logo

фарҳанг

ОЯНДАБИНӢ ШАРТИ АВВАЛИ ОЯНДАСОЗИСТ

Дар шароити кунунӣ муҳимтарин  масъалаи бунёдӣ ин аст, ки мо бояд дар баробари  саргармӣ бо корҳои  рӯзмарра, дар андешаи  таҳияи заминаи рушди устувори  ояндаи кишвар низ бошем.  Яъне,  насли  имрӯза  бояд ояндасоз бошад ва шарти аввали ояндасозӣ ояндабинӣ аст.  Барои ояндаи миллати худро сохтан мо бояд, пеш аз ҳама, равандҳои сиёсии сатҳи  минтақаву ҷаҳон ва таъсири онро ба равандҳои дохилӣ омӯхта, таҳлил карда тавонем. Ин равзанаи  аввал ва бисёр муҳимест, ки тавассути он метавон ба сӯи  оянда  нигарист. Омӯзиш ва таҳлили равандҳои сиёсии сатҳи  байналмилалӣ ва таъсири онҳо ба  кишвари  мо на ба тариқи ихтиёрӣ ва на барои давраи муайян, балки мунтазам ва мутамарказ бояд сурат гирад.
Мубориза дар майдони сиёсат ва ояндабинии сиёсиро метавон  шартан бо мубориза дар тахтаи шоҳмот ва  дурандешии шоҳмотбоз ташбеҳ дод. Ҳар қадар бозигар ҳаракатҳои ояндаи эҳтимолии рақибро зудтару фарогиртар ва дурусттар дарк карда, бо назардошти он аз тамоми имконоти ҳаракати худ беҳтаринашро интихобу истифода карда тавонад, вазъияти хубтареро метавонад офарад. Вале, агар бозигар бидуни ояндабинӣ ба бозӣ пардозад, дар натиҷа ногузир ба  вазъияти мураккаб дучор хоҳад шуд ва идомаи бозии номуваффақонааш  тибқи нақшаи рақиби зирак сурат хоҳад гирифт.
Равзанаи дигаре, ки метавонад ояндаро барои мо бозгӯ кунад, таърихи гузашта аст, бавижа, таърихи гузаштаи пурифтихор ва ҳамзамон пурфоҷиаи давлатдориҳои гоҳе муваффақонаву гоҳе номуваффақонаи аҷдоди дуру наз-дики мо дар ҷуғрофиёи густурдаи Ориёно. Таърих ҷоми ҷаҳоннамоест, ки дар мавриди бо чашми таҳқиқу таҳлил бар он нигаристан, хиради моро ояндабин ва тасмими дуруст гирифтанро талқин мекунад. Агар  аз  ин дидгоҳ ба таърихи давлатдориҳои аҷдодӣ бингарем,  дармеёбем, ки эҳёи ин давлатдориҳо аз эҳёи худшиносии миллӣ маншаъ гирифтааст ва шикасту бохтҳои сиёсии онҳо ба худбохтагиву хештанношиносӣ ва шикасти ғояи миллӣ марбут будааст.
Эҳёи давлатдориҳои миллӣ баъд аз истилои араб,  бавижа  таъсиси давлати Сомониён  маҳз дар заминаи худогоҳиву  бедории шуури миллӣ ва ифтихори ватандорӣ ба вуҷуд омада буд,  аммо  шикасти  ин  давлат аслан на ба худкомагиву хиёнати Ғазнавиён ва ҳуҷуми  Қарахониён, балки ба  тағйир  ёфтани  арзишҳои  меҳварии  миллат  ва ҷои  арзишҳову  ғояи  миллиро  дар зеҳни  мардум  ишғол кардани  арзишҳои  диниву  мазҳабӣ марбут буд. Вагарна аҳли  хонадони  Сомонӣ ҳамчун  элитаи  сиёсии  миллат  назди  аҷнабиён  сари  таслим фуруд  наоварда буданд. Ҳатто  баъди  сарнагун  шудани  охирин   шоҳи Сомонӣ - Абдумалик ибни  Нуҳ дар соли 999 ба дасти  Қарахониён  бародари ӯ шоҳзода Мунтасири Сомонӣ, ки на фақат  саркардаи  ҷасуру  ватанпарасти  асил,  балки  марди  соҳибфарҳангу фарҳехта ҳам буд, то соли  1005, яъне то  кушта  шуданаш  шаш сол  мунтазам  барои  барқарории давлатдории  миллӣ  муборизаҳои ватанпарварона ва набардҳои  ҷавонмардона мекард. 
Аз талошҳои Сомониён дар самти пешбурди умури идеологӣ  метавон натиҷагирӣ кард, ки онҳо бо назардошти ин вазъи номатлуби фикриву ақидатии миллат зарурати ба вуҷуд овардани идеологияи миллиро ҳамчун як амри ногузир ва унсури ҳатмии сиёсӣ аллакай дар ҳамон замон пайхас карда, мақсад доштанд, ки бо тавлиди  идеологияи милливу тарғиби он ғуруру ифтихор ва рӯҳияи миллиро эҳё намоянд, то ба ин васила заминаи устувори ҳифзи қудрати сиёсӣ ва пойдориву мондагории давлатдории миллиро ба вуҷуд оранд. Яке аз далелҳои муътамаде, ки боиси пайдо шудани чунин андеша мегардад, масъалаи эҷоди “Шоҳнома” дар аҳди Сомониён аст. Эҷоди ин шоҳасар на бо ташаббуси муаллифи қаблӣ ва на баъдии он, балки маҳз бо дастури Сомониён шурӯъ шуда буд. “Шоҳнома” аз ибтидои офариниши худ рисолати ба таъбири муосир  идеологӣ ва дар зимн сиёсӣ  дошт. Ҳадафи дастури Сомониён  аз эҷоди  “Шоҳнома” он буд, ки миллат дар баробари эътирофи арзишҳои диниву мазҳабӣ, арзишҳои миллии худро низ эътироф ва эҳтиром кунад,  таҳти таъсири идеологияи ғайримиллӣ ба чашми таҳқиру тавҳин бар гузаштаи худ нанигарад, ғурури милливу ифтихори ватандорӣ дошта бошад,  рисолати худро ҳамчун миллати куҳанбунёду соҳибдавлат шиносад, ҳаққи ҳокимият ва истиқлолияти сиёсӣ доштанро барои худ қоил бошад,  вуҷуд доштани ҳукумати миллии худро зарурати ногузир, рамзи адолат, ҳаққи таърихии миллат  ва  ба истилоҳ амри қонунӣ ҳисобад ва дар ин замина эътироф ва ҳифзи онро қарзи  виҷдониву имонии худ донад.
Бояд  имрӯз  ҷараёни  корҳоро он тарзе  ба роҳ монд, ки  дар оянда  ҳаддалимкон  равандҳои  сиёсиву  иқтисодӣ  ва иҷтимоии номатлуби эҳтимолӣ пешгирӣ шуда,  барои  рӯйдодҳои  матлуб  ҳар  чи  бештар  ва  зудтар  роҳ боз  шавад. Бо  таҳлили  ҷараёни  мавҷудаи муносибатҳои  ҷамъиятӣ, идеологӣ, сиёсӣ ва иқтисодӣ дар кишвар  бояд  дар назар  дошт, ки  вазъи  ҷомеаи  мо бо таъсиргузориҳои  равандҳои  сиёсии сатҳи  байналмилалӣ дар ояндаи  наздик ва дур эҳтимолан чӣ гуна хоҳад шуд.
Бо  назардошти  ҳимояти  доираҳои манфиатдори баъзе кишварҳои   Аврупо  ва  Шарқи Наздик  аз  ҲНИТ-и  мамнӯъшуда  аз як сӯ ва ҷойгоҳи  устувор  доштани  арзишҳои  диниву мазҳабӣ дар зеҳни оммаи  ҷомеаи  мо аз сӯи  дигар,  ҳамчунин,  фаъолияти  густурдаву  ошкори  чеҳраҳову гурӯҳҳои сиёсии бо сиёсати Ҳукумати  Ҷумҳурии Тоҷикистон  ихтилофдошта дар ҳудуди дигар кишварҳо ва дар  байни  муҳоҷирони  сершумори  тоҷик  мунтазам  тарғибот  бурдани  онҳо  далели  он  аст, ки  давлатҳои  абарқудрат мехоҳанд омилҳои  ташаннуҷ ҳамчун  фишангҳои таъсиррасонӣ дар кишвари  мо вуҷуд дошта бошанд.
Аз ин лиҳоз,  мо бояд зиракии сиёсиро аз даст надиҳем, мардумро дар рӯҳияи худшиносию меҳанпарастӣ тарбия намоем. Ҳамзамон, таърих чун  андарзномаест, ки  бо истифода аз он метавон  роҳи  дурусти  имрӯзу  ояндаро  пайдо  кард.  Аҳамияти  таърих  барои  миллат  ба мисли  аҳамияти  таҷриба барои  шахс аст. Истифода  аз сабақи таърих, бахусус дар мавриде, ки он бо назардошти  таҳлили  равандҳои  сиёсиву  иқтисодии мавҷуда  сурат мегирад, боиси  тақвияти  неруи  ояндабинии  миллат мегардад. Тақвияти  неруи ояндабинии миллат  заминаи  рушди  устувор  ва ояндасозии ҷомеаро  хоҳад гузошт.
Назрӣ АСАДЗОДА


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 06.06.2017    №: 118    Мутолиа карданд: 622

19.02.2019


МАКТАБИ ДАВЛАТДОРИИ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН. ЯК ҲАМОИШИ МУҲИМ

Баррасии масъалаҳои рушди сайёҳӣ

Вохӯрии Низомиддин Зоҳидӣ бо Мазен Шамия

Дурнамои рушди муносибатҳо матраҳ гардид

ҶОМИ КУШОДАИ АВРУПО. Муҳаммадризо Қувватов медали биринҷӣ ба даст овард

Авҷи ниҳолшинонӣ

Саҳми соҳибкорон дар ободии деҳот

Ҳамкории тиҷоратию иқтисодии Чин ва Россия густурдатар мегардад

Сарвар Дониш: «Музокироти сулҳ бидуни ҳукумат қурбе надорад»

«Туҳфаи шоҳона» - и Арабистони Саудӣ ба шаҳрвандони Покистон

Дар Қазоқистон маркази амнияти иттилоотӣ ифтитоҳ меёбад

Сокини навраси Шимкент ду нафарро аз сӯхтор наҷот дод

Ҷаҳон дар як сатр

18.02.2019


Боздиди Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонӣ

ВКД Ҷиноятҳо 83,6 дарсад ошкор шуданд

Вазорати молия. Барои дастгирии буҷет маблағи бештар ҷалб хоҳад гашт

«BISHKEK OPEN – 2019». Дурахши каратэ-дочиёни навраси тоҷик

«МОҲИЯТ ВА ТАЪЙИНОТИ МАТБУОТИ МАҲАЛЛӢ»

РОҒУН. Ободонӣ вусъат меёбад

АНДОЗ. Нақша 100, 6 дарсад иҷро гардид

ТОҶИКИСТОНУ ӮЗБЕКИСТОН. Гардиши савдо ду баробар афзуд

Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ ба афзоиши баландтарини ММД муваффақ гашт

Дар Тошканд конфронси байналмилалӣ оид ба Осиёи Марказӣ баргузор мегардад

Қасри сафед: "Музокироти тиҷоратӣ дар Пекин ба пешравӣ мусоидат кард"

Трамп мехоҳад ҷангиёни «Давлати исломӣ» - ро ба Аврупо барои суд кардан баргардонад

Кумитаи амнияти иттилоотии Қазоқистон беш аз 90 сомонаи хавфнокро ошкор сохт

Ҷаҳон дар як сатр

15.02.2019


ШАМШЕРБОЗӢ. ИШТИРОКИ ВАРЗИШГАРОНИ МО ДАР ЧЕМПИОНАТИ КУШОДИ ОСИЁИ МАРКАЗӢ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Дар Душанбе ташкили низоми муттаҳидаи мудофиаи зиддиҳавоӣ баррасӣ шуд

Дар чор сол муомилоти мол байни Тоҷикистону Ӯзбекистон 19 маротиба афзуд

Медведев: «Таҳримоти ИМА ба иқтисоди Россия таъсири чандон бузург расонда наметавонад»

Пентагон. ИМА аз Афғонистон ҳамроҳи иттифоқчиёнаш меравад

13.02.2019


2018. Сиёсати хориҷии Тоҷикистон пурбарор буд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед