logo

иқтисод

ВАҲДАТ ВА ИҚТИСОДИ МИЛЛӢ

Муроҷиати Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба мардуми Тоҷикистон аз 12 декабри соли 1992, ки дар он ба барқарорсозии фаъолияти тамоми субъектҳои иқтисодӣ ва густариши муносибатҳои бозаргонӣ дар кишвар  даъват шуда буд,  омили  ташаккули иқтисоди конститутсионӣ дар кишвар гардид.  Сарвари давлат  дар Форуми дувуми тоҷикони ҷаҳон (8  сентябри соли 1993) чунин  таъкид карда буд: «Мо зимни ташкили бахшҳои давлатӣ ва хусусии иқтисод баробарии тамоми шаклҳои моликиятро таъмин карда, ният дорем, ки бад - ин тартиб  фазои озод ва мусоидро барои рушди  саноат, кишоварзӣ ва дигар соҳаҳо фароҳам оварем».  Дар солҳои минбаъда  иқтисодиёти Тоҷикистон  маҳз  дар  заминаи пойдории  ваҳдати миллӣ  рушд намуд.
Бо  талошҳои  пайгиронаи Эмомалӣ Раҳмон марҳалаи фаъоли шаклгирӣ ва рушди асосҳои иқтисодиёт дар мамлакат минбаъд ҷанбаи комилан нави сифатиро гирифт.  Агар даромади буҷети давлатӣ ба сари ҳар нафар аҳолии кишвар  соли 1997 ҳамагӣ 19, 8 сомониро ташкил  мекард, пас он дар соли 2015 - ум 1880 сомониро ташкил дод. Музди миёнаи як коргар дар мамлакат  нисбат ба соли 1997-ум  қариб 200  баробар зиёд гардида, ҳоло  зиёда аз 880 сомониро ташкил медиҳад. Сатҳи камбизоатӣ дар кишвар ба таври назаррас коҳиш дода шуд, ин нишондиҳанда назар ба соли 1997 се маротиба паст  мебошад. Ҳаҷми истеҳсоли неруи барқ ба куллӣ афзуд.  Имрӯз аз ҳаҷми умумии маблағгузориҳо ба сармояи асосӣ қариб 3,5 миллиард сомонӣ ба  маблағгузориҳои давлатӣ,   беш аз 3,3 миллиард   ба  сармояҳои хориҷӣ ва 2301,5 миллион сомонии  он  ба дигар манбаъҳои маблағгузорӣ рост меояд.
Баъд аз қабул ва амалисозии «Стратегияи миллии рушди Тоҷикистон дар давраи то соли 2015» ҷумҳурӣ дар роҳи бунёди давлати соҳибихтиёр, демократӣ,  ҳуқуқӣ, дунявӣ,  воҳид ва иҷтимоӣ ба муваффақиятҳои назаррас ноил шуд. Дар ин давра  рушди  иқтисодии устувор дар сатҳи миёнаи 7 дарсад таъмин гардида, даромади аҳолӣ хеле боло рафт,  имконияти манёври буҷетӣ низ афзоиш ёфт ва  маблағи бештар ба неруи инсонӣ  чун сарчашмаи бунёдии рушди минбаъдаи иқтисодиёт равона гардид.
Имрӯз кишвари мо дар марҳилаи нави рушд қарор дорад.  Ҳукумати ҷумҳурӣ  Консепсияи рушди кишварро барои то  соли 2050 ва  «Стратегияи миллии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030»-ро  ба тасвиб расонд, ки заминаи воқеии ин ҳуҷҷатҳои стратегиро  рушди минбаъдаи иқтисодиёт ташкил мекунад. 
Ҳоло зарур аст,  ки коҳишдиҳии  осебпазирии иқтисодиёти кишвар  аз таҳдидҳои эҳтимолии беруна, ҷустуҷӯ ва таҳияи механизмҳои самаранок ва сарчашмаҳои дохилии рушди устувору босуботи иқтисодӣ, таъмини шуғли пурмаҳсул, дастрасии устувор ба захираҳои энергетикӣ ва фазои мусоиди соҳибкорӣ дар меҳвари сиёсати иқтисодӣ бошад. Иқтидори иқтисодии кишвар бояд ҳамчун заминаи моддии амнияти миллӣ арзёбӣ гардад. Чунки дар даҳсолаи наздик давраи нави технологӣ, иқтисодӣ ва сиёсии хоҷагии ҷаҳонӣ оғоз меёбад, ки он суръати афзоиши иқтисодии ҷаҳониро то нимаи асри ХХI тадриҷан суст мегардонад. Мо бояд барои дарки дурусти ин раванд омода бошем ва аллакай самтҳои модели афзоиши ояндаро нишон дода,  хусусиятҳои сифатии онро муайян карда тавонем.  Дар ин робита истифодаи оқилонаи сармояи инсонӣ ва табиӣ, аз ҷумла таҳкимбахшии потенсиали институтсионалии рушд дар самти баланд бардоштани самаранокӣ, диверсификатсия ва рақобатпазирии иқтисодиёти миллӣ,  рушди индустриалии ояндаро муайян  месозад ва гузаришро аз иқтисоди аграрию индустриалӣ ба индустриалию аграрӣ таъмин мекунад.
Лутфулло САИДМУРОДОВ,
директори Институти иқтисодиёт ва демографияи Академияи илмҳои Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 22.06.2017    №: 132    Мутолиа карданд: 410

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед