logo

иқтисод

КУЯИ ПОМИДОР. ЧОРАҲОИ МУБОРИЗА

Куяи (миттаи) помидор – Tuta absoluta Meyr зараррасони хавфноки зироати сабзавотӣ дар гармхона ва заминҳои кишти кушод ба ҳисоб меравад. Ватани ин зараррасон Амрикои Ҷанубӣ буда, аз соли 1980 инҷониб босуръат дар дигар мамлакатҳо паҳн мешавад. Соли 2014 дар Тоҷикистон ба мушоҳида расида паҳншавии зараррасон тайи 2 соли охир бештар гардид.
Куя ғайр аз помидор ба зироатҳои дигари оилаи авранҷиҳо – боимҷон, қаламфури булғорӣ ва картошка низ зарари калон мерасонад. Осеби зараррасон дар ҳамаи давраҳои рушду нумӯи зироат – аз сабзиши тухмӣ то пурра пухта расидани ҳосил мушоҳида мегардад. Зараррасон 40 – 70 дарсади ҳосилро ҳам дар гармхона ва ҳам дар замини кушод нобуд мекунад.
Шабпаракҳои зараррасон тарзи ҳаёти шомгард дошта, пас аз фурӯ рафтани офтоб ва пеш аз дамидани субҳ фаъол мегарданд. Онҳо рӯзона  дар баргҳо пинҳон шуда, ҳангоми такондани ниҳол парвоз мекунанд. Ранги шабпарак хокистаранги нуқратоб, дар болои болҳояш доғҳои сиёҳ мавҷуд буда, андозаи танаш 5 – 7 мм ва дарозии болҳояш то 10 мм мебошад. Модинаи куяи помидор дар умри худ то 250 дона тухм мегузорад.
Кирмак дар чор давра инкишоф меёбад ва даври инкишофёбии кирмакҳо ба ҳисоби миёна 9 – 12 рӯзро ташкил медиҳад. Кирмакҳои давраи якум бештар ба баргҳо, кирмакҳои давраҳои минбаъд ба бех, думчаи мева, меваи сабз ва пухтарасида осеб мерасонанд. Мушоҳидаҳо нишон доданд, ки як кирмак метавонад ба 5 – 7 барги рустанӣ зарар расонад. Кирмакҳо дар рустаниҳо ва хок ба зоча мубаддал мегарданд. Ба ҳисоби миёна баъд аз 14 – 16 рӯз шабпаракҳои насли нав аз зоча мебароянд. Зараррасон зимистонро ҳамчун тухм, кирмак ё ҳашароти болиғ (шабпарак) аз сар мегузаронад. Давраи инкишофи куяи помидор, вобаста аз ҳарорати боду ҳаво, 26 – 40 рӯз давом мекунад. Дар давоми як сол, вобаста аз шароити муҳит, зараррасон метавонад то 10 – 12 маротиба насл диҳад.
Чораҳои мубориза дар шароити саҳроӣ истифодаи пеститсидҳои (заҳрхимикатҳои) ҳозиразамон (Актеллик, Аваунт, Амплиго, Кораген ва Вертимек), энтомофагҳо (габробракон, трихограмма, тиллочашмак), домҳои феромонӣ (ширешӣ, чароғӣ) ва решакан кардану сӯзондани рустаниҳои зарардида мебошанд.
Дар шароити гармхонаҳо тадбирҳои кимиёии безарагардонӣ пеш аз кишт ё дар вақти кӯчатшинонӣ бо заҳрхимикатҳои Форс, Актеллик, Аваунт, Амплиго, Кораген ва Вертимек таъсирбахшанд. Ҷойҳои ҳаводароии гармхона бояд бо тӯрҳои полиэтиленӣ пӯшида шаванд. Гузоштани домҳои феромонӣ (ширешӣ, чароғӣ) истифодаи энтомофагҳо, решакан кардану сӯзондани рустаниҳои зарардида баъд аз ҷамъоварии ҳосил низ ба нестсозии ин ҳашарот мусоидат  менамоянд.
Муҳлати коркарди охирин бо пеститсидҳо (заҳрхимикатҳо) 20 – 25 рӯз пеш аз пухтани ҳосил мебошад.
Қаҳҳор ҚАҲҲОРОВ,
мудири кафедраи ҳифз ва карантини рустаниҳои ДАТ ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур,
доктори илмҳои кишоварзӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 12.06.2017    №: 123    Мутолиа карданд: 835

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад

ЭКСПО дар Шанхай: шартномаҳо ба маблағи қариб $60 миллиард ба тасвиб расиданд

Сӯхтори ҷангал дар Калифорния боиси ҳалокати 25 нафар гашт

Ҷаҳон дар як сатр

ВАХШ. Суратҳисоби бонкӣ барои ятимон

ОЛИМПИАДАИ “GENIUSKIDS – 2018” 35 медали хонандагони тоҷик

САМБО. Хушқадам Хусравов – қаҳрамони ҷаҳон

09.11.2018


Ҳамоишҳои ҷавонон бахшида ба Рӯзи Президент

Баррасии масоили рушди ҳамкориҳо

Мулоқоти Юсуф Раҳмон бо Кристофер Рэй


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед