карда гирифтани гилхок ва алюминий ба ҳисоб меравад. Аз рӯи маълумоти мавҷуда, маъдани боксит дар ҷаҳон хеле кам вомехӯрад ва кону сарчашмаҳои асосии он дар Австралия, Бразилия, Гвинея, Гайана, Суринам ва Ямайка мавҷуданд. Боксити холис маъдани алюминийдор мебошад ва асосан аз се минерали оксиди алюминий  ташкил ёфтааст. Дар Тоҷикистон боксиди холис мавҷуд набошад ҳам, пайвастагиҳои он, аз ҷумла дар ноҳияи Рашт дарёфт шудаанд.
 Чанд сол қабл ҳангоми гузарондани корҳои саҳроии экспедитсионӣ дар нишебиҳои ҷануби қаторкӯҳи Ҳисор дар буриши қабатҳои ҷинсҳои тагшонии даври триас (240-250 миллион сол қабл) табақаи на он қадар ғафси (0,5 м) қишри бодхӯрдашудаи сахти гилмонанди ҷигаррангро дарёфт намудам. Ҳамин гуна зуҳуротро дар дигар мавзеъҳои кӯҳии Тоҷикистон низ вохӯрдан имконпазир аст. Барои кашфи онҳо бояд мутахассисони соҳаи геологияи ҷумҳурӣ дар мавзеъҳои алоҳидаи кишвар корҳои ҷустуҷӯӣ гузаронанд.
Айни ҳол сарчашмаҳои ин маъдан дар се минтақаи Дарвозу Помири Ғарбӣ (конҳои Курговат, Зонг, Бодомдара) кашф шуда, бо назардошти он, ки онҳо дорои гилхоки алюминийдоранд, бояд мавриди истифода дода шаванд. Солҳои 2012 - 2013 бо мақсади ҳосил кардани алюминий аз маъданҳои кони Курговати Дарвоз дар озмоишгоҳи марказии Саридораи геологияи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тадқиқоти озмоишӣ гузаронда шуд ва дар натиҷа, аз ин маъданҳо оксиди алюминий ҷудо ва коркард гардид.
Дар қаламрави Тоҷикистон бисёр минералҳое мавҷуданд, ки онҳо дар сохтори минералӣ бо намуди пайвастагӣ ашёи алюминийдорро ташкил медиҳанд. Як навъи чунин пайвастагӣ дар таркиби минерали гилии бейделлит дида мешавад, ки вай маҳсули тағйирёбии нефелин буда, компоненти асосии минерали монтмориллонит ба ҳисоб меравад.
Хулоса, ҳарчанд боксиди холис дар Тоҷикистон мавҷуд нест, пайвастагиҳои таркиби он зиёд вомехӯранд. Яъне бо назардошти он, ки ин пайвастагиҳо аз оксиду гидрооксиди алюминий иборатанд, озмоишҳои лабораторӣ гузаронда, усулҳои коркарди онҳоро дарёфт намудан, технологияи ҷудо карда гирифтани оксиди алюминийро ба роҳ монда, заводи алюминийи Тоҷикистонро бо ин ашёи минералии алтернативӣ таъмин намудан имконпазир аст. Ин пайвастагиҳо қариб дар тамоми мавзеъҳои Тоҷикистон васеъ паҳн гаштаанд. Айни ҳол зиёда аз 30 кону манбаи қабатҳои ҷинсҳои таҳшонӣ дарёфт карда шудааст, ки захираи онҳо ба садҳо миллион тонна мерасад.
Абдураҳим ҚОРИЕВ,
номзади илмҳои геология ва минералогия,
узви вобастаи Академияи муҳандисӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 03.06.2017    №: 114-117    Мутолиа карданд: 437

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед