logo

фарҳанг

ОЯНДАБИНӢ ШАРТИ АВВАЛИ ОЯНДАСОЗИСТ

Дар шароити кунунӣ муҳимтарин  масъалаи бунёдӣ ин аст, ки мо бояд дар баробари  саргармӣ бо корҳои  рӯзмарра, дар андешаи  таҳияи заминаи рушди устувори  ояндаи кишвар низ бошем.  Яъне,  насли  имрӯза  бояд ояндасоз бошад ва шарти аввали ояндасозӣ ояндабинӣ аст.  Барои ояндаи миллати худро сохтан мо бояд, пеш аз ҳама, равандҳои сиёсии сатҳи  минтақаву ҷаҳон ва таъсири онро ба равандҳои дохилӣ омӯхта, таҳлил карда тавонем. Ин равзанаи  аввал ва бисёр муҳимест, ки тавассути он метавон ба сӯи  оянда  нигарист. Омӯзиш ва таҳлили равандҳои сиёсии сатҳи  байналмилалӣ ва таъсири онҳо ба  кишвари  мо на ба тариқи ихтиёрӣ ва на барои давраи муайян, балки мунтазам ва мутамарказ бояд сурат гирад.
Мубориза дар майдони сиёсат ва ояндабинии сиёсиро метавон  шартан бо мубориза дар тахтаи шоҳмот ва  дурандешии шоҳмотбоз ташбеҳ дод. Ҳар қадар бозигар ҳаракатҳои ояндаи эҳтимолии рақибро зудтару фарогиртар ва дурусттар дарк карда, бо назардошти он аз тамоми имконоти ҳаракати худ беҳтаринашро интихобу истифода карда тавонад, вазъияти хубтареро метавонад офарад. Вале, агар бозигар бидуни ояндабинӣ ба бозӣ пардозад, дар натиҷа ногузир ба  вазъияти мураккаб дучор хоҳад шуд ва идомаи бозии номуваффақонааш  тибқи нақшаи рақиби зирак сурат хоҳад гирифт.
Равзанаи дигаре, ки метавонад ояндаро барои мо бозгӯ кунад, таърихи гузашта аст, бавижа, таърихи гузаштаи пурифтихор ва ҳамзамон пурфоҷиаи давлатдориҳои гоҳе муваффақонаву гоҳе номуваффақонаи аҷдоди дуру наз-дики мо дар ҷуғрофиёи густурдаи Ориёно. Таърих ҷоми ҷаҳоннамоест, ки дар мавриди бо чашми таҳқиқу таҳлил бар он нигаристан, хиради моро ояндабин ва тасмими дуруст гирифтанро талқин мекунад. Агар  аз  ин дидгоҳ ба таърихи давлатдориҳои аҷдодӣ бингарем,  дармеёбем, ки эҳёи ин давлатдориҳо аз эҳёи худшиносии миллӣ маншаъ гирифтааст ва шикасту бохтҳои сиёсии онҳо ба худбохтагиву хештанношиносӣ ва шикасти ғояи миллӣ марбут будааст.
Эҳёи давлатдориҳои миллӣ баъд аз истилои араб,  бавижа  таъсиси давлати Сомониён  маҳз дар заминаи худогоҳиву  бедории шуури миллӣ ва ифтихори ватандорӣ ба вуҷуд омада буд,  аммо  шикасти  ин  давлат аслан на ба худкомагиву хиёнати Ғазнавиён ва ҳуҷуми  Қарахониён, балки ба  тағйир  ёфтани  арзишҳои  меҳварии  миллат  ва ҷои  арзишҳову  ғояи  миллиро  дар зеҳни  мардум  ишғол кардани  арзишҳои  диниву  мазҳабӣ марбут буд. Вагарна аҳли  хонадони  Сомонӣ ҳамчун  элитаи  сиёсии  миллат  назди  аҷнабиён  сари  таслим фуруд  наоварда буданд. Ҳатто  баъди  сарнагун  шудани  охирин   шоҳи Сомонӣ - Абдумалик ибни  Нуҳ дар соли 999 ба дасти  Қарахониён  бародари ӯ шоҳзода Мунтасири Сомонӣ, ки на фақат  саркардаи  ҷасуру  ватанпарасти  асил,  балки  марди  соҳибфарҳангу фарҳехта ҳам буд, то соли  1005, яъне то  кушта  шуданаш  шаш сол  мунтазам  барои  барқарории давлатдории  миллӣ  муборизаҳои ватанпарварона ва набардҳои  ҷавонмардона мекард. 
Аз талошҳои Сомониён дар самти пешбурди умури идеологӣ  метавон натиҷагирӣ кард, ки онҳо бо назардошти ин вазъи номатлуби фикриву ақидатии миллат зарурати ба вуҷуд овардани идеологияи миллиро ҳамчун як амри ногузир ва унсури ҳатмии сиёсӣ аллакай дар ҳамон замон пайхас карда, мақсад доштанд, ки бо тавлиди  идеологияи милливу тарғиби он ғуруру ифтихор ва рӯҳияи миллиро эҳё намоянд, то ба ин васила заминаи устувори ҳифзи қудрати сиёсӣ ва пойдориву мондагории давлатдории миллиро ба вуҷуд оранд. Яке аз далелҳои муътамаде, ки боиси пайдо шудани чунин андеша мегардад, масъалаи эҷоди “Шоҳнома” дар аҳди Сомониён аст. Эҷоди ин шоҳасар на бо ташаббуси муаллифи қаблӣ ва на баъдии он, балки маҳз бо дастури Сомониён шурӯъ шуда буд. “Шоҳнома” аз ибтидои офариниши худ рисолати ба таъбири муосир  идеологӣ ва дар зимн сиёсӣ  дошт. Ҳадафи дастури Сомониён  аз эҷоди  “Шоҳнома” он буд, ки миллат дар баробари эътирофи арзишҳои диниву мазҳабӣ, арзишҳои миллии худро низ эътироф ва эҳтиром кунад,  таҳти таъсири идеологияи ғайримиллӣ ба чашми таҳқиру тавҳин бар гузаштаи худ нанигарад, ғурури милливу ифтихори ватандорӣ дошта бошад,  рисолати худро ҳамчун миллати куҳанбунёду соҳибдавлат шиносад, ҳаққи ҳокимият ва истиқлолияти сиёсӣ доштанро барои худ қоил бошад,  вуҷуд доштани ҳукумати миллии худро зарурати ногузир, рамзи адолат, ҳаққи таърихии миллат  ва  ба истилоҳ амри қонунӣ ҳисобад ва дар ин замина эътироф ва ҳифзи онро қарзи  виҷдониву имонии худ донад.
Бояд  имрӯз  ҷараёни  корҳоро он тарзе  ба роҳ монд, ки  дар оянда  ҳаддалимкон  равандҳои  сиёсиву  иқтисодӣ  ва иҷтимоии номатлуби эҳтимолӣ пешгирӣ шуда,  барои  рӯйдодҳои  матлуб  ҳар  чи  бештар  ва  зудтар  роҳ боз  шавад. Бо  таҳлили  ҷараёни  мавҷудаи муносибатҳои  ҷамъиятӣ, идеологӣ, сиёсӣ ва иқтисодӣ дар кишвар  бояд  дар назар  дошт, ки  вазъи  ҷомеаи  мо бо таъсиргузориҳои  равандҳои  сиёсии сатҳи  байналмилалӣ дар ояндаи  наздик ва дур эҳтимолан чӣ гуна хоҳад шуд.
Бо  назардошти  ҳимояти  доираҳои манфиатдори баъзе кишварҳои   Аврупо  ва  Шарқи Наздик  аз  ҲНИТ-и  мамнӯъшуда  аз як сӯ ва ҷойгоҳи  устувор  доштани  арзишҳои  диниву мазҳабӣ дар зеҳни оммаи  ҷомеаи  мо аз сӯи  дигар,  ҳамчунин,  фаъолияти  густурдаву  ошкори  чеҳраҳову гурӯҳҳои сиёсии бо сиёсати Ҳукумати  Ҷумҳурии Тоҷикистон  ихтилофдошта дар ҳудуди дигар кишварҳо ва дар  байни  муҳоҷирони  сершумори  тоҷик  мунтазам  тарғибот  бурдани  онҳо  далели  он  аст, ки  давлатҳои  абарқудрат мехоҳанд омилҳои  ташаннуҷ ҳамчун  фишангҳои таъсиррасонӣ дар кишвари  мо вуҷуд дошта бошанд.
Аз ин лиҳоз,  мо бояд зиракии сиёсиро аз даст надиҳем, мардумро дар рӯҳияи худшиносию меҳанпарастӣ тарбия намоем. Ҳамзамон, таърих чун  андарзномаест, ки  бо истифода аз он метавон  роҳи  дурусти  имрӯзу  ояндаро  пайдо  кард.  Аҳамияти  таърих  барои  миллат  ба мисли  аҳамияти  таҷриба барои  шахс аст. Истифода  аз сабақи таърих, бахусус дар мавриде, ки он бо назардошти  таҳлили  равандҳои  сиёсиву  иқтисодии мавҷуда  сурат мегирад, боиси  тақвияти  неруи  ояндабинии  миллат мегардад. Тақвияти  неруи ояндабинии миллат  заминаи  рушди  устувор  ва ояндасозии ҷомеаро  хоҳад гузошт.
Назрӣ АСАДЗОДА


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 06.06.2017    №: 118    Мутолиа карданд: 689

19.07.2019


ПАЛАТАИ ҲИСОБ. 88,З миллион сомонӣ зарари молиявӣ ошкор гашт

УМЕД БОБОЗОДА: "Аксари муроҷиатҳо оид ба адолати судиянд"

Кӯдакони аз Ироқ овардашуда ба зиндагии муқаррарӣ бармегарданд

"EXPO 2019 BEIJING". Гӯшаи Тоҷикистонро беш аз як миллион нафар тамошо кард

НИГАРОНӢ. Ҷудошавии 6065 оила дар ним сол

18.07.2019


ХАДАМОТИ ЗИДДИИНҲИСОРӢ. Болоравии нархи барқ ба қарзи он марбут аст

Азим Иброҳим Ким Тэ Сонгро ба ҳузур пазируфт

Ба ташкили корхонаҳои муштарак ҳавасмандӣ зоҳир гардид

Ҳамоиши «Ваҳдат – омили ягонагӣ ва суботи ҷомеа» доир шуд

Ҳамкорӣ бо Қатар густариш меёбад

Саридораи геология. 2810 харитаи геологӣ рақамӣ шуд

121 шахси масъул ба ҷавобгарии маъмурӣ кашида шуд

Роҳи нави сесатҳаи Душанбе ба истифода дода мешавад

Президенти Қазоқистон Шӯрои миллии эътимоди ҷомеаро созмон дод

Дар Ӯзбекистон аввалин IT-технопарк бунёд мегардад

Ҷаҳон дар як сатр

17.07.2019


Музокироти ҳайатҳои расмии Тоҷикистон ва Корея

КУМИТАИ МУҲИТИ ЗИСТ. Нигаронӣ аз набудани партовгоҳҳо дар деҳот

ПРОКУРАТУРАИ ГЕНЕРАЛӢ. 5774 гектар қитъаи замин ба ҳолати аввала баргардонда шуд

ИЗЗАТУЛЛО САТТОРӢ: "Истеҳсоли гӯшти мурғ 9 маротиба зиёд мегардад"

ВАЗОРАТИ АДЛИЯ. Хулосаи ҳуқуқӣ ба 1936 лоиҳаи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ

ТАЭКВОН – ДО. Муниса медали тилло ба даст овард

Суръати рушди ММД Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ баландтарин шуд

Тоҷикистон ба сохтмони лӯлаи гази «Осиёи Марказӣ — Чин» шурӯъ мекунад

Дар ҷанубу ғарби Чин аз хушксолӣ 7,4 миллион нафар зарар дид

Ҷаҳон дар як сатр

Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон – рӯзномаи «Ҷумҳурият» якҷо бо мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Хатлон бахшида ба Ҷашни 30 - солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти унвони «ТОҶИКИСТОН – ХОНАИ УМЕДИ МО» озмун эълон менамояд.

16.07.2019


ХАДАМОТИ АЛОҚА. Корти ID симкорти муштариро ба расмият медарорад

ЭНЕРГЕТИКА. 2,5 миллиард сомонӣ қарзи дебитории "Барқи тоҷик" муаммои ҳалталаб боқӣ мемонад

15.07.2019


Сарвазири Корея ба Тоҷикистон меояд

Баррасии масъалаҳои ҳамгироии САҲА, СҲШ ва ИА дар минтақаи Осиёи Марказӣ

Нахустин шумораи маҷаллаи «Осиё ва Аврупо» аз чоп баромад

ДТТ. Изҳори нигаронӣ аз вазъи бо кор таъмин шудани хатмкардаҳо

ТИБ. 288 номгӯи доруи ғайристандартӣ ошкор шуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед