logo

иқтисод

ВАҲДАТ ВА ИҚТИСОДИ МИЛЛӢ

Муроҷиати Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба мардуми Тоҷикистон аз 12 декабри соли 1992, ки дар он ба барқарорсозии фаъолияти тамоми субъектҳои иқтисодӣ ва густариши муносибатҳои бозаргонӣ дар кишвар  даъват шуда буд,  омили  ташаккули иқтисоди конститутсионӣ дар кишвар гардид.  Сарвари давлат  дар Форуми дувуми тоҷикони ҷаҳон (8  сентябри соли 1993) чунин  таъкид карда буд: «Мо зимни ташкили бахшҳои давлатӣ ва хусусии иқтисод баробарии тамоми шаклҳои моликиятро таъмин карда, ният дорем, ки бад - ин тартиб  фазои озод ва мусоидро барои рушди  саноат, кишоварзӣ ва дигар соҳаҳо фароҳам оварем».  Дар солҳои минбаъда  иқтисодиёти Тоҷикистон  маҳз  дар  заминаи пойдории  ваҳдати миллӣ  рушд намуд.
Бо  талошҳои  пайгиронаи Эмомалӣ Раҳмон марҳалаи фаъоли шаклгирӣ ва рушди асосҳои иқтисодиёт дар мамлакат минбаъд ҷанбаи комилан нави сифатиро гирифт.  Агар даромади буҷети давлатӣ ба сари ҳар нафар аҳолии кишвар  соли 1997 ҳамагӣ 19, 8 сомониро ташкил  мекард, пас он дар соли 2015 - ум 1880 сомониро ташкил дод. Музди миёнаи як коргар дар мамлакат  нисбат ба соли 1997-ум  қариб 200  баробар зиёд гардида, ҳоло  зиёда аз 880 сомониро ташкил медиҳад. Сатҳи камбизоатӣ дар кишвар ба таври назаррас коҳиш дода шуд, ин нишондиҳанда назар ба соли 1997 се маротиба паст  мебошад. Ҳаҷми истеҳсоли неруи барқ ба куллӣ афзуд.  Имрӯз аз ҳаҷми умумии маблағгузориҳо ба сармояи асосӣ қариб 3,5 миллиард сомонӣ ба  маблағгузориҳои давлатӣ,   беш аз 3,3 миллиард   ба  сармояҳои хориҷӣ ва 2301,5 миллион сомонии  он  ба дигар манбаъҳои маблағгузорӣ рост меояд.
Баъд аз қабул ва амалисозии «Стратегияи миллии рушди Тоҷикистон дар давраи то соли 2015» ҷумҳурӣ дар роҳи бунёди давлати соҳибихтиёр, демократӣ,  ҳуқуқӣ, дунявӣ,  воҳид ва иҷтимоӣ ба муваффақиятҳои назаррас ноил шуд. Дар ин давра  рушди  иқтисодии устувор дар сатҳи миёнаи 7 дарсад таъмин гардида, даромади аҳолӣ хеле боло рафт,  имконияти манёври буҷетӣ низ афзоиш ёфт ва  маблағи бештар ба неруи инсонӣ  чун сарчашмаи бунёдии рушди минбаъдаи иқтисодиёт равона гардид.
Имрӯз кишвари мо дар марҳилаи нави рушд қарор дорад.  Ҳукумати ҷумҳурӣ  Консепсияи рушди кишварро барои то  соли 2050 ва  «Стратегияи миллии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030»-ро  ба тасвиб расонд, ки заминаи воқеии ин ҳуҷҷатҳои стратегиро  рушди минбаъдаи иқтисодиёт ташкил мекунад. 
Ҳоло зарур аст,  ки коҳишдиҳии  осебпазирии иқтисодиёти кишвар  аз таҳдидҳои эҳтимолии беруна, ҷустуҷӯ ва таҳияи механизмҳои самаранок ва сарчашмаҳои дохилии рушди устувору босуботи иқтисодӣ, таъмини шуғли пурмаҳсул, дастрасии устувор ба захираҳои энергетикӣ ва фазои мусоиди соҳибкорӣ дар меҳвари сиёсати иқтисодӣ бошад. Иқтидори иқтисодии кишвар бояд ҳамчун заминаи моддии амнияти миллӣ арзёбӣ гардад. Чунки дар даҳсолаи наздик давраи нави технологӣ, иқтисодӣ ва сиёсии хоҷагии ҷаҳонӣ оғоз меёбад, ки он суръати афзоиши иқтисодии ҷаҳониро то нимаи асри ХХI тадриҷан суст мегардонад. Мо бояд барои дарки дурусти ин раванд омода бошем ва аллакай самтҳои модели афзоиши ояндаро нишон дода,  хусусиятҳои сифатии онро муайян карда тавонем.  Дар ин робита истифодаи оқилонаи сармояи инсонӣ ва табиӣ, аз ҷумла таҳкимбахшии потенсиали институтсионалии рушд дар самти баланд бардоштани самаранокӣ, диверсификатсия ва рақобатпазирии иқтисодиёти миллӣ,  рушди индустриалии ояндаро муайян  месозад ва гузаришро аз иқтисоди аграрию индустриалӣ ба индустриалию аграрӣ таъмин мекунад.
Лутфулло САИДМУРОДОВ,
директори Институти иқтисодиёт ва демографияи Академияи илмҳои Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 22.06.2017    №: 132    Мутолиа карданд: 679
07.04.2020


ДУШАНБЕ. ҶАМЪБАСТИ ОЗМУНИ «САЙРИ ГУЛИ ЛОЛА»

БОЗИҲОИ ОЛИМПӢ. ТОҶИКИСТОН ЛИБОСИ ЯГОНААШРО ИНТИХОБ КАРД

НАМОИШИ КИТОБИ КӮДАКОНУ НАВРАСОН

АМРИ ДИЛ. ҶАВОНОНИ СУҒД ИХТИЁРАН БА ХИЗМАТИ ҲАРБӢ РАФТАНД

ДОРУИ КОРОНАВИРУС ДАР РОССИЯ ҲАФТАИ ОЯНДА ПАЙДО МЕШАВАД

ДАР ТОҶИКИСТОН БАРОИ ПЕШГИРӢ АЗ КОРОНАВИРУС СУРАТҲИСОБ КУШОДАНД

ҲАВОИ ГАРМ МЕТАВОНАД ПАНДЕМИЯРО АЗ БАЙН БАРАД?

РОССИЯ БА ЧИН 80 МИЛЛИОН НИҚОБ ФАРМОИШ ДОД

БАРОИ ПЕШГИРӢ АЗ КОРОНАВИРУС ОБНӮШИИ ЗИЁД ТАВСИЯ ШУД

Ҷаҳон дар як сатр

06.04.2020


ЧЕМПИОНАТИ ТОҶИКИСТОН – 2020. ДАСТАИ «ХАТЛОН» ОНРО БО ПИРӮЗӢ ОҒОЗ КАРД

ВМКБ. ЯК ҲАМОИШИ МУҲИМ

НУРОБОД. АЗ «ЧАКОМАИ ГЕСУ» ТО “ЗАН ВА ТОЗАГӢ”

03.04.2020


ВАРЗОБ. ТАВАҶҶУҲ БА ВАРЗИШ МЕАФЗОЯД

«ЮВЕНТУС» РОНАЛДУРО БА 70 МИЛЛИОН ЕВРО ФУРӮХТАНИСТ

ТЕЪДОДИ АШХОСИ АЗ КОРОНАВИРУС ШИФОЁФТА АЗ 200 ҲАЗОР НАФАР ГУЗАШТ

ТОҶИКИСТОН БА ИСТЕҲСОЛИ НИҚОБИ ТИББӢ ВА ЛИБОСИ МАХСУС ШУРӮЪ НАМУД

СУТ: «БЕШ АЗ 95 ДАРСАДИ ҚУРБОНИЁНИ COVID-19 ДАР АВРУПО АШХОСИ КАЛОНСОЛАНД»

ПУТИН ТО ОХИРИ АПРЕЛ ИСТИРОҲАТ ЭЪЛОН КАРД

ДАР ЭРОН БЕШ АЗ 15 ҲАЗОР МУБТАЛОИ КОРОНАВИРУС СИҲАТ ШУД

Ҷаҳон дар як сатр

02.04.2020


МАШВАРАТИ КОРИИ МУОВИНИ РАИСИ МАҶЛИСИ НАМОЯНДАГОН БО ВАКИЛОНИ МАРДУМӢ

ҶАВОНОНИ ТОҶИКОБОД БА САФИ ҚУВВАҲОИ МУСАЛЛАҲ ПАЙВАСТАНД

САЙЁҲӢ. ТАШКИЛИ 12 ХАТСАЙРИ НАВ

ШИРКАТИ 42 ЛЕГИОНЕР ДАР ЧЕМПИОНАТИ НАВБАТИИ ТОҶИКИСТОН

СУТ РАСМАН ДАР ТОҶИКИСТОН НАБУДАНИ КОРОНАВИРУСРО ТАСДИҚ НАМУД

ГАРДИШИ МОЛ МИЁНИ ТОҶИКИСТОН ВА КИШВАРҲОИ СҲШ АЗ НИМ МИЛЛИАРД ДОЛЛАР БОЛО РАФТ

АРАБИСТОНИ САУДӢ: "АЗ САФАР БА ҲАҶ ХУДДОРӢ КУНЕД!"

СОКИНИ 101 - СОЛАИ НИДЕРЛАНД АЗ COVID-19 ҶОН БА САЛОМАТ БУРД

Ҷаҳон дар як сатр

01.04.2020


ХАТЛОН. ҶОИЗА БАРОИ МУҲАҚҚИҚОНИ ИЛМҲОИ ТАБИАТШИНОСӢ ВА ДАҚИҚ

СУҒД. БЕШ АЗ 30 КОРХОНАИ ИСТЕҲСОЛИ ОРДУ РАВҒАН

НУФУЗИ САЙЁҲИИ ТОҶИКИСТОН МЕАФЗОЯД

ФАЪОЛИЯТИ ҲУҚУҚЭҶОДКУНӢ БА МАРҲИЛАИ СИФАТАН НАВ ВОРИД ШУД

«ҚАҲРАМОНИ АБАДӢ - ТЕМУРМАЛИК» ДАР ҶУМҲУРИИ КОРЕЯ БА ТАБЪ РАСИД


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед