logo

иқтисод

ВАҲДАТ ВА ИҚТИСОДИ МИЛЛӢ

Муроҷиати Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба мардуми Тоҷикистон аз 12 декабри соли 1992, ки дар он ба барқарорсозии фаъолияти тамоми субъектҳои иқтисодӣ ва густариши муносибатҳои бозаргонӣ дар кишвар  даъват шуда буд,  омили  ташаккули иқтисоди конститутсионӣ дар кишвар гардид.  Сарвари давлат  дар Форуми дувуми тоҷикони ҷаҳон (8  сентябри соли 1993) чунин  таъкид карда буд: «Мо зимни ташкили бахшҳои давлатӣ ва хусусии иқтисод баробарии тамоми шаклҳои моликиятро таъмин карда, ният дорем, ки бад - ин тартиб  фазои озод ва мусоидро барои рушди  саноат, кишоварзӣ ва дигар соҳаҳо фароҳам оварем».  Дар солҳои минбаъда  иқтисодиёти Тоҷикистон  маҳз  дар  заминаи пойдории  ваҳдати миллӣ  рушд намуд.
Бо  талошҳои  пайгиронаи Эмомалӣ Раҳмон марҳалаи фаъоли шаклгирӣ ва рушди асосҳои иқтисодиёт дар мамлакат минбаъд ҷанбаи комилан нави сифатиро гирифт.  Агар даромади буҷети давлатӣ ба сари ҳар нафар аҳолии кишвар  соли 1997 ҳамагӣ 19, 8 сомониро ташкил  мекард, пас он дар соли 2015 - ум 1880 сомониро ташкил дод. Музди миёнаи як коргар дар мамлакат  нисбат ба соли 1997-ум  қариб 200  баробар зиёд гардида, ҳоло  зиёда аз 880 сомониро ташкил медиҳад. Сатҳи камбизоатӣ дар кишвар ба таври назаррас коҳиш дода шуд, ин нишондиҳанда назар ба соли 1997 се маротиба паст  мебошад. Ҳаҷми истеҳсоли неруи барқ ба куллӣ афзуд.  Имрӯз аз ҳаҷми умумии маблағгузориҳо ба сармояи асосӣ қариб 3,5 миллиард сомонӣ ба  маблағгузориҳои давлатӣ,   беш аз 3,3 миллиард   ба  сармояҳои хориҷӣ ва 2301,5 миллион сомонии  он  ба дигар манбаъҳои маблағгузорӣ рост меояд.
Баъд аз қабул ва амалисозии «Стратегияи миллии рушди Тоҷикистон дар давраи то соли 2015» ҷумҳурӣ дар роҳи бунёди давлати соҳибихтиёр, демократӣ,  ҳуқуқӣ, дунявӣ,  воҳид ва иҷтимоӣ ба муваффақиятҳои назаррас ноил шуд. Дар ин давра  рушди  иқтисодии устувор дар сатҳи миёнаи 7 дарсад таъмин гардида, даромади аҳолӣ хеле боло рафт,  имконияти манёври буҷетӣ низ афзоиш ёфт ва  маблағи бештар ба неруи инсонӣ  чун сарчашмаи бунёдии рушди минбаъдаи иқтисодиёт равона гардид.
Имрӯз кишвари мо дар марҳилаи нави рушд қарор дорад.  Ҳукумати ҷумҳурӣ  Консепсияи рушди кишварро барои то  соли 2050 ва  «Стратегияи миллии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030»-ро  ба тасвиб расонд, ки заминаи воқеии ин ҳуҷҷатҳои стратегиро  рушди минбаъдаи иқтисодиёт ташкил мекунад. 
Ҳоло зарур аст,  ки коҳишдиҳии  осебпазирии иқтисодиёти кишвар  аз таҳдидҳои эҳтимолии беруна, ҷустуҷӯ ва таҳияи механизмҳои самаранок ва сарчашмаҳои дохилии рушди устувору босуботи иқтисодӣ, таъмини шуғли пурмаҳсул, дастрасии устувор ба захираҳои энергетикӣ ва фазои мусоиди соҳибкорӣ дар меҳвари сиёсати иқтисодӣ бошад. Иқтидори иқтисодии кишвар бояд ҳамчун заминаи моддии амнияти миллӣ арзёбӣ гардад. Чунки дар даҳсолаи наздик давраи нави технологӣ, иқтисодӣ ва сиёсии хоҷагии ҷаҳонӣ оғоз меёбад, ки он суръати афзоиши иқтисодии ҷаҳониро то нимаи асри ХХI тадриҷан суст мегардонад. Мо бояд барои дарки дурусти ин раванд омода бошем ва аллакай самтҳои модели афзоиши ояндаро нишон дода,  хусусиятҳои сифатии онро муайян карда тавонем.  Дар ин робита истифодаи оқилонаи сармояи инсонӣ ва табиӣ, аз ҷумла таҳкимбахшии потенсиали институтсионалии рушд дар самти баланд бардоштани самаранокӣ, диверсификатсия ва рақобатпазирии иқтисодиёти миллӣ,  рушди индустриалии ояндаро муайян  месозад ва гузаришро аз иқтисоди аграрию индустриалӣ ба индустриалию аграрӣ таъмин мекунад.
Лутфулло САИДМУРОДОВ,
директори Институти иқтисодиёт ва демографияи Академияи илмҳои Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 22.06.2017    №: 132    Мутолиа карданд: 438

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад

ЭКСПО дар Шанхай: шартномаҳо ба маблағи қариб $60 миллиард ба тасвиб расиданд

Сӯхтори ҷангал дар Калифорния боиси ҳалокати 25 нафар гашт

Ҷаҳон дар як сатр

ВАХШ. Суратҳисоби бонкӣ барои ятимон

ОЛИМПИАДАИ “GENIUSKIDS – 2018” 35 медали хонандагони тоҷик

САМБО. Хушқадам Хусравов – қаҳрамони ҷаҳон

09.11.2018


Ҳамоишҳои ҷавонон бахшида ба Рӯзи Президент

Баррасии масоили рушди ҳамкориҳо

Мулоқоти Юсуф Раҳмон бо Кристофер Рэй


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед