logo

иҷтимоиёт

ТАНЗИМ ВА ТАҲАВВУЛОТИ ФАРҲАНГИЮ ИҶТИМОӢ

Яке аз падидаҳои хотирмон дар шароити Истиқлолияти давлатӣ таҳия ва қабули Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» мебошад. Ин мавзӯъ аз назари аввал содда намояд ҳам, вале аз нигоҳи исботи манфиатҳои иҷтимоию иқтисодӣ ва сиёсию фарҳангии худ ниҳоят нозук аст ва муваффақияти он ба муносибати бисёр эҳтиёткорона пайванди қавӣ мегирад.
Дар шароити ҷумҳурии мо бартарият, қабул ва мавриди амал қарор гирифтани ин қонун дар он ифода гардид, ки ин масъала бо ҷалби доираи васеи мутахассисон, ҳамаи қишру табақаҳои ҷомеа ва одамони касбу корҳои гуногун аз тариқи воситаҳои ахбори омма ҳамаҷониба мавриди баррасӣ, радду бадал ва мубоҳисаву натиҷагирӣ қарор дошт. Омӯзиши масъала дар тамоми қаламрави ҷумҳурӣ бисёр бозёфту пешниҳодҳои самимӣ ва андешаҳои аз нигоҳи манфиатҳои иқтисодии мардум созандаро ошкор кард, ки онҳо дар маҷмӯъ барои таҳияи як санади мукаммали меъёрию ҳуқуқӣ заминаҳои мусоид фароҳам оварданд.
Сарвари давлат ба мардум фаҳмонида тавонистанд, ки ҳамаи зиёдаравию исрофкорӣ дар баргузории ҷашну маъракаҳо ҷуз худнамоӣ ва шуҳратпарастӣ чизи дигаре нест. Мардум оҳиста-оҳиста ин ҳақиқати бебаҳсро дарк ва фоидаи танзимро дар беҳбуди ҳаёти рӯзмарра ва буҷети оилавии худ ба ваҷҳи писандида эҳсос намуданд. Акнун вазифаи шаҳрвандии мо дар шароити кунунӣ аз он иборат аст, ки ҷанбаҳои мусбати қонуни мазкурро тақвият бахшида, ҳамеша дар пайи ислоҳи камбудиҳо ва бартараф намудани нуқтаҳои заъфи амалкарди он бошем ва бад-ин васила рисолати шаҳрвандӣ ва эътиқодии худро анҷом диҳем, зеро дар ҳадиси Пайғамбари ислом (с) омадааст, ки «мусулмон касест, ки мусулмонон аз забону дасти ӯ солим бимонанд».
Қонуни мазкур бо муқаррарот, талабот ва фармудаҳои шариати ислом мухолифат надошта, баръакс тибқи далолати оятҳои Қуръони карим барои пешгирии исроф ва дастгирии шахсони камбизоат ниҳоят судманд аст. Худованд дар ояти 31-уми сураи Аъроф мефармояд: «Ва бихӯреду биёшо¬мед ва исроф макунед! Ба дурустӣ, ки Худо исрофкунандагонро дӯст намедорад». Аз ин оят маълум мегардад, ки шариат бар зидди дуруст истифода бурдани одамон аз неъматҳо нест, вале исрофро манъ мекунад. Мо метавонем бо қотеият гӯем, ки моддаҳои ин қонун бо такя ба сарчашмаҳои асосии ислом, бо илҳом аз андешаҳои мутафаккирони рӯшанфикри гузаштаи миллат ва ҳамоҳангӣ бо меъёрҳои динию мазҳабӣ падид омадааст.
Дар бораи фазилатҳо ва пайомадҳои қонуни танзим сухан ронда,  пеш аз ҳама, метавон қайд кард, ки қабули қонун таассубу худнамоӣ, пофишорӣ ва якравиро дар тарзу услуби баргузории маъракаҳо аз байн бурд. Аз тарафи дигар, истифодаи дурусти неъматҳои моддӣ, ёрӣ расони¬дан ба атрофиён ва гирифтани дасти ниёзмандон боиси тақвияти волоияти қонун ва баракату фаровонӣ дар зиндагии рӯзмарраи мардум ва таҳкими оромии ҷомеа шудааст.
Имрӯз бо боварии комил метавон гуфт, ки қабули қонуни мазкур дар шароити буҳрони шадиди иқтисоди ҷаҳонӣ ва болоравии нархи маводи хӯрока барои амалӣ намудани стратегияи паст намудани сатҳи камбизоатӣ дар ҷумҳурӣ мусоидат менамояд. Қабули қонун дар ҳаёти иҷтимоии мардуми Тоҷикистон ҳодисаи муҳим, тақдирсоз ва воқеан, инқилобӣ буд. Ҳамаи мо шоҳиди он будем, ки қабл аз қабули қонун фарқ миёни маъракаҳои хурсандӣ ва азодорӣ қариб аз байн рафта, онҳо ба як намуд мусобиқаҳои эълонношуда табдил ёфта буданд. Бо қабули қонун ба хароҷоту исрофкориҳои бемаврид хотима дода шуд. Қонун шаҳрвандонро аз ҳама гуна уҳдадориҳои беасос озод намуда, шароит фароҳам овард, ки маъракаҳои хурсандӣ ва азодории худро бо масруфоти кам барпо намоянд. Таҳлилҳо нишон медиҳанд, ки баъд аз қабули ин қонун бо истифодаи сарфаю сариштакорӣ ҳифзи молу мулки мардум таъмин гардида, барои ба як меъёри муътадил даровардани тартиб, вақти баргузорӣ, реҷа ва буҷаи баргузории маъракаҳо мусоидат намуд. Дар натиҷа пеши роҳи исрофкорӣ гирифта шуда, барои мардуми миёнаҳол шароит муҳайё гардид, ки молу дороии худро ба самти дурусти эҳтиёҷоти оилаҳои худ равона кунанд.
Қобили зикр аст, ки аксарияти мардуми кишвар қабули қонуни мазкурро ба хушӣ пазируфта, дар кори амалӣ шудани он пайваста ширкат меварзанд. Илова бар ин, баъзе нафароне низ ҳастанд, ки аз рӯи ҳавову ҳавас ва худнамоӣ ба қонуншиканиҳо даст мезананд. Масалан, баъзе ашхос ҳангоми баргузор намудани оши наҳор барои 80 - 100 нафар мизу курсӣ мегузоранд, вале се - чор маротиба ва аз ин ҳам зиёдтар одамонро ба курсӣ менишинонанду мехезонанд. Шакли дигари роҳ додан ба қонуншиканӣ ҳангоми баргузор намудани маъракаҳо ин риоя накардани вақти барои маърака муайяншуда мебошад. Дар муносибат ба чунин ашхос қонунгузорӣ чораҳои таъсиррасонӣ ва ҷазоҳои маъмуриро тавассути мақомоти судӣ пешбинӣ намудааст. Дар баъзе ноҳияҳои қаламрави кишвар то имрӯз дар робита ба маъракаҳои азодории «сари тахта», «ҷумъагӣ», «ҳафт», «бист» ва «шашмоҳагӣ» аз тарафи шахсони масъули соҳа хотирбинӣ ба назар мерасад. Ҳолатҳое вомехӯранд, ки шахсони масъул ба ҷои пеши роҳи қонуншиканиро гирифтан худашон дидаву дониста онҳоро рӯйпӯш менамоянд.
Ин қонун дар ҳаёти мардуми кишвар таҳаввулоти фарҳангию иҷтимоии куллиро ба вуҷуд овардааст. Аз қабули он муддати зиёд нагузашта бошад ҳам, фарҳанги маъракаороии мардуми диёрамон ба ваҷҳи неку тағйир ёфт, тафаккури шаҳрвандон дар бобати осон гирифтани ин арзишҳои ҷузъии ҳаёти маънавии худ куллан такмил гардид ва мазмуну мантиқи зиндагӣ ба маҷрои нав ворид шуд.
Дар давраи амали қонун дар тафаккури мардуми кишвар андешаи нав ворид гардид, ки ба ҷуз ҷанбаи моддӣ, ҷанбаи маънавиро низ дар бар мегирад. Яъне, қонуни мазкур дар баробари масъулият рисолати дигареро бар дӯши мардум гузошт, ки он сатҳи тарбияи маънавию ахлоқиро боло бурд. Мардум бо дарки баланди масъулиятшиносӣ тарзи оростани маъракаю маросимҳоро, ки пеш аз қабули қонун маъмул буданд, комилан тағйир доданд.
Дар маҷмӯъ, ин қонун на танҳо боиси беҳтар шудани рӯзгори мардум, балки сабаби рушди бомароми ҳаёти маънавӣ ва ахлоқии мардуми ҷумҳурӣ гардидааст ва дар ниҳояти кор, чунон роҳандозӣ шудааст, ки симои шахси боимону тақводор, шаҳрванди ватандӯсту худогоҳро дар асоси суннатҳои миллии мардуми Тоҷикистон ба ваҷҳи писандида муаррифӣ намояд.
Файзулло БАРОТЗОДА,  директори Маркази исломшиносӣ
дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 03.06.2017    №: 114-117    Мутолиа карданд: 656
10.08.2020


КОРОНАВИРУС. ШУМОРАИ ШИФОЁФТАГОН БА 6 ҲАЗОРУ 573 КАС РАСИД

ЁРИИ НАВБАТИИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ БА СОКИНОНИ ЭҲТИЁҶМАНДИ БАДАХШОН

САФАРИ МУОВИНИ САРВАЗИРИ МАМЛАКАТ ШИРИН ИСМАТУЛЛОЗОДА БА ШАҲРУ НОҲИЯҲОИ ҶУМҲУРӢ

«СУҒД ТЕКСТАЙЛЗ» ФАЪОЛИЯТАШРО ТАВСЕА МЕБАХШАД

ЛИГАИ ОЛӢ. "ИСТИҚЛОЛ", "ХУҶАНД" ВА "ХАТЛОН" ДАВРИ ДУЮМРО БО ПИРӮЗӢ ОҒОЗ КАРДАНД

БАДАХШОН. АВЛАВИЯТ БА ТАВСЕАИ МАЙДОНИ КИШТ

АГЕНТИИ НАШЪАОВАР. МУСОДИРАИ БЕШ АЗ 1 ТОННА МАВОДИ НАШЪАОВАР ВА МАҲВИ 26 ГУРӮҲИ ҶИНОЯТӢ

07.08.2020


ТОҶИКИСТОН. 6 ҲАЗОРУ 443 БЕМОРИ COVID-19 ШИФО ЁФТ

ВМКБ. ШИНОСОИИ АЗИМ ИБРОҲИМ БО ҶАРАЁНИ КОР ДАР ИНШООТИ ҶАШНӢ

КМИР. НАҚШАИ ТАҚВИМИИ ЧОРАБИНИҲОИ ИНТИХОБОТИ ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОНРО ТАСДИҚ КАРД

ЛИГАИ БОНУВОН. «ХАТЛОН» ҒОЛИБИ МАРҲИЛАИ АВВАЛ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

06.08.2020


ТОҶИКИСТОН. 6 ҲАЗОРУ 399 ГИРИФТОРИ БЕМОРИИ COVID-19 ШИФО ЁФТ

СУҒД. МАҲСУЛОТИ АРЗОН ЗИНДАГИРО БАРАКАТ МЕБАХШАД

АГЕНТӢ. ШУМОРАИ ХИЗМАТЧИЁНИ ДАВЛАТӢ АЗ ҲИСОБИ ЗАНОН КОҲИШ ЁФТААСТ. ЧАРО?

СЕРИЯ ПРО. МУБОРИЗАИ "СОРО - КОМПАНИЯ" ВА "СИПАР" ШИДДАТ МЕГИРАД

05.08.2020


ТОҶИКИСТОН. 6 ҲАЗОРУ 356 ГИРИФТОРИ БЕМОРИИ COVID – 19 ШИФО ЁФТ

АЗ «АМОНАТБОНК» СИПОСГУЗОРЕМ

ЛИГАИ ОЛӢ. МАРҲИЛАИ ДУЮМ 8 АВГУСТ ОҒОЗ МЕЁБАД

04.08.2020


ТОҶИКИСТОН. 6 ҲАЗОРУ 317 БЕМОРИ COVID – 19 ШИФО ЁФТ

ОМОДАГИҲО ҶИҲАТИ БАРӮЙХАТГИРИИ АҲОЛӢ ВА ФОНДИ МАНЗИЛ ИДОМА ДОРАНД

АГЕНТИИ СОДИРОТ. СОДИРОТИ МАҲСУЛОТИ КИШОВАРЗӢ АФЗУД

83 КОРХОНАИ НАВИ САНОАТӢ МАВРИДИ БАҲРАБАРДОРӢ ҚАРОР ГИРИФТ

ВКД. САТҲИ ҶИНОЯТ КОҲИШ ЁФТ

SARS – CoV – 2. ТАДҚИҚОТИ ОЛИМОН ХАТАРИ НАВИ ОНРО ОШКОР СОХТ

ФАЙЗРЕЗ Ё СЕСАД ХАРБУЗА АЗ ЯК КАФ ЗАМИН

ҶОМИ ТОҶИКИСТОН – 2020. ҶУФТҲОИ ДАВРИ 1/4 - ФИНАЛӢ МУАЙЯН ГАРДИДАНД

03.08.2020


ТОҶИКИСТОН. АЗ КОРОНАВИРУС 83,7 ДАРСАДИ СИРОЯТЁФТАГОН СИҲАТ ШУДАНД

АКАДЕМИЯИ ИДОРАКУНИИ ДАВЛАТӢ ДОНИШҶӮЁНИ ХОРИҶИРО БА ТАҲСИЛ ҶАЛБ КАРДАНИСТ

ҲИСОР. БУНЁДИ ИНШООТИ ҶАШНӢ ИДОМА ДОРАД

ГУМРУК. СОДИРОТИ МОЛУ МАҲСУЛОТИ ВАТАНӢ 19,1 ДАРСАД АФЗУД

КУМИТАИ АНДОЗ. ПАНДЕМИЯ БА ИҶРОИ НАҚША БЕТАЪСИР НАМОНД

ТОҶИКИСТОН. 6 ҲАЗОРУ 103 БЕМОРИ COVID - 19 СИҲАТ ШУД

СУҒД. РӮНАМОИИ КИТОБНОМАИ ҲАШТҶИЛДАИ “ПЕШВОИ МИЛЛАТ - ЭМОМАЛӢ РАҲМОН”

САРҲАД. ДАР НОҲИЯИ МИР САЙИД АЛИИ ҲАМАДОНӢ 127 ҶИНОЯТ БА ҚАЙД ГИРИФТА ШУД


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед