logo

фарҳанг

ОЯНДАБИНӢ ШАРТИ АВВАЛИ ОЯНДАСОЗИСТ

Дар шароити кунунӣ муҳимтарин  масъалаи бунёдӣ ин аст, ки мо бояд дар баробари  саргармӣ бо корҳои  рӯзмарра, дар андешаи  таҳияи заминаи рушди устувори  ояндаи кишвар низ бошем.  Яъне,  насли  имрӯза  бояд ояндасоз бошад ва шарти аввали ояндасозӣ ояндабинӣ аст.  Барои ояндаи миллати худро сохтан мо бояд, пеш аз ҳама, равандҳои сиёсии сатҳи  минтақаву ҷаҳон ва таъсири онро ба равандҳои дохилӣ омӯхта, таҳлил карда тавонем. Ин равзанаи  аввал ва бисёр муҳимест, ки тавассути он метавон ба сӯи  оянда  нигарист. Омӯзиш ва таҳлили равандҳои сиёсии сатҳи  байналмилалӣ ва таъсири онҳо ба  кишвари  мо на ба тариқи ихтиёрӣ ва на барои давраи муайян, балки мунтазам ва мутамарказ бояд сурат гирад.
Мубориза дар майдони сиёсат ва ояндабинии сиёсиро метавон  шартан бо мубориза дар тахтаи шоҳмот ва  дурандешии шоҳмотбоз ташбеҳ дод. Ҳар қадар бозигар ҳаракатҳои ояндаи эҳтимолии рақибро зудтару фарогиртар ва дурусттар дарк карда, бо назардошти он аз тамоми имконоти ҳаракати худ беҳтаринашро интихобу истифода карда тавонад, вазъияти хубтареро метавонад офарад. Вале, агар бозигар бидуни ояндабинӣ ба бозӣ пардозад, дар натиҷа ногузир ба  вазъияти мураккаб дучор хоҳад шуд ва идомаи бозии номуваффақонааш  тибқи нақшаи рақиби зирак сурат хоҳад гирифт.
Равзанаи дигаре, ки метавонад ояндаро барои мо бозгӯ кунад, таърихи гузашта аст, бавижа, таърихи гузаштаи пурифтихор ва ҳамзамон пурфоҷиаи давлатдориҳои гоҳе муваффақонаву гоҳе номуваффақонаи аҷдоди дуру наз-дики мо дар ҷуғрофиёи густурдаи Ориёно. Таърих ҷоми ҷаҳоннамоест, ки дар мавриди бо чашми таҳқиқу таҳлил бар он нигаристан, хиради моро ояндабин ва тасмими дуруст гирифтанро талқин мекунад. Агар  аз  ин дидгоҳ ба таърихи давлатдориҳои аҷдодӣ бингарем,  дармеёбем, ки эҳёи ин давлатдориҳо аз эҳёи худшиносии миллӣ маншаъ гирифтааст ва шикасту бохтҳои сиёсии онҳо ба худбохтагиву хештанношиносӣ ва шикасти ғояи миллӣ марбут будааст.
Эҳёи давлатдориҳои миллӣ баъд аз истилои араб,  бавижа  таъсиси давлати Сомониён  маҳз дар заминаи худогоҳиву  бедории шуури миллӣ ва ифтихори ватандорӣ ба вуҷуд омада буд,  аммо  шикасти  ин  давлат аслан на ба худкомагиву хиёнати Ғазнавиён ва ҳуҷуми  Қарахониён, балки ба  тағйир  ёфтани  арзишҳои  меҳварии  миллат  ва ҷои  арзишҳову  ғояи  миллиро  дар зеҳни  мардум  ишғол кардани  арзишҳои  диниву  мазҳабӣ марбут буд. Вагарна аҳли  хонадони  Сомонӣ ҳамчун  элитаи  сиёсии  миллат  назди  аҷнабиён  сари  таслим фуруд  наоварда буданд. Ҳатто  баъди  сарнагун  шудани  охирин   шоҳи Сомонӣ - Абдумалик ибни  Нуҳ дар соли 999 ба дасти  Қарахониён  бародари ӯ шоҳзода Мунтасири Сомонӣ, ки на фақат  саркардаи  ҷасуру  ватанпарасти  асил,  балки  марди  соҳибфарҳангу фарҳехта ҳам буд, то соли  1005, яъне то  кушта  шуданаш  шаш сол  мунтазам  барои  барқарории давлатдории  миллӣ  муборизаҳои ватанпарварона ва набардҳои  ҷавонмардона мекард. 
Аз талошҳои Сомониён дар самти пешбурди умури идеологӣ  метавон натиҷагирӣ кард, ки онҳо бо назардошти ин вазъи номатлуби фикриву ақидатии миллат зарурати ба вуҷуд овардани идеологияи миллиро ҳамчун як амри ногузир ва унсури ҳатмии сиёсӣ аллакай дар ҳамон замон пайхас карда, мақсад доштанд, ки бо тавлиди  идеологияи милливу тарғиби он ғуруру ифтихор ва рӯҳияи миллиро эҳё намоянд, то ба ин васила заминаи устувори ҳифзи қудрати сиёсӣ ва пойдориву мондагории давлатдории миллиро ба вуҷуд оранд. Яке аз далелҳои муътамаде, ки боиси пайдо шудани чунин андеша мегардад, масъалаи эҷоди “Шоҳнома” дар аҳди Сомониён аст. Эҷоди ин шоҳасар на бо ташаббуси муаллифи қаблӣ ва на баъдии он, балки маҳз бо дастури Сомониён шурӯъ шуда буд. “Шоҳнома” аз ибтидои офариниши худ рисолати ба таъбири муосир  идеологӣ ва дар зимн сиёсӣ  дошт. Ҳадафи дастури Сомониён  аз эҷоди  “Шоҳнома” он буд, ки миллат дар баробари эътирофи арзишҳои диниву мазҳабӣ, арзишҳои миллии худро низ эътироф ва эҳтиром кунад,  таҳти таъсири идеологияи ғайримиллӣ ба чашми таҳқиру тавҳин бар гузаштаи худ нанигарад, ғурури милливу ифтихори ватандорӣ дошта бошад,  рисолати худро ҳамчун миллати куҳанбунёду соҳибдавлат шиносад, ҳаққи ҳокимият ва истиқлолияти сиёсӣ доштанро барои худ қоил бошад,  вуҷуд доштани ҳукумати миллии худро зарурати ногузир, рамзи адолат, ҳаққи таърихии миллат  ва  ба истилоҳ амри қонунӣ ҳисобад ва дар ин замина эътироф ва ҳифзи онро қарзи  виҷдониву имонии худ донад.
Бояд  имрӯз  ҷараёни  корҳоро он тарзе  ба роҳ монд, ки  дар оянда  ҳаддалимкон  равандҳои  сиёсиву  иқтисодӣ  ва иҷтимоии номатлуби эҳтимолӣ пешгирӣ шуда,  барои  рӯйдодҳои  матлуб  ҳар  чи  бештар  ва  зудтар  роҳ боз  шавад. Бо  таҳлили  ҷараёни  мавҷудаи муносибатҳои  ҷамъиятӣ, идеологӣ, сиёсӣ ва иқтисодӣ дар кишвар  бояд  дар назар  дошт, ки  вазъи  ҷомеаи  мо бо таъсиргузориҳои  равандҳои  сиёсии сатҳи  байналмилалӣ дар ояндаи  наздик ва дур эҳтимолан чӣ гуна хоҳад шуд.
Бо  назардошти  ҳимояти  доираҳои манфиатдори баъзе кишварҳои   Аврупо  ва  Шарқи Наздик  аз  ҲНИТ-и  мамнӯъшуда  аз як сӯ ва ҷойгоҳи  устувор  доштани  арзишҳои  диниву мазҳабӣ дар зеҳни оммаи  ҷомеаи  мо аз сӯи  дигар,  ҳамчунин,  фаъолияти  густурдаву  ошкори  чеҳраҳову гурӯҳҳои сиёсии бо сиёсати Ҳукумати  Ҷумҳурии Тоҷикистон  ихтилофдошта дар ҳудуди дигар кишварҳо ва дар  байни  муҳоҷирони  сершумори  тоҷик  мунтазам  тарғибот  бурдани  онҳо  далели  он  аст, ки  давлатҳои  абарқудрат мехоҳанд омилҳои  ташаннуҷ ҳамчун  фишангҳои таъсиррасонӣ дар кишвари  мо вуҷуд дошта бошанд.
Аз ин лиҳоз,  мо бояд зиракии сиёсиро аз даст надиҳем, мардумро дар рӯҳияи худшиносию меҳанпарастӣ тарбия намоем. Ҳамзамон, таърих чун  андарзномаест, ки  бо истифода аз он метавон  роҳи  дурусти  имрӯзу  ояндаро  пайдо  кард.  Аҳамияти  таърих  барои  миллат  ба мисли  аҳамияти  таҷриба барои  шахс аст. Истифода  аз сабақи таърих, бахусус дар мавриде, ки он бо назардошти  таҳлили  равандҳои  сиёсиву  иқтисодии мавҷуда  сурат мегирад, боиси  тақвияти  неруи  ояндабинии  миллат мегардад. Тақвияти  неруи ояндабинии миллат  заминаи  рушди  устувор  ва ояндасозии ҷомеаро  хоҳад гузошт.
Назрӣ АСАДЗОДА


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 06.06.2017    №: 118    Мутолиа карданд: 573

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед