logo

иқтисод

САНОАТ. АШЁИ ХОМИ ЗАРУРӢ ДАР ТОҶИКИСТОН ФАРОВОН АСТ

Нахустин комбинати металлургии Тоҷикистон замони шӯравӣ дар шаҳраки Регар бунёд ёфт. Барои фаъолияти пайвастаи он ашёи минералии заруриро бояд аз кони мавзеи Турпии ноҳияи Рашт истихроҷ мекарданд. Аммо ин нақша бо сабабҳои объективию субъективӣ амалӣ нагардид ва дар натиҷа комбинати мазкур фаъолияти худро аз ҳисоби бо нархи гаронбаҳо харидани ашёи гилхоки воридотӣ идома дод.
Ва имрӯз масоили таъмин кардани ширкати «Талко» бо ашёи ватанӣ беш аз пеш ҳалталаб мешавад.
Зимни баррасии «Барномаи давлатии рушди соҳаи геологияи Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2012 - 2020» дар Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олӣ зикр гардид, ки ҳадафи барномаи мазкур рушди соҳаҳои саноат дар заминаи истифодаи захираҳои канданиҳои фоиданоки маҳаллӣ, ривоҷ додани корҳои ҷустуҷӯию иктишофии сарватҳои қаъризаминӣ, афзун намудани заминаи ашёи минералӣ барои мунтазам фаъолият кардани корхонаҳои амалкунанда, бунёдшаванда ва банақшагирифташуда мебошад. Дарёфт ва барои истеҳсолоти ватанӣ омода сохтани ашёи минералии маҳаллӣ иқтисодиёти ҷумҳуриро аз харҷи зиёди воридоти маъдани гилхоки хориҷӣ озод намуда, сифат ва даромаднокиро меафзояд.
Боксит маъдани асосӣ барои аз он ҷудо карда гирифтани гилхок ва алюминий ба ҳисоб меравад. Аз рӯи маълумоти мавҷуда, маъдани боксит дар ҷаҳон хеле кам вомехӯрад ва кону сарчашмаҳои асосии он дар Австралия, Бразилия, Гвинея, Гайана, Суринам ва Ямайка мавҷуданд. Боксити холис маъдани алюминийдор мебошад ва асосан аз се минерали оксиди алюминий  ташкил ёфтааст. Дар Тоҷикистон боксиди холис мавҷуд набошад ҳам, пайвастагиҳои он, аз ҷумла дар ноҳияи Рашт дарёфт шудаанд.
 Чанд сол қабл ҳангоми гузарондани корҳои саҳроии экспедитсионӣ дар нишебиҳои ҷануби қаторкӯҳи Ҳисор дар буриши қабатҳои ҷинсҳои тагшонии даври триас (240-250 миллион сол қабл) табақаи на он қадар ғафси (0,5 м) қишри бодхӯрдашудаи сахти гилмонанди ҷигаррангро дарёфт намудам. Ҳамин гуна зуҳуротро дар дигар мавзеъҳои кӯҳии Тоҷикистон низ вохӯрдан имконпазир аст. Барои кашфи онҳо бояд мутахассисони соҳаи геологияи ҷумҳурӣ дар мавзеъҳои алоҳидаи кишвар корҳои ҷустуҷӯӣ гузаронанд.
Айни ҳол сарчашмаҳои ин маъдан дар се минтақаи Дарвозу Помири Ғарбӣ (конҳои Курговат, Зонг, Бодомдара) кашф шуда, бо назардошти он, ки онҳо дорои гилхоки алюминийдоранд, бояд мавриди истифода дода шаванд. Солҳои 2012 - 2013 бо мақсади ҳосил кардани алюминий аз маъданҳои кони Курговати Дарвоз дар озмоишгоҳи марказии Саридораи геологияи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тадқиқоти озмоишӣ гузаронда шуд ва дар натиҷа, аз ин маъданҳо оксиди алюминий ҷудо ва коркард гардид.
Дар қаламрави Тоҷикистон бисёр минералҳое мавҷуданд, ки онҳо дар сохтори минералӣ бо намуди пайвастагӣ ашёи алюминийдорро ташкил медиҳанд. Як навъи чунин пайвастагӣ дар таркиби минерали гилии бейделлит дида мешавад, ки вай маҳсули тағйирёбии нефелин буда, компоненти асосии минерали монтмориллонит ба ҳисоб меравад.
Хулоса, ҳарчанд боксиди холис дар Тоҷикистон мавҷуд нест, пайвастагиҳои таркиби он зиёд вомехӯранд. Яъне бо назардошти он, ки ин пайвастагиҳо аз оксиду гидрооксиди алюминий иборатанд, озмоишҳои лабораторӣ гузаронда, усулҳои коркарди онҳоро дарёфт намудан, технологияи ҷудо карда гирифтани оксиди алюминийро ба роҳ монда, заводи алюминийи Тоҷикистонро бо ин ашёи минералии алтернативӣ таъмин намудан имконпазир аст. Ин пайвастагиҳо қариб дар тамоми мавзеъҳои Тоҷикистон васеъ паҳн гаштаанд. Айни ҳол зиёда аз 30 кону манбаи қабатҳои ҷинсҳои таҳшонӣ дарёфт карда шудааст, ки захираи онҳо ба садҳо миллион тонна мерасад.
Абдураҳим ҚОРИЕВ,
номзади илмҳои геология ва минералогия,
узви вобастаи Академияи муҳандисӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 03.06.2017    №: 114-117    Мутолиа карданд: 465

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад

ЭКСПО дар Шанхай: шартномаҳо ба маблағи қариб $60 миллиард ба тасвиб расиданд

Сӯхтори ҷангал дар Калифорния боиси ҳалокати 25 нафар гашт

Ҷаҳон дар як сатр

ВАХШ. Суратҳисоби бонкӣ барои ятимон

ОЛИМПИАДАИ “GENIUSKIDS – 2018” 35 медали хонандагони тоҷик

САМБО. Хушқадам Хусравов – қаҳрамони ҷаҳон

09.11.2018


Ҳамоишҳои ҷавонон бахшида ба Рӯзи Президент

Баррасии масоили рушди ҳамкориҳо

Мулоқоти Юсуф Раҳмон бо Кристофер Рэй

Таъсиси гурӯҳи корӣ баҳри иҷрои «Барномаи рушди иҷтимоию иқтисодии шаҳри Душанбе барои давраи то соли 2025»

Давлаталӣ Саид дар Корея

20-умин конфронси расонаҳои Осиёи Марказӣ дар Остона баргузор шуд

«Толибон» рӯйхати иштирокдорони мушовараи Москваро интишор дод

Таърихшиноси фаронсавӣ ба Макрон нақши Россияро дар наҷоти Аврупо хотиррасон кард

Ҷаҳон дар як сатр

"TASHKENT GRAND PRIX" ИШТИРОКИ ПАҲЛАВОНОНИ ТОҶИК ДАР ОН

"Истиқлол" бори ҳафтум чемпиони Тоҷикистон шуд!

08.11.2018


ШАҲРИСТОН. Бунёди 68 иншооти нав

ГУЛИСТОН. Бунёди майдони Парчами давлатӣ ва навсозии кӯдакистони “Дилноз”

Вусъати созандагӣ дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров

ХУҶАНД. Ифтитоҳи маҷмааи фитнеси занона

НОҲИЯИ АБДУРАҲМОНИ ҶОМӢ. Муассисаҳои таълимӣ ба фасли сармо омодаанд

“АРБОБОНИ ИЛМИ ТОҶИК”

Бо хоҳиши Макрон вохӯрии муфассали Путин ва Трамп баргузор намешавад

Толибон нияти иштирок дар музокироти сулҳи Москваро доранд

Дар 40 соли ислоҳот савдои берунаи Чин 670 маротиба афзуд

Деҳлӣ ҳавои ифлосро бо борони сунъӣ тоза карданист

Ҷаҳон дар як сатр

МАРҲИЛАИ ИНТИХОБИИ ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ – 2020. Ҳарифони мунтахаби Тоҷикистон (U-23) муайян шуданд

07.11.2018


Маҷлиси тантанавӣ бахшида ба Рӯзи Конститутсия

Мулоқоти Рамазон Раҳимзода бо Абдулазиз ибни Сауд

Пулҳои миллӣ бо такмили унсурҳои ҳимоя


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед